Những hình thức affiliate marketing biến tướng ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng. Thời gian qua, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều trường hợp làm nội dung bất chấp để bán hàng online.
Ngày 10.2, báo chí đưa tin TAND khu vực 1 TP.HCM xét xử vụ khiêng quan tài trước chợ Bến Thành (tháng 3.2025), tuyên phạt 11 bị cáo từ 2 năm 9 tháng tù giam đến 2 năm tù treo về tội “Gây rối trật tự công cộng”. Nhóm này dàn dựng clip gây sốc đăng TikTok nhằm bán quần áo, gây bức xúc dư luận.
Một vụ khác, ngày 7.4, trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết Công an xã Đạ Tẻh phát hiện kênh YouTube “Điều Muốn Nói” đăng video giật gân, hư cấu về môi trường quân ngũ. Nhóm vận hành thừa nhận dùng AI để câu view, kiếm tiền quảng cáo và bị xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng/người.
Những vụ việc này cho thấy một thực tế, là khi nội dung trở thành công cụ kiếm tiền, ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm pháp luật có thể bị xóa nhòa nếu người làm nội dung chạy theo lượt xem bằng mọi giá.
Theo chuyên gia thương mại điện tử Đinh Hồng Công (Công ty QuickNest, P.Khánh Hội, TP.HCM; trước là P.8, Q.4), thật đáng lo ngại là những hành vi khó nhận diện và chưa dễ xử lý, đang diễn ra mỗi ngày trên mạng xã hội.
“Nhiều fanpage hoạt động như trang tin tức liên tục đăng tải các nội dung giật gân, úp mở, đánh mạnh vào sự tò mò. Nhưng thay vì cung cấp thông tin, nội dung lại được giấu trong phần bình luận dưới dạng link. Người dùng tưởng tìm thông tin, thực chất bị dẫn sang sàn thương mại điện tử; chỉ cần một cú nhấp chuột, hệ thống affiliate (liên kết) đã ghi nhận và có thể phát sinh hoa hồng. Không cần bán hàng trực tiếp hay thông tin chính xác, thứ được tối ưu là lượt nhấp chuột. Khi đó, nội dung trở thành mồi nhử để dẫn dụ hành vi. Càng gây sốc, càng mập mờ càng dễ lan truyền, kéo theo cơ hội kiếm tiền. Đây cũng là điểm khởi đầu của vấn đề lớn hơn: nội dung không chỉ gây nhiễu mà còn thao túng cảm xúc, hành vi người dùng”, ông Công nói.
Không chỉ dừng ở việc gây sốc hay phản cảm, nhiều nội dung còn được thiết kế để dẫn dắt hành vi người dùng. Thạc sĩ Trần Xuân Tiến, Phó trưởng bộ môn truyền thông, Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng có 3 cơ chế chính khiến các nội dung giật gân lan truyền mạnh.
“Thứ nhất, về nhận thức, con người có thiên kiến tiêu cực và phản xạ sinh tồn, nên các tín hiệu bất thường, nguy hiểm luôn được não bộ ưu tiên xử lý nhanh hơn thông tin trung tính. Thứ hai, về tâm lý xã hội, nội dung gây sốc kích hoạt cảm xúc mạnh như sợ hãi, phẫn nộ, từ đó thúc đẩy hành vi chia sẻ như một cách thể hiện quan điểm hoặc cảnh báo người khác. Thứ ba, về cấu trúc nền tảng, thuật toán mạng xã hội tối ưu cho tương tác chứ không phải độ xác thực. Nội dung càng gây phản ứng nhanh càng được lan rộng. Khi ba cơ chế này cộng hưởng, thông tin thiếu kiểm chứng sẽ lan nhanh như virus, vượt xa thông tin chính thống”, ông Tiến nhận định.
Theo ông Tiến, việc chỉnh sửa nội dung để dẫn dụ click vào link affiliate là một dạng thao túng hành vi trong “nền kinh tế chú ý”. Người làm nội dung sử dụng các tiêu đề mập mờ, thổi phồng rủi ro, tạo khan hiếm giả… để chuyển đổi hành vi thành doanh thu.
Ông Tiến cảnh báo, nếu cố tình sai lệch để tối đa hóa lợi nhuận, đó không còn là sáng tạo mà là thao túng. Hệ quả lâu dài là niềm tin bị xói mòn khiến người dùng dễ tin điều lặp lại nhiều lần. Từ đó chuyển sang nghi ngờ mọi thông tin và hình thành thói quen tiếp nhận thiên về cảm xúc, thiếu kiểm chứng…
Dưới góc độ pháp lý, các luật khẳng định người làm affiliate không thể viện dẫn lý do chỉ giới thiệu sản phẩm để né tránh trách nhiệm.
Thạc sĩ, luật sư Trần Thị Hàn Ni, Giám đốc Hãng luật Railaw (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho biết khoản 2 Điều 13 Luật Quảng cáo 2012 quy định rõ, là người thực hiện quảng cáo phải chịu trách nhiệm về nội dung do mình thực hiện.
Theo đó, việc sử dụng thông tin sai sự thật, giật tít, dựng chuyện hoặc thổi phồng công dụng nhằm thu hút người tiêu dùng là hành vi vi phạm pháp luật.
“Cụ thể, hành vi quảng cáo sai lệch hoặc gây nhầm lẫn có thể bị phạt từ 60–80 triệu đồng đối với cá nhân (gấp đôi với tổ chức), kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ và cải chính thông tin theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, hành vi này còn xâm phạm quyền được cung cấp thông tin chính xác của người tiêu dùng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, có thể bị xử phạt đến 100 triệu đồng. Việc đăng tải tin giả nhằm câu view còn vi phạm Luật An ninh mạng 2018, có thể bị phạt từ 10–20 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm”, luật sư Hàn Ni cho biết.
Cũng theo vị luật sư này, hành vi tạo review giả, thao túng thông tin còn có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh 2018, với mức phạt lên đến 200 triệu đồng.
“Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi mang tính gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc thu lợi bất chính lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các tội danh như quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với mức phạt có thể lên đến tù chung thân”, bà Hàn Ni nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, luật sư Mai Tiến Luật, Giám đốc Hãng luật BigBoss Law (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho rằng các sàn thương mại điện tử cũng không thể đứng ngoài cuộc.
Theo ông, khi nền tảng hưởng lợi từ lưu lượng truy cập, hoa hồng và doanh thu do các nội dung này tạo ra, thì cũng phải có trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng, tiếp nhận và xử lý vi phạm.
“Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Nghị định 55/2024/NĐ-CP đã xác định rõ tổ chức vận hành nền tảng số là chủ thể chịu trách nhiệm trong giao dịch trên không gian mạng, nhằm tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Đặc biệt, từ ngày 1.7.2026, Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực sẽ làm rõ hơn ranh giới trách nhiệm này, trong đó có quy định riêng về tiếp thị liên kết. Dù trực tiếp hay gián tiếp vận hành chương trình affiliate, nền tảng vẫn phải chịu trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm”, luật sư Luật nói. (còn tiếp)
Lấy cảm hứng từ kiến trúc của Bưu điện TP.HCM, không gian nơi đây gợi nhớ về Sài Gòn xưa với gam màu trầm ấm và những góc check-in đậm chất thời gian.
Không chỉ là nơi thưởng thức cà phê, quán còn là "cỗ máy quay ngược ký ức" khiến bất cứ ai ghé qua cũng phải chậm lại, tận hưởng một TP.HCM rất khác.
Đại diện quán cho biết tiền thân của tòa nhà đã mang dáng dấp giống một tòa bưu điện cũ. Thay vì thay đổi hoàn toàn, quán đã giữ lại cái "hồn" vốn có của nó và cải tạo thêm để làm quán đậm chất "Bưu điện TP.HCM" hơn một chút.
"Chúng tôi muốn thiết kế này gìn giữ những giá trị kỷ niệm xưa, những bức tranh về lịch sử, con tem qua các thời kỳ... hướng tới khách hàng trẻ muốn lưu giữ những kỉ niệm, thích góc cổ xưa", đại diện quán nói và cho biết quán mở 24 giờ, muốn nơi này giống như một "chỗ dừng chân" luôn bật đèn, luôn sẵn sàng đón mọi người bất cứ lúc nào. Có thể là một buổi tối chạy deadline mệt quá, một ngày buồn không biết đi đâu, hay đơn giản là cần một nơi để ngồi yên một chút.
Nguyễn Thị Tuyết Ngưng, sinh viên Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, chia sẻ: "Không gian rộng rãi, thoải mái, giống như một bảo tàng thu nhỏ lưu giữ dấu ấn của một bưu điện cũ, không chỉ đẹp mà còn thích hợp là nơi làm bài, làm việc cho gen Z".
Chọn quán là điểm đến thường xuyên của mình, Trần Phương Khanh, sinh viên năm 3 Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, bày tỏ: "Em thường xuyên đến quán để học và giải trí vì không gian hoài cổ đúng sở thích của bản thân; cũng khá yên tĩnh để học tập, chưa kể giá các loại nước rất phù hợp với túi tiền của sinh viên".
Giữa cái nắng gay gắt của TP.HCM, bước lên sân thượng nhà anh Lê Minh Quốc (35 tuổi), cảm giác như vừa bước vào một khu vườn nhỏ xanh mát ở vùng quê. Những giàn dưa lưới treo lủng lẳng, xen kẽ là dưa hấu, bầu, mướp, khổ qua, dưa leo cùng các loại rau thơm, xà lách xanh mướt. Một góc khác được phủ kín sắc màu của hoa hồng đang vào mùa nở rộ.
Anh Quốc hiện là CEO của phòng khám da liễu Derma Health Center. Công việc bận rộn nhưng suốt 10 năm qua, anh vẫn duy trì niềm đam mê với cây cối. Tuy nhiên, phải khoảng 2 năm trở lại đây, khu vườn sân thượng mới thực sự cho nhiều thành quả như mong đợi.
“Ngày trước tôi trồng theo cảm tính, thích cây gì là mua về trồng cây đó nên thất bại liên tục”, anh nhớ lại.
Theo anh Quốc, thời gian đầu chỉ dám trồng rau đơn giản vì chưa có kinh nghiệm. Thế nhưng ngay cả rau cũng thường xuyên thất bại do thiếu kiến thức về đất trồng, sâu bệnh hay kỹ thuật chăm sóc.
“Lúc đó tôi nghĩ đơn giản là chỉ cần đổ đất, gieo hạt, tưới nước rồi bón phân là cây sẽ lớn. Nhưng thực tế không phải vậy. Cây nào cũng có đặc tính riêng, phải đúng mùa, đúng kỹ thuật mới phát triển tốt”, anh nói.
Có thời điểm anh gần như “thu về công cốc” sau nhiều tháng chăm sóc. Nhưng thay vì bỏ cuộc, anh bắt đầu lên YouTube tìm hiểu, tham gia các hội nhóm yêu cây và học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước. Dần dần, anh hiểu hơn về cách phối trộn đất, nhận biết sâu bệnh, chế độ dinh dưỡng cho cây ở từng giai đoạn phát triển.
Hiện nay, khu vườn sân thượng cung cấp khoảng 80% lượng rau trái cho gia đình anh. Những loại không tự trồng được, gia đình mới phải mua thêm bên ngoài. “Sau khi có con, tôi càng muốn tự trồng rau trái tại nhà để các bé có đồ sạch ăn dặm. Mình tự trồng dù sao cũng yên tâm hơn và các con cũng rất thích ăn đồ của bố trồng”, anh chia sẻ.
Để làm khu vườn này, anh Quốc đã đầu tư khoảng 100 triệu đồng cho hệ thống giàn, chậu, đất, phân bón và thiết bị hỗ trợ. Vì lượng đất và phân khá lớn, anh còn lắp thêm một chiếc tời để vận chuyển vật tư từ dưới đất lên sân thượng.
Điều khiến nhiều người bất ngờ nhất ở khu vườn của anh Quốc có lẽ là những giàn dưa lưới và dưa hấu sai quả. Những quả dưa treo lủng lẳng, kích thước đồng đều và có lớp vân đẹp mắt đang chờ được thu hoạch.
Anh Quốc cho biết dưa là loại cây khó chăm sóc hơn rau thông thường vì mỗi giai đoạn phát triển đều cần chế độ dinh dưỡng khác nhau.
“Từ lúc cây con đến khi nuôi trái phải thay đổi phân bón liên tục. Giai đoạn đầu tôi dùng thêm phân vô cơ để cây hấp thụ nhanh, sau đó chuyển dần sang phân hữu cơ. Muốn dưa không bị nứt thì phải chọn giống phù hợp, bổ sung canxi-bo để vỏ cứng hơn”, anh chia sẻ.
Theo anh, dưa lưới là loại cây rất ưa nắng nên thích hợp trồng vào mùa khô. Trồng trên sân thượng tuy nóng nhưng lại có ưu điểm là ít sâu bệnh hơn so với trồng dưới đất.
Mỗi ngày, anh dành khoảng 1-2 tiếng đồng hồ để chăm sóc khu vườn. Từ 6 giờ sáng, khi nắng còn chưa quá oi bức, anh đã có mặt trên sân thượng để chăm cây. “Khi nhìn một cái cây lớn lên từng ngày rồi cho trái để mình thu hoạch, cảm giác rất vui và tích cực. Khu vườn giúp tôi cân bằng lại năng lượng sau công việc”, anh nói.
Anh Quốc kể nhiều bạn bè và khách đến nhà cũng bất ngờ khi thấy một khu vườn xanh mướt giữa lòng TP.HCM. “Nhiều người lên sân thượng cứ hỏi sao ở thành phố mà trồng được nhiều dưa như vậy”, anh cười và kể.
Ngoài sân thượng, anh Quốc còn tận dụng khoảng không quanh nhà để trồng thêm hoa, kiểng lá và một khu vườn nhỏ dưới đất. Với anh, để trở thành một “nông dân sân thượng”, điều quan trọng nhất vẫn là sự kiên trì và đam mê.
“Nếu thật sự thích, mình sẽ có động lực để học hỏi và chăm cây mỗi ngày. Trồng cây không chỉ để thu hoạch rau trái mà còn là cách để sống chậm và thư giãn hơn”, anh Quốc nói.
Ngày 29.5, UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức lễ phát động hưởng ứng chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030". Ông Nguyễn Ngọc Phúc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, chủ trì buổi lễ.
Tham dự chương trình có đại diện các sở, ngành, lực lượng vũ trang, các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ, viễn thông, truyền thông, an ninh mạng cùng các đơn vị cung cấp dịch vụ internet, nền tảng số trên địa bàn tỉnh.
Chương trình được triển khai trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, môi trường mạng trở thành không gian quen thuộc để trẻ em học tập, giao tiếp và giải trí. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến sự an toàn, sức khỏe tinh thần và sự phát triển toàn diện của trẻ em.
Phát biểu tại lễ phát động, ông Nguyễn Ngọc Phúc cho biết sau khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Lâm Đồng hiện có khoảng 400.000 học sinh, sinh viên và thanh thiếu niên từ 12 - 24 tuổi. Đây là nhóm thường xuyên tiếp cận môi trường mạng, đồng thời cũng đối mặt với nhiều nguy cơ, rủi ro phát sinh trên không gian số.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, chương trình hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng cho trẻ em, gia đình, nhà trường và xã hội trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng; đồng thời xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh để trẻ học tập, sáng tạo và phát triển toàn diện.
Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng cũng kêu gọi các sở, ngành, địa phương, tổ chức đoàn thể, nhà trường, gia đình và cộng đồng cùng chung tay bảo vệ, hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng, góp phần tạo dựng không gian số an toàn và thân thiện cho thế hệ trẻ.
Tại chương trình, các đại biểu đã theo dõi trực tuyến lễ phát động Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng" do Trung ương tổ chức. Qua đó, các thông điệp, mục tiêu và định hướng trọng tâm của chương trình được lan tỏa đến địa phương, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, ngành, gia đình và xã hội trong công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Đại diện các trường học, tổ chức cùng những cá nhân có uy tín, sức ảnh hưởng tích cực trên không gian mạng tại địa phương cũng đã phát biểu hưởng ứng, đồng thời chia sẻ các sáng kiến, cam kết và thông điệp chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, sáng tạo cho trẻ em.
