Những hình thức affiliate marketing biến tướng ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng xấu đến người tiêu dùng. Thời gian qua, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều trường hợp làm nội dung bất chấp để bán hàng online.
Ngày 10.2, báo chí đưa tin TAND khu vực 1 TP.HCM xét xử vụ khiêng quan tài trước chợ Bến Thành (tháng 3.2025), tuyên phạt 11 bị cáo từ 2 năm 9 tháng tù giam đến 2 năm tù treo về tội “Gây rối trật tự công cộng”. Nhóm này dàn dựng clip gây sốc đăng TikTok nhằm bán quần áo, gây bức xúc dư luận.
Một vụ khác, ngày 7.4, trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết Công an xã Đạ Tẻh phát hiện kênh YouTube “Điều Muốn Nói” đăng video giật gân, hư cấu về môi trường quân ngũ. Nhóm vận hành thừa nhận dùng AI để câu view, kiếm tiền quảng cáo và bị xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng/người.
Những vụ việc này cho thấy một thực tế, là khi nội dung trở thành công cụ kiếm tiền, ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm pháp luật có thể bị xóa nhòa nếu người làm nội dung chạy theo lượt xem bằng mọi giá.
Theo chuyên gia thương mại điện tử Đinh Hồng Công (Công ty QuickNest, P.Khánh Hội, TP.HCM; trước là P.8, Q.4), thật đáng lo ngại là những hành vi khó nhận diện và chưa dễ xử lý, đang diễn ra mỗi ngày trên mạng xã hội.
“Nhiều fanpage hoạt động như trang tin tức liên tục đăng tải các nội dung giật gân, úp mở, đánh mạnh vào sự tò mò. Nhưng thay vì cung cấp thông tin, nội dung lại được giấu trong phần bình luận dưới dạng link. Người dùng tưởng tìm thông tin, thực chất bị dẫn sang sàn thương mại điện tử; chỉ cần một cú nhấp chuột, hệ thống affiliate (liên kết) đã ghi nhận và có thể phát sinh hoa hồng. Không cần bán hàng trực tiếp hay thông tin chính xác, thứ được tối ưu là lượt nhấp chuột. Khi đó, nội dung trở thành mồi nhử để dẫn dụ hành vi. Càng gây sốc, càng mập mờ càng dễ lan truyền, kéo theo cơ hội kiếm tiền. Đây cũng là điểm khởi đầu của vấn đề lớn hơn: nội dung không chỉ gây nhiễu mà còn thao túng cảm xúc, hành vi người dùng”, ông Công nói.
Không chỉ dừng ở việc gây sốc hay phản cảm, nhiều nội dung còn được thiết kế để dẫn dắt hành vi người dùng. Thạc sĩ Trần Xuân Tiến, Phó trưởng bộ môn truyền thông, Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng có 3 cơ chế chính khiến các nội dung giật gân lan truyền mạnh.
“Thứ nhất, về nhận thức, con người có thiên kiến tiêu cực và phản xạ sinh tồn, nên các tín hiệu bất thường, nguy hiểm luôn được não bộ ưu tiên xử lý nhanh hơn thông tin trung tính. Thứ hai, về tâm lý xã hội, nội dung gây sốc kích hoạt cảm xúc mạnh như sợ hãi, phẫn nộ, từ đó thúc đẩy hành vi chia sẻ như một cách thể hiện quan điểm hoặc cảnh báo người khác. Thứ ba, về cấu trúc nền tảng, thuật toán mạng xã hội tối ưu cho tương tác chứ không phải độ xác thực. Nội dung càng gây phản ứng nhanh càng được lan rộng. Khi ba cơ chế này cộng hưởng, thông tin thiếu kiểm chứng sẽ lan nhanh như virus, vượt xa thông tin chính thống”, ông Tiến nhận định.
Theo ông Tiến, việc chỉnh sửa nội dung để dẫn dụ click vào link affiliate là một dạng thao túng hành vi trong “nền kinh tế chú ý”. Người làm nội dung sử dụng các tiêu đề mập mờ, thổi phồng rủi ro, tạo khan hiếm giả… để chuyển đổi hành vi thành doanh thu.
Ông Tiến cảnh báo, nếu cố tình sai lệch để tối đa hóa lợi nhuận, đó không còn là sáng tạo mà là thao túng. Hệ quả lâu dài là niềm tin bị xói mòn khiến người dùng dễ tin điều lặp lại nhiều lần. Từ đó chuyển sang nghi ngờ mọi thông tin và hình thành thói quen tiếp nhận thiên về cảm xúc, thiếu kiểm chứng…
Dưới góc độ pháp lý, các luật khẳng định người làm affiliate không thể viện dẫn lý do chỉ giới thiệu sản phẩm để né tránh trách nhiệm.
Thạc sĩ, luật sư Trần Thị Hàn Ni, Giám đốc Hãng luật Railaw (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho biết khoản 2 Điều 13 Luật Quảng cáo 2012 quy định rõ, là người thực hiện quảng cáo phải chịu trách nhiệm về nội dung do mình thực hiện.
Theo đó, việc sử dụng thông tin sai sự thật, giật tít, dựng chuyện hoặc thổi phồng công dụng nhằm thu hút người tiêu dùng là hành vi vi phạm pháp luật.
“Cụ thể, hành vi quảng cáo sai lệch hoặc gây nhầm lẫn có thể bị phạt từ 60–80 triệu đồng đối với cá nhân (gấp đôi với tổ chức), kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ và cải chính thông tin theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, hành vi này còn xâm phạm quyền được cung cấp thông tin chính xác của người tiêu dùng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, có thể bị xử phạt đến 100 triệu đồng. Việc đăng tải tin giả nhằm câu view còn vi phạm Luật An ninh mạng 2018, có thể bị phạt từ 10–20 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm”, luật sư Hàn Ni cho biết.
Cũng theo vị luật sư này, hành vi tạo review giả, thao túng thông tin còn có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh 2018, với mức phạt lên đến 200 triệu đồng.
“Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi mang tính gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc thu lợi bất chính lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các tội danh như quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với mức phạt có thể lên đến tù chung thân”, bà Hàn Ni nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, luật sư Mai Tiến Luật, Giám đốc Hãng luật BigBoss Law (Đoàn Luật sư TP.HCM), cho rằng các sàn thương mại điện tử cũng không thể đứng ngoài cuộc.
Theo ông, khi nền tảng hưởng lợi từ lưu lượng truy cập, hoa hồng và doanh thu do các nội dung này tạo ra, thì cũng phải có trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng, tiếp nhận và xử lý vi phạm.
“Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Nghị định 55/2024/NĐ-CP đã xác định rõ tổ chức vận hành nền tảng số là chủ thể chịu trách nhiệm trong giao dịch trên không gian mạng, nhằm tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Đặc biệt, từ ngày 1.7.2026, Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực sẽ làm rõ hơn ranh giới trách nhiệm này, trong đó có quy định riêng về tiếp thị liên kết. Dù trực tiếp hay gián tiếp vận hành chương trình affiliate, nền tảng vẫn phải chịu trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm”, luật sư Luật nói. (còn tiếp)
Nhựt Hòa cho biết, sau nhiều năm gắn bó với nông nghiệp, anh quyết định chọn cho mình hướng đi khác biệt, đưa cây chà là vốn xa lạ với người miền Tây về trồng ở vùng đất biên giới, thuộc phường Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp để phát triển du lịch sinh thái.
Thời điểm bắt tay thực hiện, thách thức lớn nhất đối với anh Hòa là kỹ thuật chăm sóc và tìm cho được nguồn cây giống chất lượng, thích nghi với thổ nhưỡng địa phương. "Trồng một giống cây mới đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro, nhưng nếu không thử nghiệm sẽ không biết cây có phù hợp hay không. Điều quan trọng nhất là mình phải kiên trì học hỏi và quan sát thực tế để điều chỉnh kỹ thuật", anh Hòa chia sẻ.
Với diện tích đất gần 7.000 m2, Hòa bố trí mật độ trồng hợp lý để cây có không gian sinh trưởng tốt. Bên cạnh hệ thống mương dẫn nước, anh đầu tư thêm hệ thống tưới nhỏ giọt nhằm duy trì độ ẩm cần thiết, hạn chế tình trạng ngập úng làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.
Anh Hòa cho biết, khác với nhiều loại cây ăn trái phổ biến ở miền Tây, chà là chỉ đậu trái khi được hỗ trợ thụ phấn và đây là công đoạn vất vả nhất của người trồng. Ngoài diện tích chà là cái phục vụ lấy trái, anh phải trồng thêm cây đực để chủ động nguồn phấn hoa và thực hiện việc thụ phấn bằng tay.
Sau 3 năm chăm sóc, những nỗ lực của anh Hòa đã mang lại kết quả bước đầu đáng khích lệ. Hơn 100 gốc chà là bước vào vụ thu hoạch đầu tiên với tỷ lệ đậu trái khoảng 30%, sản lượng ước tính 800 kg. Dù chưa phải là con số như kỳ vọng nhưng đối với anh Hòa - người tiên phong đưa giống cây mới về vùng biên - thì đây là thành quả đáng trân trọng, là cơ sở thực tiễn để anh tiếp tục hoàn thiện quy trình canh tác trong những vụ tiếp theo.
Khu vườn chà là với những chùm trái chín mọng hiện trở thành điểm check-in hấp dẫn. Những ngày cuối tuần, nơi đây nhộn nhịp du khách tham quan, chụp ảnh và thưởng thức chà là tươi tại vườn. Nhiều bạn trẻ còn ghi lại hình ảnh chia sẻ trên mạng xã hội, góp phần quảng bá hình ảnh vùng biên Đồng Tháp năng động và sáng tạo.
Chị Đào Thị Hà, du khách đến từ TP.Cần Thơ, cho biết: "Tôi biết đến vườn chà là này thông qua mạng xã hội nên cùng gia đình đến tham quan. Không gian vườn rất đẹp, những chùm chà là sai trái khiến tôi rất thích thú. Đặc biệt, thưởng thức chà là tươi tại vườn là một trải nghiệm mới mẻ. Tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều mô hình du lịch nông nghiệp như thế này để miền Tây có thêm điểm đến hấp dẫn".
Nhận thấy tiềm năng từ mô hình, anh Hòa kỳ vọng phát triển Chala Farm vừa là nơi sản xuất nông nghiệp, vừa là điểm du lịch sinh thái mới mẻ của vùng biên Đồng Tháp. Ngoài bán trái tươi ngay tại vườn, anh Hòa đang hướng đến mục tiêu chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.
Theo anh, việc phụ thuộc hoàn toàn vào đầu ra của trái tươi có thể khiến người trồng đối mặt tình trạng được mùa mất giá. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, chà là có thể chế biến thành nhiều sản phẩm như mứt, siro, bánh kẹo hay rượu vang. "Nếu nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm chế biến từ chà là, mình có thể xây dựng được thương hiệu riêng cho vùng biên. Khi đó, sản phẩm không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn có cơ hội xuất khẩu", anh Hòa kỳ vọng.
Từ quyết định đưa giống cây ngoại về trồng ở vùng biên, mô hình của anh Hòa đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương, đồng thời góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm của những người trẻ đất sen hồng.
Đằng sau cây cầu mini bằng gỗ là thời gian dài tập luyện, thiết kế và sự phối hợp ăn ý của cả nhóm lẫn giáo viên.
Tại ngày hội Liên hoan Tuổi trẻ sáng tạo TP.HCM năm 2026, mô hình cầu chịu lực của nhóm học sinh Trường THCS Nguyễn An Khương gồm Bùi Ngân Trúc, Nguyễn Trung Đức, Nguyễn Trung Hiếu, Đoàn Đại Dương và Lê Đặng Bảo Uyên đã xuất sắc giành giải nhất cuộc thi Thiết kế kết cấu chịu lực.
Chia sẻ về quá trình tạo ra sản phẩm, Đoàn Đại Dương cho biết cây cầu được thiết kế theo hướng phân bổ tải trọng đều trên toàn bộ kết cấu và sử dụng nhiều khớp nối nhằm tạo thêm các điểm chịu lực, giúp tăng khả năng chịu tải. "Cây cầu được thiết kế để chịu lực kéo xuống, tương tự những cây cầu ngoài thực tế. Khi phương tiện giao thông lưu thông, trọng lượng sẽ tác động xuống mặt cầu. Mô hình của tụi em cũng hoạt động theo nguyên lý đó", Dương nói.
Để hoàn thiện ý tưởng, nhóm đã dành khoảng một tuần nghiên cứu và xây dựng mô hình. Ngoài ra, các thành viên tranh thủ thực hành vào giờ ra chơi hoặc nghỉ trưa. "Ban đầu làm khá mất thời gian nhưng càng làm nhiều thì tụi em càng rút ngắn được các công đoạn. Nhóm tụi em gồm 5 bạn được phân chia công việc rất rõ ràng. Bạn đo đạc, chuẩn bị vật liệu, bạn thì cưa cắt, sau đó mọi người cùng lắp ráp thành từng bộ phận hoàn chỉnh", Dương kể.
Theo Dương, toàn bộ nguyên vật liệu đều do ban tổ chức cung cấp. Sau khi nhận gỗ thông, các đội phải tự tính toán, thiết kế và thi công trong thời gian quy định.
Thầy Trần Minh Thuận, giáo viên môn tin học, phụ trách hướng dẫn các đội thi của Trường THCS Nguyễn An Khương, cho biết trước khi tham gia cuộc thi, các em đã thực hiện và thử nghiệm các mô hình khác nhau tại trường. Khi bước vào phần thi chính thức, tất cả các đội đều phải sử dụng nguyên vật liệu do ban tổ chức cung cấp và lắp ráp hoàn toàn tại chỗ.
Điều khiến ban giám khảo bất ngờ là mô hình của nhóm vẫn giữ nguyên hiện trạng sau phần kiểm tra tải trọng. Theo thầy Thuận, lượng sắt dùng để thử tải lên đến hàng trăm kg nhưng vẫn chưa đủ để phá hủy kết cấu cây cầu.
Nói về thành tích của học trò, thầy Thuận không giấu được niềm tự hào. "Các em dành thời gian dựng mô hình 3D, lên kế hoạch rất chi tiết rồi tự phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. Những thanh gỗ dài 60 cm được chia thành nhiều đoạn nhỏ theo đúng thiết kế và giao cho từng người thực hiện để tiết kiệm thời gian. Đây là những kỹ năng mà giáo viên không dạy trực tiếp nhưng các em tự phát huy thông qua quá trình làm việc nhóm", thầy Thuận chia sẻ.
Theo thầy, để tạo nên mô hình đoạt giải, nhóm đã vận dụng kiến thức của nhiều môn học. Các em phải hiểu được nguyên lý chịu lực, cách liên kết các thanh gỗ cũng như lý do lựa chọn từng vị trí ghép nối.
"Không phải cứ dán hai thanh gỗ lại với nhau là được. Các em phải hiểu vì sao cần ghép hai thanh này thay vì ghép với thanh khác. Đó là cả một quá trình phân tích và giải thích dựa trên kiến thức vật lý. Ngoài ra, khi nhận nguyên vật liệu từ ban tổ chức, việc tính toán sử dụng thanh gỗ nào cho từng vị trí cụ thể cũng rất quan trọng. Chỉ cần phân bổ vật liệu không hợp lý là khả năng chịu tải của cả kết cấu sẽ bị ảnh hưởng", thầy Thuận nói.
Không chỉ có phụ huynh hồi hộp đứng ngoài cổng trường, không chỉ có tình nguyện viên tất bật che nắng, phát nước, tại điểm thi Trường THCS Bình Thọ (TP.HCM), hình ảnh các thầy cô giáo đang công tác tại ngôi trường này, tự tay chuẩn bị từng phần quà nhỏ gửi đến thí sinh thi tốt nghiệp THPT khiến nhiều người xúc động.
Chị Trần Ngọc Tuyết Sang, đoàn viên Chi đoàn Trường THCS Bình Thọ, cho biết trước ngày thi, các thầy cô Trường THCS Bình Thọ đã cùng nhau chuẩn bị hơn 1.200 phần bánh kẹo, nước uống để gửi tặng thí sinh trong các buổi thi tốt nghiệp THPT 2026. Mỗi phần quà không quá lớn, nhưng được gói ghém bằng sự tỉ mỉ, bằng tình thương của những người làm nghề giáo dành cho học trò.
Chị Sang chia sẻ trước ngày thi, các thầy cô ngồi lại cùng nhau kiểm đếm, đóng gói từng phần quà để sáng hôm sau kịp trao tận tay thí sinh.
"Ban đầu chúng tôi chuẩn bị số lượng lớn, nhưng đến chiều 10.6 thấy thí sinh đông, sợ thiếu nên mọi người lại tiếp tục làm thêm. Tính ra mất gần 2 buổi để chuẩn bị, nhưng ai cũng vui vì nghĩ đến lúc các em nhận quà", chị Sang chia sẻ.
Theo chị Sang, trong suốt các buổi thi, dù thời tiết nắng nóng, các thầy cô vẫn có mặt từ rất sớm. Người xếp bánh kẹo, người chuẩn bị nước, người đứng trước cổng trường để động viên thí sinh. Chỉ trong khoảng 30 phút, hàng ngàn phần quà đã được trao hết sạch vì các em đến điểm thi rất đông.
"Đây là kỳ thi quan trọng, cũng có thể xem là lần thi cuối cùng của thời học sinh phổ thông với nhiều bạn nhỏ. Vì vậy, thầy cô muốn mang hết sự nhiệt huyết để đồng hành cùng các con. Mong các phần quà nhỏ này đem lại một chút ngọt ngào, giúp các con tự tin hơn trước giờ làm bài", chị Sang nói.
Cô Võ Thị Thanh Vân, giáo viên Trường THCS Bình Thọ, cho biết hoạt động tiếp sức này xuất phát từ mong muốn thí sinh có một kỳ thi thật nhẹ nhàng, ấm áp. Với cô, bánh kẹo và nước uống không chỉ là món quà vật chất, mà còn là lời chúc thi tốt được gửi gắm theo cách rất riêng.
"Chúng tôi công tác tại trường nên rất vui và tự hào khi lần đầu tiên khi ngôi trường này được chọn làm điểm thi tốt nghiệp THPT. Thầy cô chỉ mong các con bước vào phòng thi với tâm trạng thật tốt, làm bài suôn sẻ như sự ngọt ngào mà món quà nhỏ này gửi đến", cô Vân bày tỏ.
Điều khiến cô Vân xúc động hơn cả là trong số thí sinh dự thi tại điểm trường này, có nhiều em từng là học sinh của Trường THCS Bình Thọ hay đạp xe ngang qua ngôi trường trong những năm tháng học trò. Ngày trở lại trường cũ, các em không chỉ bước vào một điểm thi, mà còn trở về nơi từng có thầy cô, bạn bè và nhiều kỷ niệm tuổi thơ.
"Có em vừa nhìn thấy thầy cô cũ đã chạy lại ôm chầm, gọi: "Cô Vân ơi", "Cô Phương ơi"... Có em nhận ra cô giáo cũ, mừng rỡ chào hỏi rồi mới vào phòng thi. Những khoảnh khắc đó làm nghề giáo chúng tôi thấy hạnh phúc vô cùng", cô Vân kể.
Theo cô Vân, mỗi ca thi có khoảng 15 thầy cô thay phiên nhau hỗ trợ. Dù có thành viên đã ở tuổi U40, U50, ai cũng rất "gân", sẵn sàng vượt nắng, thắng mưa để tiếp sức cho thí sinh. Người đứng phát nước, người trao bánh kẹo, người liên tục nhắc các em kiểm tra giấy tờ, máy tính, bút viết trước khi vào phòng thi.
Không chỉ thí sinh, nhiều bạn trẻ tham gia chương trình tiếp sức mùa thi cũng bất ngờ khi nhìn thấy các thầy cô giáo cũ vẫn nhiệt tình đứng dưới trời nắng để hỗ trợ học trò.
Phạm Hoàng Mộc Lam, học sinh Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (TP.HCM), cho biết em rất háo hức khi được trở lại Trường THCS Bình Thọ và gặp lại các cô giáo cũ. Là học sinh lớp 10, Lam tham gia tiếp sức với mong muốn giúp các anh chị lớp 12 có tinh thần tốt nhất trước kỳ thi quan trọng.
"Tụi em chuẩn bị nước, quạt mát, bút, máy tính dự phòng nếu anh chị cần. Nhìn các cô giáo cũ cũng đứng tiếp sức rất nhiệt tình, em thấy thương và tự hào. Các cô lúc nào cũng vậy, luôn lo cho học sinh từng chút một. Em nghĩ điểm thi này ngọt ngào nhất TP.HCM", Lam nói.
Hồ Minh Châu, điểm trưởng đội hình tình nguyện, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết điểm thi Trường THCS Bình Thọ có sự đồng hành rất đặc biệt từ các thầy cô. Không chỉ chuẩn bị quà cho thí sinh, các cô còn luôn có mặt để động viên, hỗ trợ đội hình tình nguyện trong suốt các buổi thi.
Vì quá yêu quý ngôi trường này, Minh Châu còn tự tay làm một khung chụp hình có dòng chữ "Bình Thọ" để mọi người lưu lại kỷ niệm sau mỗi buổi tiếp sức.
Châu dự định sau khi mùa thi kết thúc sẽ gửi tặng lại khung hình này cho các thầy cô như một món quà nhỏ, thay cho lời cảm ơn những người đã cùng nhau làm nên một mùa thi thật ngọt ngào.
