Sáng 19-4, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP.HCM và Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba TP.HCM tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm Chiến thắng Girón.
Đến tham dự có Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Phạm Minh Tuấn, Chủ tịch Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP.HCM (HUFO), Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes, Tổng lãnh sự Cộng hòa Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba TP.HCM Trương Thị Hiền, cùng nhân dân Việt Nam, người dân Cuba đang sinh sống tại TP.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba TP.HCM Trương Thị Hiền cho biết cách đây 65 năm, ngày 19-4-1961 đã đi vào lịch sử khi nhân dân Cuba đánh bại cuộc xâm lược do Mỹ hậu thuẫn tại bãi biển Girón.
Ngày 17-4-1961, khoảng 1.500 lính đánh thuê do Mỹ chỉ huy đã đổ bộ tấn công nhằm lật đổ chính quyền cách mạng Cuba. Dưới sự lãnh đạo của Tổng tư lệnh Fidel Castro, quân và dân Cuba đã chiến đấu kiên cường, nhanh chóng đánh bại lực lượng xâm lược, giành thắng lợi chỉ trong thời gian ngắn, đưa đất nước tiến lên con đường xã hội chủ nghĩa.
Bà Hiền nhấn mạnh nhắc đến Cuba là nhắc đến một đảo quốc anh hùng, giàu lòng nhân ái và ý chí tự cường.
Quan hệ Việt Nam – Cuba là mối quan hệ hữu nghị đặc biệt, thủy chung, trong sáng, được xây dựng trên nền tảng lý tưởng cách mạng và sự đồng cảm sâu sắc giữa hai dân tộc.
Năm 2025 đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1960 – 2025), là hành trình được vun đắp không chỉ bằng những trang sử mà còn bằng tình cảm của nhân dân hai nước.
Trong những năm gần đây, quan hệ hợp tác, đặc biệt thương mại song phương, tiếp tục có bước phát triển.
Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Cuba tại châu Á, với các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu như gạo, than đá, thiết bị điện tử, hàng tiêu dùng, dệt may, giày dép; trong khi nhập khẩu chủ yếu là dược phẩm và nguyên liệu ngành dược.
Việt Nam cũng là nhà đầu tư lớn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Cuba, với nhiều dự án như liên doanh của Tổng công ty Viglacera, Nhà máy bột giặt Suchel, các dự án điện năng lượng mặt trời… góp phần bảo đảm an ninh lương thực, tạo việc làm và cung ứng hàng hóa cho người dân Cuba.
Theo bà Hiền, thời gian qua Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba TP.HCM đã tích cực triển khai nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục truyền thống, triển lãm, tọa đàm, hoạt động nhân đạo… góp phần đưa hình ảnh đất nước Cuba đến gần hơn với người dân TP.HCM.
Hội cam kết tiếp tục đổi mới hoạt động, thu hút thế hệ trẻ, góp phần củng cố tình hữu nghị giữa hai nước.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Rogelio Polanco Fuentes – Đại sứ Cuba tại Việt Nam – bày tỏ cảm ơn các cơ quan, tổ chức của TP.HCM đã phối hợp tổ chức sự kiện.
Ông Fuentes cho biết Chiến thắng Playa Girón là một trong những dấu mốc lịch sử quan trọng của cách mạng Cuba, khi nhân dân Cuba đánh bại cuộc xâm lược do Mỹ hậu thuẫn trong vòng chưa đầy 72 giờ.
Chiến thắng này đạt được nhờ sự đoàn kết toàn dân, lòng dũng cảm của các chiến sĩ và sự lãnh đạo của Tổng tư lệnh Fidel Castro Ruz.
Ông Rogelio Polanco Fuentes nhắc lại các khẳng định của lãnh tụ Fidel Castro về ý nghĩa của Chiến thắng Girón, đồng thời cho rằng sự kiện này không chỉ có ý nghĩa với Cuba mà còn lan tỏa trên toàn thế giới.
Đại sứ Cuba cũng đề cập đến những khó khăn hiện nay của Cuba do tác động của lệnh cấm vận kinh tế, đặc biệt các biện pháp siết chặt nguồn năng lượng gần đây, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Trong bối cảnh đó, Cuba tiếp tục phát huy tinh thần Girón, giữ vững đoàn kết dân tộc, triển khai các giải pháp kinh tế – xã hội nhằm vượt qua khó khăn, đồng thời duy trì các dịch vụ thiết yếu.
Ông Fuentes bày tỏ cảm ơn chân thành Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã luôn ủng hộ Cuba trong việc kêu gọi chấm dứt cấm vận, cũng như triển khai nhiều hoạt động đoàn kết có giá trị to lớn về chính trị, vật chất và tinh thần dành cho nhân dân Cuba.
Đại sứ ghi nhận các sáng kiến như chiến dịch “Mặt trời không biên giới” nhằm hỗ trợ hệ thống điện năng lượng mặt trời cho trường học tại Cuba, cùng sự đóng góp của các doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Fuentes khẳng định việc gìn giữ và phát huy truyền thống hữu nghị đặc biệt giữa hai nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau.
Đại sứ cho biết trong năm 2026, Cuba và Việt Nam cùng kỷ niệm nhiều sự kiện quan trọng, trong đó có 100 năm ngày sinh của Fidel Castro, 60 năm câu nói nổi tiếng của ông về Việt Nam và 60 năm cuộc gặp giữa Raúl Castro và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Kết thúc phát biểu, Đại sú Cuba gửi tới những người anh em Việt Nam lời chào đoàn kết thân ái và niềm tin vững chắc rằng tình hữu nghị đặc biệt, tình đoàn kết anh em giữa Cuba và Việt Nam sẽ mãi trường tồn.
"Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã ra lệnh rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Chúng tôi dự kiến hoàn tất quá trình này trong 6-12 tháng tới", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell thông báo ngày 1/5.
Theo ông Parnell, quyết định được đưa ra sau khi Bộ Quốc phòng Mỹ rà soát toàn diện về cách bố trí lực lượng tại châu Âu, cân nhắc các yêu cầu chiến lược của khu vực cũng như tình hình thực địa.
Số liệu từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Mỹ (DMDC) thuộc Lầu Năm Góc hồi tháng 12/2025 cho thấy Mỹ hiện có 36.436 quân nhân đồn trú tại Đức, cao nhất trong số các quốc gia ở châu Âu. Con số này tại Italy và Tây Ban Nha lần lượt là 12.662 và 3.814.
Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Động thái diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz về xung đột Trung Đông. Lãnh đạo Đức ngày 27/4 cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng và đang bị Iran "làm cho bẽ mặt". Ông chủ Nhà Trắng sau đó tuyên bố Mỹ đang xem xét phương án giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức và sẽ sớm ra quyết định cuối cùng.
Ngoài Đức, Tổng thống Trump còn cảnh báo Mỹ có thể giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Italy và Tây Ban Nha, những quốc gia bị ông chỉ trích vì không tham gia nỗ lực "loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran".
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
Reuters tuần trước dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đã nghiên cứu phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Washington" trong chiến dịch Iran.
Email nội bộ của Lầu Năm Góc cho thấy sự thất vọng trước việc một số đồng minh từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, vốn được coi là mức hợp tác tối thiểu trong NATO. Email này liệt kê các phương án đáp trả của Mỹ, trong đó có đề cập đình chỉ tư cách thành viên của những quốc gia "thiếu hợp tác" khỏi NATO, trong đó có Tây Ban Nha.
Theo kết quả này, tỷ lệ nợ công trên GDP đạt 100,2%, so với mức 99,5% vào thời điểm năm tài khóa trước kết thúc ngày 30/9/2025. Con số này dự kiến tiếp tục tăng, do mức thâm hụt ngân sách hàng năm của chính phủ liên bang đang ở mức rất cao trong lịch sử, gần 6% GDP, khiến nợ công tiếp tục phình to.
Chính phủ Mỹ hiện chi 1,33 USD cho mỗi USD thu được, còn thâm hụt ngân sách năm nay được dự báo ở mức 1.900 tỷ USD. Mức này gần như không đổi so với năm 2025, khi chính sách cắt giảm thuế do phe Cộng hòa thúc đẩy có hiệu lực nhưng các biện pháp cắt giảm chi tiêu chưa được áp dụng.
Mức thâm hụt thực tế của năm nay sẽ còn phụ thuộc vào chi phí cho chiến sự Iran, các khoản hoàn thuế và diễn biến của nền kinh tế. Mỹ chưa kết thúc năm tài khóa nào với nợ công trên 100% GDP kể từ năm 1946.
Theo WSJ, nợ công vượt 100% GDP không đồng nghĩa nền kinh tế sẽ lập tức rơi vào khủng hoảng. Tỷ lệ này cũng có thể dao động trong các quý tới, khi nguồn thu thuế được báo cáo, các khoản hoàn thuế được chi trả.
Dù vậy, mốc ba chữ số có thể phản ánh sức ép tài khóa tích tụ nhiều thập kỷ ở Mỹ. Các nghị sĩ lưỡng đảng đều tỏ ra lo ngại về tình trạng nợ công của Mỹ, nhưng vẫn ưu tiên giảm thuế, tăng chi.
"Chúng ta đang đối mặt với tình huống bất định", Marc Goldwein, lãnh đạo cấp cao của Ủy ban vì Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm (CRFB), cho biết. "100% với 99% không khác biệt gì, nhưng đây vẫn là ngưỡng đáng sợ".
Tỷ lệ nợ công trên GDP là thước đo được các nhà kinh tế ưu tiên sử dụng để đánh giá gánh nặng vay nợ của một quốc gia đối với nền kinh tế. Khi tỷ lệ này tăng, nợ công sẽ hút bớt các nguồn lực lẽ ra có thể được sử dụng hiệu quả hơn ở những nơi khác.
Chính phủ cũng trở nên nhạy cảm hơn với lãi suất khi nợ tăng. Hiện cứ 7 USD chi tiêu liên bang thì có 1 USD dùng để trả lãi. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, chỉ cần lãi suất tăng 0,1 điểm phần trăm, chi phí sẽ tăng thêm 379 tỷ USD trong 10 năm.
Nếu không có biện pháp thay đổi, Mỹ sẽ tiến tới mức nợ mà Pháp, Italy, Hy Lạp và Nhật Bản từng đối mặt, kéo theo các mức độ căng thẳng kinh tế khác nhau. Dù vậy, Mỹ vẫn có dư địa vay nợ lớn hơn các nước này vì kiểm soát đồng tiền dự trữ của thế giới, trong khi trái phiếu kho bạc Mỹ vẫn được xem là nơi trú ẩn an toàn của nhà đầu tư.
Nhưng những dư địa này có giới hạn. Các nhà kinh tế cảnh báo về dài hạn, nợ liên bang cao sẽ kéo theo lãi suất tăng, trong đó có lãi vay mua nhà, ôtô, thẻ tín dụng, đồng thời làm suy yếu đầu tư tư nhân khi hút bớt nguồn vốn khỏi nền kinh tế.
"Khi nhà đầu tư có thể kiếm lợi suất cao hơn từ trái phiếu, họ sẽ đòi mức sinh lời cao hơn từ các dự án trong nền kinh tế thực", James Poterba, nhà kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts, nói.
Một số nhà kinh tế cho rằng nợ công cao hơn sẽ dẫn tới lạm phát cao hơn, do ngân hàng trung ương gặp sức ép buộc phải giữ lãi suất thấp, và trong kịch bản cực đoan là phải in tiền để trả nợ.
Nợ công Mỹ từng vượt 100% GDP hồi năm 2020, thời đại dịch Covid-19. Khi GDP bị thu hẹp và chính phủ phải tăng vay để hỗ trợ các gia đình. Tỷ lệ này giảm khi các gói kích thích kết thúc, tăng trưởng kinh tế phục hồi.
Khác với giai đoạn này, các nguyên nhân khiến thâm hụt hiện nay tăng lên mang tính cơ cấu, không phải tạm thời, trong khi lãi suất cũng cao hơn.
Năm 2008, nợ công của Mỹ dưới 40% GDP. Từ đó đến nay, Mỹ đã tăng vay để đưa quốc gia vượt khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch. Quốc hội giảm thuế vào các năm 2013, 2017 và 2025, đồng thời mở rộng bảo hiểm y tế, phúc lợi, nhưng gần như không điều chỉnh các chương trình chi tiêu lớn.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP sẽ đạt 100,6% khi năm tài khóa hiện nay kết thúc ngày 30/9 và vượt kỷ lục 106,1% được thiết lập năm 1946 vào năm 2030. Tỷ lệ vào những năm 2036 và 2056 dự kiến là 120% và 170%. Các dự báo này dựa trên giả định các chính sách giảm thuế mới của Tổng thống Donald Trump kéo dài thêm vài năm, và mức thuế quan sẽ không tăng sau phán quyết mới của Tòa án Tối cao.
Trong khi đó, chính quyền Trump dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP giảm xuống thấp nhất là 88% vào năm 2034, giả định có nguồn thu thuế quan đáng kể, cắt giảm chi tiêu mạnh và đạt tốc độ tăng trưởng nhanh.
Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga Rosatom cáo buộc hôm 30/5 rằng một UAV Ukraine đã tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, nhưng không gây hư hại cho các thiết bị quan trọng. Tuy nhiên, quân đội Ukraine đã bác bỏ cáo buộc này
Tổng giám đốc Rosatom, Alexei Likhachev, gọi vụ việc là một hành động "có chủ đích" và cho biết nó đã tạo ra một lỗ thủng trên bức tường của khu vực nhà tua-bin.
Ông Likhachev cho biết trong một tuyên bố: "Chiều nay, một UAV cảm tử tấn công của Ukraine đã tấn công tòa nhà chứa tua-bin Tổ máy số 6, dẫn đến một vụ nổ sau đó. Vụ nổ không gây hư hại cho các thiết bị chính, tuy nhiên đã xé toạc một lỗ trên bức tường của nhà tua-bin".
Theo quan chức Nga, đây là lần đầu tiên các thiết bị trọng yếu của nhà máy điện hạt nhân này bị cố ý nhắm mục tiêu tấn công. Vũ khí được sử dụng là UAV điều khiển bằng cáp quang.
Quân đội Ukraine bác bỏ các cáo buộc của Nga, gọi đây là "chiêu trò" truyền thông từ phía Moscow. Quân đội Ukraine khẳng định lực lượng nước này không tấn công Tổ máy số 6 của Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhia.
"Binh sĩ Ukraine hành động hoàn toàn tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và nhận thức đầy đủ hậu quả của bất kỳ hành động nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân", quân đội Ukraine cho biết trong một tuyên bố.
"Tại khu vực mặt trận liên quan, không có giao tranh diễn ra vào thời điểm xảy ra vụ việc và không có bất kỳ loại vũ khí nào được sử dụng", tuyên bố viết.
Nga đã kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia từ tháng 3/2022 và cơ sở này hiện vẫn nằm gần tiền tuyến tại tỉnh Zaporizhia ở Đông Nam Ukraine.
Nhà máy này thỉnh thoảng hứng chịu hỏa lực trong suốt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân tại cơ sở này.
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đã bày tỏ "quan ngại nghiêm trọng" về "vụ việc được báo cáo" tại nhà máy, theo thông báo của tổ chức này.
Ông Grossi cảnh báo về các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân, mô tả những hành động như vậy là "đùa với lửa". IAEA cũng cho biết cơ quan này đã yêu cầu được tiếp cận hiện trường "để trực tiếp kiểm tra tòa nhà đặt tua-bin bị ảnh hưởng".
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev vào ngày 30/5 cảnh báo, hành động phá hủy khu vực nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia có thể dẫn đến một thảm họa tương tự vụ việc xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl hàng chục năm trước.
"Tôi đã từng viết về điều này một lần, nhưng tôi sẽ lặp lại những lời cảnh báo nghiêm khắc ấy một lần nữa: rõ ràng rằng nếu xảy ra sự phá hủy thảm khốc đối với nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà đặt lò phản ứng của một nhà máy điện hạt nhân, một Chernobyl mới sẽ xuất hiện", ông nói.
