Nếu ngồi đủ lâu ở một phòng chờ bệnh viện vào buổi sáng, bạn sẽ nhận ra không gian ấy đang già đi cùng xã hội. Những mái đầu bạc, có người mang theo một túi thuốc nhỏ, có người là cả một hồ sơ điều trị dày cộp.
Và đôi khi, người ta đùa với nhau rằng tuổi già không được đếm bằng năm sinh, mà bằng số loại thuốc phải uống mỗi ngày.
Đó là những chỉ dấu rất rõ của một xã hội đang già hóa nhanh. Có một thực tế trong y tế mà những người làm chính sách nhận ra là chúng ta đang sống lâu hơn, nhưng không phải lúc nào cũng sống khỏe hơn.
Thống kê cho thấy, người Việt có thể phải trải qua khoảng 10 năm cuối đời trong tình trạng mang bệnh hoặc sống chung với bệnh mạn tính. Quãng thời gian ấy không phải một vài đợt nằm viện ngắn ngủi, mà là một quãng đời kéo dài, nơi sức khỏe không còn là trạng thái ổn định mà trở thành một tiến trình cần theo dõi từng ngày.
Trong quãng thời gian đó, những cái tên quen thuộc như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hay thoái hóa xương khớp không chỉ xuất hiện đơn lẻ. Chúng thường đi cùng nhau, chồng lấn lên nhau, tạo thành những “tầng gánh nặng” sức khỏe mà người cao tuổi phải mang theo.
Không có bệnh nào quá ồn ào để báo động ngay lập tức, nhưng tất cả cùng góp phần bào mòn dần chất lượng sống – từng chút một, âm thầm nhưng bền bỉ.
Và khi nhiều bệnh cùng tồn tại trong một cơ thể, y học cũng buộc phải thay đổi cách tiếp cận.
Không còn là câu chuyện “chữa một bệnh”, mà là quản lý nhiều bệnh cùng lúc; không chỉ kê một đơn thuốc, mà phải tính đến hàng loạt tương tác; không chỉ kéo dài sự sống, mà quan trọng hơn là giữ được sự ổn định và tự chủ trong chính cuộc sống ấy.
Ở điểm này, chăm sóc sức khỏe không còn là phản ứng trước bệnh tật, mà trở thành một bài toán quản trị dài hạn cho cả một hệ sinh thái sức khỏe của con người.
Trong thực hành y tế, có một ngộ nhận khá phổ biến: bệnh mạn tính và bệnh truyền nhiễm là hai “đường thẳng” tách biệt, mỗi loại đi một hướng, không liên quan đến nhau. Nhưng càng quan sát thực tế lâm sàng, càng thấy ranh giới ấy mờ đi rất nhiều.
Một người đang sống chung với tăng huyết áp hay đái tháo đường không chỉ đối mặt với “con số đường huyết” hay “chỉ số huyết áp”, mà còn đối mặt với một hệ miễn dịch đã suy giảm phần nào, một cơ thể ít khả năng chống đỡ hơn trước các tác nhân bên ngoài.
Vì vậy, những bệnh tưởng chừng đơn giản như cúm mùa hay nhiễm trùng đường hô hấp lại có thể trở thành điểm khởi đầu cho những diễn biến nặng hơn, kéo dài hơn, và khó lường hơn.
Chính từ thực tế đó, cách tiếp cận y tế truyền thống – chờ đến khi bệnh xuất hiện rồi mới điều trị – đang bộc lộ rõ giới hạn của nó. Với người cao tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, y học không thể chỉ đứng ở vị trí “xử lý sự cố”, mà phải chuyển dần sang vai trò chủ động hơn: Nhận diện nguy cơ từ sớm, phòng ngừa từ trước, và can thiệp trước khi những “mắt xích nhỏ” kịp nối thành một biến cố lớn.
Trong nhiều năm làm y tế, có một thay đổi rất rõ mà bất kỳ ai quan sát đủ lâu đều nhận ra: chúng ta không thể tiếp tục coi “đi khám” là điểm bắt đầu của chăm sóc sức khỏe. Bởi khi bệnh đã xuất hiện, cơ thể thường không còn ở trạng thái cân bằng như trước đó nữa.
Chính vì vậy, y học hiện đại buộc phải dịch chuyển sang một cách tiếp cận khác: không chỉ điều trị khi bệnh xảy ra, mà quan trọng hơn là làm sao để bệnh không có cơ hội xuất hiện, hoặc xuất hiện muộn hơn, nhẹ hơn, ít biến chứng hơn.
Đó cũng là tinh thần cốt lõi của chăm sóc sức khỏe toàn diện: theo dõi sức khỏe một cách liên tục, quản lý tốt bệnh nền, chủ động phòng ngừa nguy cơ mới, và điều chỉnh can thiệp phù hợp với từng người thay vì áp dụng một công thức chung.
hăm sóc sức khỏe toàn diện không phải là điều bắt đầu từ bệnh viện, mà bắt đầu từ rất sớm từ những lựa chọn tưởng như nhỏ nhặt trong đời sống hằng ngày.
Trước khi có một ca khám bệnh, đã có những bữa ăn ta ăn mỗi ngày, những bước chân ta có chịu đi bộ hay không, những đêm ngủ có đủ sâu hay chỉ là chợp chờn, và cả việc có duy trì tiêm chủng đầy đủ theo khuyến nghị hay không.
Những điều ấy, nhìn riêng lẻ thì rất đơn giản. Nhưng khi cộng lại theo thời gian, chúng lại tạo nên nền tảng sức khỏe của cả một đời người – thứ quyết định rất nhiều đến việc tuổi già sẽ đến trong trạng thái chủ động hay bị động.
Điều đáng suy ngẫm là trong khi nhiều người chuẩn bị rất kỹ cho tuổi già về mặt tài chính, thì lại ít người chuẩn bị tương xứng cho “vốn sức khỏe” của chính mình. Trong khi đó, sức khỏe mới là thứ quyết định liệu số tiền tích lũy kia được dùng trong an nhàn, hay trong bệnh viện.
Chính vì vậy, chăm sóc sức khỏe toàn diện, xét đến cùng, không chỉ là một khái niệm y học. Đó là một cách sống – một cách sống chủ động hơn, sớm hơn, và bền bỉ hơn, để con người không bị động đi qua tuổi già, mà có thể đi cùng nó trong sự chuẩn bị và bình tĩnh.
"Tôi rất đồng ý và đồng cảm với bạn tác giả cùng với những bạn đàn ông trong cùng hoàn cảnh này trong đó có tôi.
Tôi vốn học và tập võ suốt năm năm đại học. Ra trường, đi làm và chìm trong công việc, giao tiếp xã hội, gia đình con cái đến không còn thời gian và sức lực đâu mà tập thể dục.
Ngày năm mươi tuổi sau khi mua cái nhà thứ ba, một cái gia đình đang ở, hai cái cho thuê với dự tính cho hai con kho chúng lập gia đình và một số tiền đủ dưỡng già.
Tôi nhìn lại mình và ngậm ngùi không nhận ra mình nữa với tất cả thay đổi ngoại hình như bạn tác giả mô tả. Dù sao cái gì cũng phải trả giá, thôi thì bắt đầu lại vậy, muộn vẫn còn hơn không
Tôi bớt công việc lại, làm cầm chừng, dành thời gian vận động và tập luyện lại. Mỗi ngày bắt đầu bằng tập thể dục ba mươi phút. Ngày bắt đầu tôi chống đẩy được đúng... hai cái, mỗi chân đá được đúng năm cái và mỗi tay đấm được hai cái là thở dốc và hết ba mươi phút.
Hơn năm năm rồi, bây giờ tôi đã giảm được chục ký, đầu ngày hít đất hai trăm cái, chưa phải ăn hay uống bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào. Có thể lái xe và trăm km trong vài ngày để đưa vợ con đi du lịch. Đang có tham vọng tự lái xe đi khắp đất nước mình.
Các bạn đàn ông ơi, công việc, kiếm tiền để nuôi sống bản thân và gia đình là phải làm nhưng chắc chắn phải giữ gìn sức khỏe để yêu lấy bản thân mình, yêu vợ con và yêu cuộc sống này nữa. Làm để sống chứ không làm để chết".
Độc giả nickname Hổ Giấy chia sẻ như trên, kể về việc "không nhận ra bản thân" ở độ tuổi 50, sau nhiều năm tháng làm việc kiếm tiền lo cho gia đình. Kể từ lúc đó, độc giả này đã thay đổi để cải thiện sức khỏe và ngoại hình.
Bình luận này được viết sau bài 'Tóc rụng, bụng bia' hủy diệt nhan sắc nhiều đàn ông Việt.
Trong bài viết trước, tác giả chia sẻ rằng không nhận ra bản thân, vì ngoại hình thay đổi sau 20 năm lập gia đình: "
Ở độ tuổi U50, thời gian trôi qua, tất nhiên là tôi trông già hơn xưa, nhưng mái đầu hói do tóc lởm chởm vài cọng "trông phát chán". Chiều cao không biết có lùn đi hay không nhưng trực quan nhìn vào thì thấy bề ngang to ra - bụng bia.
Thời gian thật tàn nhẫn vì làm vạn vật đổi thay. Con người, tất nhiên phải già đi rồi, nhưng đằng đẵng năm tháng trôi qua, ngoại hình thay đổi là điều khách quan phải chấp nhận. Nhưng điều gì thế này? Tướng tá phát phì, bụng to sau những ngày tháng ăn nhậu, lười tập thể dục, tôi còn biết phải biện hộ gì nữa?", độc giả này viết.
Sau bài viết, nhiều độc giả VnExpress chia sẻ hành trình giữ gìn sức khỏe, vóc dáng sau khi bước vào tuổi trung niên. Độc giả Duy Tuấn nói:
"Tôi năm nay 52 tuổi, cũng chuẩn bị kỷ niệm 20 năm ngày cưới. Vợ chồng tôi hợp nhau ở sở thích chăm tập thể dục nên cân nặng cả hai người vẫn không tăng chút nào so với 20 năm trước.
Về ăn uống thì cả hai đều ăn rất ít thịt, nhiều rau củ quả, đặc biệt là tôi luôn nói "không" với rượu, bia, thuốc lá. Dù ở tuổi này nhưng cả hai vợ chồng tôi đều chạy bộ mỗi ngày (từ 7 - 10 km).
Năm ngoái vợ tôi còn giành huy chương vàng chạy việt dã của đơn vị (cả hai vợ chồng tôi đều đang phục vụ trong quân đội) Bản thân tôi vẫn giữ phom như thanh niên (bụng 6 múi) và gần như chưa có sợi tóc bạc nào. Hôm khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ nói vui 'tuổi sinh học của anh chỉ mới 30 thôi'.
Độc giả Luc Binh Trang:
"Tôi mỗi ngày ngày uống 1-2 lon bia (chủ yếu để ăn ngon và giảm mệt, stress sau giờ làm). Đi nhậu hay tiệc tùng thì tối đa 3-4 lon, hầu như không ai ép được và không được xỉn. Nhờ uống ít nên ngày nào cũng có tí thể dục, cuối tuần thì tập nặng hơn.
Thuốc lá thì đã bỏ từ năm 30t và hiện tại ghét mùi thuốc lá nên hạn chế nhậu, cà phê với người hút thuốc tại bàn.
Vì vậy, tướng mạo vẫn chuẩn, quần áo có thể vào shop mua mặc ngay, không cần sửa.
Nói chung, đến trung niên thì cần quan tân sức khỏe, thể dục là bài thuốc phổ biến và hiệu quả nhất, cuối cùng không nên uống quá nhiều bia rượu, có nhiều cách để lấy lòng đồng nghiệp và đối tác, không nhất thiết phải 'họ uống bao nhiêu, mình uống như thế'..
*Bạn giữ gìn vóc dáng, sức khỏe khi bước vào tuổi trung niên ra sao?
Ở tuổi 58, nhiều người hỏi tôi đã chuẩn bị nghỉ hưu chưa? Tôi thường chỉ cười và trả lời: "Chắc còn lâu". Không phải vì tôi không có điều kiện tài chính. Thực tế, nếu nhìn vào những gì tôi đang có, nhiều người sẽ nghĩ tôi hoàn toàn có thể dừng lại để nghỉ ngơi. Tôi có một căn nhà năm tầng trị giá 7 tỷ, một ôtô, hai mảnh đất gần 3 tỷ đồng, cùng khoảng 1,5 tỷ tiền mặt tích lũy, nói vui là chẳng thiếu thứ gì. Với nhiều người, đó là hẳn một điểm đích đáng mơ ước. Nhưng với tôi, đó chưa phải là lý do để dừng làm việc.
Tôi để ý thấy một xu hướng khá phổ biến hiện nay: nhiều người còn trẻ đã nghĩ đến chuyện "hưởng thụ", đến khi bước vào tuổi trung niên họ lại bắt đầu nói nhiều về "nghỉ hưu sớm". Những khái niệm như tự do tài chính, nghỉ hưu trước 50 tuổi được chia sẻ rất nhiều, nghe qua thì hấp dẫn, nhưng đôi khi tôi tự hỏi: liệu có phải chúng ta đang quá mơ mộng về một tương lai màu hồng?
Ở tuổi này, tôi thấy thực tế rất khác. Tôi vẫn còn con cái đang đi học, hoặc mới đi làm, sự nghiệp chưa ổn định. Các cháu cần thời gian, cần sự hỗ trợ, cả về tài chính lẫn kinh nghiệm sống. Tôi cũng còn cha mẹ già, sức khỏe yếu, không có thu nhập, mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men đều trông vào con cái. Chỉ riêng hai điều đó thôi cũng đủ để tôi hiểu rằng mình chưa thể nghỉ.
Vài người bảo: "Có tài sản rồi thì cứ sống chậm lại, tận hưởng trước khi quá muộn". Nhưng tôi nhìn tài sản của mình theo cách khác. Đó là "lớp đệm an toàn", không phải là lý do để ngừng tạo ra giá trị. Cuộc sống luôn có những biến số mà mình không lường trước được. Nếu dừng lại quá sớm, khi có biến cố xảy ra, tôi sẽ xoay xở ra sao?
>> Tôi hối tiếc vì tuổi 50 có 5 tỷ vẫn không dám nghỉ hưu sớm
Thế nên, tôi vẫn đi làm mỗi ngày, vẫn giữ nhịp sống bận rộn, dù công việc của tôi có áp lực khá cao. Không phải vì tôi tham lam tiền bạc, mà vì tôi thấy mình còn khả năng lao động, còn tạo ra thu nhập được thì không có lý do gì để dừng lại. Làm việc với tôi không chỉ là kiếm tiền, mà còn là cách để giữ cho mình minh mẫn, có ích và không bị tụt lại phía sau.
Tôi cũng tin rằng, mỗi thế hệ đều có trách nhiệm với gia đình và xã hội. Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến nghỉ ngơi sớm, ai sẽ là người tiếp tục làm việc, tạo ra của cải, đóng góp cho sự phát triển chung? Có thể quan điểm này không phổ biến với những người đang theo đuổi lối sống hưởng thụ, nhưng với tôi, làm việc đến khi hết tuổi lao động là điều đương nhiên.
Tôi không phản đối việc nghỉ ngơi hay tận hưởng cuộc sống. Nhưng theo tôi, điều đó nên đến sau khi chúng ta đã thực sự hoàn thành trách nhiệm của mình. Còn khi vẫn còn những người phụ thuộc, còn những nghĩa vụ chưa trọn vẹn, thì việc nói đến nghỉ hưu sớm có phần nào đó là quá vội vàng.
Ở tuổi này, tôi chỉ nghĩ đơn giản: còn làm được thì cứ làm, còn lo được cho gia đình thì cứ cố gắng, sao phải nghỉ? Với tôi, đó là trách nhiệm và cũng là ý nghĩa của việc sống.
VanCuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tôi đã tìm ra cách nghỉ hưu sớm tuổi 40 cho mình
Hai năm đáng giá nhất cuộc đời khi tôi nghỉ hưu sớm ở tuổi 50
Tháng kiếm 60 triệu từ dãy trọ cho thuê nhưng tôi không nghỉ hưu sớm
Tính đến giữa tháng 5, hầu hết đại học đã đưa ra phương án tuyển sinh năm 2026. Trong đó, khoảng 80 trường đã công bố bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, sang 6-10 điểm môn Tiếng Anh. Điểm này thường được kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ hai môn khác để xét đầu vào. 20 trường quy đổi IELTS từ 4.0, tương đương trình độ tiếng Anh B1 (bậc 3/6 - trung cấp) trong Khung tham chiếu ngôn ngữ chung châu Âu (CEFR). Đây vốn là chuẩn đầu ra đại học với sinh viên đa số ngành. 9 trường khác chấp nhận IELTS từ 4.5, tương đương 7-9 điểm môn Tiếng Anh. Một số trường khác quy đổi từ IELTS 6.0.
Thắc mắc về việc quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh để xét tuyển đầu vào đại học, độc giả Vuhaianh đặt câu hỏi: "IELTS chỉ có giá trị hai năm. Tôi không hiểu các trường đại học xét tuyển ngoại ngữ đầu vào theo tiêu chuẩn đầu ra để làm gì (trừ những trường có chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ)? Phải chăng họ muốn đẩy trách nhiệm đào tạo cho gia đình và mấy cái trung tâm ngoại ngữ?
>> 'Điểm IELTS cao thì sợ gì thi Tiếng Anh vào đại học'
Nếu cho phép quy đổi thành điểm thi đại học thì sao Bộ Giáo dục và Đào tạo không đưa IELTS vào chương trình giảng dạy ngoại ngữ ở các cấp phổ thông để đảm bảo tính công bằng? Tôi không chắc học theo chương trình của Bộ thì học sinh có thi được 5.0 IELTS hay không? Chính vì việc quy đổi điểm IELTS này mà nhiều gia đình phải cho con em học thêm, luyện thi bên ngoài rất nhiều, thậm chí ngay từ cấp tiểu học. Vậy những gia đình không có điều kiện kinh thế thì sao?
Điểm khác biệt ở đây là cái chứng chỉ IELTS đó, một học sinh lớp 6, lớp 7 đi luyện thêm ở ngoài cũng có thể đạt được, còn các môn khoa học khác thì học sinh lớp 6, lớp 7 có 'cày' bao nhiêu cũng không chưa chắc đạt được điểm cao. Nếu để những học sinh chọn các môn khoa học trượt đại học chỉ vì các em khác có chứng chỉ IELTS, được cộng điểm hoặc quy đổi điểm thì có hợp lý không?
