Có một nghịch lý đang diễn ra tại các cổng dự án nhà ở xã hội phía bắc. Cùng một bộ hồ sơ mua nhà, nếu người lao động tự đi làm thì mất nhiều tháng và thường bị trả lại vì thiếu giấy tờ. Nhưng nếu trao cho nhóm môi giới đứng ngay trước dự án thì chỉ mất 4 – 7 triệu đồng và vài ngày là xong.
Con số này không phải giả thuyết mà là mức giá xử lý hồ sơ được Công an tỉnh Bắc Ninh công bố ngày 17.3 khi khởi tố 5 bị can về tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” tại dự án Thống Nhất Smart City.
Trước đó 3 tháng, Công an tỉnh Thái Nguyên cũng đã khởi tố một nhóm tương tự tại dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi việc làm sai lại nhanh và chắc chắn hơn việc làm đúng thì lỗi không nằm ở người chọn đường tắt mà nằm ở chính con đường chính ngạch.
Về mặt pháp lý, hành vi làm giả giấy xác nhận đối tượng, giấy xác nhận điều kiện thu nhập, đơn xác nhận tiền lương rồi hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội cấu thành tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” theo điều 341 bộ luật Hình sự năm 2015.
Khung cơ bản tại khoản 1 quy định phạt tiền từ 30 – 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 2 năm.
Khung tại khoản 2 nâng lên từ 2 đến 5 năm tù nếu thuộc một trong các trường hợp định khung tăng nặng như làm giả từ 2 đến 5 tài liệu, thu lợi bất chính từ 10 đến dưới 50 triệu đồng.
Khung tại khoản 3 là 3 đến 7 năm tù nếu làm giả từ 6 tài liệu trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên. Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố theo khoản 3 điều 341.
Vấn đề là khi người mua ký vào bộ hồ sơ do môi giới lập khống, biết rõ mình không đủ điều kiện mà vẫn nộp cho chủ đầu tư, họ cũng đã đồng phạm với vai trò người sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Đây không phải là suy đoán mà là hệ quả trực tiếp từ cấu trúc tội danh ghép của điều 341. Giấc mơ an cư trong trường hợp này có thể kết thúc bằng một bản án treo hoặc một bản án tù giam tùy vào mức độ hiểu biết và sự thành khẩn khi bị phát hiện.
Nhưng tập trung toàn bộ sự chú ý vào người mua và nhóm môi giới sẽ là cách tiếp cận sai. Hồ sơ mua nhà ở xã hội không phải thứ người ta tự lập rồi tự phê duyệt.
Theo quy trình được quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 261/2025/NĐ-CP và Nghị định 54/2026/NĐ-CP, bộ hồ sơ phải đi qua ít nhất 3 lớp kiểm tra, gồm: chủ đầu tư tiếp nhận và đối chiếu điều kiện, Sở Xây dựng địa phương kiểm tra nhằm loại trừ việc một đối tượng được hỗ trợ nhiều lần và công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thông tin thu nhập theo quy định mới tại Nghị định 54/2026.
Ba lớp kiểm tra đó, trên lý thuyết, đủ để một bộ hồ sơ khống không thể lọt qua. Thực tế lại cho thấy hàng trăm bộ đã lọt qua tại dự án Thống Nhất Smart City và dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi một cơ chế 3 lớp không chặn được hành vi được thực hiện công khai thì cơ chế đó chỉ tồn tại trên văn bản hoặc là có người ở một trong 3 lớp đã “nhắm mắt cho qua”.
Cả hai khả năng đều đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan chức năng chứ không chỉ của nhóm môi giới bị khởi tố.
Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11.12.2025 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rất rõ nguyên tắc trách nhiệm. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện chính sách phát triển, bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm hướng dẫn, hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ hậu kiểm trên phạm vi cả nước và tổ chức kiểm tra chuyên đề. Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo công an cấp xã xác nhận điều kiện thu nhập và điều tra các hành vi môi giới trái phép.
Cả 3 cấp đều được giao nhiệm vụ cụ thể. Thế nhưng từ tháng 12.2025 đến nay, chưa có địa phương nào công khai danh tính cán bộ Sở Xây dựng hoặc công an cấp xã đã ký xác nhận trên các bộ hồ sơ bị làm giả mà hàng trăm căn hộ đã được bán. Chưa có chủ đầu tư nào bị xử lý hành chính với lý do tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện.
Một chính sách an sinh xã hội không thể chỉ được bảo vệ bằng việc khởi tố nhóm môi giới ở vòng ngoài. Nghị định 54/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế công khai danh sách người mua sau khi ký hợp đồng lên hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Đồng thời giao công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thu nhập trong các trường hợp cần thiết. Nhưng cơ chế hậu kiểm chỉ có ý nghĩa khi đi kèm một cơ chế truy trách nhiệm rõ ràng đối với người đã ký xác nhận sai.
Nếu một cán bộ xã ký xác nhận tình trạng nhà ở hoặc xác nhận thu nhập cho người không đủ điều kiện, hành vi đó có thể cấu thành tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo điều 360 bộ luật Hình sự, hoặc tội “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo điều 356 nếu có yếu tố vụ lợi.
Niềm tin vào chính sách an sinh xã hội không bị xói mòn bởi vài nhóm môi giới. Nó bị xói mòn khi người lao động thu nhập thấp sau khi tuân thủ đầy đủ quy định, vẫn nhìn thấy những căn hộ đáng lẽ dành cho mình được sang tay công khai với giá chênh lệch hàng trăm triệu đồng.
Một chính sách lớn không thể vận hành bằng những cú hích từ trên xuống mỗi khi có vụ việc nổi cộm. Nó phải vận hành bằng một cơ chế chịu trách nhiệm thường trực tại chính nơi bộ hồ sơ được ký xác nhận.
Từ 2 vụ án tại Bắc Ninh và Thái Nguyên, điều cần làm không phải là ban hành thêm chỉ thị hay thông tư. Cần làm ngay 3 việc cụ thể để thay đổi tình hình.
Thứ nhất là công khai trên cổng thông tin Sở Xây dựng danh tính đầy đủ của cán bộ đã ký xác nhận đối tượng và điều kiện thu nhập trên mỗi bộ hồ sơ được duyệt, kèm theo cơ chế khiếu nại của người dân.
Thứ hai là mở rộng điều tra các vụ án đã khởi tố theo hướng xem xét trách nhiệm hình sự của người ký xác nhận sai theo điều 360 hoặc điều 356 bộ luật Hình sự, không để dừng lại ở nhóm môi giới trung gian.
Thứ ba là bổ sung vào luật Nhà ở một điều khoản về trách nhiệm liên đới của chủ đầu tư khi tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện, thay vì chỉ buộc người mua phải trả lại căn hộ.
Khi chịu trách nhiệm được phân bổ đều trên toàn bộ chuỗi xét duyệt, hành vi hợp thức hóa sẽ không còn chỗ để hình thành mặt bằng giá công khai như đã xảy ra.
Mục tiêu một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 không thể đạt được bằng những con số tiến độ trên báo cáo. Nó chỉ có ý nghĩa khi người công nhân thu nhập 8 triệu đồng/tháng tin rằng nếu mình tuân thủ đúng quy trình, mình sẽ có cơ hội.
Niềm tin một khi đã mất thì không thể khôi phục bằng cách khởi tố thêm vài nhóm môi giới mà chỉ có thể khôi phục bằng việc để người thu nhập thấp nhìn thấy cán bộ nào đã ký xác nhận sai phải chịu trách nhiệm hình sự tương xứng với hậu quả họ gây ra.
Đó không phải là một yêu cầu khắt khe mà là điều kiện tối thiểu để một chính sách an sinh xã hội giữ được tính chính danh.
Chiều tối 14-4, tiếp tục các hoạt động trong ngày đầu tiên thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, gặp gỡ cán bộ các cơ quan đại diện và đại diện cộng đồng người Việt Nam tại Trung Quốc.
Tại cuộc gặp, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình báo cáo cộng đồng người Việt Nam tại Trung Quốc có hơn 100.000 người, trong đó số lưu học sinh hơn 23.000 người. Cộng đồng có truyền thống đoàn kết, gắn bó, có tinh thần yêu nước và luôn hướng về quê hương, Tổ quốc; có tinh thần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, quảng bá đất nước, con người Việt Nam ở sở tại.
Cộng đồng và lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc luôn dõi theo những thông tin mới về tình hình đất nước. Bà con tự hào về những thành tựu phát triển mọi mặt của đất nước, luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, cũng như vào những định hướng lớn cho phát triển.
Những tiến triển tốt đẹp, thực chất của quan hệ Việt Nam - Trung Quốc giai đoạn hiện nay khiến bà con vui mừng và phấn khởi.
Trò chuyện thân mật với bà con kiều bào, cán bộ, nhân viên Đại sứ quán và các cơ quan đại diện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ sau khi đến sân bay quốc tế Bắc Kinh sáng 14-4, đoàn đã đi thăm Khu mới Hùng An ở tỉnh Hà Bắc bằng phương tiện tàu cao tốc.
Qua đó, ông ấn tượng với hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại của Trung Quốc, nhất là đường sắt được đầu tư đồng bộ, kết nối rộng khắp các tỉnh, thành phố, khu đô thị lớn, tạo điều kiện cho người dân đi lại thuận tiện, nhanh chóng, an toàn.
Hạ tầng giao thông hiện đại đã giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức đi lại, tăng năng suất lao động, phát triển các ngành nghề, lĩnh vực. Ông cũng chia sẻ hai bên sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, nhất là trong phát triển hệ thống giao thông đường sắt.
Vui mừng thông báo với bà con những thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội, cũng như việc triển khai nhiều chủ trương chiến lược của đất nước trong thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt quan trọng của chuyến thăm Trung Quốc lần này.
Bên cạnh những cuộc hội đàm, hội kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước với lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, còn có những cuộc làm việc quan trọng giữa hai Bộ Chính trị, giữa các bộ, ngành và địa phương của hai nước nhằm thúc đẩy hợp tác toàn diện, hiệu quả và bao phủ khắp các lĩnh vực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao cán bộ, nhân viên sứ quán, các cơ quan đại diện Việt Nam đã nỗ lực hoàn thành khối lượng công việc lớn trên địa bàn rộng. Hướng đến cộng đồng người Việt Nam tại Trung Quốc, ông mong bà con tiếp tục đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, hội nhập tích cực, tuân thủ pháp luật và đóng góp cho sự phát triển của nước sở tại.
Bên cạnh đó, mong kiều bào luôn hướng về quê hương, đất nước, chủ động có những đóng góp mới thiết thực, hiệu quả cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước cũng như quan hệ hợp tác giữa hai nước, nhất là trong bối cảnh cả hai nước đều đang bước vào giai đoạn phát triển mới.
Như Thanh Niên đưa tin, cùng với việc miễn phí xe buýt, Sở Xây dựng TP.HCM mới đây đã đề xuất hàng loạt giải pháp để kéo người dân đến gần hơn với giao thông công cộng (GTCC).
Cụ thể, trong đề án gửi UBND TP.HCM, Sở Xây dựng TP.HCM đưa ra 27 nhóm giải pháp triển khai đến năm 2030. Trong đó, TP dự kiến sắp xếp lại các tuyến hiện hữu, mở thêm xe buýt điện, tăng xe buýt cỡ nhỏ đi sâu vào khu dân cư để cải thiện khả năng tiếp cận. Mạng lưới này cũng được tính toán mở rộng kết nối với khu vực Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) và sân bay Long Thành (TP.Đồng Nai) trong tương lai.
Ở góc độ hạ tầng, TP.HCM nghiên cứu làn ưu tiên cho xe buýt tại một số tuyến phù hợp, nâng cấp bến xe, trạm trung chuyển, cải thiện lối đi bộ và kết nối giữa các loại hình GTCC.
Song song đó là các giải pháp về vận hành như hoàn thiện hệ thống vé điện tử dùng chung, thanh toán không tiền mặt, nâng cấp ứng dụng tra cứu lộ trình theo thời gian thực và điều chỉnh linh hoạt tần suất theo nhu cầu thực tế.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, các đợt miễn vé trước đây từng giúp lượng hành khách tăng mạnh nhưng hiệu ứng chưa bền vững nếu không đi kèm cải thiện chất lượng dịch vụ.
Tiếp nhận thông tin về những giải pháp "kéo người dân đi xe buýt ", đa số bạn đọc (BĐ) Báo Thanh Niên đánh giá đã có thêm những tín hiệu tích cực trong khâu quản lý, điều hành hệ thống GTCC. BĐ Nguyễn Thị Trà My nhận xét: "Việc TP.HCM chủ động rà soát, tối ưu mạng lưới xe buýt, mở rộng tuyến mới và tích hợp các loại hình vận tải khác là một tín hiệu tích cực. Hy vọng các đề xuất sẽ sớm hiện thực hóa, mang lại nhiều lựa chọn tiện lợi hơn cho người dân, từng bước thay đổi diện mạo GTCC đô thị".
Nhiều BĐ đồng thuận với ý kiến đánh giá "người dân chưa chọn xe buýt như một thói quen di chuyển không phải nằm ở giá vé mà vì xe buýt còn nhiều bất tiện". BĐ Quang Tèo chia sẻ: "Nếu hệ thống GTCC như metro, xe buýt, xe đạp điện miễn phí... phủ khắp các nơi, càng tiện lợi càng tốt, tôi sẽ là người đầu tiên bỏ xe máy, ô tô cá nhân để chuyển sang GTCC. Do vậy, tôi mong nhà nước nghiên cứu, bố trí sao cho thuận tiện là người dân ủng hộ ngay".
BĐ Sĩ Hà Hồ nhận xét cách thức Sở Xây dựng TP.HCM hướng tới nhóm giải pháp "cải thiện khả năng tiếp cận xe buýt" chính là "giải pháp đầu tiên để tạo sự thuận tiện trong việc bắt, đón xe buýt". BĐ này phân tích thêm: "GTCC chỉ có thể thu hút người dân bằng sự thuận tiện. Đầu tiên là tăng lượng xe buýt trên mỗi tuyến, đưa các điểm xe đạp công cộng tới các điểm bắt, đón xe buýt, tăng cường chất lượng phục vụ. Tiếp theo là tăng tốc độ di chuyển của xe buýt trong đô thị bằng làn ưu tiên…".
Đa số BĐ đánh giá việc TP.HCM đang hướng đến kế hoạch bổ sung bãi giữ xe tại các đầu mối giao thông để người dân có thể gửi phương tiện cá nhân, sau đó tiếp tục hành trình bằng xe buýt (mô hình "park and ride") là hướng tiếp cận thích hợp giúp người dân hình thành thói quen di chuyển bằng hệ thống GTCC.
BĐ Lê My cho biết: "Tôi đánh giá cao việc TP.HCM nghiên cứu áp dụng mô hình "park and ride" và kết nối đồng bộ các phương tiện GTCC. Khi người dân được tạo điều kiện thuận tiện từ nhà đến trạm, chắc chắn lượng khách sử dụng xe buýt sẽ tăng lên đáng kể. Các giải pháp phải song hành từ miễn phí vé đến đầu tư hạ tầng mới tạo ra chuyển biến thật sự".
"Miễn vé xe buýt là giải pháp ngắn hạn, nâng cao trải nghiệm tiếp cận xe buýt là giải pháp bền vững. Nếu tổ chức hợp lý các bãi giữ xe, đồng thời giảm hoặc miễn phí gửi xe cho người sử dụng xe buýt, chắc chắn người dân sẽ chủ động chuyển đổi thói quen di chuyển", BĐ Đặng Nhật Minh nhận xét.
Ông Phạm Minh Vũ, Chủ tịch UBND xã Cẩm Tú (Thanh Hóa), cho biết đến sáng 21.5, các lực lượng cứu hộ, cứu nạn đã tìm thấy thi thể thứ 2 trong vụ sạt lở tại mỏ đá khiến 3 người gặp nạn xảy ra trên địa bàn xã này.
Vào khoảng 17 giờ ngày 20.5, một nhóm thợ đang khai thác đá tại mỏ đá của Công ty TNHH Anh Tuấn (xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa), bất ngờ sạt lở xảy ra. Đất đá từ trên núi sạt xuống đè lấp 3 người đàn ông, đều ngụ tại tỉnh Lào Cai.
Ông Cao Văn Cường, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa; Đại tá Trịnh Văn Giang, Phó giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa đã có mặt tại hiện trường chỉ đạo các lực lượng công an, bộ đội tìm kiếm các nạn nhân.
Trong tối 20.5, lực lượng tìm kiếm tìm thấy thi thể 1 nạn nhân, đến sáng 21.5 tìm thấy thi thể nạn nhân thứ 2. Người còn lại được xác định bị vùi lấp trong đất đá chưa tìm thấy. Các lực lượng đang tiếp tục sử dụng máy xúc tìm kiếm nạn nhân.
Theo ông Vũ, chiều 19.5 trên địa bàn xã Cẩm Tú có mưa to, nhưng chiều 20.5 thời điểm xảy ra vụ việc thì trời không mưa cũng không có giông lốc bất thường.
