Cuối tháng 3-2026, trong không gian ấm cúng thuộc Trường Nuôi dạy trẻ khuyết tật huyện Củ Chi (TP.HCM), những đứa trẻ ngồi ngay ngắn, đôi mắt ánh lên sự chờ đợi, và một người phụ nữ đứng trước các em vừa mảnh mai, điềm tĩnh, nhưng đủ sức khiến cả căn phòng lặng đi.
Hoa hậu Trăng khuyết 2025 Nguyễn Thị Minh Tâm (sinh năm 1986, quê Đồng Tháp), cô giáo dạy toán chỉ còn một chân, chậm rãi chia sẻ về dự án học bổng “Hoa hậu Trăng khuyết – Ươm mầm nghị lực, chắp cánh ước mơ”. Thực ra, đó không chỉ là một dự án mà là phần tiếp nối của chính cuộc đời chị.
Ít ai biết người phụ nữ đang đứng trước các em từng có một tuổi trẻ rất đau đớn. Sinh ra lành lặn, mang trong mình ước mơ làm cô giáo, Minh Tâm bước vào đời với những dự định của tuổi trẻ cho đến một tai nạn giao thông năm 23 tuổi đã lấy đi một chân của chị và gần như tất cả những gì chị từng hình dung về tương lai.
“Đó là nỗi đau rất lớn, không chỉ với tôi mà còn với mẹ tôi”, chị kể, giọng trầm xuống. Nhưng rồi chính trong biến cố ấy, một hành trình khác bắt đầu. Không gục ngã, Minh Tâm quay lại với nghề dạy học. Chị đứng lớp, kiên trì từng ngày, vừa dạy chữ vừa học cách sống lại với chính mình.
Đến khi bước lên sân khấu cuộc thi Hoa hậu Trăng khuyết Việt Nam 2025, Minh Tâm không mang theo tham vọng nhan sắc, chị mang theo câu chuyện đời mình – một câu chuyện về việc không chấp nhận dừng lại sau biến cố.
Và khoảnh khắc tên chị được xướng lên ở ngôi vị cao nhất, đó không chỉ là chiến thắng của một thí sinh, mà là chiến thắng của một hành trình vượt qua giới hạn. “Tôi muốn nói với những chị em mang khiếm khuyết rằng chúng ta vẫn đẹp theo cách rất riêng”, chị chia sẻ sau đăng quang.
Ngay sau đăng quang, thay vì xuất hiện dày đặc trên truyền thông, Minh Tâm trở lại những nơi quen thuộc: lớp học, những chuyến đi thiện nguyện, những buổi phát cháo, những suất học bổng nhỏ. Với chị, thiện nguyện không phải là hoạt động “sau đăng quang” mà là điều đã bắt đầu từ hơn 10 năm trước, khi chị sáng lập và dẫn dắt nhóm thiện nguyện Nhất Tâm.
Ở đó, không có những chương trình lớn, cũng không có những con số gây choáng ngợp. Ở đó chỉ có những việc làm đều đặn như một phần ăn cho bệnh nhân nghèo, một ổ bánh mì cho người lao động, một khoản hỗ trợ cho học sinh khó khăn… “Với tôi, thiện nguyện là hơi thở”, Minh Tâm nói.
Có lẽ chính vì vậy, dự án học bổng mà chị khởi động tại Củ Chi không mang màu sắc của một chiến dịch, mà giống như lời hứa dài hơi. Không chỉ trao học bổng, chị và cộng sự còn đặt mục tiêu đồng hành lâu dài với các em khuyết tật, từ việc học, kỹ năng sống đến định hướng nghề nghiệp.
Nghệ nhân quốc gia Nguyễn Đình Phúc – Tổng giám đốc Công ty CP Truyền hình Du lịch Việt Nam, người đứng sau cuộc thi dành cho nữ giới khuyết tật này – cũng nhìn nhận đây là một dự án mang tính bền vững, bởi xuất phát từ chính trải nghiệm của Minh Tâm – một người từng đi qua những giới hạn của cơ thể và hiểu rõ nhất giá trị của cơ hội.
Không dừng lại ở đó, hành trình thiện nguyện của Minh Tâm còn được nối dài qua các hoạt động khác, như kế hoạch tham gia Quỹ Hoa Trà My – nơi hỗ trợ phụ nữ yếu thế tiếp cận nghề nghiệp và kỹ năng sống. Những bước đi ấy đều có một điểm chung, đó là hướng về những người ở phía sau.
Giữa những hoài nghi về hoạt động từ thiện trong xã hội, Minh Tâm chọn một cách đi khác: minh bạch và kiên định. Chị không nói nhiều về những gì mình làm, cô giáo quê sen hồng cứ lặng lẽ làm, rồi đi tiếp. “Tôi chọn xem áp lực là động lực để sống trách nhiệm hơn mỗi ngày”, chị bày tỏ.
Câu chuyện của Minh Tâm theo chị là một chuỗi những lựa chọn rất bình thường, nhưng với nhiều người quả là không dễ chút nào. Đó là chọn đứng dậy sau mất mát, chọn quay lại với nghề, chọn sống tử tế… ngay cả khi cuộc đời không dễ dàng. Và chọn đi tiếp, không phải cho riêng mình mà cả những người yếu thế hơn hoặc những chị em còn loay hoay chưa đứng dậy được sau nỗi đau, mất mát.
Chia sẻ về ước mơi, chị nói muốn trở thành đại biểu dân cử, để có thể đưa tiếng nói của người khuyết tật vào chính sách. Đó không phải là một giấc mơ xa xôi, mà là một bước tiếp theo của một người đã quen với việc đi chậm nhưng đi rất chắc.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông của Trung tâm dạy nấu ăn Eric Cooking Class (TP HCM) cho biết quan niệm muối chỉ dùng để tạo vị mặn chỉ đúng một phần. Trong ẩm thực, muối đóng vai trò như chất điều phối hương vị.
Cơ chế khuếch đại vị ngọt
Khi rắc muối lên các loại trái cây như dưa hấu, dứa hay xoài, lượng đường trong quả không thay đổi nhưng người ăn vẫn thấy ngọt hơn. Hiện tượng này xảy ra do hoạt động của các thụ thể vị giác trên lưỡi.
Khi rắc một lượng muối nhỏ, các ion Natri tương tác với thụ thể, làm tăng độ nhạy cảm của chúng với phân tử đường. Nhờ đó, não bộ ghi nhận cảm giác ngọt rõ nét hơn. Việc kết hợp muối với dưa hấu cũng phản ánh triết lý ẩm thực phương Đông. Dưa hấu tính hàn, khi kết hợp với muối tính ấm giúp tạo sự cân bằng cho cơ thể.
Khả năng ức chế vị đắng
Ngoài khả năng kích vị ngọt, muối còn giúp giảm vị đắng. Thông thường, các hợp chất gây đắng trong cà phê, khổ qua hay chocolate đen liên kết với thụ thể vị đắng trên lưỡi để gửi tín hiệu về não. Khi có muối, ion Natri liên kết với các thụ thể này trước, làm giảm khả năng tiếp nhận hợp chất đắng. Tín hiệu truyền về não bị suy giảm, giúp món ăn bớt đắng gắt.
Theo đầu bếp Nhất Thông, để muối phát huy vai trò mà không làm mặn món ăn, cần kiểm soát liều lượng. Đối với trái cây tươi, người dùng chỉ rắc vài hạt muối ngay trước khi ăn. Với các món tráng miệng, dùng khoảng 0,5 g muối cho một mẻ bánh hoặc nước sốt để giảm độ ngọt gắt. Nếu dùng quá nhiều, vị mặn sẽ lấn át hương vị nguyên bản của thực phẩm.
Theo China Times, nước trái cây vốn được xem là lựa chọn lành mạnh nhờ hương vị thơm ngon và giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, một trường hợp thực tế tại Trung Quốc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về cách sử dụng loại thức uống này.
Chuyên gia dinh dưỡng Khâu Thế Hân cho biết, một phụ nữ 58 tuổi đã mắc gan nhiễm mỡ nặng dù duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, không rượu bia, không đồ chiên rán.
Theo chia sẻ, người phụ nữ trên có thói quen uống một ly lớn nước cam tươi mỗi sáng. Tuy nhiên, trong lần kiểm tra sức khỏe gần đây, bà bất ngờ khi được chẩn đoán mắc gan nhiễm mỡ nặng. Kết quả này khiến bà lo lắng.
Theo dữ liệu từ cơ quan y tế, nếu kéo dài, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, thậm chí là ung thư gan.
Giải thích về tình trạng trên, chuyên gia Khâu cho biết đường trong trái cây chủ yếu là fructose, loại đường được chuyển hóa gần như hoàn toàn tại gan, khác với glucose.
Khi ăn trái cây nguyên quả, lượng chất xơ đi kèm sẽ làm chậm quá trình hấp thụ đường vào cơ thể. Tuy nhiên, khi ép trái cây thành nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, chỉ còn lại lượng fructose ở dạng lỏng.
Việc tiêu thụ một lượng lớn fructose dạng lỏng trong thời gian ngắn sẽ khiến gan quá tải. Khi không kịp chuyển hóa, fructose sẽ được biến đổi thành triglyceride (chất béo) và tích tụ trong gan. Đây chính là nguyên nhân khiến người phụ nữ bị gan nhiễm mỡ.
Từ trường hợp này, chuyên gia khuyến cáo người dân cần lưu ý 2 nguyên tắc quan trọng khi ăn trái cây. Thứ nhất, bạn nên ăn nguyên quả thay vì uống nước ép đã lọc bỏ bã. Việc giữ lại phần thịt quả và chất xơ không chỉ tăng cảm giác no mà còn làm chậm quá trình hấp thụ đường, từ đó giảm áp lực cho gan.
Thứ hai, bạn cần kiểm soát tổng lượng trái cây tiêu thụ mỗi ngày. Dù là thực phẩm tốt cho sức khỏe, lượng trái cây ăn vào không nên vượt quá mức tương đương hai nắm tay. Phần còn lại trong khẩu phần ăn nên dành cho rau xanh đậm và các nguồn protein chất lượng như đậu phụ, trứng luộc hoặc thịt gà.
Ngoài ra để bảo vệ gan, bạn nên tránh tiêu thụ những thực phẩm sau:
-Thực phẩm chế biến như đồ ăn nhẹ đóng gói, bánh quy, thức ăn nhanh và bữa ăn sẵn thường chứa nhiều chất béo không lành mạnh, đường bổ sung và chất phụ gia nhân tạo có thể gây gánh nặng cho gan.
-Đồ uống có đường bao gồm nước ngọt và đồ uống tăng lực đều có thêm đường, có nguy cơ dẫn đến tích tụ mỡ trong gan và kháng insulin.
-Uống quá nhiều rượu là tác nhân chính gây tổn thương gan vì nó làm gián đoạn chức năng gan và thường dẫn đến các tình trạng như gan nhiễm mỡ, viêm gan hoặc xơ gan theo thời gian.
-Carbohydrate tinh chế (như bánh mì trắng, gạo trắng và mì ống trắng) có liên quan đến việc tăng mỡ gan. Giảm những thứ này trong chế độ ăn uống có thể hỗ trợ sức khỏe và chức năng hoạt động của gan.
Từng là loại hải sản bị xem nhẹ cách đây 50 năm, ốc vòi voi nay đã vươn lên thành món ăn xa xỉ, góp phần tạo nên ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại British Columbia, Canada.
Cách đây nửa thế kỷ, tại vùng biển Thái Bình Dương, ốc vòi voi gần như không có giá trị kinh tế. Với hình dáng đặc biệt, loài nhuyễn thể này thường bị ngư dân bỏ qua hoặc bán rẻ để làm mồi câu, thậm chí dùng trong các món ăn bình dân như nhân burger.
Hiện nay, chúng đã trở thành đặc sản đắt đỏ, với mức giá khoảng 30 USD cho 450 g, thậm chí cao gấp đôi tôm hùm Maine.
Sự thay đổi bắt đầu từ những năm 1970, khi các nhà xuất khẩu đưa ốc vòi voi tiếp cận thị trường châu Á. Tại Trung Quốc, loại hải sản này nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự giàu sang, thường xuất hiện trong các bữa tiệc cao cấp.
Nhờ kết cấu giòn đặc trưng và hương vị được đánh giá cao, giới nhà giàu sẵn sàng chi trả mức giá lớn để thưởng thức ốc vòi voi tươi sống.
Hiện nay, khoảng 90% sản lượng khai thác tại British Columbia được xuất khẩu sang Trung Quốc, tạo nên một ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại khu vực này.
Giá trị của ốc vòi voi còn đến từ quy trình khai thác đầy khắc nghiệt. Do sống ẩn sâu dưới lớp bùn cát đáy biển, việc thu hoạch hoàn toàn phải thực hiện thủ công.
Để bắt được ốc nguyên vẹn, thợ lặn phải làm việc ở độ sâu hàng chục mét, dùng vòi nước áp lực cao để làm tơi lớp cát rồi khéo léo đưa chúng lên bằng tay. Công việc tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là hội chứng giảm áp do tích tụ khí nitơ trong máu, có thể gây liệt hoặc tử vong. Nhiều thợ lặn lâu năm cho biết nguy hiểm luôn hiện hữu trong mỗi chuyến lặn.
Yếu tố cuối cùng khiến giá ốc vòi voi tăng cao là chi phí logistics. Để giữ được độ tươi sống, ốc phải được vận chuyển trong điều kiện đặc biệt, đảm bảo vẫn còn sống cho đến khi đến tay thực khách.
Mỗi năm, các hiệp hội khai thác tại Canada chi hơn 7 triệu USD cho chuỗi cung ứng lạnh, bao gồm xe tải chuyên dụng và các chuyến bay xuyên lục địa được kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu bảo quản cũng có thể khiến cả lô hàng thiệt hại lớn.
Sự kết hợp giữa nhu cầu lớn từ thị trường châu Á, quy trình khai thác nguy hiểm và chi phí vận chuyển cao đã giúp ốc vòi voi giữ vững vị thế là một trong những mặt hàng hải sản đắt giá nhất hiện nay.
Ốc vòi voi, còn được gọi là tu hài hay "con thụt thò", có tên khoa học là Panopea generosa, thuộc họ Triadacnidae. Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, sinh sống chủ yếu ở vùng nước mặn hoặc các bãi bùn cửa sông nước lợ. Loài này có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, và tên gọi "vòi voi" xuất phát từ một cụm từ của người bản địa Mỹ, mang ý nghĩa "thâm sâu".
Trọng lượng phổ biến của ốc vòi voi dao động khoảng 1,5-2,5 kg, tuy nhiên cũng có những cá thể đặc biệt nặng tới 4-5 kg.
Đây là một trong những loài nhuyễn thể sống lâu và có kích thước lớn nhất trong môi trường hang cát, đồng thời mang giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Thịt ốc vòi voi có hương vị đặc trưng, được nhiều người cho rằng có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là nam giới. Vì vậy, loài hải sản này thường được lựa chọn như một món ăn bổ dưỡng cho gia đình và người thân.
Ốc vòi voi có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như nướng mỡ hành, làm gỏi hay nấu cháo. Phần vòi của ốc được đánh giá ngon nhất với độ dai giòn, mềm và vị ngọt tự nhiên.
Để món ăn đạt hương vị ngon nhất, đầu bếp thường chọn những con còn sống, vòi có màu trắng sáng và kết hợp cùng các gia vị như tỏi, hành phi, nước mắm, tiêu…
Ngược lại, những con có vòi sẫm màu hoặc đã chết thường không còn tươi ngon do bảo quản kém hoặc bị bệnh. Tương tự nhiều loại sò, trai khác, ốc vòi voi bị vỡ vỏ cũng mất giá trị thương phẩm.
Những năm gần đây tại Việt Nam, ốc vòi voi Canada được xem là hải sản cao cấp với giá bán rất đắt đỏ. Loại thông thường có giá khoảng 2–2,5 triệu đồng/kg, nhưng vào mùa khan hiếm, những con cỡ lớn có thể lên tới gần 10 triệu đồng/con và phải đặt trước nhiều ngày mới có hàng.
