Bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan, hôm 19/4 chia sẻ trên trang cá nhân trường hợp một phụ nữ trẻ bị suy thận nặng sau 6 tháng xuất hiện tình trạng “nước tiểu có bọt”.
Bệnh nhân có vẻ ngoài khỏe mạnh, vẫn đi làm và tập gym đều đặn mỗi ngày nhưng bị suy giảm chức năng thận xuống dưới 10% chỉ trong vài tháng, cuối cùng dẫn tới việc phải chạy thận nhân tạo. Nguyên nhân chính là do không phát hiện và điều trị kịp thời căn bệnh viêm thận lupus.
Theo chuyên gia, do tính chất công việc bận rộn, thường xuyên tăng ca và thức khuya, người bệnh đã lờ đi tình trạng sưng mắt cá chân và nước tiểu có bọt vào buổi sáng suốt nửa năm. Cô lầm tưởng những triệu chứng này chỉ là hệ quả của căng thẳng hoặc do uống thiếu nước nên không đi khám, tự mua nước đậu đỏ uống để giảm sưng.
Một ngày, cô đột ngột khó thở ngay tại văn phòng và phải đi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine tăng vọt lên mức 8.0, dấu hiệu của tình trạng urê huyết nặng. Thận của cô đã teo nhỏ và xơ hóa không thể phục hồi.
Theo tạp chí y khoa American Journal of Kidney Diseases, những bệnh nhân lupus trẻ tuổi nếu không được điều trị sớm, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối cao gấp 15-25 lần người bình thường. Bác sĩ Hung giải thích viêm thận lupus là hệ quả của căn bệnh tự miễn hệ thống có tên là lupus ban đỏ.
Khi hệ miễn dịch mất kiểm soát và tấn công chính các mô của cơ thể, các phức hợp miễn dịch sẽ lắng đọng tại cầu thận, gây ra tình trạng viêm và tổn thương cấu trúc thận. Ở giai đoạn đầu, suy giảm chức năng thận thường không có triệu chứng rõ rệt và dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất chính là protein niệu, biểu hiện qua tình trạng nước tiểu có bọt lâu tan.
Bác sĩ lưu ý không được chủ quan nếu xuất hiện ba dấu hiệu cảnh báo lớn về thận gồm nước tiểu có bọt không tan nhanh, phù nề (đặc biệt ở mí mắt và mắt cá chân) và huyết áp tăng đột ngột. Ngoài ra, các triệu chứng toàn thân khác như mệt mỏi cực độ, đau khớp, rụng tóc, loét miệng tái phát, nhạy cảm với ánh sáng hay xuất hiện vết nám đặc trưng trên mặt cũng điển hình.
Các tài liệu y khoa cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh lupus cao gấp 9 lần nam giới, tập trung chủ yếu ở độ tuổi từ 15 đến 45; nếu không được điều trị, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối là rất cao.
Theo bác sĩ Hung, hiện nay y học áp dụng mô hình “liệu pháp bộ ba” (triple therapy) để điều trị. Phác đồ này bao gồm sử dụng steroid để nhanh chóng kiểm soát tình trạng viêm; kết hợp với thuốc ức chế miễn dịch để giảm thiểu sự tấn công của hệ miễn dịch và sử dụng thuốc trúng đích thế hệ mới để điều chỉnh phản ứng miễn dịch một cách chính xác.
Các nghiên cứu chứng minh rằng việc kết hợp liệu pháp sinh học không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ thuyên giảm (hồi phục) chức năng thận mà còn cho phép giảm liều lượng sử dụng steroid. Bên cạnh đó, các loại thuốc như hydroxychloroquine vẫn được xem là thuốc nền tảng quan trọng trong việc kiểm soát bệnh ổn định về lâu dài.
Bên cạnh việc dùng thuốc, quản lý lối sống và chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Các bác sĩ khuyến nghị chế độ ăn ít muối (natri), kiểm soát lượng protein nạp vào, tránh thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tăng cường tiêu thụ thực phẩm tự nhiên, rau củ và trái cây để giảm tình trạng viêm. Một số nghiên cứu cho hay axit béo Omega-3 và men vi sinh có thể hỗ trợ điều tiết hệ miễn dịch và giảm viêm, tuy nhiên đây chỉ là các liệu pháp bổ trợ và cần được kết hợp song song với phác đồ điều trị y tế chính quy.
Bệnh nhân được khuyên tránh tiếp xúc quá mức với ánh nắng mặt trời, duy trì giờ giấc sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và tuyệt đối không hút thuốc để giảm thiểu nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn. Dù y học đã có những bước tiến vượt bậc, một số người bệnh vẫn không thể tránh khỏi việc phải chạy thận nhân tạo. Tuy nhiên, chìa khóa quyết định vẫn nằm ở việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Chỉ cần kiểm soát tốt tình trạng bệnh, phần lớn bệnh nhân có thể duy trì chất lượng cuộc sống ổn định như người bình thường.
Cụ thể, Chính phủ quyết nghị tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định 46 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.13 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và Nghị định hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có hiệu lực thi hành.
Trong thời gian 2 văn bản trên tạm ngưng hiệu lực, Nghị định số 15 ngày 2-2-2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành tiếp tục có hiệu lực.
Theo đó, Chính phủ yêu cầu các bộ: Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường chủ động hướng dẫn tổ chức triển khai thi hành nghị quyết này theo lĩnh vực được phân công quản lý.
Các bộ ngành thực hiện việc tăng cường triển khai kế hoạch kiểm tra, theo dõi, giám sát định kỳ, đột xuất, giám sát, hướng dẫn, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm. Thực hiện việc rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành các quy định, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), các hướng dẫn chuyên môn, quy trình nội bộ.
Chính phủ cũng yêu cầu các bộ ngành liên quan chủ động rà soát Luật An toàn thực phẩm năm 2010 để đề xuất các nội dung sửa đổi, bổ sung, tham gia xây dựng luật và các nghị định, văn bản hướng dẫn. Thường xuyên tuyên truyền, phổ biến các quy định về an toàn thực phẩm đến hiệp hội, doanh nghiệp và các đối tượng liên quan.
Ngoài ra Chính phủ giao Bộ Y tế kiểm tra, theo dõi, giám sát, xử lý các hành vi vi phạm về đăng ký bản công bố sản phẩm, quảng cáo, điều kiện sản xuất. Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát, theo dõi, giám sát, xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh thực phẩm, thực phẩm là hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu và các hành vi gian lận thương mại.
Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường kiểm tra, theo dõi, giám sát hoạt động của các tổ chức đã đăng ký hoạt động công nhận (trong đó có hoạt động công nhận phòng thử nghiệm), phối hợp với các bộ để rà soát đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia về thực phẩm.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo. Ngăn ngừa xảy ra ngộ độc thực phẩm đối với thức ăn đường phố và bếp ăn học đường, tập thể
UBND các tỉnh thành phối hợp hướng dẫn, tuyên truyền các quy định liên quan, tăng cường kiểm tra định kỳ; kiểm tra đột xuất, theo dõi giám sát thực phẩm là hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu, ngăn ngừa xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Thực hiện việc công khai, cập nhật thông tin về các tổ chức thử nghiệm, giám định, chứng nhận. Kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia để giải quyết các thủ tục hành chính và quản lý an toàn thực phẩm.
Đối với các hồ sơ đã nộp trước ngày nghị quyết này có hiệu lực được tiếp tục giải quyết theo quy định tại Nghị định số 15. Như vậy, nghị quyết này sẽ thay thế Nghị quyết số 09 được ban hành trước đó về việc tạm ngưng hiệu lực và thời hạn áp dụng việc tạm ngưng chỉ đến ngày 15-4.
Bệnh nhân cho biết chỉ cảm nhận "có gì đó bay vào mắt", không biết là ong. Bà tự rửa mắt và nhỏ một số loại thuốc, mắt khó chịu hơn, liên tục chảy nước mắt, sưng nề và đau rát dữ dội.
Ngày 3/4, bác sĩ Huỳnh Thị Xuân Thảo, Trưởng khoa Mắt Tổng hợp, Bệnh viện Mắt VISI Đà Lạt, kiểm tra dưới kính hiển vi phát hiện một xác ong mắc kẹt ngay trên bề mặt nhãn cầu bệnh nhân. Dị vật gây kích thích cơ học liên tục, dẫn đến triệu chứng cộm xốn, tăng tiết nước mắt và viêm kết mạc. May mắn, biểu mô giác mạc của bệnh nhân chưa bị trầy xước hay rách, đồng thời không phát hiện biến chứng nội nhãn nào nghiêm trọng.
"Khi một con ong nhỏ dài khoảng 1-1,5 cm được lấy ra, bệnh nhân rất bất ngờ", bác sĩ nói.
Sau gắp bỏ ong, bệnh nhân được làm sạch bề mặt nhãn cầu và điều trị kiểm soát phản ứng viêm. Bệnh nhân giảm hẳn cảm giác đau rát, bớt đỏ mắt, giác mạc hoàn toàn ổn định và thị lực được bảo vệ nguyên vẹn.
Theo bác sĩ Thảo, nhãn cầu là cơ quan vô cùng nhạy cảm, rất dễ tổn thương bởi các dị vật nhỏ như bụi hay côn trùng. Phản xạ tự nhiên của nhiều người khi có dị vật bay vào mắt là đưa tay dụi, nhưng hành động này vô tình làm dị vật cọ xát mạnh, gây nguy cơ trầy xước giác mạc rất cao.
Để xử lý đúng cách, có thể rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc dung dịch nước muối sinh lý vô trùng. Không tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt khi chưa có chỉ định.
Nếu mắt bị cộm xốn, đau rát, chảy nước mắt kéo dài hoặc có dấu hiệu phù nề, đỏ mắt, suy giảm thị lực, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được can thiệp kịp thời.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), miếng dán chống say tàu xe thường chứa Scopolamine (hyoscine), được dán sau tai; thuốc hấp thu qua da rồi đi vào máu từ từ trong nhiều giờ. Đây là thuốc có hiệu quả ở người lớn nhưng cần thận trọng ở trẻ em.
Say xe xảy ra khi não nhận tín hiệu “không khớp” giữa tiền đình (cảm nhận chuyển động), cảm giác bản thể (tư thế cơ thể) và thị giác (thấy không gian trong xe gần như đứng yên), gây buồn nôn, chóng mặt. Scopolamine trong miếng dán chống say tác động lên hệ phó giao cảm, làm giảm dẫn truyền tín hiệu từ tiền đình lên trung tâm nôn ở não, nhờ đó giảm các triệu chứng say xe.
Bác sĩ Hoàng Thạch cho biết, hàng rào máu não của trẻ chưa hoàn thiện nên Scopolamine dễ đi vào thần kinh trung ương hơn, khiến trẻ có thể bị một số tác dụng phụ như kích thích thần kinh, lú lẫn, kích động, ngủ gà hoặc mê sảng. Ngoài ra, do thuốc làm giảm hoạt động phó giao cảm nên trẻ có thể có triệu chứng đỏ da, sốt, tim nhanh, bí tiểu, khô miệng, táo bón.
Bên cạnh đó, liều thuốc được hấp thu từ miếng dán cũng khó kiểm soát ở trẻ vì trẻ có diện tích cơ thể nhỏ, da mỏng hơn, sự hấp thu thuốc có thể cao hơn dự đoán.
Thêm nữa, trẻ thường hiếu động và không lường trước được nguy hiểm nên có thể chạm tay vào miếng dán rồi dụi mắt hoặc dán lên mí mắt, dẫn tới nguy cơ giãn đồng tử một bên. Bóc hoặc dán nhiều miếng vào cơ thể cũng gây quá liều ở trẻ.
Ngoài ra, Scopolamine được chuyển hóa chủ yếu qua gan và thải trừ qua thận. Trẻ có chức năng gan thận chưa tốt có thể bị ảnh hưởng.
“Miếng dán scopolamine không được khuyến cáo dùng thường quy cho trẻ nhỏ, đặc biệt nên tránh ở trẻ dưới 12 tuổi nếu không có chỉ định chuyên môn. Phụ huynh cũng không nên tự ý cắt nhỏ miếng dán để ‘giảm liều’ vì hoạt chất phân bố không đồng đều. Trẻ có bệnh lý thần kinh, động kinh càng cần tránh sử dụng”, bác sĩ Hoàng Thạch lưu ý.
Phụ huynh cần tháo miếng dán ra ngay và đưa trẻ đi cấp cứu nếu có trẻ có các biểu hiện: Ngủ li bì khó đánh thức, kích động dữ dội, nói nhảm, ảo giác, co giật, đi loạng choạng nhiều, khó thở, tim đập nhanh, sốt cao, đỏ bừng toàn thân, bí tiểu, đồng tử giãn lớn kèm nhìn mờ... Đây có thể là biểu hiện ngộ độc kháng phó giao cảm. Một số trẻ chỉ dán 1 miếng dán say xe cũng có thể xuất hiện triệu chứng thần kinh rõ rệt.
Bác sĩ Thạch khuyên, đối với trẻ hay bị say tàu xe, ưu tiên đầu tiên luôn là biện pháp không dùng thuốc.
