Tại bang Tennessee (Mỹ), công ty trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk vừa ráo riết lắp đặt hàng loạt hệ thống pin Megapack khổng lồ với mục đích rất rõ ràng rằng siêu máy tính cần nguồn điện liên tục, và lưới điện truyền thống đang bộc lộ sự chậm chạp.
Cùng thời điểm, từ những trung tâm năng lượng mặt trời ở Texas, thảo nguyên Nội Mông (Trung Quốc) cho đến khu đất của một nhà máy than cũ phía bắc Sydney, hàng loạt siêu dự án lưu trữ điện đang xếp hàng chờ hòa lưới.
Theo Bloomberg, một làn sóng thâu tóm lưới điện toàn cầu đang diễn ra âm thầm nhưng mãnh liệt, được dẫn dắt bởi một thiết bị quen thuộc, đó là pin lưu trữ.
Cơn lốc giảm giá từ “công xưởng” thế giới
Động lực lớn nhất đằng sau sự bùng nổ này là bài toán kinh tế. Theo dữ liệu từ BloombergNEF, chi phí pin đã bốc hơi tới 75% trong giai đoạn 2018-2025. Giới phân tích dự báo mức giá này sẽ còn tiếp tục giảm thêm 25% từ nay đến năm 2035.
Nguyên nhân cốt lõi của cú sập giá này đến từ “cơn dư cung” tại Trung Quốc. Việc đầu tư ồ ạt để phát triển chuỗi cung ứng xe điện trong nhiều năm qua đã tạo ra một lượng pin khổng lồ. Hệ quả là giá thành lao dốc, đẩy các sản phẩm lưu trữ tràn ngập thị trường toàn cầu.
Kịch bản này đang lặp lại chính xác những gì đã xảy ra với ngành điện mặt trời sau năm 2021. Đáng chú ý, giá pin vẫn liên tục phá đáy ngay cả khi chi phí của nhiều công nghệ năng lượng sạch khác đang có dấu hiệu tăng lên.
Nhờ mức giá ngày càng rẻ, năm nay được kỳ vọng sẽ trở thành bước ngoặt đưa pin lưu trữ thành nhân tố có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống năng lượng. Các nhà phân tích dự báo công suất lắp đặt toàn cầu sẽ tăng khoảng 1/3 ngay trong năm nay, dẫn dắt bởi các thị trường châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.
Lợi nhuận từ việc “mua đáy, bán đỉnh” điện năng
Khi chi phí đầu tư không còn là gánh nặng, cách vận hành của thị trường điện bắt đầu thay đổi. Tại những khu vực có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, pin đóng vai trò như một nhà buôn sành sỏi. Hệ thống sẽ tự động mua điện vào lúc giá rẻ khi dư thừa nắng, gió, và bán ra thị trường khi nhu cầu tiêu thụ tạo đỉnh.
Trước đây, hệ thống điện phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt điện than và khí đốt mỗi khi nguồn năng lượng tái tạo suy giảm. Giờ đây, pin lưu trữ đang chứng minh khả năng thay thế với chi phí rẻ hơn và tốc độ phản hồi nhanh hơn.
Tại Australia, thị trường pin lớn nhất tính theo đầu người, hệ thống lưu trữ có thời điểm đã cung cấp nhiều điện hơn cả các nhà máy khí đốt vào giờ cao điểm buổi tối.
Sự xuất hiện của các “siêu pin” đang định hình lại cấu trúc hạ tầng năng lượng. Tại Nội Mông (Trung Quốc), 3 dự án khổng lồ với tổng công suất 7,4 GWh đang được triển khai. Tại Australia, dự án Waratah Super Battery cũng đang thay đổi hoàn toàn cách thức phân phối điện năng.
Công nghệ cũng không ngừng tiến hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bên cạnh dòng pin lithium-ion truyền thống, các công nghệ mới như pin oxy hóa sắt của Form Energy đang gây chú ý. Công nghệ này cho phép lưu trữ điện năng lên tới 100 giờ, cao gấp 25 lần so với các loại pin thông thường hiện nay.
Nhu cầu lưu trữ năng lượng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, đặc biệt là tại châu Âu. Sự phát triển quá nóng của năng lượng tái tạo tại khu vực này đang gây áp lực nghiêm trọng lên lưới điện, khiến sản lượng và giá điện biến động mạnh.
Chỉ tính riêng tại Đức, quốc gia này có thể đối mặt khoản thiệt hại lên tới 3,7 tỷ euro trong năm nay do buộc phải cắt giảm công suất điện tái tạo dư thừa. Để giải quyết bài toán này, công suất lưu trữ tại châu Âu được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần vào cuối thập kỷ, nhảy vọt từ khoảng 50 GW năm 2025 lên 75 GW vào cuối 2026.
Xu hướng lưu trữ năng lượng đang bắt đầu hiện diện rõ hơn tại Việt Nam, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao và một số dự án điện khí LNG đã tính đến phương án chuyển sang mô hình tái tạo kết hợp pin lưu trữ (BESS). Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai, thiếu hệ thống tiêu chuẩn và khung pháp lý hoàn chỉnh.
Theo ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc GG Power, giai đoạn trước thị trường chủ yếu do các đơn vị thương mại dẫn dắt, “nhạy xu hướng nhưng thiếu nền tảng R&D và tư duy sản xuất công nghiệp”.
Ông cho biết thêm: “Họ còn dè chừng vì tiêu chuẩn, quy định và chính sách cho sản phẩm này chưa được hình thành. Thực tế, đã xuất hiện tình trạng lắp ráp pin từ linh kiện cũ, kém chất lượng mà không tuân thủ quy chuẩn an toàn.
Dù vậy, dư địa tăng trưởng được đánh giá là rất lớn. Kế hoạch thúc đẩy khoảng 14 triệu hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời kèm pin lưu trữ đến năm 2030 mở ra quy mô thị trường lên tới hàng tỷ USD. “Đây là một thị trường siêu lớn. Mỗi nhà chỉ cần lắp hệ thống 5kW, nhân với 14 triệu hộ, quy mô đã lên tới nhiều tỷ USD”, ông Bình nhấn mạnh.
Rào cản lớn nhất hiện nay lại nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Pin lưu trữ vẫn là khái niệm mới, trong khi lo ngại về an toàn khi đặt một hệ thống pin lớn trong gia đình chưa được giải tỏa. Theo ông, chìa khóa nằm ở việc sản phẩm phải đạt các tiêu chuẩn khắt khe quốc tế, đồng thời doanh nghiệp cần kiên trì “giáo dục thị trường”, giúp người dùng hiểu và trải nghiệm thực tế.
Dù ngành pin toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản như sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc, rủi ro địa chính trị hay tình trạng tắc nghẽn lưới điện, xu hướng điện hóa là không thể đảo ngược.
Ông Brent Wanner từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế khẳng định: “Bất cứ khoản đầu tư nào vào hệ thống điện hiện nay đều phải tính đến pin”. Trong kỷ nguyên năng lượng mới, ai kiểm soát được công nghệ lưu trữ, người đó sẽ nắm giữ lợi thế vận hành toàn bộ hệ thống điện tương lai.
Theo Hãng tin AFP ngày 21-7, Cơ quan công tố Đài Loan đã truy tố một cựu nhân viên của công ty sản xuất chip TSMC với cáo buộc đánh cắp công nghệ "cốt lõi" của hãng và tìm cách chuyển về Trung Quốc.
Cụ thể, ngày 20-7, bộ phận sở hữu trí tuệ thuộc cơ quan công tố Đài Loan cho biết người đàn ông họ Chen bị truy tố theo quy định về an ninh và bí mật thương mại, gọi đây là vụ án đầu tiên thuộc loại này trên hòn đảo.
Theo cáo trạng, ông Chen giữ chức phó quản lý tại TSMC trong giai đoạn từ tháng 5-2023 đến tháng 2-2024. Trong thời gian này, ông bị cáo buộc đã cấu kết với một người đàn ông Trung Quốc để lập một công ty chip tại đại lục.
Kế hoạch của họ là chiêu mộ nhân tài Đài Loan trong ngành bán dẫn, sau đó để những người này "thâm nhập ngành bán dẫn Đài Loan và tuồn công nghệ về" cho công ty ở đại lục.
Theo các công tố viên, tính toán này nhằm dần bào mòn "vị thế cạnh tranh dẫn đầu của Đài Loan" trong ngành công nghiệp chip toàn cầu.
Để chứng minh năng lực chuyên môn với các nhà đầu tư và chuyên gia kỹ thuật phía Trung Quốc, ông Chen bị cáo buộc đã sao chép 21 tài liệu của TSMC, trong đó chứa các "bí mật thương mại liên quan an ninh hòn đảo và bí mật thương mại thông thường" của công ty.
Ông Chen được cho là đã mang số tài liệu này về nhà nghiên cứu với ý định sử dụng tại đại lục, nhưng TSMC đã phát hiện "những điểm bất thường" và mở cuộc điều tra.
Sau khi phân tích dữ liệu điện tử cùng chứng cứ vật lý, các công tố viên khẳng định "chứng cứ về hành vi phạm tội của ông Chen là rõ ràng".
Phía công tố đề nghị mức án 7 năm tù đối với ông Chen trong "vụ truy tố đầu tiên về hành vi âm mưu chuyển giao bí mật công nghệ cốt lõi trọng yếu" sang Trung Quốc. Người bị cho là đồng phạm với ông Chen đã qua đời trước khi bị truy tố.
Theo công ty nghiên cứu dữ liệu M Science, doanh số bán quần áo của Adidas trong tháng 5/2026 tăng 70% so với cùng kỳ năm ngoái. Hãng thể thao này tiếp tục giữ vị thế trong tháng 6.
Chuyên gia Drake MacFarlane cho rằng động lực chính với Adidas đến từ nhu cầu với áo đấu tăng mạnh trước thềm World Cup.
Tại giải đấu này, Adidas là nhà tài trợ chính thức và cung cấp bóng thi đấu. Đồng thời, ông lớn của Đức còn tài trợ cho 14 trong số 48 đội tuyển tham dự World Cup tại Bắc Mỹ. Nhờ đó, lượng khách đến các cửa hàng Adidas tại Mỹ trong tuần đầu tiên của giải tăng 47% so với mức trung bình của năm 2026.
Trong khi đó, theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi lưu lượng khách Placer.ai, lượng khách đến các cửa hàng outlet (thường bán hàng giảm giá) của Nike tại Mỹ chỉ tăng 11%. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng khách đến hệ thống Adidas tăng 16%, còn Nike lại đi xuống.
Dù số liệu của Nike chỉ phản ánh hệ thống cửa hàng outlet, bà Elizabeth Lafontaine, Giám đốc nghiên cứu của Placer.ai nhận định Adidas vẫn là thương hiệu được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn. Theo Lafontaine, Adidas đã tận dụng hiệu quả sức hút của World Cup để thu hút khách hàng.
Ở mảng bán lẻ, JD Sports cho biết áo đấu của đội tuyển Mexico do Adidas sản xuất là mặt hàng bán chạy nhất trong tuần kết thúc ngày 15/6. Áo đấu của đội tuyển Mỹ do Nike cung cấp đứng thứ hai về doanh số.
Nike tài trợ cho 12 đội tuyển dự World Cup 2026. Nhà sản xuất Mỹ kỳ vọng giải đấu sẽ giúp thúc đẩy doanh số cũng như gia tăng độ nhận diện thương hiệu. Nike đang nỗ lực lấy lại đà tăng trưởng sau nhiều năm liên tục mất thị phần, nhất là với mảng giày thể thao - lĩnh vực đã ghi nhận mức giảm 3 điểm phần trăm xuống còn 22,9% trong 2025.
Theo báo cáo của LSEG công bố tuần này, điểm sáng hiếm hoi của Nike là 28% lượng sản phẩm lưu niệm World Cup của hãng đã được bán hết chỉ trong hai tuần đầu giải đấu. Con số này vượt xa mức 7% của Adidas.
Dù vậy, tờ Leparisien nhận định cuộc cạnh tranh giữa hai gã khổng lồ đồ thể thao vẫn còn ở phía trước. Với việc World Cup lần đầu được tổ chức trên quy mô lớn tại 3 quốc gia ở Bắc Mỹ, Adidas và Nike được dự báo sẽ tiếp tục chạy đua quyết liệt để giành thị phần và sức ảnh hưởng trong suốt thời gian diễn ra giải đấu.
Phiên 2-7 VN-Index diễn biến đi ngang trước áp lực chốt lời ngắn hạn. Độ rộng thị trường nghiêng về phía giảm điểm. Chỉ số giảm nhẹ nhờ sự nâng đỡ của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, chủ yếu là VIC và VHM. Diễn biến VN-Index vẫn chưa phản ánh đầy đủ trạng thái chung của thị trường.
Chứng khoán Tiên Phong (TPS) đánh giá thanh khoản khớp lệnh tiếp tục suy giảm so với phiên trước, cho thấy dòng tiền vẫn duy trì trạng thái thận trọng. Dù vậy, VN-Index vẫn duy trì cấu trúc tăng ở cả ngắn hạn và trung - dài hạn.
Bên cạnh điểm số, nhà đầu tư nên tiếp tục theo dõi sự cải thiện của thanh khoản và độ rộng thị trường để đánh giá mức độ bền vững của xu hướng. Theo TPS, VN-Index vẫn có thể hướng tới vùng 1.895 điểm trong các phiên tới.
Phiên 3-7 VN-Index có thể hồi phục
Chứng khoán Yuanta Việt Nam đánh giá dòng tiền không rút khỏi thị trường mà đang dịch chuyển giữa các nhóm ngành trong phiên 2-7. Áp lực chốt lời quay trở lại nhóm ngân hàng với VCB (-1,43%), BID (-1,16%), TCB (-1,31%), LPB (-1,88%). Nhóm dầu khí cũng điều chỉnh khi BSR giảm 2,16%, GAS giảm 0,9%.
Ngược lại, bất động sản trở thành điểm sáng với VIC tăng 1,47%, VHM tăng 1,14%. Nhóm chứng khoán cũng diễn biến tích cực ở nhiều cổ phiếu, HCM tăng 3,2% và TCX tăng 0,33%.
Yuanta Việt Nam đánh giá lực bán hiện chưa mạnh và chỉ số có thể tiếp tục hồi phục trong phiên 3-7. Tuy nhiên, các chỉ báo động lượng đang có sự lưỡng lự và suy yếu.
Vùng 1.885-1.890 điểm vẫn là kháng cự gần nhất. Nhà đầu tư nên giữ tỉ trọng danh mục hiện tại và quan sát diễn biến tại vùng điểm này.
Theo Chứng khoán BIDV (BSC), VN-Index giằng co trong vùng 1.861-1.874 điểm, gần như không đổi so với phiên trước. Độ rộng thị trường nghiêng về phía tiêu cực khi 13/18 nhóm ngành giảm điểm.
BSC cho rằng thanh khoản tiếp tục suy yếu khiến xu hướng ngắn hạn vẫn khó đoán định. Khối ngoại cũng quay lại bán ròng trên HOSE và UPCoM, trong khi chỉ mua ròng nhẹ trên HNX.
Trong bối cảnh dòng tiền thiếu sự đồng thuận, nhà đầu tư nên tiếp tục giao dịch thận trọng.
