Fox News hôm nay dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết tàu hàng Touska, treo cờ Iran, đã nhiều lần cập cảng tại thành phố Chu Hải của Trung Quốc, sau đó đến Malaysia tiếp nhận thêm container rồi bắt đầu hải trình hướng về cảng Bandar Abbas, trước khi bị Mỹ chặn bắt trên vịnh Oman.
Reuters dẫn các nguồn tin trong lĩnh vực an ninh hàng hải cho biết tàu Touska có thể đang chở theo “các loại hàng hóa lưỡng dụng” vào thời điểm bị bắt. Đây là khái niệm dùng để gọi những vật tư, thiết bị có thể được dùng trong cả lĩnh vực dân sự và quân sự. Mỹ xếp nhiều mặt hàng như hóa chất, kim loại, ống dẫn và linh kiện điện tử vào diện “lưỡng dụng”.
Một nguồn tin thêm rằng con tàu từng vận chuyển những loại hàng tương tự trong quá khứ, nhưng không nêu chi tiết cụ thể.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết các lực lượng nước này đang kiểm tra toàn bộ container trên tàu Touska, song chưa công bố kết quả.
Bộ Ngoại giao Iran hôm nay chỉ trích hành động của hải quân Mỹ là “vi phạm luật pháp quốc tế”. Tehran yêu cầu Washington lập tức thả tàu Touska, thủy thủ đoàn và gia đình đi cùng, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm nếu căng thẳng leo thang.
Touska thuộc sở hữu của hãng Vận tải Biển Quốc gia Iran (IRISL), doanh nghiệp nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Touska nằm trong diện trừng phạt do “lịch sử hoạt động phi pháp”.
Tàu khu trục USS Spruance hôm 19/4 nã pháo, vô hiệu hóa tàu hàng Touska với cáo buộc tìm cách vượt vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt. Thủy quân lục chiến Mỹ triển khai từ tàu đổ bộ USS Tripoli đã khống chế tàu hàng Iran sau đó.
Giới phân tích cho rằng con tàu cố di chuyển, bất chấp cảnh báo từ tàu quân sự Mỹ, cho thấy lô hàng có thể mang tính ưu tiên cao đối với Iran. Một số chuyên gia cũng lưu ý hành trình qua Đông Nam Á, đặc biệt khu vực gần eo biển Singapore, thường được sử dụng cho hoạt động hoán đổi hàng hóa trên biển giữa các tàu.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc bày tỏ quan ngại về vụ Mỹ “cưỡng chế chặn bắt” tàu hàng Iran, kêu gọi các bên tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn và hành xử có trách nhiệm.
Theo Hãng tin Kyodo, Bộ Quốc phòng Nhật Bản phát hiện các trực thăng và tiêm kích đã thực hiện hoạt động cất cánh cũng như hạ cánh trên tàu sân bay Liêu Ninh.
Tuần trước, quân đội Trung Quốc thông báo tàu Liêu Ninh đang di chuyển hướng tới khu vực tây Thái Bình Dương để tham gia huấn luyện, theo Tân Hoa xã.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản phát hiện hàng không mẫu hạm của Trung Quốc di chuyển cùng 4 tàu khác, trong đó có hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, cách đảo Okinotori khoảng 880km vào khoảng trưa 25-5.
Hoạt động cất và hạ cánh của các máy bay hoạt động trên tàu sân bay này đã được ghi nhận trong ngày 26-5.
Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 12 năm ngoái Bộ Quốc phòng Nhật Bản công bố thông tin về hoạt động của tàu Liêu Ninh.
Trung Quốc có 3 tàu sân bay là Liêu Ninh, Sơn Đông và Phúc Kiến. Trong đó tàu sân bay Phúc Kiến - được thiết kế và chế tạo hoàn toàn trong nước - là hàng không mẫu hạm tiên tiến nhất của nước này.
Tháng 6-2025, Nhật Bản từng phát hiện 2 tàu sân bay Trung Quốc là Liêu Ninh và Sơn Đông lần đầu tiên hoạt động đồng thời ở Thái Bình Dương, đều gần các đảo xa xôi thuộc chủ quyền Nhật Bản ở phía nam.
Lúc đó Nhật Bản cho biết nước này sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ hoạt động trên biển ngày càng gia tăng của Trung Quốc và tăng cường giám sát, đồng thời nhận định Bắc Kinh dường như có ý định "nâng cao năng lực thực hiện các nhiệm vụ trên biển và trên không ở những khu vực xa bờ hơn".
Bắc Kinh thời điểm đó lên tiếng bảo vệ hoạt động của tàu sân bay Liêu Ninh trong khu vực, khẳng định "hoàn toàn phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nói Bắc Kinh "luôn theo đuổi chính sách quốc phòng mang tính phòng thủ", đồng thời kêu gọi Nhật Bản nhìn nhận vấn đề "một cách khách quan và hợp lý".
Chiến khu Nam bộ của quân đội Trung Quốc (PLA) ngày 24.4 thông báo một hạm đội "gần đây" đã tiến hành các cuộc tập trận ở vùng biển phía đông Luzon, hòn đảo lớn nhất phía bắc của Philippines.
Chiến khu Nam bộ nhấn mạnh cuộc tập trận này là "một hành động cần thiết nhằm ứng phó tình hình khu vực hiện tại".
Thông báo tập trận được đưa ra giữa lúc cuộc tập trận chung quy mô lớn thường niên "Balikatan 2026" do Mỹ và Philippines dẫn đầu đang diễn ra. Cuộc tập trận Balikatan (tạm dịch: vai kề vai) bắt đầu vào ngày 20.4 và sẽ kết thúc vào ngày 8.5.
Cuộc tập trận Balikatan năm nay có sự tham gia ở mức độ chưa từng có của Nhật Bản và đang diễn ra ở các khu vực đối diện Biển Đông và Đài Loan, trong đó có Luzon.
Chiến khu Nam bộ không cho biết có bao nhiêu tàu tham gia cuộc tập trận của PLA, chỉ nói rằng hạm đội do tàu khu trục tên lửa dẫn đường Type 055 Tuân Nghĩa dẫn đầu. Đoạn phim do hải quân Trung Quốc đăng tải trên mạng cho thấy tàu Tuân Nghĩa dẫn đầu đội hình có 4 tàu.
Cuộc tập trận tập trung vào các bài diễn tập bắn đạn thật, phối hợp giữa lực lượng trên không và trên biển, nhằm thử nghiệm khả năng tác chiến liên hợp, theo thông báo từ Chiến khu Nam bộ.
Quân đội Trung Quốc dường như cũng đã triển khai một hạm đội lớn đến Biển Đông, trong đó có cả tàu sân bay Liêu Ninh, theo một hình ảnh vệ tinh đang được lan truyền trên mạng xã hội.
Chưa rõ liệu một số tàu đó có tham gia cuộc tập trận của PLA hay không. Chiến khu Nam bộ, chịu trách nhiệm cho các hoạt động quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông, không đề cập tàu Liêu Ninh trong thông báo hôm 24.4.
Hình ảnh được chụp hôm 23.4 cho thấy 14 tàu chiến lớn, trong đó có một tàu được đánh dấu là Liêu Ninh, trên một vùng biển rộng phía đông nam căn cứ hải quân Du Lâm của Trung Quốc ở tỉnh Hải Nam.
Hình ảnh bắt đầu được lan truyền trên mạng xã hội hôm 23.4 và một số cư dân mạng đã chỉ ra loại tàu có thể nhìn thấy trong ảnh. Theo đó có một tàu khu trục Type 052D, hai tàu hộ vệ Type 054A, một tàu đổ bộ trực thăng Type 075 và một tàu đổ bộ vận tải Type 071.
"Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran. Còn không, chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 6/5.
Bài đăng của ông Trump xuất hiện sau khi trang Axios của Mỹ đưa tin rằng Washington và Tehran đã tiến rất gần việc đạt đồng thuận về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể ông Trump, soạn thảo cùng với một số quan chức Iran.
Nội dung MOU đề xuất hai bên tuyên bố chấm dứt chiến tranh và kích hoạt giai đoạn đàm phán 30 ngày, hướng tới thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ.
Mỹ yêu cầu Iran dừng mọi hoạt động làm giàu uranium trong tối thiểu 12 năm và lệnh này sẽ tự động gia hạn nếu Iran vi phạm. Sau giai đoạn này, Iran sẽ được phép làm giàu uranium ở mức thấp 3,67% phục vụ mục đích dân sự, cam kết không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấp nhận các cuộc thanh tra kiểm soát tăng cường cũng như đột xuất.
Hãng thông tấn Iran ISNA dẫn lời Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này, cho hay Tehran đang xem xét đề xuất của Mỹ và sẽ truyền đạt quan điểm của họ qua nước trung gian Pakistan.
Cùng ngày, hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết việc lưu thông qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo "an toàn và ổn định" theo các quy trình mới, sau khi những "mối đe dọa" đã chấm dứt.
Tuyên bố này dường như là phản ứng của Iran với việc Mỹ tuyên bố dừng chiến dịch "Dự án Tự do", huy động tàu chiến hộ tống tàu hàng qua eo biển Hormuz. Tổng thống Trump cho hay ông quyết định dừng chiến dịch hộ tống vì muốn đạt thỏa thuận hòa bình với Iran, thêm rằng "đã có những tiến bộ lớn" để hướng tới việc hoàn tất thỏa thuận "hoàn chỉnh và cuối cùng" với nước này.
Tuy nhiên, khi trả lời với New York Post sáng 6/5, ông Trump cho rằng "còn quá sớm" để bắt đầu nghĩ về vòng đàm phán hòa bình trực tiếp thứ hai giữa Mỹ và Iran tại Pakistan.
