Chiều 21/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kế hoạch đầu tư công trung hạn. Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, lâu nay chính sách về đấu thầu được thiết kế để giảm giá, nhằm tiết kiệm ngân sách, qua đó tăng hiệu quả đầu tư.
Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố tích cực, ông Tân nói thực tế qua nhiều năm cho thấy “dự án đấu thầu càng bỏ giá thấp, càng có xu hướng chất lượng thấp, tiến độ chậm, công trình dở dang kéo dài”.
Ông dẫn chứng với một dự án thoát nước 1.000 tỷ đồng sử dụng vốn ODA, mức giảm giá trung bình của gói thầu xây lắp khoảng 24%, có gói giảm 40%, giúp ngân sách tiết kiệm 200 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi đi vào triển khai, những gói thầu thấp bị kéo dài thời gian, khiến dự án chậm tiến độ 3 năm, gây thiệt hại lớn.
“Nguyên nhân là giá thấp, nên nhà thầu làm không có lãi hoặc lỗ nên ưu tiên dự án khác. Đầu tư khó khăn cũng khiến dự án phát sinh nhiều thủ tục”, đại biểu nêu.
Tương tự, tại một dự án xây 6 phòng học với mức đầu tư 8 tỷ đồng cũng do nhà thầu bỏ giá thấp thực hiện. Theo ông Tân, nhà thầu năng lực yếu nên gần 4 năm mới hoàn thành, gây bất tiện lớn cho nhà trường.
Trước thực tế này, Phó chủ tịch Quảng Trị đề nghị cần sửa luật liên quan, trong đó tăng mức chỉ định thầu với công trình có tiêu chuẩn đồng nhất, ví dụ phòng học từ 2 tỷ có thể tăng lên 10 tỷ đồng.
Từ nay đến 2030, Chính phủ đề xuất tổng vốn đầu tư công là 8,22 triệu tỷ đồng – gấp 2,7 lần thực hiện 5 năm trước. Trong đó ngân sách trung ương 3,8 triệu tỷ và địa phương 4,22 triệu tỷ đồng.
Bà Phạm Thúy Chinh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “giải ngân sang hiệu quả cao”. Bởi theo bà, thực tế nhiều năm qua, vốn không phải vấn đề lớn mà ở khâu chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng chậm, năng lực thực hiện dự án còn hạn chế, dẫn đến lãng phí nguồn lực.
Đồng thời, bà đề nghị áp dụng cơ chế giải ngân theo kết quả đầu ra, thiết lập nguyên tắc không đạt mục tiêu giai đoạn trước thì không bố trí vốn cho giai đoạn sau. Tỷ lệ giải ngân, hiệu quả dự án cần được công khai để tránh đầu tư dàn trải.
“Việc đánh giá dự án đầu tư công phải bắt buộc theo các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất hoàn vốn, điểm hòa vốn, hiệu quả kinh tế – xã hội”, bà Chinh cho hay.
Ở khía cạnh này, Phó chủ tịch Quảng Trị Hoàng Xuân Tân cho rằng cần tăng trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc lựa chọn nhà thầu có năng lực.
Đối với địa phương, nhất là đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, các đại biểu gợi ý vận dụng linh hoạt các công cụ tài chính như mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), trái phiếu chính quyền địa phương… Việc này nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực tại chỗ và thúc đẩy phát triển bền vững.
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng việc sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công là “yêu cầu bắt buộc”. Với quy trình đấu thầu hiện kéo dài 6 tháng đến 1 năm, Bộ trưởng Tuấn nói sẽ yêu cầu các đơn vị rà soát khâu triển khai, các vướng mắc về mặt bằng, tiêu chuẩn định mức, giá vật liệu xây dựng.
Ông cho biết trong tuần này Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ chỉ đạo một hội nghị toàn quốc nhằm rà soát lại toàn bộ việc giải ngân đầu tư công. Việc rà soát tiến hành từ quy trình thủ tục, gồm thủ tục hành chính khâu chuẩn bị đầu tư.
Đóng cửa phiên giao dịch 28/4, giá vàng thế giới giao ngay giảm gần 90 USD xuống 4.594 USD một ounce. Trong phiên, giá có thời điểm xuống sát 4.550 USD - thấp nhất kể từ ngày 2/4. Sáng nay, giá hiện nhích lên 4.602 USD.
Thị trường đi xuống do nỗi lo lạm phát kéo dài, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến sự. Nhà đầu tư cũng đang đợi kết quả phiên họp chính sách tuần này của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).
"Các diễn biến gần đây khiến thị trường bi quan về tiến trình hòa bình tại Trung Đông. Chính quyền ông Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran, khiến eo biển Hormuz vẫn đóng", Peter Grant - Phó chủ tịch Zaner Metals cho biết trên Reuters.
Giá dầu thô thế giới tăng gần 3% trong phiên 28/4, làm dấy lên lo ngại lạm phát trước thềm phiên họp của Fed. "Điều này đã đẩy vàng xuống đáy 4 tuần", Grant lý giải.
Giá dầu tăng làm giảm khả năng các ngân hàng trung ương hạ lãi suất. Dù vàng là công cụ truyền thống để phòng trừ lạm phát, lãi suất cao lại gây sức ép do kim loại quý không trả lãi cố định.
Nhà đầu tư hiện kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất trong phiên họp tuần này. Các phát biểu của Chủ tịch Fed Jerome Powell cũng sẽ được chú ý, do đây có thể là phiên họp cuối cùng ông tham gia với tư cách Chủ tịch. Tuần này, nhiều ngân hàng trung ương khác cũng nhóm họp, từ châu Âu, Anh đến Canada.
Từ 1/5, UAE rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và liên minh OPEC+ từ ngày 1/5. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, việc này được dự báo không có ảnh hưởng đáng kể đến thị trường dầu, do eo biển Hormuz vẫn đang bị phong tỏa.
Trên thị trường vàng vật chất, Trung Quốc nhập khẩu ròng hơn 47.800 tấn từ Hong Kong trong tháng 3, tăng gần 2.500 tấn so với tháng trước đó. Họ hiện là nước tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới.
Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật".
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như "con tin", theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. "Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả", các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran "không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu".
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. "Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu," bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
"Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu", Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz "đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn".
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò "trung gian trung lập, không bị trừng phạt" để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz "nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách". "Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi", nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
"Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển", theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa "không có bất kỳ hạn chế nào". Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Sáng 18-5, đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026), tỉnh Nghệ An chính thức khởi công dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai. Đây là một trong những dự án năng lượng quy mô lớn nhất khu vực Bắc Trung Bộ hiện nay.
Dự án được UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 2-2026 với tổng vốn đầu tư khoảng 59.372 tỉ đồng.
Chủ đầu tư là liên danh gồm Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam, Công ty TNHH Mía đường Nghệ An và Tập đoàn năng lượng SK Innovation (Hàn Quốc).
Theo quy hoạch, dự án được triển khai trên tổng diện tích hơn 152ha tại phường Tân Mai, Nghệ An, bao gồm cả đất liền và mặt biển, chưa tính khu vực đê chắn sóng dùng chung cho khu bến Đông Hồi.
Trong đó, diện tích đất liền khoảng gần 60ha, còn lại gần 100ha là khu vực ven biển và mặt nước.
Dự án được đầu tư với quy mô gồm nhà máy nhiệt điện LNG (sản xuất điện từ khí thiên nhiên hóa lỏng) công suất 1.500MW, sử dụng hai tổ máy tua bin khí chu trình hỗn hợp (mỗi tổ 750MW), dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành trong giai đoạn 2026 - 2030.
Dự án đi kèm kho chứa LNG dung tích khoảng 250.000m³, hệ thống tái hóa khí, cảng chuyên dụng tiếp nhận tàu LNG trọng tải đến 150.000 tấn cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Mỗi năm, nhà máy dự kiến tiêu thụ khoảng 1,15 triệu tấn LNG nhập khẩu.
Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập được xem như mắt xích chiến lược trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An giai đoạn tới. Với tổng mức đầu tư gần 60.000 tỉ đồng, đây là dự án lớn nhất trong 12 dự án trọng điểm của tỉnh.
Quy mô này được kỳ vọng tạo cú hích mạnh cho mục tiêu tăng trưởng trên 12% trong 5 năm tới, thông qua việc thu hút dòng vốn công nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng tỉ trọng công nghiệp trong GRDP.
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho hay khi đi vào hoạt động, dự án không chỉ góp phần cung cấp nguồn điện ổn định cho hệ thống quốc gia mà còn tạo lực hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp, nâng cao tỉ trọng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế của Nghệ An.
Dự án này còn được dự báo mang lại nguồn thu ngân sách bền vững. Khi đi vào vận hành, nhà máy có thể đóng góp 6.000 - 7.000 tỉ đồng mỗi năm, trở thành một trong những nguồn thu lớn nhất của Nghệ An.
