Bác sĩ Amrapali Patil, chuyên gia tư vấn dinh dưỡng và lối sống người Ấn Độ, cho biết: Một hiểu lầm phổ biến rằng bệnh gan chỉ xảy ra do rượu. Thực tế, nhiều yếu tố không liên quan đến rượu, trong đó có thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống, vẫn có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng gan, theo Times of India (Ấn Độ).
Bột mì tinh chế, đường ẩn trong thực phẩm, đồ ăn đóng gói, đặt đồ ăn ngoài thường xuyên… là những yếu tố âm thầm làm tăng tích trữ mỡ trong gan. Ngay cả những thực phẩm được quảng cáo là “tốt cho sức khỏe” cũng có thể chứa nhiều đường hoặc chất béo không lành mạnh.
Gan phải xử lý mọi thứ đi vào cơ thể. Khi bị quá tải, gan bắt đầu tích trữ mỡ thay vì chuyển hóa mỡ. Sự thay đổi này diễn ra âm thầm, ngay cả khi cân nặng và vóc dáng không thay đổi.
Ngồi lâu, ít đi lại, ngủ kém… làm rối loạn quá trình chuyển hóa. Theo thời gian, tình trạng kháng insulin xuất hiện – một yếu tố quan trọng dẫn đến gan nhiễm mỡ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng xếp ít vận động vào nhóm yếu tố nguy cơ hàng đầu gây các bệnh rối loạn chuyển hóa.
Một số yếu tố gây áp lực cho gan thường bị bỏ qua như:
Các triệu chứng bệnh gan thường khó nhận ra vì gan không “kêu cứu” rõ ràng ở giai đoạn sớm, đây là điều khiến bệnh trở nên nguy hiểm. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy hơi mệt, đầy bụng, khó chịu nhẹ – những dấu hiệu quá mơ hồ để đi khám. Khi triệu chứng rõ ràng, tổn thương gan có thể đã tiến triển xa.
Bảo vệ gan không đòi hỏi chế độ ăn kiêng cực đoan, mà là loại bỏ những yếu tố gây áp lực âm thầm, gồm:
Gan đáp ứng rất tốt với những thay đổi đơn giản và đều đặn. Mọi người nên tập thói quen đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, ăn uống cân bằng với thực phẩm tự nhiên, ngủ đủ giấc và duy trì cân nặng hợp lý để phòng ngừa các bệnh lý về gan từ sớm.
Tin Gốc: Thanh Niên
Sức Khỏe
Bên trong 'pháo đài' cách ly nhóm hành khách trở về từ ổ dịch Hantavirus
Chuyến bay hồi hương nhóm hành khách Mỹ, sau khi được sơ tán từ tàu du lịch MV Honhius neo đậu ngoài khơi đảo Tenerife (Tây Ban Nha) hôm 10/5, đã về đến bang Nebraska vào sáng ngày 11/5, theo CNN. Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha cho biết 17 người Mỹ và một công dân Anh sống tại Mỹ trên chuyến bay này. Trong một bài đăng trên X trước đó, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết một người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính "nhẹ" với virus và một người khác có triệu chứng nhẹ. Cả hai đều được vận chuyển trong các đơn vị cách ly sinh học (biocontainment units) trên máy bay nhằm "thực hiện sự thận trọng tối đa".
Sau khi hạ cánh, họ lên xe buýt trung chuyển tới cơ sở cách ly chuyên biệt. 15 công dân Mỹ có nguy cơ tiếp xúc với Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius hiện được theo dõi tại Đơn vị Cách ly Quốc gia ở thành phố Omaha, bang Nebraska. Điều kiện lưu trú tại đây được thiết kế tương đồng với các cabin trên tàu hơn là các phòng bệnh thông thường.
Tại họp báo hôm 11/5 do Trung tâm Y tế Đại học Nebraska (UNMC), bác sĩ Angela Hewlett, Giám đốc y tế của Đơn vị cách ly Sinh học, cho biết: "Cơ sở này giống khách sạn hơn là không gian chăm sóc bệnh nhân". Bà cho biết thêm hành khách được trang bị tivi, Wifi, phòng vệ sinh khép kín và thiết bị tập thể dục nhằm tạo sự thoải mái trong vài tuần theo dõi y tế.
Đơn vị Cách ly Quốc gia, cơ sở cách ly duy nhất được liên bang tài trợ tại Mỹ, mới được hoạt động một lần vào thời điểm bùng phát đại dịch Covid-19. Được thành lập vào năm 2019, trung tâm có 20 phòng bệnh trang bị hệ thống áp suất âm riêng biệt cùng các tiện nghi sinh hoạt. Theo bác sĩ Michael Wadman, Giám đốc Đơn vị này, độ tuổi của các hành khách đang cách ly dao động từ cuối 20 đến đầu 80.
Ông Brendan Jackson, quyền Giám đốc bộ phận tác nhân gây bệnh hậu quả cao thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết thời gian cách ly 42 ngày được khuyến cáo dựa trên thời gian ủ bệnh của chủng virus Andes. Tất cả ca bệnh được xác nhận trên tàu MV Hondius đều do chủng này gây ra. Đây cũng là chủng duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người.
Ngoài ra, bệnh nhân đã có kết quả xét nghiệm dương tính trước khi về nước hiện được chăm sóc tại Đơn vị Phòng hộ Sinh học của UNMC. Cơ sở này có khả năng điều trị từ những bệnh nhân dương tính nhưng tình trạng ổn định đến các trường hợp nguy kịch. Hai vị khách còn lại là một cặp vợ chồng đang được cách ly tại Đại học Emory ở Atlanta.
Theo bác sĩ Hewlett, các bệnh nhân hiện không phải đeo khẩu trang nhưng đội ngũ y tế tương tác với họ phải mặc đầy đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) từ đầu đến chân gồm máy trợ thở lọc không khí, quần áo bảo hộ toàn thân và bao giày. Tính đến chiều 11/5, tất cả bệnh nhân tại Omaha đều trong tình trạng ổn định. Nhóm hành khách đã được đánh giá y tế khẩn cấp và đang hồi phục sau chuyến đi dài. Chưa có ai xuất hiện các triệu chứng của Hantavirus như đau đầu, buồn nôn, ho hay nghẹt mũi. Trường hợp nằm tại Đơn vị Phòng hộ Sinh học đã được xét nghiệm lại và đang chờ kết quả.
Theo Bloomberg, giới chức y tế quyết định phân bổ việc chăm sóc tại nhiều cơ sở khác nhau nhằm giảm áp lực lên một hệ thống bệnh viện duy nhất. Tất cả hành khách trên tàu MV Hondius đều tự nguyện ở lại khu cách ly song bác sĩ Hewlett cho hay bất kỳ ai chọn rời đi đều cần phải ở gần bệnh viện, vì hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt tại Mỹ cho Hantavirus chủng Andes.
"Vì thế, chúng tôi dựa vào các biện pháp chăm sóc hỗ trợ tích cực", bác sĩ Hewlett nói. Các biện pháp này bao gồm từ truyền dịch tĩnh mạch đến oxy hóa qua màng ngoài cơ thể (ECMO), một kỹ thuật hỗ trợ sự sống sử dụng hệ thống máy tim phổi nhân tạo để loại bỏ carbon dioxide và cung cấp oxy vào máu cho bệnh nhân.
Hantavirus thường lây sang người qua tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của loài gặm nhấm. Tuy nhiên, chủng virus Andes trong đợt này có thể lây từ người sang người trong những trường hợp hiếm gặp thông qua tiếp xúc gần và kéo dài với người nhiễm bệnh. Tính đến ngày 9/5, đã có 3 hành khách (một cặp vợ chồng người Hà Lan và một công dân Đức) trên tàu MV Hondius tử vong sau khi nhiễm virus. Ngoài các hành khách vừa về nước, nhà chức trách Mỹ cũng đang giám sát 7 người khác đã rời tàu trước đó tại 5 bang: Arizona, California, Georgia, Texas và Virginia. Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, khẳng định trước khi các du khách rời tàu rằng đợt bùng phát này "không phải là một đại dịch Covid-19 thứ hai".
Tin Gốc: Vnexpress
"Chi phí khám chữa bệnh gia tăng mạnh, đặc biệt từ các bệnh mạn tính không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, rối loạn chuyển hóa đang tạo áp lực ngày càng lớn lên quỹ bảo hiểm y tế (BHYT)", Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Đức Hòa nói tại hội thảo Hướng tới hệ thống bảo hiểm y tế bền vững tại Việt Nam, do cơ quan này phối hợp với Đại sứ quán Đan Mạch và Novo Nordisk Việt Nam tổ chức hôm 16/4 tại Hà Nội.
Báo cáo của BHXH Việt Nam tại hội thảo cho thấy năm 2025 cả nước có gần 98 triệu người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ hơn 95% dân số. Tổng số lượt khám chữa bệnh BHYT vượt 195 triệu, tăng 6,5% so với năm trước, trong khi chi phí đề nghị thanh toán lên tới 166.400 tỷ đồng, tăng hơn 16%.
Đáng chú ý, phần lớn chi phí đến từ các bệnh mạn tính. Quỹ BHYT hiện chi trả cho gần 8 triệu người tăng huyết áp, hơn 3,3 triệu bệnh nhân đái tháo đường, trên 1,1 triệu người mắc bệnh hô hấp mạn tính và khoảng 500.000 bệnh nhân ung thư. Riêng nhóm bệnh không lây nhiễm ghi nhận khoảng 51 triệu lượt khám, với tổng chi gần 20.000 tỷ đồng, tăng gần 18%.
PGS Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết – Cơ xương khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, cho hay bệnh đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa không còn xuất hiện đơn lẻ mà thường đi kèm nhiều bệnh lý tim mạch, thận, làm chi phí điều trị tăng vọt và tạo áp lực lớn lên quỹ BHYT. Tại Việt Nam, điểm đáng lo ngại là phần lớn chi phí điều trị không nằm ở giai đoạn sớm mà tập trung vào xử lý biến chứng.
"Bệnh nhân thường không mắc một bệnh riêng lẻ mà đi kèm 2–3 bệnh như tim mạch, thận, rối loạn chuyển hóa", bà Huyền nói, dẫn chứng khoảng 55% bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng tim mạch, 1/3 tiến triển thành bệnh thận mạn. Hơn 80% trường hợp được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, khiến chi phí điều trị tăng gấp nhiều lần, thậm chí phải lọc máu hoặc can thiệp chuyên sâu.
Một trong những nguyên nhân chính là tỷ lệ kiểm soát bệnh còn thấp. Hiện chỉ dưới 30% bệnh nhân đạt mục tiêu đường huyết, làm gia tăng nguy cơ biến chứng và kéo theo chi phí tích lũy lớn. Đáng chú ý, thừa cân và béo phì là yếu tố nguy cơ nổi bật. Khoảng 90% bệnh nhân đái tháo đường type 2 có tình trạng này, liên quan đến lối sống ít vận động, chế độ ăn giàu năng lượng và áp lực công việc.
Ông Erik Wiebols, Tổng Giám đốc Novo Nordisk Việt Nam, cho hay các bệnh mạn tính hiện chiếm hơn 70% gánh nặng bệnh tật và trên 80% số ca tử vong tại Việt Nam. Điều này cho thấy sự cần thiết cấp bách của việc chuyển hướng từ điều trị sang phòng ngừa và quản lý bệnh một cách sớm, toàn diện và bền vững. Việc kiểm soát hiệu quả các bệnh lý rối loạn chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường, tim mạch và bệnh thận mạn không chỉ giúp giảm biến chứng lâu dài mà còn tối ưu nguồn lực BHYT, giảm chi phí xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận này. Một số quốc gia đã triển khai mô hình phân tầng nguy cơ, can thiệp sớm với nhóm nguy cơ trung bình nhằm tránh chuyển nặng, qua đó giảm chi phí điều trị dài hạn. Như ở Thái Lan, các bệnh không lây nhiễm như béo phì, đái tháo đường đang tạo gánh nặng kinh tế khổng lồ, buộc chính sách y tế phải chuyển hướng sang phòng ngừa sớm và quản lý toàn dân.
PGS Petch Rawdaree, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Phòng chống Bệnh không lây nhiễm (Thái Lan), cho biết nước này áp dụng cách tiếp cận phân tầng nguy cơ dân số thành ba nhóm: nguy cơ thấp (khoảng 50%), nguy cơ trung bình (35-40%) và nguy cơ cao. Nhóm nguy cơ trung bình được coi là "điểm chặn" quan trọng, hiện chiếm khoảng 30-35% chi phí y tế. Trong khi đó, nhóm nguy cơ cao dù chỉ chiếm khoảng 5% dân số nhưng lại gánh tới 40-55% tổng chi phí y tế.
Chính sách của Thái Lan vì vậy tập trung đồng thời vào nhiều trụ cột, nâng cao sức khỏe cộng đồng, tăng cường y tế cơ sở, sàng lọc sớm, quản lý liên tục và huy động sự tham gia của toàn xã hội, từ chính phủ đến khu vực tư nhân. "Chiến lược hiệu quả nhất là ngăn họ chuyển nặng, thay vì chỉ tập trung điều trị nhóm đã có biến chứng", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress
Quýt và cam thường bị nhầm lẫn do có nhiều điểm tương đồng về hình thức. Dù đều giàu dinh dưỡng và ít calo, đây là hai loại trái cây khác nhau, với sự khác biệt về nguồn gốc, hình dáng, hương vị và thành phần dinh dưỡng.
Giống nhau về dinh dưỡng
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng trên mỗi 100 g quýt và cam:
*DV: Lượng cơ thể cần hàng ngày (%)
Cả quýt và cam đều thuộc nhóm trái cây họ cam quýt, nổi bật với hàm lượng vitamin C, chất chống oxy hóa và nước dồi dào. Đây là những yếu tố giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ làn da và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Cả hai đều cung cấp chất xơ, kali cùng một số vitamin nhóm B, góp phần cải thiện tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch, kiểm soát cân nặng. Với lượng calo thấp, quýt và cam đều phù hợp cho chế độ ăn duy trì cân nặng lành mạnh.
Cam giàu vitamin C và chất xơ
Xét về thành phần dinh dưỡng, cam có lợi thế rõ rệt ở hàm lượng vitamin C. Trung bình, cam cung cấp lượng vitamin C gần gấp đôi so với quýt, giúp tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy sản sinh collagen và bảo vệ thành mạch.
Bên cạnh đó, cam cũng chứa nhiều chất xơ hơn, hỗ trợ tiêu hóa và giúp ổn định đường huyết. Vì thế, cam là lựa chọn phù hợp cho những người cần kiểm soát cân nặng hoặc cải thiện sức khỏe đường ruột.
Quýt giàu vitamin A, dễ ăn hơn
Trong khi đó, quýt lại nổi bật với hàm lượng vitamin A cao hơn, có lợi cho thị lực, làn da và hệ miễn dịch. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý mà nhiều người thường bỏ qua.
Quýt có vị ngọt đậm, ít chua và vỏ mỏng, dễ bóc. Vì vậy, quýt trở thành món ăn nhẹ tiện lợi, đặc biệt phù hợp khi cần bổ sung năng lượng nhanh hoặc mang theo khi di chuyển.
Khác biệt về hương vị và cách sử dụng
Hương vị cũng là yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn của nhiều người. Quýt thường ngọt hơn, dễ ăn, trong khi cam có vị chua nhẹ, tạo cảm giác tươi mát.
Cam thường được sử dụng để ép nước cam hoặc chế biến món ăn, còn quýt thích hợp ăn trực tiếp nhờ đặc tính dễ bóc vỏ. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên ăn nguyên quả thay vì uống nước ép để tận dụng tối đa lượng chất xơ.
Lợi ích sức khỏe tổng thể
Việc bổ sung cả quýt và cam đều mang lại nhiều lợi ích. Vitamin C cùng các hợp chất thực vật giúp chống oxy hóa, giảm tổn thương tế bào, hỗ trợ tim mạch.
Chế độ ăn giàu trái cây họ cam quýt cũng góp phần giảm nguy cơ sỏi thận, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ kiểm soát cân nặng nhờ hàm lượng nước, chất xơ cao.
Dù vậy, quýt có lượng đường, carbohydrate nhiều hơn một chút so với cam, nên người cần kiểm soát đường huyết có thể ưu tiên cam hơn.
Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối mà tùy thuộc vào nhu cầu của từng người. Nếu cần bổ sung vitamin C, tăng cường đề kháng hoặc hỗ trợ tiêu hóa, giảm cân, cam là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu ưu tiên vị ngọt, dễ ăn và bổ sung vitamin A, quýt là lựa chọn hợp lý.
Các chuyên gia khuyến nghị nên đa dạng hóa thực phẩm, kết hợp cả hai loại trong chế độ ăn để tận dụng lợi ích dinh dưỡng toàn diện.
Tin Gốc: Vnexpress