Truyền hình nhà nước Iran ngày 23-4 công bố video Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắt giữ các tàu container tại eo biển Hormuz.
Video Iran bắt giữ hai tàu tại eo biển Hormuz
Trước đó một ngày, Hải quân IRGC thông báo đã bắt giữ tàu MSC-Francesca và tàu Epaminondas, sau đó áp giải cả hai về vùng biển Iran, theo tờ Washington Post.
Trong tuyên bố đăng trên truyền thông nhà nước, Hải quân IRGC khẳng định “gây rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ”, đồng thời cáo buộc các tàu này hoạt động không có giấy phép cần thiết và can thiệp vào hệ thống điều hướng.
Trước khi bị bắt giữ, cả hai con tàu đã báo cáo về việc bị tấn công vào sáng sớm cùng ngày. Một tàu cho biết đã bị pháo hạm IRGC nổ súng, gây hư hại nặng cho khu vực buồng lái, tại vị trí cách Oman khoảng 28km về phía đông bắc.
Con tàu còn lại báo cáo một cuộc tấn công cách bờ biển Iran 15km nhưng không xác định được bên tấn công. Cả hai sự việc đều được Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh ghi nhận.
Vụ bắt giữ đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ – Iran.
Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn ngay trước khi thỏa thuận cũ hết hạn, nhằm tạo điều kiện cho giới lãnh đạo Iran – được ông mô tả là đang rạn nứt nghiêm trọng – có thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất chấm dứt chiến tranh.
Ông Trump tuyên bố hầu hết các mục tiêu quân sự của Mỹ đã đạt được và liên tục nhấn mạnh thiệt hại mà lực lượng Hải quân Iran phải gánh chịu. “Toàn bộ hải quân của họ đã nằm dưới đáy biển”, ông nói.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cũng đưa ra khẳng định tương tự, cho rằng Iran không còn lực lượng hải quân lẫn Tư lệnh hải quân sau các cuộc không kích.
Dù chịu tổn thất quân sự nặng nề, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ, bác bỏ việc gia hạn tạm dừng chương trình làm giàu hạt nhân và từ chối tham gia đàm phán.
Về phía Mỹ, cuối tuần qua Washington cũng đẩy mạnh các hoạt động hàng hải nhằm vào Iran. Tàu chở hàng Touska mang cờ Iran bị lực lượng Mỹ bắt giữ khi đang di chuyển qua biển Ả Rập. Đến ngày 21-4, Mỹ tiếp tục bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi buôn lậu tại Ấn Độ Dương.
Theo Reuters, ông Netanyahu được cho là đã gặp Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan ngày 26.3 tại Al Ain - thành phố ốc đảo gần biên giới Oman.
Văn phòng Thủ tướng Israel tối 13.5 cho hay: "Chuyến thăm này đã dẫn đến một bước đột phá lịch sử trong quan hệ giữa Israel và UAE".
The Wall Street Journal đưa tin Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad (Israel) David Barnea cũng đã có ít nhất 2 chuyến thăm UAE trong thời gian xung đột với Iran, nhằm phối hợp các hoạt động quân sự.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao UAE ngày 13.5 đã bác bỏ các thông tin liên quan chuyến thăm của ông Netanyahu. "Mọi cáo buộc liên quan các chuyến thăm không báo trước hoặc các thỏa thuận không được tiết lộ đều hoàn toàn vô căn cứ trừ khi được các cơ quan chức năng có thẩm quyền tại UAE chính thức công bố", theo thông cáo.
Các thông tin trên xuất hiện trong bối cảnh quan hệ Israel - UAE được cho là ngày càng gắn chặt sau khi hai bên bình thường hóa quan hệ theo Hiệp định Abraham năm 2020. UAE là quốc gia Ả Rập vùng Vịnh đầu tiên ký thỏa thuận này với Israel, trước khi Bahrain, Morocco và Sudan tham gia.
Ngày 12.5, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cũng nói Israel đã cung cấp hệ thống phòng không Vòm sắt cho UAE, đồng thời cử các chuyên gia quân sự hỗ trợ vận hành trong cuộc xung đột với Iran. "Có một mối quan hệ đặc biệt giữa UAE và Israel", ông Huckabee nói.
Theo The Wall Street Journal, UAE đã bí mật tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong đó có vụ nhắm vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan hồi đầu tháng 4, để đáp trả các đợt tấn công của Tehran vào cơ sở dầu mỏ của UAE. Abu Dhabi chưa bình luận về thông tin này.
UAE là trung tâm kinh doanh và tài chính khu vực, đồng thời là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Mỹ. Trong những năm gần đây, UAE ngày càng theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập hơn trong khu vực, đồng thời mở rộng hợp tác với Israel trên các lĩnh vực an ninh, công nghệ và thương mại. Đầu tháng 5, UAE đã rời khỏi OPEC làm suy yếu nghiêm trọng ảnh hưởng của tổ chức này trên thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, việc Israel - UAE xích lại gần nhau cũng vấp phải nhiều tranh cãi, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Gaza và chiến sự lan rộng ở Trung Đông, theo The Guardian.
Israel hiện đối mặt với cáo buộc liên quan chiến dịch quân sự tại Gaza, trong khi Tòa án hình sự quốc tế đã ban hành lệnh bắt đối với ông Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant. UAE cũng nhiều lần bị cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) trong cuộc xung đột tại Sudan, điều mà Abu Dhabi bác bỏ.
"Khoảng một tuần sau cuộc bầu cử, Tổng thống và tôi gọi điện cho nhau, trao đổi về một số vấn đề", bà Karoline Leavitt nói tại sự kiện của tổ chức bảo thủ Turning Point USA ở Đại học George Washington tối 2/4, kề khoảnh khắc được ông Donald Trump chọn làm phát ngôn viên Nhà Trắng cho nhiệm kỳ hai.
"Đó có lẽ là thông báo giản đơn nhất. Ông ấy đột nhiên nói 'nhân tiện, cô biết mình sẽ làm phát ngôn viên chứ?'", Leavitt kể. "'Tôi đáp lại 'vâng, được thôi', rồi tiếp tục quay lại câu chuyện trước đó. Thế là tôi có công việc này. Không hình thức hay phô trương gì cả, chỉ vậy thôi, đúng phong cách ông Trump".
Leavitt cho biết bà tham gia chiến dịch tranh cử năm 2024 của ông Trump, sau khi thất bại trong cuộc đua vào nghị viện bang New Hampshire. Bà là người phát ngôn cho chiến dịch, rồi trở thành đại diện truyền thông cho Nhà Trắng.
"Thực sự không có quy trình nào cả", bà Leavitt nói. "Tôi chỉ nghĩ hy vọng mình sẽ có một công việc. Tôi còn không biết mình có được nhận hay không".
Leavitt sinh năm 1997 tại Atkinson, bang New Hampshire. Ở tuổi 27, cô trở thành thư ký báo chí Nhà Trắng trẻ nhất trong lịch sử Mỹ. Khi thông báo bổ nhiệm Leavitt tháng 11/2024, ông Trump ca ngợi cô là người "thông minh, cứng rắn và sẽ thể hiện xuất sắc trên bục phát biểu".
Leavitt được biết đến là người rất trung thành với Tổng thống Trump, luôn sát cánh cùng ông suốt chiến dịch vận động trên khắp nước Mỹ. Cô thậm chí quay trở lại làm việc chỉ 4 ngày sau khi sinh con trai đầu lòng, khi ông Trump thoát chết trong vụ ám sát hụt ở Pennsylvania hồi tháng 7/2024. Cô đang mang thai một bé gái và dự sinh vào tháng 5.
Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ ngày 26/5 công bố dự thảo đầu tiên của dự luật ngân sách quốc phòng cho năm tài khóa 2027, trong đó có các điều khoản liên quan tới chiến hạm lớp Trump với tên mã BBG(X) và chương trình tàu hộ vệ FF(X).
"Bộ trưởng Hải quân Mỹ không được ký hợp đồng hoặc thỏa thuận khác, trong đó có chế tạo chiếc đầu tiên trong dự án BBG(X), tới khi chứng minh được với các ủy ban quân vụ rằng công nghệ vũ khí dự kiến trang bị cho lớp tàu đạt đủ mức độ hoàn thiện", văn bản có đoạn.
Dự thảo không nêu cụ thể hệ thống vũ khí nào, cũng như không định nghĩa mức độ phát triển của công nghệ tới đâu sẽ được đánh giá là hoàn thiện.
Mỹ dự kiến trang bị cho chiến hạm lớp Trump tên lửa mang đầu đạn thường và hạt nhân, một pháo điện từ, hai hải pháo 127 mm, vũ khí laser và các tổ hợp phòng thủ tầm gần. Tên lửa, trong đó có vũ khí siêu vượt âm, sẽ được nạp trong ống phóng thẳng đứng cỡ lớn.
Hải quân Mỹ từng phát triển pháo điện từ trong giai đoạn năm 2005-2021, song cuộc thử nghiệm trên biển liên tục bị trì hoãn trước khi chương trình bị đình chỉ vì vấn đề kỹ thuật. Nguyên mẫu pháo điện từ đang được niêm cất tại thao trường White Sands ở bang New Mexico.
Một số nguồn tin hồi đầu năm cho biết hải quân Mỹ đã tổ chức cuộc thử nghiệm pháo điện từ tại thao trường White Sands vào tháng 2/2025. Chưa rõ liệu quân chủng này sẽ tiếp tục phát triển nguyên mẫu do BAE Systems thiết kế hay theo đuổi mẫu pháo điện từ khác.
Hải quân Mỹ cũng tích cực phát triển và trang bị vũ khí laser, bất chấp liên tục gặp khó khăn trong mở rộng phạm vi sử dụng. Chiến hạm lớp Trump dự kiến lắp vũ khí laser công suất 300 kilowatt, mạnh hơn nhiều so với mọi hệ thống lắp trên tàu chiến Mỹ hiện nay.
Hiện có 8 khu trục hạm lớp Arleigh Burke được lắp vũ khí laser AN/SEQ-4 hay ODIN, một chiến hạm khác trang bị hệ thống HELIOS có công suất 60 kilowatt. Chưa rõ công suất cụ thể của ODIN, song nó được đánh giá là yếu hơn đáng kể so với HELIOS.
Tên lửa siêu vượt âm Tấn công Chớp nhoáng Thông thường (CPS), thành phần quan trọng khác trong hệ thống vũ khí của chiến hạm lớp Trump, đang trong quá trình phát triển. Mỹ dự kiến phóng thử CPS từ khu trục hạm tàng hình USS Zumwalt vào năm tới.
Biến thể CPS của lục quân Mỹ có tên Dark Eagle cũng từng gặp nhiều thất bại trong quá khứ. Tuy nhiên, lục quân Mỹ cho biết nguyên nhân xuất phát từ vấn đề của bệ phóng, không phải do tên lửa.
"Thông tin về các hệ thống vũ khí dự kiến trang bị cho tàu lớp Trump có thể đã thúc đẩy Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ đưa phần này vào dự thảo luật ngân sách. Hệ thống đẩy chạy bằng năng lượng hạt nhân và các yếu tố khác cũng có thể đặt ra thách thức trong quá trình đóng tàu", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định.
Theo Trevithick, quá trình thiết kế tàu lớp Trump vẫn trong giai đoạn sơ khai. Điều khoản trong dự luật đang được soạn có thể làm trì hoãn thời điểm khởi đóng chiến hạm đầu tiên mang tên USS Defiant.
Hải quân Mỹ dự kiến đặt hàng tàu Defiant vào năm tài khóa 2027. Với giá ước tính 17 tỷ USD, chiến hạm này đắt hơn cả siêu tàu sân bay lớp Ford và sẽ không thể đi vào hoạt động trước năm 2037.
