AFP dẫn số liệu từ trang nghiên cứu Our World in Data cho hay muỗi giết chết khoảng 760.000 người/năm. Theo đó, muỗi đứng đầu danh sách động vật gây chết người nhiều nhất, còn con người đứng thứ hai với khoảng cách khá xa.
Lý do là muỗi chiếm 17% tổng số các bệnh truyền nhiễm, trong đó có sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng, chikungunya và Zika.
Và khi trái đất ấm lên vì biến đổi khí hậu do con người gây ra, muỗi đang di chuyển đến những khu vực mới trong những mùa hè dài hơn, làm dấy lên lo ngại rằng chúng có thể gây ra các cuộc khủng hoảng sức khỏe trong tương lai.
Vậy làm thế nào nhân loại có thể chống lại vật trung gian truyền bệnh nguy hiểm nhất? Có cách nào an toàn để chúng ta có thể tiêu diệt những con muỗi sát thủ – và việc này sẽ gây hại như thế nào cho môi trường?
Trước hết, chúng ta không cần phải tiêu diệt tất cả muỗi. Trong số khoảng 3.500 loài muỗi, chỉ có khoảng 100 loài hút máu người.
Chỉ có 5 loài muỗi chịu trách nhiệm cho khoảng 95% các ca bệnh ở người, theo bà Hilary Ranson, nhà sinh học nghiên cứu về vật trung gian truyền bệnh tại Trường Y học Nhiệt đới Liverpool (Anh).
Nhìn chung, bà Ranson cho rằng việc mất đi 5 loài muỗi “có thể chấp nhận được nếu xét đến sự tàn phá khủng khiếp” mà chúng gây ra cho thế giới, từ cái chết hàng loạt đến những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.
Ông Dan Peach, nhà côn trùng học nghiên cứu về muỗi tại Đại học Georgia (Mỹ), nhìn chung đồng ý, nhưng nhấn mạnh cần thêm thông tin để so sánh việc tiêu diệt 5 lòa muỗi truyền bệnh với những phương án thay thế.
Nhà sinh học Ranson giải thích rằng 5 loài muỗi truyền bệnh “đã tiến hóa để gắn bó rất chặt chẽ với con người”, bao gồm cả việc hút máu và sinh sản gần chúng ta.
Điều này có nghĩa là việc tiêu diệt chúng sẽ không có tác động lớn đến hệ sinh thái rộng lớn hơn – và các loài muỗi khác, có cấu trúc gen tương tự nhưng ít gây chết người hơn, có thể sẽ nhanh chóng “lấp đầy vị trí sinh thái đó”, theo bà Ranson.
Nhà côn trùng học Peach không tin rằng chúng ta đã biết đủ “về hệ sinh thái của hầu hết các loài muỗi để tự tin theo một hướng nào đó”, nhưng ông cũng đồng ý phần nào với lập luận của bà Ranson.
Muỗi “vận chuyển chất dinh dưỡng từ môi trường sống dưới nước của ấu trùng” đến các khu vực khác và là thức ăn cho côn trùng, cá và các động vật khác, theo ông Peach. Ông nói thêm rằng chúng cũng thụ phấn cho thực vật, nhưng điều này “chưa được hiểu rõ và có thể khác nhau tùy theo loài”.
Bà Ranson thừa nhận có một cuộc tranh luận về đạo đức của việc con người tiêu diệt hoàn toàn một loài sinh vật, nhưng cũng chỉ ra rằng hiện nay chúng ta đang vô tình xóa sổ một số lượng lớn các loài.
Một trong những lựa chọn công nghệ mới nổi bật nhất được gọi là gene-drive (tạm dịch: dẫn truyền gen), liên quan đến việc biến đổi gen động vật để chúng truyền lại một đặc điểm cụ thể cho con cái của chúng.
Khi các nhà khoa học điều chỉnh gen của muỗi Anopheles gambiae cái mang mầm bệnh sốt rét để làm cho chúng vô sinh, qua đó xóa sổ một quần thể trong phòng thí nghiệm chỉ sau vài thế hệ.
Dự án Target Malaria, được Quỹ Gates tài trợ, vẫn chưa thử nghiệm công nghệ điều khiển gen ở châu Phi, nhưng có kế hoạch tiến hành thử nghiệm tại một quốc gia có dịch sốt rét vào năm 2030.
Tuy nhiên, dự án Target Malaria đã gặp phải trở ngại vào năm ngoái khi chính quyền quân sự của Burkina Faso chấm dứt các thử nghiệm riêng biệt liên quan đến muỗi biến đổi gen trong nước. Dự án bị các nhóm xã hội dân sự ở Burkina Faso chỉ trích và trở thành mục tiêu của những chiến dịch thông tin sai lệch.
Một chiến lược khác liên quan đến việc lây nhiễm vi khuẩn Wolbachia vào muỗi Aedes aegypti, có thể làm giảm mạnh quần thể muỗi – hoặc đơn giản là giảm khả năng truyền bệnh sốt xuất huyết của chúng. Điều này đặt ra một câu hỏi khác: Chúng ta có thực sự cần phải tiêu diệt chúng?
Khi muỗi vô sinh nhiễm Wolbachia được thả ở thành phố Niteroi của Brazil, nghiên cứu năm ngoái cho thấy số ca mắc sốt xuất huyết đã giảm 89%.
Hơn 16 triệu người ở 15 quốc gia hiện đã được bảo vệ bởi những con muỗi này, mà “không có hậu quả tiêu cực nào”, theo ông Scott O’Neill, sáng lập Chương trình Muỗi thế giới.
Trong khi đó, một dự án có tên Transmission Zero đang cố gắng sử dụng công nghệ điều khiển gen để khiến muỗi Anopheles gambiae không còn lây lan bệnh sốt rét nữa.
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm được công bố trên tạp chí Nature vào cuối năm ngoái cho thấy các nhà khoa học đang tiến gần hơn đến mục tiêu này, với kế hoạch khởi động thử nghiệm tầm quốc gia vào năm 2030.
Thay vì chỉ dựa vào một “phép màu” công nghệ, thường được Quỹ Gates tài trợ, bà Ranson kêu gọi một “giải pháp toàn diện” hơn cho những căn bệnh do muỗi gây ra.
Điều này đòi hỏi phải cung cấp cho người dân ở các quốc gia bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh nhiều hơn nữa khả năng tiếp cận với việc điều trị, chẩn đoán, nhà ở tốt hơn và vắc xin tốt hơn.
Tuy nhiên, các tổ chức nhân đạo cảnh báo rằng việc cắt giảm viện trợ nước ngoài mạnh mẽ của các nước phương Tây đã đe dọa tiến trình chống lại hầu hết các bệnh do muỗi lây bệnh trong năm qua, theo AFP.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 thông báo Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng toàn cầu, đã bị tiêu diệt trong một chiến dịch do lực lượng Mỹ và Nigeria tiến hành.
“Tối nay, theo chỉ thị của tôi, lực lượng Mỹ dũng cảm và lực lượng vũ trang Nigeria đã thực hiện hoàn hảo một nhiệm vụ được lên kế hoạch tỉ mỉ và vô cùng phức tạp nhằm loại bỏ tên khủng bố hoạt động mạnh nhất thế giới khỏi chiến trường”, ông Trump thông báo.
“Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy toàn cầu của IS, tưởng rằng hắn có thể trốn ở châu Phi, nhưng hắn không hề biết rằng chúng tôi có nguồn tin luôn cập nhật cho chúng tôi về những gì hắn đang làm. Hắn sẽ không còn khủng bố người dân châu Phi, hay giúp lên kế hoạch các hoạt động nhắm vào người Mỹ nữa”, ông Trump cho biết thêm.
Tổng thống Trump tuyên bố, với việc loại bỏ Abu-Bilal al-Minuki, “hoạt động toàn cầu của IS đã bị suy yếu đáng kể”. Ông cũng cảm ơn chính phủ Nigeria vì sự hợp tác trong chiến dịch này.
Vào tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Trump đã ra lệnh không kích nhằm vào các tay súng IS ở Nigeria mà ông cáo buộc đang bức hại người theo đạo Cơ đốc tại quốc gia này.
“Tôi đã từng cảnh báo những kẻ khủng bố này rằng nếu chúng không chấm dứt việc bức hại người Cơ đốc, chúng sẽ phải trả giá đắt”, ông Trump tuyên bố, đồng thời cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ “đã thực hiện nhiều đòn đánh hoàn hảo, theo cách mà chỉ Mỹ mới có thể làm được”.
Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) cho biết cuộc không kích được tiến hành nhằm vào IS tại bang Sokoto, Tây Bắc Nigeria theo đề nghị của chính phủ nước này.
Bộ Ngoại giao Nigeria xác nhận hợp tác với Mỹ trong các cuộc không kích nhằm vào “các mục tiêu khủng bố” và tái khẳng định cam kết của nước này trong việc bảo vệ quyền của mọi công dân, “không phân biệt đức tin hay sắc tộc”.
Daniel Bwala, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Nigeria, nói rằng: “Mỹ và Nigeria đang cùng chung quan điểm trong cuộc chiến chống khủng bố”.
Trước đó, vào tháng 11, Tổng thống Trump đã kêu gọi Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth “chuẩn bị cho khả năng hành động” và cảnh báo Mỹ sẽ tiến vào Nigeria “với hỏa lực áp đảo” để bảo vệ cộng đồng Cơ đốc giáo tại quốc gia đông dân nhất châu Phi này.
Kênh Fox8 ngày 30.6 dẫn thông cáo từ FDA cho biết Total Nutrition (Mỹ) đã tự nguyện thu hồi sản phẩm viên nang TNVitamins 100% Organic Moringa 1.200 mg và bột Moringa hữu cơ 100% TNVitamins.
Theo thông cáo được đăng ngày 26.6, FDA cho biết 2 lô hàng sản phẩm trên nghi ngờ nhiễm vi khuẩn salmonella. Đến nay giới chức chưa ghi nhận trường hợp nhiễm bệnh.
Salmonella là một loại vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng. Người khỏe mạnh bị nhiễm salmonella thường bị sốt, tiêu chảy, buồn nôn, nôn mửa và đau bụng. FDA cho biết trong những trường hợp hiếm gặp, nhiễm khuẩn salmonella có thể khiến vi khuẩn xâm nhập vào máu và gây ra các bệnh nghiêm trọng hơn như nhiễm trùng động mạch, viêm nội tâm mạc và viêm khớp.
Mặc dù hầu hết mọi người có thể tự hồi phục trong vòng 4 - 7 ngày, thế nhưng nhiễm trùng có thể nghiêm trọng hơn đối với trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Lô sản phẩm thuộc diện thu hồi trước đó đã được phân phối tại các cửa hàng, siêu thị tại Mỹ, cũng như các sàn thương mại trực tuyến. Sản phẩm viên nang 1.200 mg (mã lô 2800, hạn sử dụng tháng 2.2028) và bột hữu cơ 100% (mã lô 2782, hạn sử dụng tháng 5.2028) sẽ bị thu hồi. Những sản phẩm cùng loại nhưng khác lô hàng không bị ảnh hưởng, theo FDA.
Cơ quan Mỹ cũng khuyến cáo những người đã mua sản phẩm trên nhanh chóng vứt bỏ, tuyệt đối không sử dụng, đem bán hoặc phân phối.
Báo Wall Street Journal (WSJ) ngày 15-4 đưa tin Lầu Năm Góc đang tiếp cận các nhà sản xuất ô tô và nhiều nhà sản xuất khác ở Mỹ để kêu gọi họ sản xuất vũ khí.
Theo các nguồn thạo tin, các quan chức quốc phòng cấp cao đã tổ chức các cuộc đàm phán về việc sản xuất vũ khí và các vật tư quân sự khác với các giám đốc điều hành (CEO) của một số công ty, bao gồm bà Mary Barra - CEO của Hãng ô tô General Motors và ông Jim Farley - CEO của Hãng Ford Motor.
Lầu Năm Góc huy động các công ty nói trên sử dụng nguồn nhân lực và năng lực sản xuất để tăng cường sản xuất đạn dược và các thiết bị khác, trong bối cảnh các cuộc chiến ở Ukraine và Iran đang làm cạn kiệt vũ khí.
Theo các nguồn tin, các cuộc đàm phán vẫn còn ở giai đoạn sơ bộ và bao quát nhiều vấn đề. Các quan chức quốc phòng cho biết có thể cần các nhà sản xuất Mỹ hỗ trợ các công ty quốc phòng truyền thống, và đặt câu hỏi liệu các công ty này có thể nhanh chóng chuyển sang lĩnh vực quốc phòng hay không.
Công ty linh kiện máy bay GE Aerospace và nhà sản xuất xe máy chuyên dùng Oshkosh cũng tham gia cuộc đàm phán nói trên.
Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết Bộ Chiến tranh “cam kết nhanh chóng mở rộng cơ sở công nghiệp quốc phòng bằng cách tận dụng tất cả các giải pháp và công nghệ thương mại hiện có để đảm bảo lực lượng chiến đấu của Mỹ duy trì lợi thế quyết định”.
Báo WSJ dẫn các nguồn tin cho biết những cuộc đàm phán đã bắt đầu trước khi chiến tranh ở Iran nổ ra. Việc xung đột gây áp lực lên kho dự trữ đạn dược của Mỹ càng cho thấy quân đội cần thêm các đối tác thương mại để nhanh chóng tăng cường nguồn cung cấp đạn dược và trang thiết bị chiến thuật, chẳng hạn như tên lửa và công nghệ chống máy bay không người lái (drone).
Theo nguồn tin, các quan chức đã hỏi liệu các công ty có thể hỗ trợ gì trong nỗ lực tăng cường năng lực sản xuất trong nước của Lầu Năm Góc. Họ cũng yêu cầu các CEO xác định những rào cản đối với việc đảm nhận thêm các dự án quốc phòng, từ các yêu cầu hợp đồng đến những khó khăn trong quá trình đấu thầu.
