Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thanh – khoa bệnh nhiệt đới, Bệnh viện E, kết quả xét nghiệm cho thấy men gan của bệnh nhân tăng vọt gấp nhiều lần so với bình thường (AST/ALT đạt mức 1028/529 U/L).
Sau khi thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán xác định bệnh nhân mắc viêm gan vi rút A cấp tính, bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa nhưng thường bị xem nhẹ.
Bác sĩ Thanh cho hay bệnh viêm gan vi rút A (HAV) là tình trạng nhiễm trùng gan cấp tính. Khác với viêm gan vi rút B hay C, viêm gan vi rút A chủ yếu lây qua đường tiêu hóa (phân – miệng).
Người bệnh có thể bị nhiễm bệnh qua sử dụng thực phẩm, nước uống nhiễm vi rút. Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh qua sinh hoạt hằng ngày hoặc quan hệ tình dục miệng – hậu môn. Hoặc do ăn hải sản sống hoặc chưa chín từ vùng nước bị ô nhiễm.
Theo đó, bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống như mắc bệnh cúm, dễ gây nhầm lẫn như toàn thân sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau mỏi cơ, nhức đầu; vàng mắt, vàng da tăng dần. Nước tiểu sẫm màu như nước chè đặc, phân có thể bạc màu.
“Lưu ý, ở người lớn, diễn biến lâm sàng thường rầm rộ và kéo dài hơn so với trẻ em. Như trường hợp của bệnh nhân A., tình trạng vàng da và nước tiểu sẫm màu chỉ xuất hiện rõ rệt sau 5 ngày nhập viện dù đã hết sốt”, bác sĩ Thanh cho hay.
Hiện nay không có điều trị đặc hiệu cho viêm gan vi rút A, mục tiêu chính là điều trị hỗ trợ để gan tự phục hồi. Các bác sĩ có thể sử dụng các thuốc hỗ trợ, nhóm bảo vệ màng tế bào gan (như BDD), tăng cường chuyển hóa (L-Ornithin L-Aspartat) và vitamin nhóm B.
Khuyến cáo bệnh nhân nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh hoạt động mạnh. Đồng thời bổ sung dinh dưỡng, ăn thực phẩm giàu đạm, nhiều vitamin, tăng cường hoa quả tươi; hạn chế mỡ động vật và tuyệt đối không rượu bia.
“Cách phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc xin phòng bệnh, đây là cách phòng bệnh hiệu quả nhất, dành cho trẻ em trên 1 tuổi và người lớn thuộc nhóm nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, người dân không ăn thực phẩm sống hoặc nấu chưa kỹ; rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Quan hệ tình dục an toàn, tránh tiếp xúc miệng – hậu môn, giữ vệ sinh và dùng biện pháp bảo vệ”, bác sĩ Thanh khuyến cáo.
BSCKII. Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay nắng nóng cực đoan là mối nguy hiểm đặc biệt với nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường và đặc biệt là người từng có tiền sử đột quỵ. Bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp trong tình trạng nguy kịch chỉ vì thói quen tắm ngay sau khi hoạt động ngoài trời nắng.
Có hai cơ chế chính khiến cơ thể "gục ngã" khi thay đổi nhiệt độ đột ngột, theo BS Dũng. Khi cơ thể đang ở nhiệt độ cao, các mạch máu ngoại vi giãn ra để thải nhiệt. Tiếp xúc đột ngột với nước lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại tức thì để giữ nhiệt. Điều này làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến huyết áp tăng vọt, có thể dẫn tới chảy máu não hoặc nhồi máu não.
Ngoài ra, nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh qua mồ hôi. Tình trạng này làm tăng độ nhớt của máu, giảm thể tích tuần hoàn. Khi máu trở nên "đặc" và lưu thông chậm, kết hợp với nhịp tim thay đổi, các cục máu đông rất dễ hình thành, gây tắc mạch não ngay sau đó.
"Đột quỵ không chừa một ai, kể cả người trẻ nếu chủ quan với thói quen sinh hoạt", bác sĩ Dũng nói, khuyến cáo mọi người không tắm ngay sau khi đi nắng, cần nghỉ ở nơi thoáng mát để cơ thể hạ nhiệt tự nhiên khoảng 20-30 phút.
Trước khi tắm cần làm quen với nước bằng cách lau người bằng khăn ẩm hoặc rửa chân tay. Uống đủ nước, ưu tiên nước lọc, nước điện giải; hạn chế rượu bia, cà phê. Tránh nắng giờ cao điểm bằng cách hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h. Người có bệnh nền cần theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định.
Trong thời tiết nắng nóng, nếu xuất hiện các triệu chứng sau, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, theo quy tắc FAST:
F (Face): Méo miệng
A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân
S (Speech): Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời người khác
T (Time): Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức - mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi
Bên cạnh đó, cần cảnh giác với các dấu hiệu sốc nhiệt như thân nhiệt trên 40 độ C, da nóng khô, lú lẫn, mất phương hướng hoặc co giật.
Việc ăn cơm nguội mang lại những tác động tích cực cho sức khỏe nhờ sự hiện diện của tinh bột kháng, theo bài đăng trên Guangming Daily được thẩm định chuyên môn bởi bác sĩ Vương Lỗi, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện số 1 thuộc Đại học Y Chiết Giang. So với cơm nóng, cơm đã để nguội hỗ trợ tốt hơn trong việc giảm cân, cải thiện quá trình chuyển hóa đường, lipid, kiểm soát đường huyết sau ăn, đồng thời hỗ trợ điều trị gan nhiễm mỡ và bảo vệ sức khỏe đường ruột.
Điều này là vì khi cơm nguội đi, một phần tinh bột đã chín sẽ chuyển hóa ngược lại thành trạng thái tinh bột thô, gọi là quá trình "thoái hóa tinh bột" để tạo ra tinh bột kháng. Loại tinh bột này tiêu hóa cực chậm và gần như không bị hấp thụ khi đi qua dạ dày hay ruột non mà hoạt động tương tự một loại chất xơ tự nhiên. Khi xuống đến đại tràng, chúng trở thành nguồn dinh dưỡng quý giá cho các vi sinh vật có lợi tại đây. Do đó, việc thường xuyên bổ sung các thực phẩm giàu tinh bột kháng sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn cho sức khỏe.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả khi được hâm nóng lại, lượng tinh bột kháng trong cơm nguội vẫn cao hơn so với cơm vừa nấu chín lần đầu nhờ cấu trúc bền vững. Tuy nhiên, nhóm người có hệ tiêu hóa kém, mắc bệnh dạ dày hoặc thể trạng quá gầy nên hạn chế áp dụng phương pháp này. Khi sử dụng cơm nguội, cần lưu ý bảo quản trong hộp kín ở ngăn mát tủ lạnh và không để quá lâu nhằm tránh nhiễm khuẩn Listeria hoặc Bacillus cereus.
Bên cạnh cơm nguội, nhiều loại thực phẩm chứa tinh bột khác như bánh bao, bánh mì, khoai tây, khoai lang, ngô và các loại đậu sau khi chế biến và để nguội cũng sản sinh tinh bột kháng. Ngoài ra, chuối chín và hạt nưa (konjac) là những lựa chọn thay thế hoàn hảo. Chuối chứa hàm lượng tinh bột kháng cao tự nhiên, trong khi hạt nưa giàu chất xơ hòa tan giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ tốt cho bệnh nhân tiểu đường hoặc người bị táo bón.
Bên cạnh việc chọn thực phẩm, thứ tự ăn uống cũng đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đường huyết. Quy trình lý tưởng cho hầu hết mọi người, đặc biệt là người thừa cân hoặc mắc bệnh tiểu đường, nên bắt đầu bằng một bát canh trong hoặc nước ấm, sau đó đến các món rau xanh, tiếp theo là thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, đậu phụ và cuối cùng mới đến tinh bột. Việc kết hợp ngũ cốc nguyên hạt khi nấu cơm cũng mang lại hiệu quả vượt trội. Cơm nấu cùng kê giúp ổn định đường huyết và cân bằng dinh dưỡng; cơm gạo lứt giúp ngăn ngừa táo bón và ung thư đại trực tràng, trong khi cơm yến mạch chứa beta-glucan hỗ trợ giảm cholesterol xấu và làm chậm sự gia tăng đường huyết sau bữa ăn.
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người dân nên linh hoạt phối hợp giữa việc bổ sung tinh bột kháng, thay đổi thứ tự món ăn trong bữa chính và ưu tiên các loại ngũ cốc thô thay vì chỉ sử dụng gạo trắng tinh chế. Đây là lộ trình dinh dưỡng khoa học không chỉ giúp ổn định chỉ số đường huyết mà còn cải thiện toàn diện sức khỏe hệ chuyển hóa.
Tuy nhiên, chỉ số men gan tăng không có nghĩa là gan đã suy yếu nghiêm trọng. Điều quan trọng là phải tìm được nguyên nhân để điều trị đúng cách, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Bên cạnh dùng thuốc và theo dõi từ bác sĩ, chế độ ăn uống hằng ngày cũng góp phần giúp cải thiện chức năng gan. Để giúp gan hoạt động ổn định vào buổi sáng, người bệnh hãy ưu tiên chọn những loại thức uống sau:
Sau một đêm ngủ, cơ thể đã mất một lượng nước nhất định qua hô hấp và mồ hôi. Vì vậy, uống 1 - 2 ly nước lọc sau khi thức dậy là cách bù nước rất tốt, giúp gan và các cơ quan khác trong cơ thể hoạt động tốt hơn.
Với gan, uống đủ nước buổi sáng giúp duy trì lưu lượng máu đến gan, giúp gan thực hiện tốt các chức năng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, tổng hợp protein và xử lý chất thải.
Trong nhiều năm qua, cà phê là một trong những loại thức uống được nghiên cứu nhiều nhất về lợi ích đối với gan. Các nghiên cứu cho thấy những người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc xơ gan, bệnh gan mạn tính và ung thư gan thấp hơn so với những người không uống.
Cụ thể, một nghiên cứu đăng trên chuyên san Alimentary Pharmacology & Therapeutics cho thấy uống cà phê thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ xơ gan do nhiều nguyên nhân. Các nhà khoa học cho rằng lợi ích này đến từ caffeine và nhiều hợp chất chống ô xy hóa như chlorogenic axit. Chúng giúp giảm viêm và hạn chế quá trình xơ hóa gan.
Người có men gan cao có thể uống khoảng 2 - 3 tách cà phê đen không đường mỗi ngày. Tuy nhiên, người bị mất ngủ nặng, rối loạn nhịp tim hoặc huyết áp cao chưa kiểm soát nên hạn chế hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống.
Ngoài ra, người uống nên hạn chế thêm đường, kem béo vì chúng làm tăng lượng calo và không có lợi cho người bị gan nhiễm mỡ.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG). Đây là hợp chất có đặc tính chống ô xy hóa và chống viêm. Một số bằng chứng khoa học cho thấy uống trà xanh với lượng vừa phải có thể giúp cải thiện một vài chỉ số sức khỏe ở người mắc gan nhiễm mỡ, chẳng hạn như men gan, mỡ máu và mỡ gan.
Nếu thích uống trà xanh vào buổi sáng, nên ưu tiên chọn trà pha truyền thống, không thêm đường và uống với lượng vừa phải. Người bị viêm loét dạ dày hoặc thường xuyên cồn cào bụng cũng không nên uống trà xanh khi bụng quá đói, theo Medical News Today.
