Dự án với cái tên dung dị “Một bức tranh – Nhiều hy vọng” được nhen nhóm từ năm 2014 bởi anh Hồ Dương Đông, giảng viên Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng. Năm 2016, “hạt mầm” nhân ái này bén rễ tại vùng đất học Hà Tĩnh trong một chuyến đi tình cờ. Khi đó, anh Đông ra Hà Tĩnh công tác và có dịp gặp gỡ, trò chuyện với thầy Biện Văn Quyền, Phó trưởng khoa Sư phạm Trường ĐH Hà Tĩnh (thời điểm đó là Chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Hà Tĩnh).
Bằng sự nhạy cảm của người làm công tác phong trào, khi nghe về dự án “Một bức tranh – Nhiều hy vọng” của anh Đông, thầy Quyền đã bị thuyết phục hoàn toàn và quyết tâm đưa mô hình này về địa phương. Tháng 4.2016, những vệt màu đầu tiên chính thức được vẽ lên tại Bệnh viện đa khoa TP.Hà Tĩnh, mở đầu cho một hành trình nhân văn dài hơi.
Thời điểm đó, những sinh viên tình nguyện Trường ĐH Hà Tĩnh không quản ngại khó khăn, túc trực ngay tại sảnh chờ để hướng dẫn, dìu đỡ người bệnh. Không những thế, các bạn trẻ còn mang đến những “đặc sản” tinh thần vô giá.
Đó là những triển lãm tranh rực rỡ xua tan vẻ lạnh lẽo của bức tường vôi trắng hay những chuyến “Xe sách giường bệnh” đưa tri thức đến tận tay người bệnh. Đặc biệt, các bạn trẻ còn tổ chức những đêm gala “Hát cho bệnh nhân tôi nghe” để kết nối những tâm hồn đang mệt mỏi vì bệnh tật.
“Đều đặn mỗi dịp lễ tết, nhóm còn mang từng hộp bánh, gói quà trao tận tay bệnh nhân nghèo. Niềm vui của chúng tôi là thấy người bệnh nở nụ cười, đó cũng chính là động lực để hành trình “Một bức tranh – Nhiều hy vọng” tiếp tục viết tiếp những chương mới đầy nhân văn”, thầy Quyền nói.
Năm 2019, bánh xe của dự án “Một bức tranh – Nhiều hy vọng” tiếp tục lăn bánh, rẽ vào Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Tĩnh. Khác với sự hối hả của những bệnh viện đa khoa, nơi đây mang bầu không khí trầm mặc với những dãy nhà nhuốm màu thời gian. Bệnh nhân đa phần là người già, những người đang trầy trật giành giật lại từng cử động nhỏ nhất sau tai biến, tai nạn. Với họ, cuộc chiến không tính bằng ngày mà vắt kiệt sức lực qua hàng tháng, hàng năm trời.
Giữa không gian trĩu nặng ấy, sự xuất hiện của những sinh viên tình nguyện như một “luồng gió mát”. Khi tiếng đàn guitar mộc mạc cất lên dọc hành lang, những ánh mắt mệt mỏi, đờ đẫn vì bệnh tật bỗng chốc bừng sáng.
Chị Nguyễn Thị Hiền (ngụ P.Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), người từng chăm sóc mẹ già khi điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Tĩnh, bộc bạch: “Đi viện lâu khổ sở và áp lực lắm, nhiều lúc quay cuồng trong thuốc men, phác đồ điều trị đến kiệt sức. Thời điểm ấy, có mấy đứa sinh viên ghé phòng đàn hát là mẹ tôi vui vẻ hẳn. Nhìn bà cười, người đi chăm như tôi cũng thấy nhẹ lòng, bao nhiêu mệt mỏi như tan biến hết”.
Hành trình 10 năm của “Một bức tranh – Nhiều hy vọng” cũng từng gặp trắc trở. Thầy Quyền cho biết khi đại dịch Covid-19 ập đến, các buồng bệnh bị phong tỏa, những đêm nhạc phải tạm dừng. Không để “ngọn lửa” tắt, các tình nguyện viên (TNV) lập tức xoay trục, hối hả huy động nguồn lực hỗ trợ lực lượng y tế tuyến đầu chống dịch. Ngay khi đại dịch đi qua, những đôi chân thanh xuân lại tiếp tục rong ruổi, mang sắc màu đến tặng Bệnh viện Y học cổ truyền và Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh.
“Sau một thập niên bền bỉ ươm mầm dưới sự sát cánh của lãnh đạo Trường ĐH Hà Tĩnh, dự án đã thu về những quả ngọt đáng tự hào. Khoảng 5.500 lượt TNV đã biến nhiệt huyết tuổi 20 thành những giọt mồ hôi nơi buồng bệnh. Hơn 100 bức tranh phong cảnh đã thay thế vĩnh viễn cho những mảng tường vôi bong tróc tại 4 cơ sở y tế”, thầy Quyền tự hào nói.
Để có kinh phí hoạt động, hàng trăm sinh viên tình nguyện của Trường ĐH Hà Tĩnh đã chia nhau bán từng bông hoa, nén hương trầm, chắt chiu từng đồng tiền quỹ để tặng quà cho bệnh nhân nghèo.
Nhắc đến những ngày đầu gieo mầm, các thế hệ TNV vẫn nhớ mãi cô gái có biệt danh thân thương “Yến lùn”. Vóc dáng nhỏ bé nhưng Đậu Hoàng Yến sở hữu nguồn năng lượng và sự lăn xả ít ai sánh kịp. Bất cứ buồng bệnh nào, hoạt động gây quỹ nào cũng in dấu chân thoăn thoắt của cô sinh viên nhỏ nhắn ấy.
Nhìn lại chặng đường một thập niên, cựu sinh viên khoa Sư phạm không giấu được giọt nước mắt nghẹn ngào: “Ngày đó tụi em bắt đầu với đôi bàn tay trắng, tài sản quý giá nhất chỉ là trái tim rực lửa và cây đàn guitar cũ. Có lúc mệt mỏi muốn chùn bước, nhưng chính ánh mắt đợi chờ của bệnh nhân đã níu chân tụi em lại. Nhìn các em khóa sau vẫn tiếp nối ngọn lửa này, em thực sự hạnh phúc”.
Sáng 10.7, Thành đoàn TP.HCM tổ chức tọa đàm "50 năm khát vọng thành phố mang tên Bác". Tọa đàm có sự tham dự của ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó bí thư thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP, nguyên Bí thư Thành đoàn, chủ nhiệm CLB truyền thống Thành đoàn; cùng các công dân trẻ tiêu biểu, thanh niên tiêu biểu TP.HCM...
Tại buổi tọa đàm, PGS-TS Trần Thị Như Hoa, giảng viên khoa Khoa học và công nghệ vật liệu, Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2022 (quê ở Bình Định cũ), cho biết năm 2007 vào TP.HCM học tập, sau đó du học và trở về chọn TP.HCM là điểm dừng chân hiện thực hóa những ước mơ.
Nhìn lại chặng đường gần 19 năm, nữ giảng viên cho rằng gắn bó với thành phố mang tên Bác không chỉ bởi kỷ niệm mà nơi đây còn giúp cô trưởng thành, mang lại những cơ hội phù hợp với đam mê và dám thử thách bản thân, không ngừng tiến về phía trước.
"Tôi làm việc về chuyên ngành vật lý và công nghệ nano, nhận được sự đầu tư lớn của thành phố, nên tôi muốn phát triển công nghệ để góp phần phát triển TP.HCM", PGS-TS Trần Thị Như Hoa chia sẻ.
Còn Công dân trẻ tiêu biểu Nguyễn Hoàng An Khương (quê Tiền Giang, nay là tỉnh Đồng Tháp), người sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty TNHH The Greenmart Vietnam, nói anh may mắn khi lựa chọn khởi nghiệp tại TP.HCM. "TP.HCM không phải là vùng trồng, vùng nguyên liệu, nhưng đây là nơi chúng tôi nhận được sự hỗ trợ. Không chỉ chúng tôi mà nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp khác đã có một môi trường để tiếp cận KH-CN, thị trường cạnh tranh giúp chúng tôi hình thành tư duy nhạy bén", anh nói.
Anh Khương còn cho biết công ty anh tận dụng và biến những phụ phẩm nông nghiệp như cỏ bàng, kén tằm, vỏ bắp… thành những sản phẩm xanh, thân thiện môi trường. Những sản phẩm khởi nghiệp của anh không chỉ là hàng hóa thông thường mà còn là đại sứ văn hóa, du lịch của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Là người trực tiếp trải qua nhiều giai đoạn lịch sử của dân tộc và gắn bó nhiều năm với công tác Đoàn, ông Phạm Chánh Trực xúc động khi chia sẻ cùng các bạn trẻ về hình ảnh người trẻ Sài Gòn - Gia Định trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc… khiến các bạn trẻ lặng người. Ông bày tỏ niềm tự hào và tin tưởng vào thế hệ trẻ năng động sáng tạo hôm nay.
"Không có gì quý hơn độc lập tự do. Thế hệ cha anh đi trước đã hoàn thành sứ mệnh Bác Hồ giao trước đó. Làm sao để xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, đó là sự nghiệp của các bạn hôm nay. Tôi rất tin tưởng thế hệ trẻ hôm nay đủ khả năng, ý chí, nghị lực thực hiện sứ mệnh vẻ vang này", ông Phạm Chánh Trực nói.
Công dân trẻ tiêu biểu năm 2024 Trần Đình Vũ (33 tuổi, quê Đồng Tháp), đang công tác tại Tổng công ty Công nghiệp in - bao bì Liksin, chia sẻ rằng có người từng hỏi anh: "Làm bao bì thì có gì đặc biệt đâu mà để cống hiến?". Anh cho rằng mỗi sản phẩm được làm bằng sự tận tâm đều là một phần đóng góp cho sự phát triển của thành phố.
"Khi doanh nghiệp có thêm khách hàng mới, chất lượng sản phẩm được nâng lên, người lao động có thêm việc làm, những sáng kiến giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao sản xuất được áp dụng… thì đó chính là một cách để người trẻ góp sức vào sự phát triển kinh tế của TP.HCM", anh Vũ nói.
Vinh dự là một công dân trẻ tiêu biểu của TP.HCM năm 2024, anh xem đó không phải là đích đến mà là lời nhắc nhở bản thân phải tiếp tục nỗ lực nhiều hơn. Anh Vũ chia sẻ: "Phía sau mỗi sự ghi nhận là trách nhiệm phải sống xứng đáng với niềm tin mà tổ chức và xã hội đã dành cho mình. Mỗi người trẻ hoàn thành tốt công việc của mình, không ngừng học tập, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến thì hàng triệu khát vọng nhỏ ấy sẽ hợp thành khát vọng lớn của thành phố mang tên Bác".
Huỳnh Anh Thư, Phó bí thư Đoàn Trường THPT Phú Nhuận, Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2023, cho biết cảm thấy may mắn và tự hào khi được sinh ra và lớn lên tại TP.HCM. Hiện tại Thư tham gia chiến dịch Hoa phượng đỏ nhằm giúp đỡ các cô chú, các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường, thành phố. "Chúng em được tạo điều kiện đến những vùng còn khó khăn trên địa bàn TP để cùng chung tay hỗ trợ người dân", Anh Thư chia sẻ.
Trong thang máy, quán cà phê hay khi chờ đợi, việc lập tức mở điện thoại đã trở thành thói quen của nhiều người. Khi mọi khoảng chờ đều được lấp đầy, những khoảng lặng vốn từng rất tự nhiên đang dần biến mất, kéo theo nhiều hệ lụy mà không phải ai cũng biết. Không phải vì con người bận hơn, mà vì họ đã quen và ngày càng khó chấp nhận sự thiếu vắng của điện thoại trong cuộc sống, dù chỉ trong vài phút ngắn ngủi.
Bùi Diễm Quỳnh (ngụ ở đường Nguyễn Xí, P.13, Q.Bình Thạnh cũ; nay là P. Bình Lợi Trung, TP.HCM) cho biết việc sử dụng điện thoại trong những khoảng chờ đã trở thành thói quen. "Mình gần như luôn cầm điện thoại trong những lúc rảnh. Nếu không có, mình sẽ thấy không biết phải làm gì", cô chia sẻ.
Tuy vậy, Quỳnh cũng từng thử rời khỏi màn hình: "Khi đi bộ hay dạo trong công viên, mình không dùng điện thoại. Lúc đó có cảm giác như được tách khỏi mạng xã hội, khỏi những thông tin đang bủa vây".
Theo Quỳnh, việc lấp đầy mọi khoảng trống khiến người trẻ ít có thời gian nhìn lại bản thân. "Đôi khi ai cũng cần một khoảng trống để suy nghĩ nhiều hơn, để nhìn lại sau một ngày dài", cô tâm sự.
Cùng quan điểm, Trần Hoài Đức (ngụ ở đường Phạm Văn Bạch, P.15, Q.Tân Bình cũ; nay là P.Tân Bình, TP.HCM) cho rằng việc cầm điện thoại trong những lúc chờ đợi đã trở thành phản xạ. "Nếu không có điện thoại, mình sẽ thấy không biết phải làm gì trong khoảng thời gian đó".
Ở một góc nhìn khác, Phạm Tuấn Thành (ngụ ở đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Phước Kiểng, H.Nhà Bè cũ; nay là xã Nhà Bè, TP.HCM) cho biết điện thoại gần như là vật bất ly thân. "Công việc của mình là giao hàng nên gần như đeo tai nghe suốt ngày. Điện thoại là 'cần câu cơm', nên rất quan trọng. Chắc mình chỉ không dùng lúc ngủ. Đã rất lâu rồi mình không biết khoảng lặng nghĩa là gì", anh Thành nói.
Không chỉ là thói quen cá nhân, việc liên tục tìm đến điện thoại trong mọi khoảng chờ còn phản ánh sự thay đổi trong cách người trẻ tương tác với thời gian rảnh. Khi từng phút giây trống đều được lấp đầy, những khoảng lặng vốn là không gian để suy nghĩ và cảm nhận đang dần trở nên xa xỉ.
Chuyên gia tâm lý Phạm Thị Minh, Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Thân Tâm Trí (P.Bình Tiên, TP.HCM; trước là P.8, Q.6, TP.HCM), cho rằng não bộ con người đang bị tái lập trình bởi môi trường số.
Theo bà Minh, việc nhiều người trẻ lấp đầy mọi khoảng chờ bằng điện thoại xuất phát từ ba cơ chế: né tránh cảm xúc khó chịu, quen với phần thưởng tức thì và nỗi sợ bị bỏ lỡ. "Khi không có gì làm, não sẽ "quay vào trong", xuất hiện suy nghĩ, lo âu, tự vấn. Với nhiều người, đây không phải trạng thái dễ chịu, nên điện thoại trở thành liều thuốc 'gây tê' tinh thần nhanh chóng. Đồng thời, mạng xã hội, video ngắn… cung cấp kích thích nhanh, khiến não quen với việc nhận phần thưởng tức thì. Khi rơi vào khoảng trống, não sẽ tự động tìm lại cảm giác đó", bà nhận định.
Bà Minh cho biết việc tiếp nhận thông tin liên tục còn khiến não rơi vào trạng thái chú ý phân mảnh. "Khả năng tập trung giảm, người trẻ có xu hướng lướt qua thông tin thay vì phân tích sâu. Khi mọi khoảng trống đều bị lấp đầy, con người cũng không còn thời gian để tự hỏi mình đang cảm thấy gì, muốn gì", bà Minh nói.
Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (P.Tân Hưng, TP.HCM; trước là P.Tân Quy, Q.7, TP.HCM), cho rằng việc thiếu khoảng lặng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần. "Càng bận rộn với điện thoại, người trẻ lại càng dễ cảm thấy trống rỗng, do không có thời gian xử lý cảm xúc".
Theo ông, điều này còn dẫn đến cảm giác cô đơn kiểu "đông người mà vẫn lạc lõng", gia tăng lo âu, rối loạn giấc ngủ và giảm mức độ hài lòng với cuộc sống.
Ông Tiến cảnh báo, việc thiếu thời gian ở một mình với chính mình có thể khiến người trẻ dễ rơi vào khủng hoảng hiện sinh. "Khi không có thói quen đối diện với bản thân, nhiều người sống theo quán tính hoặc kỳ vọng xã hội. Đến khi gặp biến cố, những câu hỏi như 'mình là ai, mình muốn gì' có thể ập đến và gây khủng hoảng mạnh hơn".
Tham gia hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi tại trường học từ năm lớp 3, trong Thư từ sớm đã có một tình yêu sâu sắc với công tác Đoàn, Hội, Đội. Thư từng đạt Giải thưởng Kim Đồng toàn quốc năm 2024; danh hiệu Học sinh 3 tốt cấp T.Ư năm học 2024 - 2025 và mới đây nhất, em được Sở GD-ĐT TP.HCM khen tặng danh hiệu "Học sinh tiêu biểu, học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh".
Vào tháng 4, Thư xuất sắc đoạt giải ba môn lịch sử tại Hội thi Olympic TP.HCM năm 2026. "Ngoài môn chuyên, bộ môn em cực kỳ yêu thích chính là lịch sử. Việc trau dồi kiến thức về lịch sử thế giới, lịch sử nước nhà và lịch sử chính trị - xã hội ở các nước mang lại cho em nhiều góc nhìn và góp phần bổ trợ cho công tác Đoàn", Huyền Thư tâm sự.
Hiện nay, với kinh nghiệm và kiến thức của bản thân, Huyền Thư được giao trọng trách là Bí thư Đoàn Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa cùng vị trí Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn P.An Khánh. Đây vừa là sự tin tưởng vừa là trách nhiệm lớn đối với nữ sinh lớp 11.
Vừa tham gia công tác Đoàn, vừa là học sinh trường chuyên, Huyền Thư cho biết chính thời gian tham gia các hoạt động phong trào lâu năm đã rèn luyện cho bản thân khả năng sắp xếp cân bằng giữa việc học và hoạt động phong trào.
Theo Huyền Thư, việc tích cực tham gia các hoạt động, phong trào của Đoàn cũng tạo cơ hội để bản thân học hỏi lịch sử từ chuyến đi thực tế đến các địa chỉ đỏ; rèn luyện kiến thức về tin học nhờ triển khai các hoạt động "Bình dân học vụ số"; hay thông qua những chuyến thăm đến các trường ĐH đã củng cố thêm cho nữ sinh những kiến thức nền tảng trong lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Nhận xét về Huyền Thư, chị Năng Thị Mỹ Duyên, Bí thư Đoàn P.An Khánh, cho biết: "Huyền Thư rất tích cực, luôn là nòng cốt trong các chương trình tình nguyện vì cộng đồng, các hoạt động an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chăm lo cho thiếu nhi trên địa bàn phường. Ngoài ra, Huyền Thư còn chủ động đề xuất nhiều ý tưởng mới, đặc biệt là các giải pháp tăng cường năng lực ngoại ngữ, công tác quốc tế trong thanh niên tại địa phương, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn, tạo sức lan tỏa tích cực trong đoàn viên, thanh niên".
Dựa trên thực tiễn công tác tại Đoàn Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, Huyền Thư cho biết sẽ mang đến với Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII những hiến kế về phát triển văn hóa, nghệ thuật và gìn giữ bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên mới. "Khi hiểu đúng và đủ về bản sắc của dân tộc, thanh niên Việt Nam sẽ có đủ năng lực, phẩm chất và sức bật để hướng đến hội nhập quốc tế", nữ sinh chia sẻ.
