Lực lượng an ninh tại bữa tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên chuyên trách Nhà Trắng đã mất gần nửa phút để sơ tán Tổng thống Donald Trump cùng Đệ nhất phu nhân Melania trong vụ nổ súng đêm 25/4 ở khách sạn Washington Hilton.
“Đội an ninh của Phó tổng thống di chuyển rất nhanh, mất vài giây là họ đã túm vào áo để đỡ ông ấy đứng dậy thật nhanh và đưa ra ngoài. Đội chống đột kích sau đó mới tiến vào. Họ mất 10 giây để vây quanh Tổng thống, rồi 20 giây sau mới đưa ông rời đi. Mọi thứ trông có vẻ hỗn loạn. Có lúc ông nằm rạp xuống đất”, người dẫn chương trình Norah O’Donnell mô tả lại trong chương trình 60 Minutes của đài CBS phát sóng đêm 26/4.
Lãnh đạo Mỹ lý giải rằng sự chậm trễ một phần đến từ việc ông muốn tự mình đánh giá tình huống. “Tôi muốn xem chuyện gì đang xảy ra nên chính tôi đã gây ra chút khó khăn với họ”, Tổng thống Trump nói, cho biết thêm rằng ông đã trực tiếp yêu cầu các đặc vụ “chờ một chút” để ông quan sát.
Tổng thống Mỹ nói rằng ban đầu ông chưa nhận ra mức độ nghiêm trọng của sự việc, do những âm thanh trong phòng tiệc đôi khi cũng có thể gây nhầm lẫn. Ông đã tưởng tiếng súng nổ là tiếng khay rơi. Khi nhận thấy đây thật sự là một tình huống nguy hiểm, ông bắt đầu di chuyển cùng lực lượng an ninh.
Giải thích về khoảnh khắc dường như “ngã xuống đất”, Tổng thống Trump kể rằng ban đồng ông vẫn muốn đứng thẳng và di chuyển nhanh ra khỏi hội trường, chỉ hơi cúi đầu nhẹ. Tuy nhiên, các đặc vụ đột nhiên ra lệnh “nằm rạp xuống” và cảnh báo nguy hiểm, do đó ông cùng bà Melania nhanh chóng hợp tác làm theo.
“Khi các mật vụ bảo ‘nằm xuống’ tức là có rắc rối. Là Tổng thống, dĩ nhiên tôi phải nghe theo chỉ dẫn của họ. Lúc đó chúng tôi đã di chuyển được một nửa đoạn đường rồi, gần đến khúc cuối. Đó cũng là khu vực hơi ‘hở sườn’, có thể bị nhìn thấy từ nhiều góc trong phòng dạ tiệc”, ông Trump cho biết.
Lãnh đạo Mỹ kể rằng ông không cảm thấy lo lắng khi vụ nổ súng xảy ra, một phần vì ông “đã trải qua những tình huống tương tự vài lần rồi”. Ông nói thế giới đang ngày càng trở nên điên rồ, đồng thời cho rằng những bình luận cực đoan từ giới chính trị gia đảng Dân chủ đã thúc đẩy các vụ tấn công nhắm vào ông.
Nghi phạm Cole Allen đã lao qua một chốt kiểm soát an ninh bên ngoài sự kiện, mang theo súng shotgun, súng ngắn và dao. Allen bị khống chế và bắt giữ sau khi đấu súng với lực lượng an ninh.
Ông Trump nhận xét tốc độ của nghi phạm “đáng kinh ngạc”, nói đùa rằng người này nên thi đấu chuyên nghiệp trong giải bóng bầu dục quốc gia.
Tổng thống Mỹ sau đó bình luận rằng dù sự kiện bố trí hệ thống an ninh dày đặc, những kẻ tấn công “có thể không bình thường nhưng không ngu ngốc” và biết cách tìm kẽ hở. Ông ca ngợi lực lượng thực thi pháp luật phản ứng kịp thời, rút súng ngay khi thấy nghi phạm chạy đến và lập tức vô hiệu hóa mối đe dọa.
Cuộc phỏng vấn có thời điểm trở nên căng thẳng khi O’Donnell đề cập đến bức thư “tuyên bố mục đích” của nghi phạm, trong đó có những lời lẽ nhắm vào các quan chức chính quyền và ám chỉ bản thân đang chống lại “một tội phạm ấu dâm, cưỡng hiếp và phản bội”.
Ông Trump phản ứng gay gắt, cho rằng những lời lẽ này nhắm vào mình là bịa đặt, đồng thời chỉ trích việc O’Donnell đọc lại những nội dung từ “một kẻ bệnh hoạn” trên truyền hình là hành động đáng hổ thẹn.
Khoảng 2.500 người đã tham dự buổi tiệc tối, sự kiện thường niên nhằm tôn vinh Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ về tự do ngôn luận, tự do báo chí. Tổng thống Trump trước đây nhiều lần từ chối tham dự nhưng đã nhận lời trong năm nay.
Tổng thống Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục tổ chức tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên chuyên trách Nhà Trắng và không muốn “một kẻ điên” khiến sự kiện ý nghĩa bị hủy bỏ. Ông cho biết có thể tổ chức lại sự kiện trong vòng 30 ngày tới.
Allen từng làm việc tại một công ty luyện thi, có nền tảng học vấn về kỹ thuật và khoa học máy tính. Em gái của Allen nói với điều tra viên rằng nghi phạm thường sử dụng ngôn ngữ mang tính cực đoan và từng nhắc đến việc “làm điều gì đó” để giải quyết những bất cập mà anh ta nhận thấy trong xã hội. Allen dự kiến trình diện thẩm phán liên bang ở Washington ngày 27/4.
Hạ tầng của Iran đã hứng thiệt hại nặng nề, nhiều lãnh đạo cấp cao nhất cũng thiệt mạng trong hơn 6 tuần xung đột với Mỹ - Israel. Tuy nhiên, tình báo phương Tây đánh giá kế hoạch phòng ngừa được xây dựng trước chiến sự đã giúp Iran giảm thiểu đáng kể tác động từ những đợt tấn công của đối phương.
"Kế hoạch dường như đã phát huy hiệu quả, ngăn ngừa kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nước này bị Mỹ và Israel phá hủy hoàn toàn, đồng thời giúp Iran gây tối đa sát thương trong những đòn trả đũa sau đó", Times of India cho hay.
Đánh giá trên cung cấp bức tranh chi tiết hơn những gì mà Tổng thống Donald Trump và quan chức chính quyền Mỹ mô tả về kết chiến dịch nhằm vào Iran. Hiệu quả từ kế hoạch do Tehran chuẩn bị từ trước cũng cho thấy nước này có thể tận dụng lệnh ngừng bắn để củng cố lực lượng, sẵn sàng cho kịch bản xung đột tái bùng phát.
Theo các quan chức châu Âu và vùng Vịnh, Iran dường như vẫn duy trì được lượng lớn tên lửa tầm xa, cùng hàng nghìn UAV tự sát trong kho vũ khí.
Một số quan chức phương Tây đánh giá Mỹ cần tập kích thêm khoảng 2-3 tuần để làm suy yếu hoàn toàn năng lực quân sự Iran. Số khác cho rằng đây là kịch bản lạc quan, nhận định chiến dịch có thể mất nhiều thời gian hơn mà không bảo đảm xóa sổ hoàn toàn năng lực công nghiệp và hạt nhân Iran.
Lầu Năm Góc đề cập tới phát biểu ngày 16/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng Mỹ "biết Iran đang đưa khí tài quân sự đến đâu". Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.
Trong đánh giá gửi quốc hội Mỹ cùng ngày, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định Tehran vẫn còn hàng nghìn tên lửa và UAV có thể đe dọa lực lượng của Washington cùng đối tác trong khu vực, bất chấp số lượng đã suy giảm vì bị phá hủy và tiêu hao trong giao tranh.
Ngoài bảo toàn kho vũ khí tầm xa, những kế hoạch phòng ngừa còn giúp duy trì bộ máy lãnh đạo của Iran, bất chấp những vụ ám sát nhằm vào quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Ali Larijani.
Sau xung đột 12 ngày tháng 6/2025 với Israel, trong đó Mỹ tham gia hạn chế, giới lãnh đạo Iran đã đưa ra kế hoạch phân tán khả năng ra quyết định trên toàn quốc. Chiến thuật "phòng thủ phân tán" cũng trao cho các chỉ huy quân đội nhiều quyền hơn để ra quyết định độc lập.
Những vụ tấn công của Israel khiến Iran phải thành lập các cơ quan ra quyết định mới, cũng như sắp xếp lại chiến lược lãnh đạo, trong đó có chuẩn bị phương án thay đổi nhân sự trong trường hợp có lãnh đạo và chỉ huy cấp cao bị hạ sát.
Dù vậy, một số quan chức vùng Vịnh và châu Âu đánh giá Iran vẫn có thể chịu thiệt hại kinh tế nặng nề từ những chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel, trong đó nguy cơ sẽ lên đến đỉnh điểm vào mùa hè năm nay nếu xung đột tiếp diễn.
"Dựa trên các cuộc đối thoại rất hiệu quả với giới lãnh đạo Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế khoản phí bồi hoàn 20% của Mỹ bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà nhiều quốc gia vùng Vịnh sẽ thực hiện với Mỹ", Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14/7 viết trên mạng xã hội.
Ông không đề cập bất kỳ cam kết cụ thể nào của các nước vùng Vịnh, song cho biết đây sẽ là những khoản đầu tư rất lớn và "cực kỳ tốt" cho tương lai của những quốc gia này. Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố eo biển Hormuz mở cửa với mọi tàu thuyền, ngoại trừ Iran.
"Do đó, chúng tôi sẽ áp đặt phong tỏa toàn diện, nhưng chỉ đối với tàu ra vào các cảng ở Iran hoặc chở theo bất kỳ thứ gì liên quan đến hàng hóa Iran", ông cho hay.
Tổng thống Trump trước đó một ngày tuyên bố Mỹ là "người bảo vệ Hormuz", thêm rằng Washington sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển. Ông giải thích rằng đây là khoản phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này.
Ngay sau thông báo của Tổng thống Trump, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) của Liên Hợp Quốc tuyên bố phản đối việc thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, song cho biết sẽ chờ thêm thông tin chi tiết.
New York Times dẫn lời giới chuyên gia về hậu cần và các hãng vận tải biển cho biết khoản thu trên sẽ làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển dầu mỏ, cũng như các sản phẩm khác, qua eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng đã bác bỏ tuyên bố thu phí từ Tổng thống Trump, cho rằng Tehran mới là bên canh giữ eo biển và xứng đáng được bồi hoàn chi phí.
"Tổng thống Mỹ hoàn toàn đúng. Bất kỳ ai đảm bảo an ninh và an toàn cho các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz đều nên được trả công cho dịch vụ này", ông viết trên mạng xã hội. "Iran luôn là bên gác cổng eo biển và sẽ mãi mãi như vậy".
Ông Araghchi cho biết thêm rằng Iran sẽ đưa ra mức giá "công bằng" và con số 20% là quá đắt.
Bản thân các quan chức chính quyền Tổng thống Trump trước đây cũng đặt câu hỏi về tính khả thi và hợp pháp của việc thu phí ở eo biển Hormuz.
"Đây là tuyến đường biển quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí quá cảnh hoặc lệ phí khác trên một tuyến đường biển quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hồi tháng 6 cho biết.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng từng nhấn mạnh rằng lập trường của Washington là "các tuyến đường thủy quốc tế nên được miễn phí quá cảnh". Tổng thống Trump hồi tháng 5 cũng tuyên bố rằng Mỹ muốn eo biển Hormuz được "tự do".
Lý do ở chỗ trong thỏa thuận ấy có việc Na Uy chấp nhận dựa cậy vào ô bảo hộ hạt nhân của Pháp. Na Uy là quốc gia châu Âu đầu tiên chính thức chấp nhận đề nghị mời chào của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc Pháp xòe ô hạt nhân cho các quốc gia châu Âu. Ông Macron hài lòng về diễn biến mới này bao nhiêu thì Mỹ chắc chắn không hài lòng bấy nhiêu. Na Uy khiến nhiều thành viên khác của NATO và EU thêm khó xử. Cuộc tranh luận ở châu Âu về tự chủ an ninh sẽ trở nên sôi động hơn trước rất nhiều.
Na Uy quyết định như vậy chủ yếu vì 3 lý do. Thứ nhất là lo ngại về mối đe dọa và thách thức an ninh. Cho dù cuộc chiến ở Ukraine tới đây chấm dứt với kết cục nào thì EU và NATO sẽ vẫn coi Nga là thách thức an ninh trực tiếp và lâu dài, bất chấp sự bác bỏ từ Moscow. Vì thế, Na Uy tìm kiếm sự bảo đảm an ninh bổ sung cho cam kết của Mỹ trong khuôn khổ NATO.
Lý do thứ hai là Mỹ hiện không còn là chỗ dựa như trước nữa đối với EU và NATO trên phương diện cam kết đảm bảo an ninh cho các thành viên. Các nước thành viên NATO và EU ở châu Âu đã ứng phó bằng việc khởi xướng tiến trình dẫn đến năng lực tự chủ về đảm bảo an ninh. Tuy nhiên chưa biết đến khi nào họ mới đạt được mục tiêu.
Lý do thứ ba là Tổng thống Macron tích cực mời chào các quốc gia châu Âu dựa cậy vào ô hạt nhân của Pháp. Một vài thành viên NATO ở châu Âu đã ngỏ ý tham gia ý tưởng này của ông Macron, nhưng chưa nước nào chính thức thể thức hóa sự tham gia như Na Uy. Oslo có thêm chỗ dựa mới về an ninh nhưng châu lục sẽ thêm phân rẽ giữa hai chỗ dựa cậy về an ninh.
