Trong một bài đăng trên trang cá nhân, chuyên gia dinh dưỡng Lin Li-cen cho biết với bệnh nhân suy thận mạn tính, đặc biệt là những trường hợp đang ở giai đoạn trung và cuối, việc kiểm soát chuyển hóa kali rất quan trọng. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể mất khả năng đào thải lượng kali dư thừa một cách bình thường, dẫn đến tình trạng tăng kali máu. Trường hợp nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ, thậm chí dẫn đến tử vong.
Tuy nhiên, trái cây lại là nguồn cung cấp vitamin và chất xơ dồi dào, kiêng khem quá mức có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng hoặc táo bón. Do đó, chuyên gia khuyến nghị người bệnh áp dụng quy tắc “đèn giao thông” (xanh, vàng, đỏ) để phân loại và quản lý trái cây dựa trên hàm lượng kali có trong mỗi 100 gram thực phẩm.
Nhóm “đèn xanh” gồm các loại quả có hàm lượng kali thấp dưới 150 mg, được xem là những lựa chọn tương đối an toàn cho bệnh nhân thận. Lượng tiêu thụ khuyến nghị mỗi ngày là khoảng 2 phần, trong đó mỗi phần tương đương với một nắm tay hoặc một bát con đầy khoảng 80%. Đứng đầu danh sách ưu tiên của nhóm là dứa nhờ hàm lượng kali cực thấp (chỉ khoảng 40 mg), lại chứa enzyme bromelain hỗ trợ tiêu hóa protein rất tốt. Tiếp đến là măng cụt và roi, hai loại quả lý tưởng để giải tỏa cơn thèm ăn mà không gây quá nhiều áp lực cho thận, với hàm lượng kali khoảng 70-80 mg.
Bên cạnh đó, các loại lê hay táo cũng là những lựa chọn phổ biến với lượng kali dao động từ 60 đến 100 mg, tuy nhiên người bệnh lưu ý gọt vỏ trước khi ăn vì đây là nơi tập trung nhiều kali nhất. Các loại trái cây khác như nho (khoảng 120-130 mg) và cam quýt (khoảng 120-150 mg) cũng nằm trong nhóm an toàn này. Riêng dưa hấu, hàm lượng kali chỉ ở mức 100 mg nhưng do chứa nhiều nước và có chỉ số đường huyết (GI) cao nên những bệnh nhân có kèm triệu chứng phù nề hoặc mắc bệnh tiểu đường cần đặc biệt kiểm soát khẩu phần, tránh ăn quá nhiều cùng một lúc.
Đối với nhóm “đèn vàng” có hàm lượng kali trung bình từ 150 mg đến 250 mg, người bệnh có thể sử dụng nhưng cần kiểm soát chặt chẽ về liều lượng. Khi tiêu thụ các loại trái cây thuộc nhóm này, khẩu phần ăn nên được giảm xuống còn một nửa (tương đương nửa bát con) hoặc ăn xen kẽ với các loại quả ít kali. Ví dụ ổi có hàm lượng vitamin C vượt trội nhưng mức kali cũng nằm trong khoảng 150-180 mg, do đó khi ăn cần loại bỏ hạt vì đây là phần tập trung nhiều kali nhất. Tương tự, đu đủ và xoài giàu carotenoid nhưng mức kali bắt đầu tăng cao, dao động từ 150 mg đến 200 mg nên cần được cắt nhỏ và giới hạn số lượng nạp vào.
Thanh long thường bị lầm tưởng là thực phẩm an toàn tuyệt đối song thực tế hàm lượng kali của loại quả này đạt mức 190-220 mg, buộc người bệnh phải lưu ý về khẩu phần ăn để đảm bảo an toàn. Dâu tây, đào hay sơn trà (loquat) cũng nằm trong nhóm có lượng kali 150-205 mg. Do kích thước nhỏ và vị chua ngọt đặc trưng, người bệnh dễ vô tình ăn quá nhiều, gây ảnh hưởng xấu đến thận. Những loại quả như chanh leo hay cherry cũng cần được cân nhắc kỹ về định lượng. Ngoài ra, bưởi dù hàm lượng kali chỉ ở mức trung bình nhưng bệnh nhân đang sử dụng thuốc huyết áp hoặc thuốc ức chế miễn dịch phải tuyệt đối tránh xa để ngăn ngừa các tương tác thuốc gây nguy hiểm đến tính mạng.
Cuối cùng là nhóm “đèn đỏ” với hàm lượng kali vượt ngưỡng 250 mg/100 gram. Đây là nhóm trái cây chứa lượng kali cao đáng kể, đòi hỏi người bệnh thận hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng để đảm bảo an toàn. Danh sách này gồm các loại quả như kiwi, nhãn, cherry và dưa lưới với hàm lượng kali dao động từ 250 mg đến 290 mg. Các loại trái cây quen thuộc như chuối, na hay sầu riêng có mức kali rất cao, lên tới 330-450 mg, gây áp lực lớn lên chức năng bài tiết của thận.
Bên cạnh trái cây tươi, người bệnh cũng cần thận trọng với các loại quả khô như hồng khô, nho khô hay long nhãn. Do quá trình tách nước, hàm lượng kali trong các thực phẩm này trở nên cực kỳ cô đặc. Ví dụ long nhãn có thể chứa tới 1.200-1.300 mg kali, cao gấp nhiều lần so với lúc tươi. Tương tự, các loại nước ép trái cây tươi cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro vì để pha chế một ly nước ép thường cần đến một lượng lớn trái cây, dẫn đến hàm lượng kali trở nên đậm đặc. Bên cạnh đó, thiếu hụt chất xơ trong quá trình ép khiến cơ thể hấp thụ kali nhanh hơn, gây ra những biến chứng nguy hiểm cho bệnh nhân thận.
Đáng chú ý nhất trong danh sách là quả khế, loại trái cây mang độc tính trực tiếp đối với người suy thận. Trong khế chứa một loại độc tố thần kinh mà thận của người bệnh không có khả năng đào thải. Ăn khế có thể dẫn đến các tình trạng ngộ độc nghiêm trọng như nấc cụt, nôn mửa, co giật hoặc thậm chí hôn mê sâu. Bệnh nhân cần loại bỏ hoàn toàn loại quả này khỏi chế độ ăn.
Để kiểm soát hiệu quả lượng kali nạp vào cơ thể, chuyên gia Lin đưa ra ba nguyên tắc quan trọng dành cho bệnh nhân thận. Trước hết, người bệnh nên ưu tiên gọt vỏ và bỏ hạt khi ăn trái cây, bởi đây là những phần tập trung hàm lượng khoáng chất cao nhất. Thứ hai, cần ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép, dùng nước siro từ hoa quả đóng hộp hay nước luộc rau, do kali có đặc tính hòa tan mạnh trong nước. Cuối cùng, việc kiểm soát khẩu phần ăn là yếu tố then chốt; ngay cả với các loại quả ít kali, bệnh nhân vẫn chỉ nên duy trì 1-2 phần mỗi ngày để tránh tình trạng tích tụ kali quá mức.
Chuyên gia cũng đặc biệt lưu ý do thể trạng và các chỉ số xét nghiệm máu của mỗi người là khác nhau, phương án an toàn nhất là người bệnh nên mang theo kết quả xét nghiệm để tham vấn bác sĩ dinh dưỡng về chế độ ăn cá nhân hóa. Việc trang bị kiến thức để lựa chọn đúng loại và đúng lượng trái cây sẽ giúp bệnh nhân thận bảo vệ chức năng thận một cách bền vững mà vẫn có thể tận hưởng hương vị ngọt ngào từ các loại quả theo mùa.
Bước sang tuổi 19 hôm 13/7, "thần đồng" Lamine Yamal đã sở hữu bảng thành tích đáng mơ ước khi vô địch EURO, giành danh hiệu Á quân Quả bóng Vàng và kế thừa chiếc áo số 10 huyền thoại của Lionel Messi tại Barcelona. Tại World Cup 2026, tiền đạo trẻ tiếp tục rực sáng trong trận bán kết gặp Pháp, góp phần đưa Tây Ban Nha vào chơi trận chung kết lịch sử gặp Argentina vào ngày 19/7 tới.
Sở hữu khả năng rê bóng lắt léo và chơi cùng vị trí tiền đạo cánh, chân sút trưởng thành từ lò đào tạo La Masia liên tục được so sánh với Messi. Tuy nhiên, để duy trì phong độ cao ở độ tuổi còn rất trẻ tại một giải đấu khắc nghiệt như World Cup, Yamal sở hữu một "vũ khí" bí mật: chế độ dinh dưỡng khoa học nghiêm ngặt kết hợp với những liệu pháp tinh thần đặc biệt.
Trong cuộc phỏng vấn trên tờ Mundo Deportivo, Yamal tiết lộ anh đang học hỏi một số nguyên tắc dinh dưỡng từ đàn anh Lionel Messi bằng cách ăn nhiều cá hơn và kiểm soát chế độ ăn uống khắt khe hơn trước.
Theo beIN Sports, thực đơn hàng ngày của Yamal hiện được kiểm soát bởi chuyên gia dinh dưỡng Silvia Tremoleda của Barcelona, tập trung vào các carbohydrate hấp thụ chậm như yến mạch, gạo, khoai lang và bánh mì nguyên cám, đi kèm nguồn protein sạch từ ức gà, cá và sữa chua nhằm hỗ trợ tối ưu cho một cơ thể đang trong giai đoạn phát triển.
Thế nhưng, nguồn sức mạnh tinh thần lớn nhất của cầu thủ này lại đến từ gian bếp của mẹ anh, bà Sheila Ebana. Trước mỗi trận đấu, anh luôn ăn món cơm gà sốt đậu phộng truyền thống của Guinea Xích Đạo, quê hương của mẹ. Dưới góc nhìn y học thể thao, đây là một bữa ăn bổ trợ thể lực hoàn hảo.
Hàm lượng carbohydrate phức hợp trong cơm cung cấp nguồn năng lượng bền bỉ, trong khi phần sốt đậu phộng tự nhiên mang đến chất béo lành mạnh, protein thực vật, chất xơ cùng các khoáng chất thiết yếu như magie và phốt pho, giúp hỗ trợ phát triển cơ bắp và đẩy nhanh quá trình phục hồi thể trạng. Các chuyên gia dinh dưỡng như Jaume Giménez và May Morón đều đồng tình bơ đậu phộng tự nhiên (không thêm đường hay phụ gia) chính là nguồn thúc đẩy năng lượng tuyệt vời cho các vận động viên đỉnh cao.
Bên cạnh thực đơn đặc biệt, bản lĩnh thể chất của Yamal còn được chứng minh qua khả năng thích nghi phi thường trong tháng lễ Ramadan diễn ra vào đầu năm nay. Trong suốt tháng Ramadan, các tín đồ Hồi giáo phải thực hiện chế độ nhịn ăn nghiêm ngặt vào ban ngày và hoàn thành 5 lượt cầu nguyện mỗi ngày. Dù phải đối mặt với lịch thi đấu và tập luyện cường độ cao tại Barcelona, tiền đạo trẻ vẫn nghiêm túc thực hiện chế độ nhịn ăn hoàn toàn vào ban ngày.
Để bảo vệ thể trạng cho cầu thủ, đội ngũ y tế xứ Catalan đã thiết lập một giáo án sinh học đặc biệt, tập trung vào chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Tại câu lạc bộ, việc hỗ trợ các cầu thủ trải qua tháng Ramadan đã trở thành một quy trình quen thuộc nhờ bề dày kinh nghiệm của đội ngũ chuyên môn trong việc xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa cho các cầu thủ Hồi giáo.
Riêng với trường hợp của Yamal, chiến lược chăm sóc sức khỏe tập trung vào hai trụ cột cốt lõi là chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Sau khi mặt trời lặn, lượng thức ăn nạp vào cơ thể phải được cân đối kỹ lưỡng, tránh tình trạng ăn quá nhiều gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và thể trạng thi đấu vào ngày hôm sau. Trong đó, việc bổ sung nước đóng vai trò quyết định, đặc biệt là vào những ngày tập luyện cường độ cao hoặc ra sân thi đấu.
Bản thân tiền đạo trẻ cũng tự sắp xếp thời gian biểu cá nhân trong tháng lễ đặc biệt này khi thường xuyên thức dậy từ 4h để ăn sáng với những món ăn tự chuẩn bị trước khi mặt trời mọc, sau đó nghỉ ngơi rồi đến sân tập như thường lệ. Để giải quyết bài toán mất nước trong ngày, Yamal cho biết chủ động sử dụng các viên uống bổ sung điện giải để ngăn ngừa cảm giác khát nước kéo dài khi tập luyện.
Từ một cậu bé lớn lên tại khu phố nhập cư nghèo khó Rocafonda, thuộc thị trấn ven biển Mataro ở Catalonia, cách Barcelona 35 km, Lamine Yamal đã viết nên một hành trình kỳ diệu. Sự kết hợp giữa ý chí rèn luyện thể chất khoa học, đức tin kiên định và hương vị ấm áp từ tình mẫu tử là bệ phóng vững chắc nhất đưa anh hướng tới chiếc cúp vàng thế giới danh giá.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, cựu bác sĩ trưởng của các Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, cho biết nhiều người cho rằng chỉ cần nấu chín kỹ là thực phẩm sẽ an toàn. Tuy nhiên, với một số loại thực phẩm đã hư hỏng hoặc biến chất, nhiệt độ nấu ăn thông thường không thể phá hủy hoàn toàn các độc tố hình thành trước đó. Dưới đây là hai thực phẩm phổ biến không nên cố tận dụng vì có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến gan, thận và các cơ quan khác.
Khoai tây mọc mầm hoặc chuyển sang màu xanh
Khoai tây bảo quản không đúng cách rất dễ mọc mầm hoặc có phần vỏ chuyển sang màu xanh. Khi đó, hàm lượng glycoalkaloid, chủ yếu là solanine (và cả chaconine), sẽ tăng lên. Đây là những hợp chất độc có khả năng chịu nhiệt tương đối cao, nên việc luộc, hấp, chiên hay xào thông thường không loại bỏ hoàn toàn độc tố, đặc biệt khi hàm lượng đã tăng cao.
Ăn phải khoai tây chứa nhiều solanine có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy. Trong trường hợp ngộ độc nặng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như đau đầu, chóng mặt, lú lẫn và cần được cấp cứu.
Ngay cả khi đã cắt bỏ phần mầm hoặc gọt lớp vỏ xanh, độc tố có thể đã phân bố vào phần thịt củ. Vì vậy, nếu khoai mọc nhiều mầm hoặc chuyển xanh rõ rệt, tốt nhất nên bỏ toàn bộ.
Cách bảo quản khoai tây: Để hạn chế khoai mọc mầm hoặc chuyển xanh, nên bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh sáng, không để khoai tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, không bảo quản chung với hành tây vì có thể làm khoai nhanh hỏng và mọc mầm hơn.
Mộc nhĩ khô hoặc nấm tuyết khô bị mốc
Mộc nhĩ và nấm tuyết khô nếu bị ẩm rất dễ phát triển nấm mốc. Điều cần lưu ý là không phải mọi trường hợp mốc đều tạo ra axit bongkrekic. Axit bongkrekic là độc tố do một số vi khuẩn (Burkholderia gladioli pv. cocovenenans) sinh ra trong những điều kiện nhất định và thường liên quan đến các thực phẩm lên men hoặc ngâm ủ không đúng cách.
Tuy nhiên, bất kỳ mộc nhĩ hoặc nấm tuyết nào bị mốc cũng đều không an toàn để sử dụng, vì có thể chứa nhiều loại độc tố vi sinh vật khác mà nhiệt độ nấu ăn không loại bỏ hoàn toàn.
Nếu thực phẩm có các dấu hiệu như xuất hiện nấm mốc, có mùi chua, ôi, bị nhớt, thay đổi màu sắc bất thường thì nên bỏ toàn bộ, không cắt bỏ phần hỏng để tiếp tục sử dụng.
Để hạn chế nguy cơ nấm mốc, nên bảo quản trong hộp hoặc túi kín sau khi mở bao bì. Có thể sử dụng gói hút ẩm đạt chuẩn thực phẩm. Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh nhưng phải đựng kín. Luôn dùng tay hoặc dụng cụ khô khi lấy thực phẩm.
Lưu ý khi ngâm mộc nhĩ, nấm tuyết chỉ nên ngâm lượng vừa đủ cho một bữa ăn và chế biến ngay sau khi nở. Không nên ngâm quá lâu ở nhiệt độ phòng, đặc biệt trong thời tiết nóng, vì điều này tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển và làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Các chuyên gia khuyến cáo, với thực phẩm đã có dấu hiệu hư hỏng hoặc nấm mốc, cách xử lý an toàn nhất là loại bỏ hoàn toàn. Việc cố tận dụng bằng cách cắt bỏ phần hỏng hoặc nấu thật kỹ không đảm bảo loại bỏ được độc tố và có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Bệnh nhân nam 44 tuổi đau ngực nhẹ và đi bộ đến Trung tâm cấp cứu A9 Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) để khám bệnh. Qua khám lâm sàng, các chỉ số sinh tồn ổn định, không ghi nhận rối loạn nhịp. Người bệnh được chỉ định lấy máu làm các xét nghiệm cơ bản, dự kiến nếu kết quả bình thường sẽ cân nhắc cho về nhà theo dõi tiếp. Tuy nhiên, khi đang ngồi chờ kết quả tại Trung tâm cấp cứu A9, người bệnh đột ngột ngã khuỵu, mất ý thức và ngừng tuần hoàn. Ngay lập tức, các bác sĩ tiến hành xử trí ép tim, ghi nhận rung thất trên monitor (thiết bị y tế theo dõi chỉ số sinh tồn). Người bệnh được sốc điện 3 lần, đặt nội khí quản và tiếp tục hồi sinh tim phổi. Sau khoảng 15 phút, người bệnh có mạch trở lại, tuần hoàn tự nhiên được tái lập.
Nhận định nguyên nhân do tim mạch gây rung thất, ê kíp bác sĩ đã hội chẩn khẩn, chuyển người bệnh chụp và can thiệp mạch vành ngay lập tức. Kết quả chụp mạch vành phát hiện cầu cơ động mạch liên thất trước LAD (bất thường động mạch liên thất trước) kèm hẹp tới 99% đoạn mạch vành sau cầu cơ. Tổn thương này được xác định là nguyên nhân gây rối loạn nhịp thất ác tính. Người bệnh được đặt stent LAD thành công.
Sau khi can thiệp, người bệnh được chuyển lại phòng hồi sức, được tiến hành hạ thân nhiệt chỉ huy trong 48 giờ, an thần, thở máy, hỗ trợ huyết động, kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Kết thúc liệu trình hạ thân nhiệt, người bệnh tỉnh táo, được rút ống nội khí quản và hồi phục hoàn toàn không để lại di chứng.
Theo PGS-TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm cấp cứu A9, trường hợp người bệnh này hẹp rất nặng LAD sau cầu cơ, vùng cơ tim thiếu máu lớn, khi có co thắt mạch vành, kèm mảng xơ vữa không ổn định dẫn đến thiếu máu cấp tính, đột ngột rung thất. Đây có thể là dạng rối loạn nhịp thất ác tính do thiếu máu đột ngột. Đáng lưu ý, trường hợp này không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, triệu chứng lâm sàng mơ hồ, điện tâm đồ không điển hình về mạch vành. Kết quả chẩn đoán bệnh nhồi máu cơ tim ban đầu trong giới hạn bình thường. Thông thường các bác sĩ thăm khám có thể kê đơn cho về, hoặc tiếp tục theo dõi ở tuyến y tế cơ sở.
Theo Trung tâm cấp cứu A9, người trẻ vẫn có thể có tổn thương mạch vành nguy hiểm. Những tổn thương như cầu cơ kèm xơ vữa khu trú rất khó phát hiện nếu chỉ dựa vào điện tâm đồ và xét nghiệm máu. Khi xảy ra ngừng tuần hoàn mà không được xử trí và cấp cứu kịp thời, người bệnh sẽ tử vong. Do đó, người trẻ không nên chủ quan với đau ngực, dù chỉ thoáng qua hoặc mức độ nhẹ. Cần chủ động tiếp cận các phương tiện chẩn đoán hiện đại để tầm soát và phát hiện bệnh trước khi biến cố xảy ra. Bởi trên thực tế, biểu hiện đầu tiên của bệnh tim mạch không phải là đau ngực, mà là ngừng tuần hoàn.
Hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, đặc biệt là chụp cắt lớp vi tính đếm photon (photon-counting CT) cho phép quan sát chi tiết lòng mạch với độ phân giải rất cao, phát hiện các mảng xơ vữa nhỏ, tổn thương sớm, đánh giá chính xác các cấu trúc bất thường như cầu cơ và phân tích các thành phần mảng bám dựa trên phân tích năng lượng.
