Theo truyền thông nhà nước Iran, ngày 27-4, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia và chính sách đối ngoại Quốc hội Iran Ebrahim Azizi cho biết cơ quan này đang hoàn thiện dự luật gồm 11 điều điều chỉnh hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz.
Đáng chú ý trong đó có quy định tàu thuyền phải nộp phí bằng đồng rial Iran. Theo dự luật, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sẽ đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực kiểm soát này.
Ông Azizi khẳng định lực lượng vũ trang Iran trên thực tế đã “kiểm soát hoàn toàn” eo biển, và dự luật lần này nhằm hợp thức hóa quyền kiểm soát đó.
Các biện pháp bao gồm cấm hoàn toàn tàu Israel hoặc liên quan Israel, hạn chế tàu của các “quốc gia thù địch”, và yêu cầu các nước từng trừng phạt hoặc đóng băng tài sản Iran phải bồi thường thông qua phí quá cảnh.
Quan chức Iran cho biết dự luật đã được hoàn thiện ở cấp ủy ban, chỉ chờ Quốc hội biểu quyết để thành luật.
Văn bản này dựa trên sắc lệnh của lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei về việc thiết lập “hệ thống quản trị mới” tại eo biển.
Phản hồi thông tin này, Tổng giám đốc Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez tuyên bố “không có cơ sở pháp lý” cho việc áp phí qua lại.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng bác bỏ trên Fox News, khẳng định Mỹ “không thể dung thứ” việc Iran tự quyết định ai được dùng tuyến hàng hải quốc tế và mức phí phải trả.
Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ ngày 27-4 cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đang “không thích” đề xuất hòa bình mới nhất của Iran. Lý do được cho là do văn kiện này không đề cập đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo các nguồn tin Iran, Tehran muốn tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz và giải quyết tranh chấp về vận tải biển tại Vùng Vịnh trước. Vấn đề hạt nhân sẽ được bàn luận ở các giai đoạn sau.
Điều này đi ngược với tuyên bố thường xuyên của ông Trump rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Cùng ngày 27-4, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận ông Trump đã thảo luận về đề xuất trên với các cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu.
Hy vọng nối lại đàm phán Mỹ – Iran đang giảm rõ rệt sau khi ông Trump hủy chuyến đi của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner tới Islamabad (Pakistan) hôm 25-4.
Ngày 27-4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo các doanh nghiệp làm ăn với các hãng hàng không Iran đang bị áp lệnh trừng phạt sẽ đối mặt nguy cơ bị Washington trừng phạt theo.
“Việc làm ăn với các hãng hàng không Iran bị trừng phạt có thể khiến vướng vào lệnh trừng phạt của Mỹ. Các chính phủ nước ngoài cần thực hiện mọi hành động cần thiết để đảm bảo các công ty trong phạm vi tài phán của họ không cung cấp dịch vụ cho các máy bay này, bao gồm nhiên liệu phản lực, suất ăn, phí hạ cánh hay bảo dưỡng”, ông Bessent đăng trên mạng xã hội X.
Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố Washington đang áp một “vòng siết tài chính” lên Chính phủ Iran. Cảnh báo được đưa ra sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tehran đã nối lại các chuyến bay thương mại từ sân bay quốc tế của thủ đô lần đầu kể từ khi chiến sự nổ ra hồi cuối tháng 2.
Các chuyến bay được lên lịch tới Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Muscat (Oman), Medina (Saudi Arabia), Iraq và Qatar.
Ngày 27-4, Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon tiếp tục cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn, bất chấp việc lệnh này vừa được gia hạn.
Bộ Y tế Lebanon thông báo các cuộc tấn công của Israel ngày 27-4 ở miền nam nước này đã khiến 4 người thiệt mạng, 51 người bị thương, trong đó có 3 trẻ em.
Quân đội Israel (IDF) xác nhận đã bắt đầu tấn công các mục tiêu Hezbollah. Tuy nhiên, lực lượng này nhấn mạnh họ tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn. IDF cho rằng theo thỏa thuận trên, họ có quyền hành động chống lại các mối đe dọa cận kề.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định rocket và máy bay không người lái (drone) của Hezbollah vẫn là mối đe dọa cần đáp trả quân sự.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cảnh báo lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem “đang đùa với lửa” sau khi ông này từ chối kế hoạch đàm phán trực tiếp giữa Lebanon và Israel.
Phát biểu ngày 27-4, ông Qassem đã gọi việc đàm phán với Israel là “tội lỗi nghiêm trọng”.
Ngược lại, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã nhấn mạnh mục tiêu của ông là “chấm dứt tình trạng chiến tranh với Israel”, trong khi Tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir nhận định 2026 “có khả năng là một năm chiến đấu nữa”.
Joe Serrano, trung sĩ Mỹ tại ngũ từng ba lần được triển khai tới Afghanistan, ngày 21/4 nói với AP rằng các đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) đã bắt vợ anh là Deisy Rivera Ortega, khi hai vợ chồng đến cơ quan di trú để hoàn tất các thủ tục xin thẻ xanh cho cô.
"Một người mở cửa, đưa chúng tôi đi dọc hành lang, đến cuối hành lang thì vợ tôi bị bắt. Không có bất kỳ lệnh nào, không có trát nào. Họ đưa vợ tôi đi, không nói điều gì với tôi cả", Serrano kể.
Ortega, người sinh ra tại El Salvador, sau đó bị giam tại Trung tâm Xử lý El Paso, bang Texas. Serrano đến thăm vợ ngày 19/4 và chỉ được trò chuyện với cô qua tấm kính ngăn.
Ortega đã nộp đơn lên Tòa án Liên bang khu vực để khiếu nại việc bị giam giữ, đồng thời đề nghị tòa ban hành lệnh ngăn trục xuất cô sang Mexico, nơi cô không có người thân nào. Nếu cô bị trục xuất sang Mexico, Serrano cũng sẽ không được xuất cảnh sang nước này để thăm vợ, do quy định của quân đội Mỹ với binh sĩ tại ngũ.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) sau đó cho biết Ortega nhập cảnh trái phép vào Mỹ năm 2016. Thẩm phán đã ban hành lệnh trục xuất cô vào cuối năm 2019, nhưng Ortega được chấp thuận hưởng một biện pháp tạm hoãn trục xuất. Cô cũng có giấy phép lao động hợp lệ, theo luật sư của gia đình.
"Giấy phép lao động không đồng nghĩa đương sự có tình trạng pháp lý hợp lệ để ở lại. Ortega đang bị tạm giữ chờ trục xuất", DHS cho biết.
Ortega từng nộp đơn xin hưởng chính sách "parole in place" cùng chồng, cơ chế trước đây cho phép vợ/chồng quân nhân được tạo điều kiện rút ngắn lộ trình xin thẻ xanh, được ban hành năm 2022.
Tuy nhiên, DHS đã bỏ chính sách này vào tháng 4/2025, nêu rõ "việc có người thân phục vụ trong quân đội không đủ để miễn cho người nước ngoài khỏi hậu quả của việc vi phạm luật nhập cư Mỹ".
Đây là trường hợp thứ hai vợ của quân nhân Mỹ bị cơ quan di trú bắt. Hồi đầu tháng, các đặc vụ ICE bắt Annie Ramos, 22 tuổi, người vợ gốc Honduras của trung sĩ Matthew Blank. Cô bị bắt khi cùng chồng tới căn cứ Fort Polk làm thủ tục đăng ký quyền lợi dành cho người thân của binh sĩ. Ramos được phóng thích sau gần một tuần, nhưng phải đeo thiết bị giám sát GPS ở cổ chân.
"Tôi cho rằng hỗ trợ quân sự cho Ukraine và nỗ lực nâng cao năng lực răn đe là đúng đắn. Điều khiến tôi nuối tiếc là châu Âu chưa vận dụng tối đa tiềm năng ngoại giao của mình. Chỉ trông chờ Tổng thống Mỹ Donald Trump duy trì liên lạc với Nga là không đủ", cựu thủ tướng Đức Angela Merkel nói trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 18/5.
Bà Merkel, người giữ chức thủ tướng Đức giai đoạn 2005-2021, từng đề xuất thiết lập khuôn khổ đối thoại ngoại giao giữa Liên minh châu Âu (EU) và Nga khi dự họp tại Hội đồng châu Âu tháng 10/2021. Tuy nhiên, sáng kiến này không trở thành hiện thực do bất đồng quan điểm trong nội bộ khối về cách ứng xử với Moskva.
Cựu thủ tướng Đức cho rằng ngoại giao luôn là phần không thể tách rời của xử lý xung đột, kể cả trong Chiến tranh Lạnh. "Chúng ta phải liên tục cố gắng cho đến khi đạt được đồng thuận", bà nói.
Khi các nhóm đàm phán của Mỹ đang tập trung tìm giải pháp ngoại giao cho xung đột Trung Đông, EU được kỳ vọng có thể đảm nhận vai trò trung gian giữa Nga và Ukraine. Moskva và Kiev thời gian qua cũng phát tín hiệu ủng hộ khả năng này.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 10/5 bày tỏ ủng hộ cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroder làm trung gian đàm phán, nhưng đề xuất này đã bị Berlin bác bỏ. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov sau đó tuyên bố Nga không kỳ vọng EU đóng vai trò trung gian hòa bình, cho rằng liên minh đứng về phía Ukraine.
Kinh nghiệm đàm phán trước đây của bà Merkel với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng giúp cựu thủ tướng Đức được xem là ứng viên tiềm năng cho vai trò đặc phái viên hòa bình của EU.
Cựu thủ tướng Merkel cho biết chưa nhận được đề nghị nào. Bà cũng nhấn mạnh chỉ "những người đang nắm quyền lực chính trị" mới có đủ uy tín để tiến hành đàm phán hiệu quả.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần này nói EU chưa có kế hoạch bổ nhiệm một nhà đàm phán đại diện cho toàn bộ khối, song vẫn để ngỏ phương án này. Ông thêm rằng ưu tiên hiện nay là thúc đẩy Nga sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán.
"Chừng nào chính phủ Nga chưa sẵn sàng đàm phán, chúng ta chưa cần đưa ra quyết định nào về bổ nhiệm đại diện", ông nói.
Những ngày qua, giữa biến động của thị trường năng lượng toàn cầu do cuộc chiến ở Iran gây ra, UAE cũng đã chính thức rút khỏi OPEC kể từ ngày 1.5.
Việc UAE rời khỏi OPEC là vấn đề không quá bất ngờ dù thời điểm diễn ra khác với dự báo trước đó. Trước xung đột Iran, OPEC tuy chỉ chiếm hơn 30% tổng lượng khai thác dầu thô toàn cầu, nhưng nhóm này chiếm đến hơn 70% tổng trữ lượng dầu thô toàn cầu. Trong đó, trước khi bùng nổ chiến sự Iran, UAE khai thác khoảng 3,5 - 4 triệu thùng dầu/ngày, chiếm khoảng 15% tổng sản lượng khai thác của OPEC.
Thực tế, từ vài năm qua, UAE đã có nhiều bất đồng với nhiều thành viên khác trong OPEC. Vấn đề bắt nguồn từ chiến lược cắt giảm sản lượng của nhóm. Gần 10 năm qua, OPEC cùng một số đối tác khác (gồm Nga, Azerbaijan, Bahrain, Brunei, Kazakhstan, Malaysia, Mexico, Oman, South Sudan, Sudan) hình thành nhóm OPEC+ theo đuổi chiến lược hạn chế sản lượng khai thác để nâng giá dầu thô.
Tuy nhiên, nếu không tính các thời điểm khủng hoảng do chiến tranh hay căng thẳng chính trị gây ra, giá dầu vẫn không tăng lên mức kỳ vọng mà chiến lược vừa nêu đề ra. Điều này gây ảnh hưởng đến nguồn thu của một số thành viên, nên dẫn đến sự bất đồng. OPEC+ đã nhiều lần thống nhất nới lỏng việc hạn chế xuất khẩu nhưng vẫn không đủ tạo ra sự đồng thuận giữa các thành viên. Vì thế, UAE có thời điểm đơn phương tăng sản lượng khai thác. Trong khi OPEC muốn hạn chế sản lượng khai thác, thì UAE đã đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tăng sản lượng khai thác lên mức 5 triệu thùng/ngày. Mới đây, UAE đã điều chỉnh kế hoạch đặt mục tiêu vừa nêu ngay trong năm 2027.
Trả lời Reuters về việc rời khỏi OPEC, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei cho biết quyết định được đưa ra sau khi xem xét các chiến lược năng lượng của đất nước, UAE cũng đã không thảo luận trước với nước nào khác.
Qua vài thập niên, OPEC thực tế mất dần ảnh hưởng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. OPEC từ mức chiếm khoảng 50% tổng sản lượng khai thác toàn cầu, thì tỷ lệ này dần giảm xuống chỉ còn khoảng 30% gần đây.
Không những vậy, cuộc chiến Iran, nhất là khi eo biển Hormuz bị bóp chặt, thì OPEC cho thấy không có khả năng điều phối thị trường năng lượng toàn cầu và vai trò của tổ chức này còn bị Mỹ lấn lướt mạnh mẽ nhất là sau khi Washington can thiệp vào Venezuela hồi đầu năm nay. Vì thế, giới quan sát nhận định việc UAE rút khỏi OPEC có thể xem là phần bắt đầu cho hồi kết của tổ chức này. Thậm chí, sau UAE thì một số thành viên khác có thể cũng nối gót rời khỏi OPEC.
Thực tế vừa nêu khiến cho Ả Rập Xê Út, vốn đóng vai trò "đầu tàu" của OPEC, phải nỗ lực nhiều hơn để tổ chức này giữ vững vị thế.
Không chỉ vậy, việc UAE rời khỏi OPEC được kỳ vọng có thể giúp giá dầu nhanh chóng phục hồi hơn khi căng thẳng Iran kết thúc, eo biển Hormuz được mở cửa trở lại. Bởi khi đó, UAE không còn hạn chế khai thác theo thỏa thuận của OPEC nên nguồn cung có thể tăng nhanh hơn. Cụ thể hơn, nếu UAE thực hiện đúng kế hoạch thì chỉ riêng nước này có thể tăng lượng khai thác thêm 2 triệu thùng/ngày, tương đương 10% mức dầu thô được vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi bị đình trệ do chiến sự Iran.
Xa hơn, Tập đoàn tài chính JP Morgan (Mỹ) nhận định UAE còn có thể thu hút đầu tư lớn hơn từ các công ty Mỹ để tăng lượng khai thác mà không còn bị giới hạn bởi OPEC. Với kịch bản này, Washington còn tăng cường ảnh hưởng mạnh mẽ hơn nữa đối với thị trường năng lượng toàn cầu, nhất là sau khi Mỹ gần như đang kiểm soát ngành dầu mỏ của Venezuela. Như thế, cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu sẽ bị thay đổi đáng kể.
