Trước bình minh tại thị trấn Xinqiao, Thượng Hải, hàng trăm người ngoài 50 tuổi tập trung quanh hàng rào kim loại. Nam giới mang theo xẻng, thuổng. Phụ nữ xách túi đựng giẻ lau, dụng cụ vệ sinh. Phía trên lối vào, ánh đèn huỳnh quang hắt sáng tấm biển mang dòng chữ “Trạm việc làm tự do”.
Xinqiao là một trong khoảng 9.000 điểm do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ thành lập trên khắp đại lục để quản lý 240 triệu lao động tự do. Nhóm này hiện chiếm 30% tổng lực lượng lao động và đang gia tăng chủ yếu do ngành bất động sản suy thoái và xu hướng tự động hóa tại các nhà máy khiến nhiều công nhân mất việc.
Ông Xu, 66 tuổi, rời quê nhà Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam đến Thượng Hải từ một thập kỷ trước. Đó là thời điểm các nhà máy bắt đầu giảm tuổi tuyển dụng xuống dưới 40. Gần 5 năm qua, ông đến trạm mỗi sáng chờ các công việc chân tay như dọn rác, đào mương. Thu nhập mỗi ngày dao động 160-200 tệ (khoảng 610.000-770.000 đồng). Ông Xu kể có thời điểm ông không nhận được việc làm suốt nhiều ngày, trong khi vẫn phải trả tiền thuê nhà 50 tệ mỗi ngày. “Đó là những công việc vất vả, lương thấp nhất mà thanh niên không bao giờ làm”, ông Xu nói.
Khoảng 6h sáng, những chiếc xe tải của chủ thầu rời đi, mang theo những công nhân trẻ khỏe. Ông Xu quyết định chờ thêm một giờ, sau đó quay về phòng trọ.
Tại trung tâm dịch vụ việc làm đường Thượng Xuyên, Phố Đông (Thượng Hải), ông Tu Keliang, quản lý một văn phòng môi giới, cho biết lượng người tìm việc đã giảm mạnh do thị trường ảm đạm. Các doanh nghiệp hiện ưu tiên thuê nhân công theo giờ để cắt giảm chi phí bảo hiểm xã hội. Trong thị trường này, tuổi tác là rào cản lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp từ chối lao động trên 40 tuổi, kể cả những người có chứng chỉ nghề hợp lệ.
Tại trung tâm, một thợ điện 47 tuổi vừa không trúng tuyển vì chủ thầu yêu cầu nhân sự “khoảng 34-35 tuổi”. Cùng lúc, một phụ nữ 38 tuổi phản ánh muốn đổi việc vì lương thấp. Ông Tu khuyên cô nên hạ mức mong muốn. “Lương hiện tại khoảng 6.500 tệ. Đừng kỳ vọng thu nhập như vài năm trước”, ông Tu cho biết.
Ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á (Đại học Quốc gia Singapore), đánh giá làn sóng lao động trẻ tham gia thị trường lao động phổ thông, ít đòi hỏi tay nghề đã đẩy người lớn tuổi vào tình thế cạnh tranh. “Thanh niên thích nghi tốt và khỏe mạnh hơn, khiến lao động lớn tuổi phải lùi về phía sau”, ông Zhao nói.
Sự bùng nổ của các trạm việc làm diễn ra cùng giai đoạn lao động di cư liên tỉnh giảm từ 78,6 triệu người (năm 2014) xuống 68,4 triệu người (năm 2024). Theo Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam, khách tìm đến trạm chủ yếu là nam giới cuối 50 tuổi và nữ giới ngoài 40, có trình độ học vấn thấp. Họ gồm nông dân, thợ tự do, thợ xây hoặc công nhân nhà máy mất việc.
Khi các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn đã bão hòa, trạm việc làm trực tiếp trở thành bến đỗ cuối cùng. Dù vậy, giáo sư Sun cho biết mối nguy lớn nhất của nhóm này là tai nạn lao động. Các công việc như khuân gạch, dọn xà bần thường chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Người sử dụng lao động từ chối mua bảo hiểm cho khoảng thời gian ngắn này. Về phía công nhân, việc tự đóng bảo hiểm vượt quá khả năng tài chính của họ.
Không có bảo hiểm, người lao động tự gánh hậu quả khi gặp tai nạn. Quỹ hưu trí thành thị yêu cầu đóng góp từ 15 năm trở lên, khiến lao động tuổi 50-60 với lịch sử việc làm đứt đoạn không đủ điều kiện tham gia. Khi hết khả năng làm việc chân tay, họ về quê, sống dựa vào khoản lương hưu nông thôn 100-200 tệ mỗi tháng và trợ cấp từ con cái.
Nhà nghiên cứu Zhao Litao đánh giá các trạm việc làm mang lại điều kiện chờ đợi tốt hơn, giúp bảo trì hệ thống đô thị. “Các trạm này không giải quyết tận gốc vấn đề nhưng giúp quản lý hậu quả”, ông nói.
Giáo sư Sun cho rằng thế hệ lao động hiện tại lớn lên trong nghèo khó, nên lao động là bản năng sinh tồn. Họ sẽ làm việc chừng nào cơ thể còn cho phép.
Trở lại trạm Xinqiao lúc rạng sáng, đám đông dần thưa thớt. Ông Xu nhặt đồ nghề bước về phòng trọ, chờ qua ngày. Sáng hôm sau, ông lại ra trạm.
Càng kìm nén những cảm xúc phức tạp, tránh xung đột và cố "bảo vệ" mối quan hệ, bạn càng dễ bị bùng nổ cảm xúc và va chạm không thể tránh khỏi về sau. 10 điều vô tình phá hủy hôn nhân thậm chí còn nhanh hơn ngoại tình, theo Your Tango.
Dù là né tránh xung đột bằng cách vùi đầu vào điện thoại hay lướt mạng thay vì dành thời gian bên nhau, hành động này cũng phá hủy hôn nhân nhanh chóng. Dùng điện thoại quá nhiều không chỉ gây mất kết nối và phân tâm, mà còn khiến đối phương cảm thấy mình không được lắng nghe và tôn trọng, nhất là trong những cuộc trò chuyện căng thẳng.
Những gì các bạn nói về nhau sau lưng quan trọng không kém những gì được chia sẻ trực diện. Liên tục than phiền về bạn đời với bạn bè, gia đình và nói xấu họ sau lưng - những hành vi này chính là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân nhanh chóng.
Các cặp đôi không thể tránh nói về những vấn đề thường ngày, từ việc nhà đến đưa đón con cái, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó mà thiếu những khoảng thời gian chất lượng dành cho nhau thì họ sẽ dần mất kết nối.
Dù bận rộn, vợ chồng vẫn có thể dành thời gian để bày tỏ sự biết ơn. Điều này không chỉ gắn kết, giúp hai người gần nhau hơn, mà còn cải thiện sự hài lòng trong hôn nhân và cuộc sống.
Lúc nào cũng mong nửa kia phải "đọc vị" được tâm tư của mình thì vừa phi thực tế, vừa không lành mạnh, còn dễ gây oán giận khi nhu cầu không được đáp ứng.
Khi bị tổn thương hoặc trong lúc tranh cãi, rất dễ khơi lại lỗi lầm cũ của đối phương để chứng minh quan điểm. Tuy nhiên, nếu liên tục "tha thứ" chỉ để sau đó lôi lỗi lầm ra nhắc lại, bạn đang phá hoại sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.
Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Family Psychology, sự tha thứ có thể nâng cao sự hài lòng trong hôn nhân, nhưng chỉ khi tha thứ là thật lòng chứ không phải "diễn" hay ậm ừ cho qua.
Dù là cố gắng làm vừa lòng đối phương dẫn đến việc nhu cầu của chính bản thân bị phớt lờ, hay né tránh xung đột để "giữ hòa khí", đây cũng là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân.
Tránh tranh cãi trông có vẻ như cách tốt nhất để bảo vệ hôn nhân, nhưng thực tế, biết cách giải quyết xung đột và đối diện với bất đồng mới mang lại hạnh phúc lâu dài.
Các vai trò truyền thống trong gia đình - ví dụ người vợ chăm sóc con cái, người chồng lo kinh tế - có thể hiệu quả nếu cả hai đã đồng thuận và được quyền lựa chọn. Tuy nhiên nếu chỉ áp đặt theo nguyên tắc hay truyền thống, việc này có thể khiến cả hai "bằng mặt nhưng không bằng lòng" và dần dà gây chồng chất những bức xúc.
So sánh hôn nhân của mình với người khác là một trong những điều tối kỵ. Theo nghiên cứu đăng trên Personality and Social Psychology Bulletin, ngay cả cách so sánh khéo léo nhất cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cá nhân và hôn nhân.
Tương tự việc né tránh xung đột, giữ những lo lắng cho riêng mình có thể nhanh chóng làm rạn nứt mối quan hệ. Càng tích tụ lo lắng, sự oán giận càng lớn vì đối phương không hiểu những gì bạn đang trải qua.
Tiến sĩ, bác sĩ Naheed Ali, cố vấn cao cấp tại Phòng khám Vera Clinic (Thổ Nhĩ Kỳ) cho biết luồng gió quạt chạy liên tục tạo áp lực lớn lên cơ thể. Quạt làm mát da thông qua cơ chế đẩy nhanh quá trình bốc hơi nước. Gió thổi trực tiếp nhiều giờ làm khô rát hốc mũi và cổ họng. Đường hô hấp thiếu ẩm tự động tiết chất nhầy đặc hơn nhằm giữ lại các tác nhân gây dị ứng. Tình trạng này kéo dài sinh ra triệu chứng ho, khản tiếng hoặc nghẹt xoang.
Bên cạnh đó, luồng khí lạnh tiếp xúc cơ và khớp suốt 7-8 tiếng làm giảm nhiệt độ các mô. Cơ thể lập tức sinh ra phản xạ co rút các vùng cơ nhằm tự vệ.
"Biểu hiện phổ biến nhất sau một đêm hứng gió quạt trực tiếp bao gồm cứng cổ và đau mỏi vai", ông Ali nói. Bác sĩ khuyên mọi người nên tắm nước ấm hoặc tập kéo giãn nhẹ nhàng vào buổi sáng để khôi phục quá trình lưu thông máu.
Chuyên gia trị liệu giấc ngủ Natalie Pennicotte-Collier thuộc tổ chức MattressNextDay (Anh) phân tích thêm tác động tiêu cực đến chu kỳ nghỉ ngơi. Thiết bị làm mát mang lại cảm giác dễ chịu lúc đầu. Về sáng, nhiệt độ phòng dần hạ thấp kết hợp cùng luồng gió liên tục cản trở quá trình điều chỉnh thân nhiệt tự nhiên. Cơ thể cần tăng nhẹ nhiệt độ nhằm thức giấc.
"Luồng gió liên tục làm gián đoạn giấc ngủ, sinh ra những cơn tỉnh giấc nhẹ lúc cơ thể cố gắng tự điều chỉnh thân nhiệt", bà Natalie nói.
Nhằm bảo vệ sức khỏe, tiến sĩ Anis Khalaf, chuyên ngành đông y tại Mỹ hướng dẫn người dân xoay quạt hướng ra xa cơ thể giúp duy trì lưu thông không khí phòng ngủ.
Tiến sĩ Naheed Ali gợi ý cài đặt chế độ hẹn giờ tắt sau chu kỳ ngủ 90 phút đầu tiên. Người dùng có thể quay quạt hướng vào bức tường đối diện giường ngủ, đồng thời chuẩn bị sẵn một ly nước nhằm kịp thời bổ sung độ ẩm lúc thức giấc.
Trước ngày cưới, nhiều cặp cô dâu chú rể đăng bài viết dài với tựa “Thay cho những tấm thiệp hồng chưa trao tay” kèm số tài khoản lên trang cá nhân, thậm chí in luôn trên thiệp mời mã QR thông tin tài khoản. Có người cho rằng việc này chỉ để tiện cho khách mời, nhất là những ai quên mang tiền mặt thì có thể chuyển khoản sau.
Tuy nhiên, Bảo An (24 tuổi, Huế) cho rằng cách làm này khá nhạy cảm. An nói nếu ai không mang tiền mặt thì có thể về nhắn tin chúc mừng rồi xin mã QR sau cũng được.
“Việc cô dâu chú rể để sẵn số tài khoản như vậy khiến mình cảm giác hơi vô duyên, giống như đang giao dịch hơn là một lời mời dự cưới”, An bày tỏ.
Theo An, nếu khách không tham dự đám cưới được thì có thể gửi lời chúc, còn việc công khai số tài khoản trước ngày cưới dễ khiến đám cưới mất đi sự tinh tế và ý nghĩa vốn có, thậm chí làm giảm đi giá trị tình cảm của ngày trọng đại.
Ngọc Yến (26 tuổi, TP.HCM) kể từng gặp tình huống dễ gây hiểu lầm với mã QR trên thiệp cưới.
“Thiệp cưới của mình có mã QR để quét ra bản đồ đến địa điểm tổ chức. Vì sợ mọi người hiểu nhầm là mã chuyển khoản nên mình phải ghi chú rõ là quét mã để xem hướng dẫn đường đi”, Yến kể.
Yến nói thêm nếu là QR tài khoản thì lại mang cảm giác khác. Nhiều khi giống như nhắc khéo những ai trước đây mình đã đi mừng cưới thì giờ đến lượt phải chuyển khoản lại theo số tài khoản đó.
Nhưng nhiều người cho rằng thời đại 4.0 việc gì cũng cần nhanh - gọn - lẹ, để số tài khoản ngân hàng hay in mã QR trên thiệp cưới cũng là cách để mọi người chúc phúc.
Kiều Trang (27 tuổi, TP.HCM) nói thẳng in mã QR trên thiệp cưới hay gắn số tài khoản trong bài đăng đơn giản là để thuận tiện cho đôi bên.
Cô hài hước ví dụ mấy năm trước đi chợ, hỏi xin số tài khoản để chuyển khoản vài chục nghìn đồng còn bị mắng. Nhưng bây giờ ra chợ mà sạp nào không có mã QR thì lại bất tiện, vì khách quen quét mã để thanh toán rồi.
Tương tự, Gia Khang (25 tuổi, TP.HCM) nói xã hội phát triển, công nghệ phát triển, đâu ai dám chắc 100% khách mời sẽ đi hết. Cho nên việc in QR ngân hàng hay gắn số tài khoản cũng là một sự tinh tế, bởi những khách mời không đi được họ sẽ chuyển luôn chúc mừng hạnh phúc dâu rể.
Anh kể thêm, đồng nghiệp mời cưới nhưng nhà bạn ấy ở xa, lại không tiện nhờ ai gửi thiệp. Khang phải chủ động gọi hỏi số tài khoản để chuyển tiền mừng, mà cả 2 đứa đều thấy ngại.
“Ngoài ra, cũng đỡ phải nhờ người này người kia gửi giúp, không mất công đếm tiền, không tốn phong bì. Những ai bận việc hoặc ở xa cũng thuận tiện hơn, vì việc gửi thiệp hộ đôi khi khá khó khăn”, anh nói.
Linh Chi (26 tuổi, TP.HCM) hài hước gọi mã QR là cứu tinh cho hội não cá vàng. “Có những hôm ăn diện lộng lẫy, xịt nước hoa thơm phức rồi đến sảnh tiệc mới chợt nhớ chưa rút tiền mặt. Lúc đó, mã QR đúng là cứu tinh giữa trời nắng”, Chi kể.
Chi nói thêm chủ tiệc cũng thảnh thơi, khỏi lo kiểm đếm hay thất lạc phong bì giữa đám đông. Tiền về tài khoản, đêm tân hôn dành để nghỉ ngơi thay vì ngồi đếm.
