Tại cuộc họp HĐBA LHQ về an ninh hàng hải, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Ayano Kunimitsu nói Tokyo quan ngại sâu sắc trước tình hình ở Hoa Đông và Biển Đông.
Nhà ngoại giao nhắc lại lập trường của Nhật Bản phản đối mọi mưu đồ thay đổi hiện trạng bằng vũ lực, cũng như những hành vi cản trở tự do hàng hải lẫn hàng không đi qua những vùng biển trên, theo Reuters hôm 28.4.
Cũng tại cuộc họp, ông Stavros Lambrinidis, Trưởng phái đoàn EU tại Liên Hiệp Quốc, cũng nêu bật tình trạng căng thẳng ở Biển Đông, và điều này đang gây cản trở cho tuyến hàng hải then chốt của thế giới và thách thức trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Cả đại diện Nhật Bản lẫn EU đều không đề cập tên Trung Quốc trong các phát biểu riêng của họ.
Tuy nhiên, Phó đại sứ Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc Tôn Lỗi gọi các phát biểu của phía Nhật là “vô căn cứ”, và “thay trắng đổi đen”. Ông Lỗi cũng cho rằng đại diện EU nên “tránh đưa ra những nhận định thiếu cơ sở và thiếu trách nhiệm về vấn đề Biển Đông”.
Nhà ngoại giao Trung Quốc cáo buộc Nhật Bản gần đây đưa tàu đến khiêu khích ở eo biển Đài Loan, cũng như có kế hoạch mở rộng quân sự thông qua các động thái nới lỏng hạn chế xuất khẩu vũ khí sát thương, triển khai tên lửa tấn công và gia tăng chi tiêu cho lực lượng phòng vệ.
Trước đó, trong tháng 4, tàu khu trục JS Ikazuchi của Nhật Bản đã đi qua eo biển Đài Loan, mà theo Bắc Kinh gọi là “hành vi khiêu khích có chủ đích”.
Tin Gốc: Thanh Niên
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 cảnh báo Iran "có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm" nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz trước hạn chót 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Ông cũng tuyên bố Mỹ có kế hoạch phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện Iran trong 4 giờ, nếu Tehran không tuân thủ hạn chót đề ra. "Tất cả nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy, phát nổ và không bao giờ hoạt động trở lại được", ông nói.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố những "lời đe dọa vô căn cứ" của ông Trump sẽ không làm ảnh hưởng tới tinh thần và hoạt động của binh sĩ nước này. Truyền thông Iran cũng đăng danh sách các cây cầu lớn tại Trung Đông, ám chỉ có thể nhắm mục tiêu để trả đũa nếu hạ tầng của Tehran bị tấn công.
Trên thực tế, lực lượng Mỹ - Israel những ngày qua đã bắt đầu nhắm vào hạ tầng chiến lược và cơ sở năng lượng của Iran, sau khi không kích hàng nghìn mục tiêu quân sự trong hơn 5 tuần giao tranh.
Tổng thống Trump hôm 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu cao nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây. Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong hai tuần qua cũng đã tấn công hai cơ sở hóa dầu lớn nhất Iran, trong đó có nhà máy ở Asaluyeh, nơi sản xuất 50% sản lượng hóa dầu của nước này. Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cho biết các đòn tập kích của Israel đã vô hiệu hóa 85% năng lực xuất khẩu của Iran trong lĩnh vực hóa dầu.
Trước đó, Iran cũng đã phóng tên lửa, UAV vào các mục tiêu khắp vùng Vịnh để đáp trả các đòn không kích của Mỹ - Israel. Iran còn gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy vận chuyển 20% lượng dầu của thế giới.
Avner Golov, cựu quan chức an ninh quốc gia Israel và hiện là phó chủ tịch nhóm cố vấn MIND Israel, cho rằng việc Mỹ và Israel bắt đầu tăng cường tấn công các cơ sở hạ tầng phi năng lượng quan trọng của Iran phát đi thông điệp mạnh tới Tehran. "Nếu Iran vẫn tiếp tục không đồng ý chấm dứt giao tranh, cái giá mà nền kinh tế của họ phải trả sẽ ngày càng đắt hơn", Golov nói.
Trong khi đó, thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, cảnh báo "cánh cổng địa ngục sẽ mở ra" đối với Mỹ và Israel nếu hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.
Lực lượng Iran đã nhắm vào các cơ sở hóa dầu tại Bahrain và Abu Dhabi, đồng thời oanh tạc hệ thống dầu khí, nhà máy khử mặn và lưới điện tại Kuwait. Hôm 5/4, Iran tập kích khu công nghiệp Neot Hovav ở miền nam Israel, nơi tập trung nhiều nhà máy. Trước đó vài ngày, giới chức Israel cho biết nhà máy lọc dầu lớn nhất nước này tại Haifa đã bị trúng mảnh vỡ từ tên lửa Iran nhưng hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.
Hành vi tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự trong xung đột có nguy cơ vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, giới chức Mỹ và Israel cho rằng đây là những mục tiêu hợp lệ vì chúng sản xuất vật tư hoặc được dùng để vận chuyển vũ khí phục vụ quân đội Iran.
Bình luận viên Dov Lieber và Zvi Smith của WSJ cho rằng việc các bên chuyển hướng tấn công sang các mục tiêu hạ tầng, năng lượng có nguy cơ biến xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao về kinh tế.
Các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh có thể gây ra tác động lâu dài tới giá năng lượng toàn cầu. Giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022 và có nguy cơ tiếp tục leo thang khi nhiều tàu chở dầu vẫn mắc kẹt tại vịnh Ba Tư. Iran đến nay vẫn từ chối mở cửa eo biển Hormuz chỉ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn tạm thời, hay nhượng bộ trước các tối hậu thư của ông Trump.
Raz Zimmt, giám đốc chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, trụ sở tại Tel Aviv, nhận định Tehran hiện dường như sẵn sàng chịu đựng thêm những tổn thất kinh tế miễn là có thể gây ra đau đớn cho đối phương.
"Họ sẵn lòng chấp nhận rủi ro", ông nói.
Theo Robin Mills, giám đốc điều hành công ty tư vấn Qamar Energy, trụ sở tại Dubai, "nếu các cơ sở hóa dầu và năng lượng trong khu vực bị hư hại nghiêm trọng, sẽ chẳng còn gì để vận chuyển ra khỏi vùng Vịnh ngay cả khi Iran dỡ phong tỏa eo biển Hormuz".
"Dù hoạt động vận tải trở lại bình thường, một phần trong 5 triệu thùng chế phẩm dầu mỗi ngày được xuất khẩu từ vùng Vịnh vẫn sẽ bị gián đoạn nhiều tháng, thậm chí lâu hơn", Mills nói.
Với Iran, các đòn không kích nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện có nguy cơ giáng đòn vào nền kinh tế vốn đã kiệt quệ sau nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt từ phương Tây liên quan đến chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo. Theo người dân địa phương, cuộc chiến đã khiến nền kinh tế Iran đình trệ và rơi vào tình trạng tồi tệ chưa từng thấy.
Người Iran vật lộn sinh tồn giữa chiến sự
Trong các cuộc phỏng vấn, nhiều người Iran cho biết giá lương thực đã tăng vọt và tình trạng thất nghiệp ngày càng trầm trọng, khi các nhà máy phải đóng cửa sau những đợt oanh tạc. Họ bày tỏ lo ngại chiến dịch của Mỹ - Israel cuối cùng sẽ không thể thay đổi chính quyền tại Iran mà chỉ gây thêm khốn khổ cho những người dân bình thường.
Các cuộc ném bom của Israel vào nhà máy thép, hóa dầu và dược phẩm đã đánh thẳng vào những trụ cột kinh tế vốn mang về nguồn thu hàng tỷ USD cho Iran.
Hóa dầu là ngành chủ chốt của kinh tế Iran, đóng góp khoảng 25% tổng doanh thu xuất khẩu phi dầu mỏ, theo Neil Quilliam, chuyên gia năng lượng tại tổ chức nghiên cứu Chatham House, London.
Ông cho biết khác với dầu thô vốn dễ bị giám sát và trừng phạt vì vận chuyển bằng tàu lớn, các sản phẩm hóa dầu có thể bán cho nhiều khách hàng tư nhân, đặc biệt là tại châu Á và Thổ Nhĩ Kỳ. Vì thế, đây là nguồn mang đến ngoại tệ cực kỳ quan trọng đối với Tehran.
"Các nhà máy này cung cấp nguồn nguyên liệu thiết yếu cho những ngành như dệt may, phụ tùng ô tô và bao bì. Việc chúng bị phá hủy sẽ gây tắc nghẽn sản xuất, đẩy chi phí lên cao và khiến người lao động trong toàn ngành công nghiệp chế tạo mất việc làm", Quilliam nói.
Tuần trước, Israel đã đánh thẳng vào "trái tim" ngành thép của Iran khi oanh tạc nhà máy thép Khuzestan tại thành phố Ahvaz và nhà máy thép Mobarakeh tại Isfahan. Đây là hai cơ sở sản xuất thép lớn nhất khu vực.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết hồi năm 2024 rằng ngành kim loại của Iran thu về hàng tỷ USD mỗi năm, trong đó phần lớn đến từ xuất khẩu thép. Cả hai cơ sở sản xuất thép trên đều đang chịu lệnh trừng phạt từ Mỹ do có liên quan đến các cơ quan an ninh Iran.
Tiếp theo đó, hôm 31/3, quân đội Israel còn tấn công nhà máy dược phẩm Tofigh Daru tại Tehran.
Iran đã thu được một số lợi ích kinh tế từ cuộc chiến, như việc có thể duy trì xuất khẩu dầu với giá cao hay nguồn thu từ phí quá cảnh qua eo biển Hormuz. Mặt khác, việc chính quyền Mỹ miễn trừ lệnh trừng phạt xuất khẩu dầu đã giúp Ấn Độ có thể mua dầu từ Iran sau nhiều năm.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Zimmt từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia, những lợi ích này sẽ không thấm gì so với những thiệt hại mà cuộc chiến đã và có thể gây ra cho nền kinh tế Iran trong những ngày tới, nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa của mình.
Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/ha-tang-nang-luong-dan-tro-thanh-muc-tieu-trong-chien-su-iran-5059320.html
Theo Hãng tin AFP, Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp trừng phạt mới sẽ nhắm vào hạ tầng vận chuyển dầu mỏ, áp đặt trừng phạt đối với hơn 20 người, công ty và tàu thuyền hoạt động trong mạng lưới của ông trùm vận tải dầu mỏ Iran Mohammad Hossein Shamkhani.
"Bộ Tài chính Mỹ đang hành động quyết liệt bằng 'Cơn thịnh nộ kinh tế' (Economic Fury), nhắm vào giới tinh hoa của chế độ như gia đình Shamkhani, những người tìm cách trục lợi trên lưng người dân Iran" - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố ngày 15-4, đề cập tới chiến dịch gây sức ép tài chính nhằm vào Iran.
Bộ Tài chính Mỹ dường như lần đầu nhắc đến chiến dịch "Cơn thịnh nộ kinh tế" trên mạng xã hội một ngày trước đó.
Ông Shamkhani là con trai của quan chức an ninh Iran Ali Shamkhani - cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Cả ông Ali Shamkhani và ông Ali Khamenei đều đã thiệt mạng hôm 28-2 - ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động tấn công Iran.
"Mỹ đang hành động để hạn chế một cách dứt khoát khả năng tạo ra doanh thu của Iran, trong bối cảnh nước này tìm cách bắt eo biển Hormuz làm con tin" - Bộ Ngoại giao Mỹ nêu trong một thông cáo riêng.
Trên thực tế Iran đã gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel. Hiện Mỹ triển khai phong tỏa hải quân đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, nhằm cắt đứt xuất khẩu dầu mỏ của Iran, từ đó bóp nghẹt nguồn ngoại tệ đang nuôi sống nền kinh tế thời chiến của nước này.
Mỹ cáo buộc mạng lưới của ông Shamkhani - hoạt động tại Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) - đã né tránh lệnh trừng phạt thông qua một nhóm các công ty tư vấn và vận tải có vẻ hợp pháp để vận hành đội tàu của mình.
Năm ngoái, Mỹ đã áp các biện pháp trừng phạt đối với những thực thể liên quan đến mạng lưới này.
Ngày 15-4, Bộ Tài chính Mỹ cũng thông báo áp biện pháp trừng phạt đối với một công dân Iran tên Seyed Naiemaei Badroddin Moosavi - người bị cáo buộc cấp tiền cho nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon - cùng "ba công ty dính dáng đến một đường dây rửa tiền phức tạp liên quan tới việc bán dầu mỏ Iran để đổi lấy vàng từ Venezuela".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Thế Giới
Có 1.000 tên lửa sẵn sàng trong kho, Iran còn năng lực duy trì chiến sự?
Israel đánh giá rằng Iran vẫn còn hơn 1.000 tên lửa có khả năng vươn tới lãnh thổ nước này, trong khi kho vũ khí của Hezbollah tại Li Băng bao gồm tới khoảng 10.000 rocket tầm ngắn, theo các báo cáo quân sự được truyền thông Israel dẫn lại vào cuối tuần qua.
Trong một cuộc phỏng vấn với Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã đưa ra con số về lượng tên lửa đạn đạo mà Iran đang sở hữu. Điều này được xem là sự thay đổi so với trước đây khi Tel Aviv từ chối công bố ước tính về kho vũ khí của Tehran. Con số 8.000-10.000 rocket trong tay Hezbollah được Đài Phát thanh Quân đội Israel đưa tin.
Xét theo tốc độ sử dụng hiện tại của Iran và đồng minh Hezbollah, sau hơn 5 tuần giao tranh, các ước tính này cho thấy xung đột có thể còn kéo dài thêm nhiều tháng, dù Israel và Mỹ khẳng định các mục tiêu cốt lõi của họ đang đạt được. Iran và Hezbollah không bình luận về quy mô kho vũ khí của mình, và cũng chưa có dấu hiệu xuống thang căng thẳng.
“Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Thành thật mà nói, tôi phải nói rằng nó sẽ không bao giờ về 0", trung tá tình báo không quân Israel giấu tên nói về khả năng Iran tiếp tục phóng tên lửa.
Trước chiến sự, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể tấn công Israel, theo 2 quan chức cấp cao Israel nói với Bloomberg trong điều kiện ẩn danh. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được khai hoả về phía Israel và một số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Viên sĩ quan cho biết Tehran đang bắn tên lửa từ hàng chục hầm phóng đặt trong các khu vực núi xa xôi, khiến việc tấn công phủ đầu trở nên rất khó khăn. “Tôi không chắc chúng tôi còn có thể làm được nhiều hơn nữa” để ngăn chặn các loạt bắn, ông nói thêm.
Song song đó, Israel đang tiến hành chiến dịch tại Li Băng nhằm vào Hezbollah, lực lượng đồng minh của Tehran, sau khi nhóm này mở lại mặt trận bằng các loạt rocket vượt biên giới chỉ 2 ngày sau khi chiến sự với Iran bùng nổ. Mỗi ngày có khoảng 200-250 rocket được phóng, phần lớn nhắm vào lực lượng Israel tiến vào miền Nam Li Băng.
Các rocket bay tới miền Bắc Israel đã buộc hàng chục nghìn dân thường phải trú ẩn gần như liên tục trong hầm tránh bom. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các thành phố miền Trung, dù với tần suất thấp hơn, do các đợt tấn công bằng tên lửa từ Iran.
IDF cho biết họ đang tinh chỉnh công nghệ phát hiện để giúp người dân trong tầm bắn của rocket Hezbollah có thêm thời gian để tìm nơi trú ẩn.
Tuy nhiên, ước tính của phía Israel chưa bao gồm Houthi, một nhóm đồng minh khác của Iran ở khu vực. Houthi có kho hỏa lực mạnh mẽ và vẫn còn một lá bài khác chưa sử dụng, đó chính là eo biển Bab el-Mandeb ở lối vào biển Đỏ. Đây là một tuyến hàng hải huyết mạch khác và nếu chiến sự trở nên phức tạp, việc Houthi phong tỏa tuyến này có thể sẽ gây thêm áp lực lên Mỹ và Israel trong cuộc chiến bất đối xứng với Iran.
Theo AFP