Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao ngày 28-4, nhận lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ thăm chính thức Việt Nam từ ngày 1 đến 3-5 tới. Đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của bà Takaichi Sanae trên cương vị Thủ tướng.
Việt Nam là điểm đến đầu tiên của Thủ tướng Takaichi Sanae trong chuyến công du đến hai nước Việt Nam và Úc. Chuyến đi diễn ra trong “Tuần lễ vàng”, thời điểm diễn ra nhiều kỳ nghỉ lễ của xứ mặt trời mọc.
Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chia sẻ chuyến thăm diễn ra chỉ hơn một tháng sau khi các lãnh đạo mới của Việt Nam được bầu, thể hiện sự coi trọng cao độ của Nhật Bản đối với quan hệ Việt – Nhật, vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Nhật Bản sẽ có các cuộc hội đàm, hội kiến với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam, mong muốn qua đó thiết lập quan hệ cá nhân mạnh mẽ với ban lãnh đạo mới, thúc đẩy quan hệ song phương ngày càng thực chất hơn nữa.
Theo phía Nhật Bản, dự kiến trong các cuộc gặp này, hai bên sẽ thảo luận về việc tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản, đề ra phương hướng tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực an ninh kinh tế như năng lượng, khoáng sản trọng điểm, khoa học và công nghệ.
Hôm 13-4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã điện đàm với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae.
Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, tác động tiêu cực đến an ninh năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ mong muốn tăng cường phối hợp với Nhật Bản đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề khu vực và quốc tế, trong đó có việc đảm bảo an ninh năng lượng. Ông khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản trong các vấn đề khu vực và thế giới thời gian tới.
Thủ tướng Takaichi Sanae đánh giá cao vị trí, vai trò của Việt Nam trong khu vực, là đối tác quan trọng trong triển khai Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) của Nhật Bản. Bà đồng thời khẳng định Nhật Bản coi trọng và đánh giá cao chính sách độc lập tự chủ, ủng hộ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Theo Đại sứ Ito Naoki, trong chuyến thăm lần này, nữ Thủ tướng Nhật Bản sẽ có bài phát biểu chính sách quan trọng tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Trong đó bà sẽ nêu bật tầm nhìn mới của Tokyo về chính sách đối ngoại cũng như cập nhật FOIP.
“Bài phát biểu sẽ là thông điệp ‘vàng’ của Thủ tướng Takaichi Sanae mong muốn gửi đến Việt Nam, thể hiện sự đánh giá cao của Tokyo đối với vai trò và vị trí chiến lược của Hà Nội”, ông Ito Naoki trả lời Tuổi Trẻ Online.
Đại sứ Nhật Bản giải thích FOIP ra đời cách đây 10 năm, mục tiêu thúc đẩy hợp tác trong khu vực, thượng tôn luật pháp quốc tế, hướng tới hòa bình và ổn định. Sau một thập kỷ, Thủ tướng Takaichi Sanae cho rằng đã đến lúc nên “cập nhật” lại chiến lược này để phù hợp hơn với tình hình thế giới.
“Khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương rất rộng lớn, với ASEAN nằm ở vị trí trung tâm. Việc chọn Việt Nam, đất nước có tiếng nói ngày càng quan trọng trong ASEAN làm nơi trình bày tầm nhìn mới cho FOIP chính là một thông điệp mạnh mẽ về sự coi trọng vai trò và vị thế của Việt Nam không chỉ trong ASEAN mà còn cả khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, Đại sứ Ito Naoki lý giải.
Ngày 2-5, sau cuộc hội đàm thành công với Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã cùng nhà lãnh đạo Việt Nam chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác giữa hai nước.
Các văn kiện này gồm:
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển nông thôn thích ứng với thiên tai giữa Chính phủ Việt Nam và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu để hỗ trợ sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc giữa Chính phủ Việt Nam và JICA.
- Bản ghi nhớ hợp tác về tăng trưởng carbon thấp giữa Chính phủ nước Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản thực hiện cơ chế tín chỉ chung (JCM).
- Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Tổng cục Phát triển nông thôn, Bộ Nông - Lâm - Ngư nghiệp Nhật Bản về trao đổi công nghệ, kỹ thuật trong lĩnh vực thủy lợi.
- Bản ghi nhớ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) và chuyển đổi số.
- Văn bản sửa đổi Thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh.
Phát biểu tại cuộc gặp báo chí sau đó, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng khi có cơ hội đến thăm và khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam.
"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là "rồng bay lên", đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng. Trong những năm gần đây, với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Đồng thời trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động", Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Chính vì vậy, theo bà Takaichi Sanae, việc tăng cường hợp tác với Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc hiện thực hóa và phát triển sáng kiến "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)" của Nhật Bản; chia sẻ rằng đó cũng chính là lý do bà thực hiện chuyến thăm Việt Nam lần này.
Nữ Thủ tướng Nhật Bản kế đó cho biết bà sẽ có bài phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội trong chiều 2-5 để chia sẻ về tương lai hợp tác Việt - Nhật, cũng như tầm nhìn của Nhật Bản về FOIP. Qua đó mong muốn truyền tải rõ ràng tầm nhìn của Nhật Bản về trật tự thế giới và định hướng của nền ngoại giao Nhật Bản.
"Cùng với Thủ tướng Lê Minh Hưng, chúng tôi sẽ nỗ lực đưa quan hệ Nhật Bản - Việt Nam lên một tầm cao mới", Thủ tướng Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Theo Hãng tin Reuters, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 gợi ý Ukraine có thể phải chấp nhận mất một phần lãnh thổ để có được hòa bình với Nga và mở đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
"Đến một thời điểm nào đó, Ukraine sẽ ký một thỏa thuận ngừng bắn, hy vọng đến một lúc nào đó là một hiệp ước hòa bình với Nga. Khi đó, có thể một phần lãnh thổ của Ukraine sẽ không còn thuộc về Ukraine nữa", ông phát biểu trong cuộc gặp với các học sinh ở thị trấn Marsberg của Đức.
Nhà lãnh đạo Đức nhấn mạnh việc Ukraine phải tổ chức trưng cầu ý dân về vấn đề nêu trên. Ông cũng cho rằng nếu Tổng thống Volodymyr Zelensky muốn truyền đạt điều này đến người dân và giành được sự ủng hộ của đa số, thì ông cần nói rõ: "Tôi đã mở ra con đường tới châu Âu cho mọi người".
Tuy nhiên Thủ tướng Merz cảnh báo không nên quá kỳ vọng vào việc Ukraine sẽ gia nhập EU nhanh chóng, do nước này vẫn đang trải qua chiến tranh và cần đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt của EU về pháp quyền và chống tham nhũng.
"Ông Zelensky có ý tưởng gia nhập EU vào ngày 1-1-2027. Điều đó sẽ không khả thi. Ngay cả ngày 1-1-2028 cũng không thực tế", ông Merz nhận định.
Dù vậy, ông đề xuất các bước đi trước mắt như trao cho Ukraine vai trò quan sát viên trong các thể chế của EU. Ông cho biết việc này đã được giới lãnh đạo châu Âu đồng thuận rộng rãi khi nhóm họp tại Cyprus vào tuần trước.
Cũng trong tuần trước, EU đã phê duyệt gói vay 90 tỉ USD cho Ukraine nhằm đáp ứng nhu cầu của nước này tới năm 2027.
Tiến trình gia nhập EU của Ukraine lâu nay vẫn bị ngăn chặn bởi Thủ tướng Hungary Viktor Orban - quốc gia EU hiếm hoi vẫn giữ quan hệ gần gũi với Nga.
Tuy nhiên, thất bại của ông Orban trong cuộc bầu cử Quốc hội hồi đầu tháng này trước đối thủ Peter Magyar đã làm dấy lên những hy vọng quá trình này có thể được đẩy nhanh.
Dù vậy EU vẫn đang chia rẽ về tốc độ đàm phán kết nạp EU. Hiện Ukraine đang là quốc gia ứng viên chính thức của EU.
"Các quốc gia châu Âu bị đổ lỗi là không hỗ trợ, nhưng làm sao có thể làm điều đó khi mà ngay từ đầu chúng tôi đã không được mời tham gia", Tổng thống Czech Petr Pavel nói hôm 2/5.
Sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hồi cuối tháng 2, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần công kích các đồng minh trong NATO vì họ chỉ trích thay vì hỗ trợ hành động của Washington. Ông cũng đe dọa rút lực lượng đồn trú Mỹ khỏi Đức, Italy và Tây Ban Nha sau khi lãnh đạo các nước này lên tiếng phản đối xung đột.
Tổng thống Pavel cho rằng lãnh đạo Mỹ cần hiểu các đồng minh châu Âu "không phải kẻ thù", ngay cả khi tồn tại những bất đồng giữa các bên. "Chúng ta ở cùng một phe. Điều chúng tôi muốn là sự đối xử công bằng và tôi tin là nếu các nước châu Âu được tham gia ngay từ đầu, họ chắc chắn sẽ sẵn lòng góp sức hơn", ông cho hay.
Lãnh đạo Czech thêm rằng các nước châu Âu không được xem như đồng minh ngay từ đầu và sau đó bị đổ lỗi là "những kẻ hèn nhát" khiến họ thấy mình bị đối xử "không công bằng". "Chúng ta phải nói chuyện với nhau như những người bình đẳng, không phải như một bên phụ thuộc", ông nói.
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
Reuters tuần trước dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đã nghiên cứu phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Washington" trong chiến dịch Iran.
Các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tháng trước họp thượng đỉnh tại Cộng hòa Cyprus và thảo luận về điều khoản 42.7 vốn ít khi được nhắc tới. Điều khoản quy định các quốc gia thuộc EU có "nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình" nếu một nước thành viên bị chính phủ nước ngoài hay thực thể phi nhà nước tấn công.
