Kinh tế suy thoái và đồng won mất giá khiến nhóm tuổi 20-30 tại Hàn Quốc phải thay đổi thói quen tiêu dùng. Họ chuyển sang “jjantech” – xu hướng kết hợp thắt lưng buộc bụng và sử dụng công nghệ để tối ưu khoản tiền tiết kiệm.
Để cắt giảm chi tiêu, những người trẻ lập ra các cộng đồng trực tuyến mang tên “phòng chat ăn mày” nhằm giám sát chi tiêu của nhau hay xây dựng các “bản đồ ăn mày” nhằm tìm kiếm điểm ăn uống rẻ nhất. Tại các nền tảng như KakaoTalk, thành viên công khai nhật ký chi tiêu hàng ngày. Khi một người dự định mua túi trà xanh giá 3.100 won, nhóm sẽ khuyên pha lại nhiều lần để dùng. Khi có người định chi 75.000 won (1,4 triệu đồng) tham gia giải chạy marathon, những người còn lại phản biện rằng việc chạy bộ là miễn phí.
Theo Cục Thống kê Hàn Quốc, chỉ số giá tiêu dùng liên tục tăng, đặc biệt giá thực phẩm tăng 3,6% và giao thông tăng 5,2% trong năm 2025. Mức tăng này đẩy chi phí ăn uống trung bình của một người độc thân lên khoảng một triệu won mỗi tháng.
Mức lương tối thiểu tại Hàn Quốc khoảng 2,06 triệu won một tháng. Với một sinh viên mới ra trường làm việc ở doanh nghiệp nhỏ, thu nhập này gần như bị bòn rút sạch bởi chi phí sinh hoạt tại Seoul, vốn dao động 1,36-2 triệu won một tháng (hơn nửa là tiền thuê nhà). Khoảng cách giữa thu nhập và chi tiêu thiết yếu buộc họ cắt bỏ hoàn toàn ngân sách cho sở thích cá nhân.
Han Su-min, 26 tuổi, điều hành nhóm chat “Vua ăn mày”, kể thường uống cà phê hòa tan tại nơi làm việc để tránh tốn tiền. Cô cho biết áp lực giá cả buộc mọi người lập nhóm để cùng hỗ trợ nhau xoay xở.
Nhiều người chọn cách tận dụng đồ cũ để không phát sinh chi phí. Moon, 24 tuổi, cho biết vẫn mặc quần áo từ thời đại học vì giá hàng may mặc đang ở mức cao. Kim Min-ah, sinh viên 24 tuổi, chọn cách hạn chế giao lưu xã hội. Cô uống nước lọc tại trường thay vì mua nước đóng chai và ăn kimbap ở cửa hàng tiện lợi. “Chỉ cần bước chân ra khỏi nhà là tốn tiền nên tôi gần như không hẹn gặp bạn bè”, Kim nói.
Nghiên cứu sinh Jeong Ye-eun chấp nhận đi bộ 40 phút mỗi ngày để giảm phí đi lại. Trong khi đó, Lee Ji-min, người đang tìm việc, quyết định không về quê thăm gia đình ở Gimhae nhằm tiết kiệm 100.000 won tiền vé tàu khứ hồi từ Seoul.
Để có thêm thu nhập, thanh niên Hàn Quốc sử dụng các ứng dụng hỗ trợ của chính quyền. Kim Se-rin kể cô duy trì đi bộ 8.000 bước mỗi ngày qua ứng dụng “Wrist Doctor 9988” của thành phố Seoul để tích điểm. Số điểm này được cô đổi thành Seoul Pay để mua thực phẩm thiết yếu.
Xu hướng tiết kiệm còn tạo ra “bản đồ cho người ăn mày”. Đây là nền tảng tổng hợp danh sách các quán ăn có giá dưới 8.000 won (145.000 đồng) mỗi suất, hoặc dưới 10.000 won tại khu vực đắt đỏ như Gangnam và Yeouido. Nhờ dữ liệu cộng đồng, người dùng có thể tìm thấy các quán cơm thịt heo chiên xù giá 5.000 won hay mì cắt 4.000 won.
Choi Sung-soo, người sáng lập nền tảng, cho biết ứng dụng đạt 21.500 lượt tải sau 6 ngày ra mắt với 1,31 triệu lượt truy cập. Công cụ này cũng mang lại lượng khách lớn cho các quán ăn nhỏ. Một chủ quán gần khu đại học cho biết việc xuất hiện trên bản đồ giúp ông tiếp cận khách hàng mà không mất khoản phí 15% cho các ứng dụng giao đồ ăn.
Nhiều chuyên gia xã hội học nhận định jjantech là công cụ sinh tồn của thế hệ Sampo – thuật ngữ chỉ thanh niên Hàn Quốc từ bỏ hẹn hò, kết hôn và sinh con do áp lực kinh tế. Khi việc duy trì cuộc sống cá nhân hàng ngày cũng cần đến sự trợ giúp của ‘bản đồ ăn mày’, mục tiêu lập gia đình hay mua nhà bị người trẻ gạt bỏ hoàn toàn khỏi danh sách ưu tiên.
Giáo sư Lee Eun-hee, khoa Khoa học Tiêu dùng Đại học Inha, cho biết xu hướng này sẽ kéo dài do kinh tế suy thoái và bất bình đẳng thu nhập tăng. Trong khi đó, Giáo sư Xã hội học Lee Byung-hoon tại Đại học Chung-Ang lưu ý việc người trẻ tự gọi mình bằng các danh xưng như “ăn mày” có thể để lại hệ lụy về tâm lý cho cả một thế hệ.
Vào lúc 00h45 ngày 12/7/2026, Trung úy cảnh sát Sirirat Darunigorn, Phó điều tra viên tại Đồn cảnh sát Muang Lopburi, nhận được báo cáo về một chiếc xe mất kiểm soát và rơi xuống kênh Chai Nat-Pa Sak, trên đoạn đường song song với kênh giữa cầu số 8 và cầu số 9, phường Moo 3, xã Pa Tan, huyện Muang, tỉnh Lopburi (Thái Lan). Sau đó, ông đã phối hợp với các tình nguyện viên từ Quỹ Ruam Katanyu và các thợ lặn để điều tra.
Dấu vết tại hiện trường cho thấy có vẻ như chiếc xe đã bị cọ xát vào bụi rậm và rơi xuống kênh.
Lực lượng cứu hộ bắt đầu tìm kiếm lúc 3h30 sáng và cuối cùng đã tìm thấy chiếc xe ở độ sâu khoảng 10m dưới kênh, nơi dòng chảy rất mạnh. Chiếc xe không bị lật, nhưng cửa sổ bên phải hơi hé mở. Một chiến dịch cứu hộ đã được lên kế hoạch và vào khoảng 4h40 sáng, một sợi dây cáp đã được sử dụng để cố định chiếc xe và ngăn nó bị dòng nước cuốn trôi.
Mãi đến 5h35 sáng, chiếc xe mới được kéo lên. Phần đầu xe bị hư hỏng nặng. Bên trong xe, người ta tìm thấy thi thể của ông Nattaporn Panthong, 54 tuổi, và bà Thanyaboon Jobplang, 50 tuổi.
Một người dân câu cá bên đường cho biết khoảng nửa đêm, ông nghe thấy tiếng một chiếc xe rơi xuống nước, nhưng không biết đó là loại xe gì. Ông chỉ thấy đèn hậu nhấp nháy và chiếc xe từ từ chìm xuống kênh, vì vậy ông đã lập tức báo cảnh sát.
Người dân địa phương thông tin, họ đã nhìn thấy chiếc xe này chạy quanh tỉnh Lopburi và các khu vực lân cận. Hiện chưa rõ đó có phải là taxi hay không. Các nhà chức trách sẽ tiếp tục điều tra để xác nhận điều này.
Về hai thi thể, bác sĩ pháp y từ Bệnh viện Ananthamahidol đã tiến hành khám nghiệm tử thi sơ bộ. Sau đó, điều tra viên đã gửi các thi thể đến Viện Khoa học Pháp y thuộc Bộ Tư pháp để khám nghiệm kỹ lưỡng hơn nhằm xác định nguyên nhân tử vong chính xác.
Làng Hương Quế, xã Xuân Phú, thành phố Đà Nẵng được hình thành trong khoảng thế kỷ XV-XVI, gắn liền với vai trò của 3 tộc Phạm, Nguyễn, Trần từ Thanh Hóa, Nghệ An di dân vào Quảng Nam.
Ông Lê Thọ Tường, Phó phòng Văn hóa - Xã hội xã Xuân Phú, cho biết Tự đường Tam vị tiền hiền làng Hương Quế có tuổi đời gần 600 năm, là một trong những dấu tích tiêu biểu góp phần làm nên bề dày truyền thống của vùng đất Hương Quế.
Theo lý lịch di tích, Tự đường Tam vị tiền hiền làng Hương Quế, còn có tên Tự đường Tam tộc. Ngôi tự đường được xây dựng đầu thế kỷ XVI, nơi thờ phụng khai quốc công thần có công lập làng, gồm vị tướng Phạm Nhữ Tăng (Tổng chỉ huy quân đội triều Lê trong cuộc bình Chiêm năm 1471); tướng Trần Văn Chơn (Tổng chỉ huy thủy quân thời Trần Quý Khoáng) và bậc tiền hiền Nguyễn Ngọc Thanh (con trai Thượng tể Nguyễn Văn Lang).
Tự đường Tam vị tiền hiền làng Hương Quế được UBND tỉnh Quảng Nam cũ công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh năm 2016.
Ngoài Tự đường Tam tộc thờ chung 3 vị tiền hiền, mỗi tộc họ đều xây dựng một nhà thờ riêng để thờ tổ tiên mình.
Nhà thờ tộc Nguyễn Văn là một công trình đặc biệt đã được UBND tỉnh Quảng Nam cũ công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2016.
Nơi đây còn có giai thoại cãi vua kỳ thú gắn với 14 điều trần khuyên răn vua của Thượng tể Nguyễn Văn Lang.
Ông Nguyễn Xuân Vĩnh (60 tuổi), Phó Chủ tịch Hội đồng gia tộc Nguyễn Văn làng Hương Quế, cho biết danh xưng “làng tổ cãi” có thể bắt nguồn từ những câu chuyện lịch sử gắn với tinh thần thẳng thắn, chính trực của người dân Hương Quế.
Theo sử liệu, dưới thời vua Tương Dực, Thượng tể Nguyễn Văn Lang (1435-1513), thủy tổ làng Hương Quế, cháu nội của Nguyễn Công Duẩn, gọi Nguyễn Trãi bằng ông cố, đã dâng lên nhà vua 14 điều trần nhằm chấn hưng đất nước, cứu dân khỏi cảnh lầm than.
Tuy nhiên, những lời can gián ấy không được chấp nhận, thậm chí bị cho là “cãi vua”. Biết không thể khuyên can được nhà vua, ông đã xin triều đình cấp đất, đưa người dân vào phương Nam khai khẩn vùng đất mới, hình thành nên làng Hương Ly, tiền thân của làng Hương Quế ngày nay.
Cuốn sách Quế Sơn - đất và người (Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2015) có đoạn: “Ông Nguyễn Văn Lang là người dám cãi lại vua, không chịu vào chầu mà dám hỗn, khuyên vua về nghệ thuật trị dân. Vì vậy, làng Hương Quế được cho là “làng tổ cãi" Quảng Nam”.
Nói về 14 điều răn của Thượng tể Nguyễn Văn Lang, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa Quảng Nam nhận định, những lời can gián vua của ông xét trong thời thế phong kiến quả thực đúng với sự cương trực của một vị trung thần và khí chất của con người xứ Quảng, không vô lý cãi cùn mà đó là sự cương nghị, thẳng thắn, đúng sai rõ ràng, mạnh mẽ khẳng định bảo vệ cái đúng, cái hợp lý của mình.
Năm 1908, trong phong trào Trung Kỳ dân biến, ông Nguyễn Duân đại diện dân làng Hương Quế đã có cuộc tranh luận quyết liệt với Tổng đốc Quảng Nam Hồ Đắc Trung tại tỉnh thành La Qua.
Tương truyền, vị Tổng đốc không thể bác lại những lập luận sắc bén của ông. Từ đó, cái tên “làng tổ cãi” càng được lưu truyền như một nét riêng của vùng đất giàu truyền thống hiếu học và trọng lẽ phải này.
Ông Lê Thọ Tường, Phó Phòng Văn hóa - Xã hội xã Xuân Phú, cho rằng có thể do 14 điều trần dâng vua đó mà người ta mới xem làng Hương Quế là “làng tổ cãi”. Ông Tường cũng cho biết thêm tất cả chỉ là truyền miệng dân gian gắn với câu chuyện lịch sử.
Vượt qua hơn 21.500 tác phẩm dự thi, bạn Phùng Minh Hiếu - học sinh lớp 12A17 Trường THPT Marie Curie - đã đoạt giải đặc biệt với bài viết "Thành phố nghĩa tình: Nơi cho tôi một cái tên, một tổ ấm để bước vào đời" về chính cuộc đời mình.
Cuộc thi do báo Dân Trí phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức đã tổng kết, trao giải ngày 9-7, kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Bác (1976 - 2026).
Câu chuyện về bé gái sơ sinh bị bỏ rơi trong con hẻm nhỏ ở phường 8, quận 3 cũ (nay là phường Xuân Hòa, TP.HCM) khiến khán phòng lễ trao giải lặng đi. Đứa trẻ ấy đã được bà Phú - người phụ nữ gần 50 tuổi khi ấy sống trong cảnh thiếu trước hụt sau cùng chồng làm nghề đạp xích lô - mang về nuôi.
Mái nhà vốn chật chội với nhiều thế hệ cùng chung sống cùng những bữa rau cháo đạm bạc từ khoảnh khắc ấy đã cho đứa trẻ bị bỏ rơi một mái ấm. Những tháng ngày sau đó không hề dễ dàng, đứa bé thường xuyên đau ốm, cứ bú vào lại nôn trớ, rồi nhiều đêm quấy khóc khiến đôi vợ chồng lớn tuổi phải thức trắng.
Thử thách lớn nhất là đến tuổi đi học, đứa bé không có giấy khai sinh nên không thể đến trường như bao đứa trẻ khác.
May mắn thay, các cán bộ, công chức của UBND phường 8, quận 3 cũ khi ấy đã tận tâm, kiên trì tìm mọi cách để hoàn tất thủ tục, trao cho em tờ giấy khai sinh, cũng là trao cho em quyền đến trường với cái tên Phùng Minh Hiếu.
Bày tỏ cảm xúc khi nhận giải thưởng, Phùng Minh Hiếu nói: "Cuộc thi "50 năm thành phố trong tôi" đã cho con cơ hội nhìn lại hành trình lớn lên của chính mình, đồng thời mở ra cơ hội để con viết nên những tâm tình, lời tri ân gửi đến mảnh đất nơi đây".
Với cô bé ấy, TP.HCM đã trao cho mình những món quà vô cùng quý giá. Đó là một cái tên khi được cầm trên tay giấy khai sinh để đến trường, là một mái nhà luôn có người thân yêu thương hết mực.
Xa hơn là cả tương lai được thắp lên, vun đắp bằng tình yêu thương của các cô chú ở địa phương, thầy cô, người thân, bạn bè, các mạnh thường quân và những người đã luôn âm thầm dõi theo bạn trên suốt hành trình này.
"Con hứa sẽ luôn cố gắng trước con đường tự lập phía trước, con sẽ sống tử tế, yêu người, yêu thành phố này và cố gắng trao đi những điều tốt đẹp như cách thành phố đã trao cho con hôm nay", Hiếu bộc bạch.
