Ngày 28-4, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) bất ngờ thông báo sẽ rời khỏi Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và liên minh mở rộng OPEC+ từ ngày 1-5, chấm dứt gần 60 năm là thành viên của OPEC.
Động thái này được cho là sẽ tạo cú sốc cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, trong bối cảnh thị trường này đang bị rung chuyển mạnh bởi cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran ở Trung Đông, theo Đài CNN.
OPEC là một tổ chức liên chính phủ được thành lập vào năm 1960 và có trụ sở tại Vienna (Áo), hoạt động với mục tiêu điều phối và thống nhất chính sách dầu mỏ giữa các nước thành viên.
Vào thời điểm thành lập, thị trường dầu mỏ toàn cầu bị chi phối bởi một nhóm các công ty dầu khí phương Tây quyền lực (được gọi là Seven Sisters).
Mục tiêu chính của các nước sáng lập OPEC là khẳng định chủ quyền với tài nguyên thiên nhiên của mình, đảm bảo giá dầu công bằng và ổn định cho các nước sản xuất, đồng thời duy trì nguồn cung đều đặn cho các nước tiêu thụ, theo Đài Al Jazeera.
Hiện nay ngoài UAE, OPEC có 12 thành viên, bao gồm Algeria, Cộng hòa Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Nigeria, Saudi Arabia và Venezuela.
Kể từ năm 2016, OPEC cũng hợp tác với các nước như Nga, Azerbaijan, Kazakhstan, Bahrain, Brunei, Malaysia, Mexico, Oman, Nam Sudan và Sudan thông qua khuôn khổ OPEC+, nâng tổng sản lượng lên khoảng 41% nguồn cung toàn cầu.
Theo Hãng thông tấn nhà nước WAM của UAE, quyết định này được đưa ra sau khi UAE xem xét năng lực sản xuất hiện tại và tương lai, đồng thời dựa trên lợi ích quốc gia.
UAE là 1 trong 3 nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu trong OPEC. Việc rời đi sẽ cho phép UAE thoát khỏi hạn ngạch sản lượng do tổ chức này áp đặt.
Theo ông Jorge Leon – lãnh đạo bộ phận phân tích địa chính trị tại Công ty tư vấn Rystad, đây là bước ngoặt quan trọng.
UAE cùng với Saudi Arabia là một trong số ít nước thành viên có năng lực sản xuất dự phòng đáng kể. Đây là cơ chế then chốt giúp OPEC điều tiết thị trường và ứng phó với cú sốc nguồn cung.
Theo ông Robin Mills – giám đốc điều hành của Công ty tư vấn QamarEnergy, hiện hạn ngạch của OPEC giới hạn UAE ở mức khoảng 3,2 triệu thùng dầu/ngày, trong khi nước này có khả năng sản xuất tới 5 triệu thùng/ngày. Mức chênh lệch này tương đương khoảng 1 – 2% nhu cầu dầu mỏ trên toàn cầu.
Bộ trưởng Năng lượng UAE, Suhail Al Mazrouei, giải thích quyết định nhằm giúp nước này trở thành nhà sản xuất hàng đầu trong bối cảnh nguồn cung thắt chặt và giá dầu leo thang. Ông cũng khẳng định động thái này cũng có lợi cho các nước nhập khẩu dầu.
Giá dầu không biến động mạnh sau thông tin UAE rút khỏi OPEC. Dầu Brent tăng 2,6% lên 111 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 3,3% lên 99,5 USD/thùng.
Các chuyên gia nhận định tác động ngắn hạn từ quyết định của UAE có thể hạn chế, do gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu – trong bối cảnh xung đột ở Iran.
Giá dầu có thể giảm xuống khi tuyến hàng hải này mở lại và nguồn cung dầu trên thế giới tăng đáng kể, thậm chí cao hơn mức dự kiến.
“UAE có vị thế tốt để tăng nguồn cung và chấp nhận giá dầu thấp hơn nhờ nền kinh tế tương đối đa dạng và ít phụ thuộc vào doanh thu từ dầu mỏ”, ông David Oxley – nhà kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại Công ty tư vấn Capital Economics – nhận định.
Song về dài hạn, quyết định của UAE có thể kéo theo sự rạn nứt trong OPEC hoặc khiến các nước như Saudi Arabia và Nga tăng mạnh sản lượng dầu.
Điều này tuy có thể giúp giảm giá dầu nhưng lại khiến thị trường rơi vào biến động.
Trước UAE, Qatar và Angola đã lần lượt rời khỏi OPEC vào năm 2019 và 2024. Việc UAE rời đi dự kiến làm giảm khả năng kiểm soát nguồn cung dầu toàn cầu của OPEC từ khoảng 30% xuống còn 26%, làm suy yếu phần nào quyền lực của OPEC trên thị trường.
Ông Robert Mogielnicki, người đứng đầu Công ty tư vấn Polisphere, cho rằng quyết định của UAE cũng phản ánh xu hướng chú trọng lợi ích quốc gia của các nước vùng Vịnh trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.
MiG-31 Foxhound, được phát triển bởi Cục Thiết kế Mikoyan cho Không quân Liên Xô, là máy bay tiêm kích siêu âm kế nhiệm MiG-25 Foxbat. Nổi tiếng là một trong những máy bay chiến đấu nhanh nhất thế giới, MiG-31 vẫn đang phục vụ trong Không quân Nga (130 chiếc) và Kazakhstan (20 chiếc), với dự kiến kéo dài tuổi thọ đến năm 2030 hoặc muộn hơn.
Nga tuyên bố hơn 50 chiếc đã được nâng cấp sâu lên chuẩn MiG-31BM với hiệu quả chiến đấu tốt hơn 2,6 lần so với phiên bản gốc. Radar Zaslon-M cải tiến có tầm phát hiện mục tiêu trên không lên tới 400km đối với các máy bay cảnh báo sớm (AWACS), tự động theo dõi 24 mục tiêu và tấn công đồng thời 8 trong số đó.
Vũ khí chủ lực của MiG-31BM là tên lửa không đối không tầm xa R-37 mới, đạt tốc độ Mach 6 và tầm bắn 400km. Ngoài ra, MiG-31BM còn có khả năng đa nhiệm, mang được tên lửa chống radar, không đối hạm và không đối đất. Máy bay được trang bị cần tiếp nhiên liệu trên không và một số thiết bị điện tử hàng không chung với MiG-29SMT.
Hệ thống radar của MiG-31BM được đánh giá cao, vẫn hoạt động hiệu quả ngay cả khi bị gây nhiễu chủ động. Nga cũng nhấn mạnh khả năng phối hợp tác chiến giữa 4 chiếc MiG-31, sử dụng liên kết dữ liệu để kiểm soát một mặt trận dài 900km.
Sự kết hợp giữa radar và vũ khí cho phép máy bay đánh chặn tên lửa hành trình bay thấp, UAV và trực thăng. MiG-31BM còn có thể đóng vai trò hộ tống phòng không cho các máy bay ném bom chiến lược tầm xa siêu thanh, dù không được thiết kế cho cận chiến hay các pha ngoặt gấp với gia tốc trọng trường lớn (giới hạn tối đa là 5G).
Các nâng cấp khác bao gồm hệ thống điện tử hàng không hiện đại với HOTAS (hệ thống điều khiển tích hợp cho phép phi công thao tác mọi chức năng quan trọng như bắn vũ khí, chuyển đổi radar mà không cần rời tay khỏi cần lái và cần ga) và màn hình đa chức năng (MFD).
Máy bay có 4 điểm treo vũ khí bán chìm dưới thân và bốn giá treo dưới cánh, mang tới 9.000kg vũ khí. Ngoài radar Zaslon-M, MiG-31BM còn được trang bị hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) với tầm phát hiện mục tiêu khoảng 56km.
MiG-31 được trang bị liên kết dữ liệu kỹ thuật số an toàn, cho phép truyền tham số radar đến các máy bay Su-30 và MiG-29. Tín hiệu từ radar mặt đất cũng có thể được MiG-31 thu nhận và truyền đến các máy bay khác, giúp thực hiện các cuộc tấn công mà không bị radar đối phương phát hiện.
Từ thiết kế ban đầu là máy bay tiêm kích đánh chặn, MiG-31 đã phát triển thành MiG-31BM đa nhiệm. Đặc biệt, phiên bản MiG-31K được cải tiến để phóng tên lửa đạn đạo siêu thanh Kh-47M2 Kinzhal, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, tầm bắn hơn 2.000km và tốc độ Mach 10.
MiG-31 "làm mưa làm gió" trên chiến trường Ukraine
Trong cuộc xung đột tại Ukraine, MiG-31 của Nga được cho là đã bắn hạ một số máy bay Ukraine, chủ yếu bằng tên lửa không đối không tầm xa R-37M. Những chiếc MiG-31 hoạt động gần như không gặp kháng cự, do máy bay chiến đấu của Ukraine thiếu tầm bay, tốc độ hoặc độ cao để đối phó.
Tên lửa không đối không siêu thanh tầm xa Vympel R-37M (NATO định danh là Axehead) đã buộc không quân Ukraine và NATO phải duy trì khoảng cách an toàn. Một báo cáo của Viện nghiên cứu quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết, trung bình mỗi ngày có khoảng 6 tên lửa R-37M được phóng vào máy bay của Không quân Ukraine.
Một số tiêm kích MiG-31 cũng được triển khai đến Crimea. Để đối phó với R-37M, Ukraine đã tìm cách phá hủy MiG-31 trên mặt đất, điển hình là cuộc tấn công bằng UAV vào căn cứ không quân Belbek hồi tháng 8 năm ngoái.
Đáng chú ý, mỗi khi những chiếc MiG-31K cất cánh đều khiến phòng không Ukraine báo động đỏ trên toàn quốc vì chúng có thể tung ra đòn "sấm sét" bằng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal bất cứ lúc nào.
Gần đây nhất, ngày 9/3, Moscow tiến hành một cuộc tập kích quy mô lớn vào Ukraine với 84 tên lửa, trong đó có 6 quả Kinzhal, đánh dấu lần Không quân Nga sử dụng Kinzhal lớn nhất từ trước đến nay. Ukraine hiện chưa có cách nào để vô hiệu hóa vũ khí siêu vượt âm, và khả năng hệ thống Patriot đánh chặn được loại tên lửa này vẫn còn là một câu hỏi.
Theo tướng không quân Ấn Độ Anil Chopra, người từng có kinh nghiệm bay thử MiG-31 của Nga, mặc dù dòng tiêm kích này rất mạnh mẽ, nhưng thực chất đây là phiên bản nâng cấp của MiG-25, loại máy bay mà Ấn Độ từng sở hữu.
Sau khi Liên Xô tan rã, Moscow được cho là đã nhiều lần thuyết phục Không quân Ấn Độ (IAF) mua MiG-31, nhấn mạnh ưu điểm về tên lửa tầm xa có khả năng tiêu diệt tàu sân bay và khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT).
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm với MiG-25, IAF đã nhận thức rõ sự phức tạp trong việc bảo trì loại máy bay này. Dù là chiến đấu cơ thế hệ 4, MiG-31 vẫn là một thiết kế cũ, chủ yếu dành cho nhiệm vụ đánh chặn ở độ cao lớn và tốc độ nhanh, không thể so sánh với máy bay đa năng hiện đại. Do đó, IAF đã quyết định lựa chọn Sukhoi Su-30MKI, chiến đấu cơ cũng của Nga.
Không nhiều quốc gia thể hiện sự quan tâm đến MiG-31. Ngay cả Trung Quốc cũng chọn các biến thể của Su-30 thay vì MiG-31. Không quân Ấn Độ cũng không có ý định tiêu diệt các máy bay cảnh báo sớm AWACS hay sử dụng khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT) của MiG-31 vì họ đang tự xây dựng hệ thống ASAT đặt trên mặt đất của riêng mình.
Quan trọng hơn, ngân sách hạn hẹp của Không quân Ấn Độ không cho phép họ sắm quá nhiều dòng máy bay. Việc đặt hàng chỉ 10-12 chiếc MiG-31 sẽ làm tăng thêm sự phức tạp về công tác bảo đảm hậu cần - kỹ thuật cho phi đội vốn đã rất "đa dạng về chủng loại" của IAF.
Lực lượng Không quân Ấn Độ đang thiếu hụt nghiêm trọng các phi đội máy bay chiến đấu và cần tăng cường nhanh chóng, nhưng việc sản xuất máy bay chiến đấu trong nước cũng như mở thầu mua sắm đều gặp khó khăn do tài chính hạn hẹp và thủ tục hành chính phức tạp.
Kate Loweth hơn 20 năm trước vay tiền từ chương trình hỗ trợ sinh viên của chính phủ Mỹ để theo đuổi tấm bằng cao học. Khoản nợ ấy đã đeo bám Loweth suốt thời gian qua, không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu hàng tháng của gia đình, mà còn tác động trực tiếp đến lựa chọn đại học của các con.
Giờ đây, Loweth, mẹ của ba đứa con tuổi teen, vẫn còn nợ hàng chục nghìn USD, trong khi con gái lớn chuẩn bị vào đại học. Loweth rất muốn có thể lo cho các con học hết đại học như cô từng được bố mẹ hỗ trợ, nhưng điều đó là bất khả thi ở Thung lũng Silicon ở California, một trong những khu vực đắt đỏ nhất nước Mỹ.
Loweth nghĩ rằng dù không thể cho con cái một khởi đầu tài chính giống những gì mình được hưởng từ bố mẹ, cô hy vọng có thể cho chúng một hình mẫu tham chiếu và đưa ra những lựa chọn sáng suốt trong tương lai.
Hai con lớn của Loweth đã chọn học lớp 11 và 12 tại cao đẳng cộng đồng địa phương thông qua chương trình tín chỉ kép. Với chương trình này, sau khi tốt nghiệp, các em sẽ có ngay bằng cao đẳng, giúp gia đình tiết kiệm được hai năm học đại học. Ngoài ra, các con của cô cũng đi làm thêm, tự để dành tiền học và chi trả một phần chi phí cá nhân.
Trong nhiều năm, các gia đình ở Mỹ như nhà Loweth luôn đau đáu về học phí đại học, nhiều ông bố bà mẹ buộc phải vay mượn để con cái có cơ hội đến giảng đường.
Chương trình vay liên bang Parent Plus cho phép phụ huynh vay tiền từ ngân sách chính phủ để trang trải hầu hết chi phí học tập của con, từ học phí đến ăn ở. Theo dữ liệu từ danh mục Hỗ trợ Liên bang cho Sinh viên của Bộ Giáo dục Mỹ, tính đến hết quý đầu năm tài khóa hiện nay, kết thúc ngày 31/12/2025, tổng dư nợ Parent Plus đã lên tới 114,9 tỷ USD.
Trong 10 năm qua, dư nợ của chương trình này tăng thêm 43,8 tỷ USD. Điều đáng chú ý là số người vay không tăng tương ứng. Năm 2016, có khoảng 3,4 triệu phụ huynh nhận khoản vay này. Hiện con số này là 3,6 triệu người, tăng khoảng 6%. Trong khi đó, tổng số tiền giải ngân lại tăng hơn 61%, cho thấy mỗi gia đình đang phải vay nhiều hơn đáng kể để bù vào chi phí học đại học ngày càng tăng.
Học phí tại nhiều trường ở Mỹ hiện neo ở mức rất cao. Hồi tháng 3, Đại học George Washington thông báo học phí năm học 2026-2027 sẽ tăng lên 72.000 USD. Với sinh viên năm nhất, chi phí cơ bản cho nhà ở và ăn uống là hơn 18.000 USD. Như vậy, tổng chi phí cho một năm học tại một trường đại học top đầu tại Mỹ có thể tiến sát mốc 100.000 USD.
Trên thực tế, không phải gia đình nào cũng trả toàn bộ mức học phí niêm yết. Nhiều sinh viên nhận được học bổng, trợ cấp hoặc hỗ trợ từ các chương trình vừa học vừa làm. Phần thiếu hụt còn lại thường được bù bằng các khoản vay do sinh viên, bố mẹ, thậm chí ông bà đứng tên trên hồ sơ.
Khảo sát năm 2025 của Sallie Mae, ngân hàng chuyên cung cấp các khoản vay tư nhân cho sinh viên, cho thấy bố mẹ tại Mỹ đang dùng tiền lương, tiền tiết kiệm và cả tiền vay nợ để gánh khoảng một nửa chi phí đại học cho con cái.
Thực trạng càng thêm khó khăn khi mức trần vay mới qua chương trình Parent Plus chỉ cho phép phụ huynh vay 20.000 USD mỗi năm và tối đa 65.000 USD cho toàn bộ quá trình học.
Ngoài ra, Đạo luật To Đẹp (OBBBA), được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào mùa hè năm ngoái, cũng loại bỏ một số lựa chọn trả nợ linh động theo thu nhập đối với các khoản vay mới trong khuôn khổ Parent Plus, đồng nghĩa nhiều gia đình sẽ phải chịu mức thanh toán hàng tháng cao hơn.
Việc chương trình Parent Plus siết trần vay diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều người Mỹ hoài nghi về giá trị đánh đổi của tấm bằng đại học 4 năm. Học phí tăng, nợ sinh viên kéo dài và cơ hội việc làm mơ hồ khiến nhiều gia đình bắt đầu xem việc giúp con mua nhà là khoản đầu tư thiết thực hơn, thay vì ưu tiên dồn tiền cho học phí.
Theo báo cáo của Northwestern Mutual, 74% phụ huynh có con sống cùng nhà cho biết họ sẽ cân nhắc hoặc đã bắt đầu lên kế hoạch tài chính để hỗ trợ con mua nhà riêng. Trong số đó, 29% nói rằng giúp con sở hữu nhà quan trọng hơn trả học phí đại học.
"Khoản nợ cao học 20 năm trước giờ đây là bài học xương máu cho gia đình, buộc cả nhà phải nói chuyện thẳng thắn hơn về tiền bạc và cân nhắc kỹ các lựa chọn", Loweth cho biết.
"Sau khi 'đánh bại Iran 37 lần liên tiếp', cuộc chiến vĩ đại nhưng chẳng có kế hoạch gì mà họ phát động giờ chỉ còn là 'Này! Có ai thấy phi công của chúng tôi không? Làm ơn'", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên X ngày 3/4, hàm ý chế giễu Mỹ.
"Chà, bước tiến thật đáng kinh ngạc. Thiên tài tuyệt đối", ông Ghalibaf tiếp tục.
Ông Ghalibaf bình luận sau khi truyền thông Mỹ cùng ngày đưa tin một tiêm kích F-15E của nước này bị bắn rơi ở tây nam Iran. Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm, có sự tham gia của trực thăng HH-60 và một máy bay tìm kiếm cứu nạn chiến đấu HC-130J, và đã giải cứu được phi công.
Hiện chưa rõ số phận của sĩ quan điều khiển vũ khí, ngồi phía sau phi công trong buồng lái.
Những nỗ lực giải cứu được ghi lại trong một số video đăng tải trên mạng xã hội. Trong video, có thể thấy một máy bay đang bay thấp gần mặt đất trong khi hai trực thăng theo sát phía sau. NBC News sau đó dẫn lời một quan chức Mỹ nói "hai trực thăng đã trúng đạn khi tham gia chiến dịch tìm kiếm cứu nạn liên quan tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran" và khẳng định những người trên hai trực thăng đều an toàn.
Trong khi đó, giới chức Iran cũng kêu gọi người dân nước này cũng tham gia truy tìm binh sĩ Mỹ.
"Nếu bắt giữ rồi bàn giao phi công địch còn sống cho lực lượng hành pháp và quân đội, bạn sẽ nhận được phần thưởng rất giá trị", người dẫn chương trình trên kênh IRIB nói.
Thống đốc tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, tây nam Iran, hứa trao thưởng 10 tỷ toman (76.000 USD) cho bất kỳ ai bàn giao "tội phạm phi công Mỹ".
