Theo Hãng tin Reuters, tàu Anatoly Kolodkin treo cờ Nga đã đi vào vùng biển Cuba từ tối 30-3, gần căn cứ hải quân Mỹ tại vịnh Guantanamo, trước khi cập cảng lớn nhất nước này vào rạng sáng 31-3 theo giờ địa phương.
Washington cho biết việc cho phép tàu này cập cảng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân đạo của người dân Cuba. Vào thời điểm tàu cập cảng, phần lớn khu vực Matanzas và nhiều nơi trên cả nước vẫn bị mất điện.
“Điều này giống như một giọt nước giữa sa mạc”, ông Marino Galvez, một cư dân 66 tuổi tại Matanzas, nói khi theo dõi con tàu từ bờ biển.
Trong khi đó, một số người dân khác bày tỏ hy vọng 730.000 thùng dầu này sẽ giúp giảm bớt khó khăn trước mắt. “Chúng tôi cần dầu để vượt qua cuộc khủng hoảng này”, bà Yoanna Rivero, một nhân viên hiệu thuốc, chia sẻ với Hãng tin AFP.
Bộ trưởng Năng lượng và Khai khoáng Cuba Vicente de la O Levy đã cảm ơn Nga vì sự hỗ trợ, viết trên mạng xã hội X rằng “lô hàng quý giá này đến vào đúng thời điểm chúng tôi đang đối mặt với tình hình năng lượng phức tạp”.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel cho biết nước này đã không nhận được tàu chở dầu nào trong suốt ba tháng qua, khiến tình trạng thiếu điện ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hệ thống y tế, giao thông công cộng và sản xuất nông nghiệp tại đây.
Giới chuyên gia nhận định sau khi lô dầu được dỡ và tinh chế, lượng dầu này có thể giúp Chính phủ Cuba có thêm “khoảng thở” trong ngắn hạn. Tuy nhiên phải mất vài ngày để dầu thô được xử lý thành nhiên liệu sử dụng được.
Lô hàng lần này là dầu Urals của Nga – loại dầu có đặc tính phù hợp với hệ thống nhà máy lọc dầu đã cũ của Cuba.
Trước đó, Mỹ đã cắt nguồn cung dầu từ Venezuela sang Cuba sau khi bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro vào đầu tháng 1, đồng thời cảnh báo áp thuế trừng phạt đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục cung cấp dầu cho Havana. Mexico, một trong những nhà cung cấp lớn, cũng đã dừng xuất khẩu sang Cuba sau động thái này.
Khi được hỏi về khả năng tiếp tục gửi dầu, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 30-3 cho biết Nga “không thể làm ngơ” trước tình cảnh khó khăn của Cuba và sẽ tiếp tục tìm cách hỗ trợ.
“Trong tình cảnh tuyệt vọng mà người dân Cuba đang phải đối mặt hiện nay, chúng tôi dĩ nhiên không thể thờ ơ. Vì vậy chúng tôi sẽ tiếp tục công việc này”, ông Peskov nói.
Báo Mỹ Wall Street Journal ngày 28/4 dẫn lời một số quan chức giấu tên cho biết trong các cuộc họp gần đây ở Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và ngành xuất khẩu dầu mỏ của Iran, bằng cách ngăn chặn tàu chở hàng hóa đến và đi từ các cảng biển nước này.
Theo các nguồn tin, ông Trump đánh giá rằng những phương án khác, như nối lại không kích hoặc rút khỏi cuộc xung đột, tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với duy trì lệnh phong tỏa.
Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn từ ngày 8/4, nhưng không đạt được thỏa thuận về chấm dứt xung đột trong cuộc đàm phán tại Islamabad vài ngày sau đó. Tổng thống Trump lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Iran tuyên bố sẽ chỉ mở lại eo biển Hormuz sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Lệnh phong tỏa từ hai phía đã khiến số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz thấp nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Ông Trump nói rằng sẽ gia tăng sức ép lên chính quyền ở Iran cho đến khi Tehran chấp thuận yêu cầu then chốt của ông là chấm dứt toàn bộ chương trình hạt nhân.
Người đứng đầu Nhà Trắng hôm 27/4 nói với các trợ lý rằng đề nghị ba bước của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và hoãn đàm phán hạt nhân đến giai đoạn cuối chứng tỏ Tehran không đàm phán thiện chí.
Tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles của Anh tại Nhà Trắng ngày 28/4, ông Trump tuyên bố Iran đã bị "đánh bại về mặt quân sự". "Chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân", ông nói.
Trong bài đăng trước đó cùng ngày trên Truth Social, ông cho hay Iran đã nói với Mỹ rằng họ "đang trên bờ vực sụp đổ" và đề nghị Washington dỡ lệnh phong tỏa với cảng biển của nước này càng sớm càng tốt.
Iran chưa đưa ra phản ứng về những tuyên bố của ông Trump.
Trước đó, Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Iran, nói rằng Mỹ "phải từ bỏ những yêu cầu bất hợp pháp và vô lý của họ". "Mỹ không còn ở vị thế áp đặt chính sách của mình lên các quốc gia độc lập", ông nói.
Theo WSJ, việc kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất của Iran cuối tuần qua lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Việc thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
"Có những người ủng hộ khai thông eo biển Hormuz bằng vũ lực thông qua chiến dịch quân sự. Mỹ đôi khi bày tỏ quan điểm này", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 2/4 cho biết khi đang thăm Hàn Quốc.
Ông khẳng định Pháp coi đây là giải pháp "phi thực tế" và không bao giờ lựa chọn phương án này. Theo Tổng thống Macron, phương án trên tốn rất nhiều thời gian và sẽ khiến những người đi qua eo biển đối mặt với nguy cơ bị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công từ trên bờ.
Lãnh đạo Pháp cho rằng eo biển Hormuz chỉ có thể mở cửa trở lại nếu có sự phối hợp từ Iran. "Do đó, điều đầu tiên và quan trọng nhất là phải có lệnh ngừng bắn và nối lại đối thoại", ông cho hay.
Tổng thống Macron chỉ trích người đồng cấp Mỹ Donald Trump thường xuyên đưa ra tuyên bố không nhất quán về xung đột tại Trung Đông. "Cần phải nghiêm túc. Khi muốn nghiêm túc thì sẽ không hàng ngày nói ngược lại với những gì mình từng phát biểu hôm trước. Có lẽ cũng không nên ngày nào cũng phát biểu", ông bình luận.
Khi được hỏi về những chỉ trích của ông Trump dành cho đồng minh NATO, ông Macron cho biết "không muốn liên tục bình luận về chiến dịch mà Mỹ tự quyết định cùng với Israel".
"Họ có thể phàn nàn về việc không được hỗ trợ, nhưng đó không phải chiến dịch của chúng tôi. Chúng tôi muốn hòa bình càng sớm càng tốt", ông nói.
Tổng thống Trump hôm 20/3 cho rằng NATO "hèn nhát" khi không muốn giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz. Ông sau đó gọi NATO là "hổ giấy" và khẳng định đang nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến ở Trung Đông.
Tổng thống Pháp hôm 2/4 nhận định chiến dịch của Mỹ - Israel không phải là giải pháp lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran. Các nước phương Tây nhiều năm qua cáo buộc Iran tìm cách phát triển vũ khí nguyên tử, trong khi Iran khẳng định chương trình hạt nhân nước này có mục đích hòa bình.
"Nếu không có khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về ngoại giao và kỹ thuật, tình hình có thể một lần nữa xấu đi sau vài tháng hoặc vài năm", ông Macron nói.
Sau khi bị Mỹ - Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết "tàu không thù địch" có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
Phó tổng thống Mỹ J.D Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến Pakistan để đàm phán với Iran nhằm tìm giải pháp chấm dứt xung đột, phát biểu trong họp báo ngày 12.4 nói rằng tin tốt là hai bên đã thảo luận nhiều vấn đề trong cuộc đàm phán kéo dài 21 tiếng, thế nhưng đã không đạt được thỏa thuận.
“Tin xấu là chúng tôi đã không đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ đó là tin xấu với Iran nhiều hơn là với Mỹ”, ông nói.
Ông JD Vance nêu thêm Washington đã làm rõ những lằn ranh đỏ, điều nào mà Mỹ có thể nhượng bộ, và Tehran đã không chấp nhận các điều khoản do phái đoàn Mỹ đưa ra.
Ông Vance cho biết Mỹ cần Iran cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân trong dài hạn, cũng như không theo đuổi những công cụ giúp Tehran sớm có được vũ khí hạt nhân. Ông nói rằng Mỹ đã đưa ra đề xuất được xem là tốt nhất.
Hiện Iran chưa phản hồi về phát biểu của ông JD Vance.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei viết trên mạng xã hội X cho biết: “Các cuộc đàm phán căng thẳng bắt đầu từ sáng 11.4 với sự nỗ lực và trung gian hòa giải thiện chí của Pakistan đã tiếp tục không gián đoạn cho đến nay. Nhiều thông điệp và văn bản đã được trao đổi giữa các bên”.
Ông Baghaei nêu thêm đoàn đàm phán đã thảo luận về nhiều vấn đề, gồm eo biển Hormuz, hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Iran và cuộc chiến ở khu vực.
“Sự thành công của tiến trình ngoại giao này phụ thuộc vào sự nghiêm túc và thiện chí của phía đối lập, việc kiềm chế những yêu cầu quá đáng và bất hợp pháp, cũng như việc chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran”, quan chức ngoại giao Iran nhấn mạnh.
Lực lượng của Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đã đến Pakistan và tập hợp tại căn cứ Nur Khan ở ngoại ô Islamabad. CNN dẫn nguồn thạo tin cho biết IRGC sẽ hỗ trợ hậu cần cho phái đoàn Iran đàm phán tại Pakistan, ngoài ra một thành viên IRGC cũng sẽ đưa ra những “tham vấn”.
Phát biểu từ Nhà Trắng ngày 12.4, Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó nói về tiến trình đàm phán rằng: “Hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra. Có thể họ đạt được thỏa thuận, có thể không. Điều đó không quan trọng. Từ góc độ của Mỹ, chúng tôi đã thắng”.
