Hành trình sáng lập và điều hành Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử của ông Lê Xuân Niêm – một cựu chiến binh trong hơn ba thập kỷ qua, là một bản hùng ca giữa đời thường, được viết nên bởi máu, nước mắt và một trái tim rực lửa yêu nước.
Sinh năm 1949, năm 1965, khi mới bước sang tuổi 16, chàng thiếu niên Lê Xuân Niêm đã giấu gia đình để tòng quân.
Tuổi thanh xuân của ông gắn liền với vùng đất Quảng Trị anh hùng, cùng Trung đoàn 812 đơn vị ông, qua từng trận đánh ở Cồn Tiên, Dốc Miếu, Thành cổ Quảng Trị…
Bản thân ông cũng là thương binh hạng 4/4. Trở về từ chiến trường, ông công tác tại Quân khu Thủ đô, làm giáo viên, trợ lý quân lực, trợ lý chính sách trong nhịp sống thời bình.
Thế nhưng, những ám ảnh ngoài mặt trận về sự hy sinh của bao đồng đội vẫn khiến ông day dứt khôn nguôi. Năm 1992, ông xin nghỉ hưu sớm và thành lập Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử.
Chia sẻ về cơ duyên thành lập trung tâm, ông cho biết, vào tháng 5 năm 1992, ông đã tổ chức một cuộc gặp mặt quy mô lớn dành cho 1.400 cựu chiến sĩ Điện Biên Phủ tại Hội trường Ba Đình, và vinh dự mời được Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Định đến dự. Sự kiện thành công đã gây xúc động mạnh mẽ trong những người tham dự.
Tuy nhiên, ông Niêm nhận thấy, muốn tạo ra phong trào sâu rộng và lâu dài cho xã hội, cần phải có bộ máy và tính chuyên nghiệp. Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử sau đó đã ra đời, nhờ sự giúp đỡ của giáo sư – viện sĩ Phạm Minh Hạc, Phó trưởng ban thường trực – Ban Khoa giáo T.Ư Đảng lúc bấy giờ, ông Niêm chia sẻ.
Ngay từ ngày đầu thành lập, ông Niêm đã xác định trung tâm hoạt động với một tôn chỉ “6 tự”: tự nguyện, tự lo, tự làm, tự trang trải, tự nuôi nhau và tự chịu trách nhiệm. Vậy là ông cùng những đồng đội già tìm cách xã hội hóa phong trào.
Hơn 30 năm qua, dưới sự chèo lái của ông Lê Xuân Niêm, trung tâm đã làm được những điều mà không phải tổ chức nào cũng làm được. Ông và các cộng sự đã huy động được hàng trăm tỉ đồng để hỗ trợ các đối tượng chính sách và vùng căn cứ kháng chiến. Trung tâm đã xây dựng hàng loạt ngôi nhà tình nghĩa, hỗ trợ nhiều gia đình chính sách và người có công có hoàn cảnh khó khăn.
Ông đã tổ chức cho hàng triệu lượt người đi thực tế, tham quan các di tích văn hóa lịch sử, thăm chiến trường xưa, đặc biệt là những chuyến đi “Về nguồn với Bác Hồ” để bồi đắp lòng yêu nước và cách mạng.
Những chuyến xe của trung tâm lăn bánh khắp mọi miền Tổ quốc, từ ngã ba Đồng Lộc, Thành cổ Quảng Trị, đến Côn Đảo, Phú Quốc, đất mũi Cà Mau và vùng cao Tây Bắc, Việt Bắc…
Ông còn đưa hàng trăm đoàn cựu chiến binh và gia đình chính sách đến Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, để kết nối tinh thần quốc tế, quảng bá lịch sử kiên cường của dân tộc Việt Nam.
Đặc biệt, trăn trở trước một bộ phận thế hệ trẻ chưa quan tâm đến lịch sử, coi đây là môn học phụ, khô khan, nhàm chán, ông đã đúc kết toàn bộ lịch sử thời đại Hồ Chí Minh với “6 kỳ tích cách mạng” rất ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ để truyền đạt cho giới trẻ.
6 kỳ tích đó là: Cách mạng tháng Tám; kháng chiến chống Pháp; kháng chiến chống Mỹ (thống nhất non sông); các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả; đổi mới, xây dựng, hội nhập phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc thành công; nâng tầm vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thông qua cách hệ thống hóa này, lịch sử không còn là những con số, ngày tháng khô khan, mà biến thành niềm tự hào của người trẻ. Chính ông và đồng đội đã tạo ra một “trường học lịch sử không vách ngăn” trong cộng đồng.
Những cống hiến không mệt mỏi của cựu chiến binh Giám đốc Lê Xuân Niêm và tập thể Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng tấm Huân chương Lao động hạng nhì và hạng ba, cùng nhiều bằng khen của các bộ, ngành T.Ư.
Nhưng với ông, phần thưởng cao quý nhất là sự tin yêu của nhân dân, sự trân trọng của đồng đội và sự chuyển biến trong nhận thức của các thế hệ trẻ.
Ở độ tuổi 77, khi những vết thương cũ vẫn còn đau nhức, nhưng ông Niêm vẫn đang trực tiếp quản lý trung tâm cùng các văn phòng đại diện, 4 câu lạc bộ Người Anh hùng và nhân chứng kể chuyện lịch sử cho tuổi trẻ nhà trường.
Thông điệp lớn nhất mà người lính già muốn gửi gắm đến thế hệ thanh niên ngày nay rằng: “Nếu thế hệ trẻ không biết được lịch sử, không hiểu được 6 kỳ tích vĩ đại của dân tộc mà cha ông đã đánh đổi bằng cả máu xương và nước mắt, thì làm sao có được hòa bình”.
Tối 26.3, bác sĩ trẻ Trương Văn Khánh Nguyên (Phó trưởng khoa Nội tim mạch, Bí thư Chi đoàn Bệnh viện (BV) Đa khoa tỉnh Quảng Trị) vẫn đang trong ca trực, lặng lẽ theo dõi lại ca phẫu thuật vừa hoàn tất vào buổi trưa cùng ngày. Bác sĩ Nguyên đã làm một việc đầy ý nghĩa góp phần "hồi sinh" trái tim cho một bệnh nhân nghèo trong ngày thành lập Đoàn.
Anh Nguyên không giấu được sự phấn khởi khi ca bệnh tiến triển tốt, dù với anh, việc cứu chữa cho bệnh nhân vốn là công việc quen thuộc hằng ngày. "Ca bệnh này có khác biệt với những ca bệnh khác, khi được chi đoàn phát hiện trong một chuyến thiện nguyện đầu tháng 2. Ngày 23.3, họ liên lạc lại với tôi, sau đó về làm các thủ tục nhập viện, đến chiều 26.3 thì vào phòng phẫu thuật do chính tôi thực hiện", anh Nguyên cho biết.
Bệnh nhân là bà H.T.X (52 tuổi, ở Quảng Trị) - người Vân Kiều, được các bác sĩ phát hiện mắc bệnh thông liên nhĩ, một bệnh tim bẩm sinh phổ biến nếu để kéo dài sẽ tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm.
"Bà X. chỉ đưa con đi khám, nhưng khi đến nơi bà bảo mệt, thế là các bác sĩ đưa bà vào khám, sàng lọc rồi phát hiện ra căn bệnh. Lúc này, các bác sĩ gọi tôi tới vì tôi vừa là trưởng đoàn vừa là bác sĩ can thiệp tim mạch. Tôi giải thích về tình trạng bệnh cho bà X., khuyên bà nên sớm chữa trị và để lại thông tin liên lạc cho gia đình", anh Nguyên kể lại.
Nhờ sự phát triển của kỹ thuật tim mạch can thiệp cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, ca can thiệp diễn ra thành công. Hai giờ sau phẫu thuật, bà X. đã tỉnh táo, có thể trò chuyện bình thường. "Lâu nay cứ thấy mệt mỏi, khó thở, tôi lo lắm nhưng do đường sá xa xôi, lại không biết nhiều về bệnh nên cứ chịu đựng vậy. May mắn là được các bác sĩ đến khám, phát hiện ra bệnh, giúp tôi về BV điều trị", bà X. xúc động nói.
Hoạt động thăm khám, cấp phát thuốc miễn phí đã trở thành hoạt động phổ biến trong mỗi chương trình của các tổ chức Đoàn thanh niên mỗi khi triển khai các chương trình. Riêng với Chi đoàn BV đa khoa tỉnh Quảng Trị, hoạt động này được tổ chức thường niên một cách rất khác: chuyên sâu và bài bản hơn. "Thông thường, tôi thấy hoạt động này tổ chức rất nhiều, chủ yếu là khám sơ bộ rồi cấp phát thuốc. Nhưng với lợi thế vốn có của một BV, tôi nghĩ chi đoàn của mình phải làm khác hơn, thể hiện vai trò chuyên môn của mình hơn", anh Nguyên chia sẻ.
Trong chuyến đi thiện nguyện ở xã Lìa vừa rồi, Chi đoàn BV Đa khoa tỉnh Quảng Trị đã đưa hơn 40 y bác sĩ trẻ với đủ các chuyên khoa nội tim mạch, sản, nhi… tham gia cùng với các thiết bị, máy móc hiện đại, chuyên sâu mà rất ít BV công được phép mang đi trong các chuyến thiện nguyện. Đó chính là sự khác biệt mà thủ lĩnh chi đoàn BV mong muốn.
Chị Nguyễn Thị Thảo, bác sĩ Khoa Nội tim mạch, BV đa khoa tỉnh Quảng Trị, cho biết rất hồ hởi trong những chuyến đi thiện nguyện vùng cao, khi được đến những nơi xa xôi thăm khám cho những "vị khách đặc biệt".
"Khi đến thăm khám miễn phí cho những người nghèo ở các địa phương xa xôi, tôi mang một cảm xúc, một tinh thần rất khác; cảm thấy công việc thăm khám, chữa trị cho bệnh nhân ở đây mang ý nghĩa đặc biệt, nhân văn hơn so với công việc thăm khám thường ngày cho những bệnh nhân là khách hàng. Tôi mong muốn những chuyến đi sau này sẽ đến được những nơi xa hơn, phát hiện và chữa trị được cho nhiều người hơn như trường hợp của bà X.", chị Thảo nói.
Là một freelancer, Tạ Nhật Trinh (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) thường xuyên lựa chọn quán cà phê như một văn phòng làm việc quen thuộc của mình. Do tính chất công việc tự do và không gian ở nhà khá đông người, Trinh cảm thấy làm việc tại quán giúp tập trung hơn.
Mỗi tuần, Trinh đến quán khoảng 3 - 4 lần, chi khoảng 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần, tương đương gần 200.000 đồng/tuần. Ngoài ra, những lần gặp gỡ bạn bè hoặc đối tác, mức chi cho việc ngồi quán cà phê sẽ tăng lên 500.000 đồng - 800.000 đồng/tuần. Theo Trinh, đây là mức chi hợp lý vì quán cà phê có sẵn wifi, không gian phù hợp có thể ngồi làm việc trong thời gian dài.
"Ở nhà đôi khi cũng phát sinh chi phí ăn uống rồi tiền điện... thì cũng vậy nên ra quán cà phê lại thuận tiện hơn, không có tốn kém lắm", Trinh nói.
Còn là sinh viên nhưng nhiều bạn vẫn chịu chi một khoản tiền không nhỏ trong sinh hoạt phí để ra quán cà phê học bài.
Phan Thanh Nam, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết bản thân thường đến quán cà phê để học bài khoảng 5 lần mỗi tuần. Mỗi lần, Nam chi khoảng 50.000 đồng cho một ly nước, tương đương khoảng 250.000 - 400.000 đồng mỗi tuần, gồm cả phí khác như gửi xe, phụ thu, đồ ăn nhẹ. Theo Nam, khoản chi này hoàn toàn xứng đáng nếu giúp việc học tập hiệu quả hơn.
"Ở nhà em không thể tập trung được do các yếu tố tác động, nhưng ra quán cà phê lại học hiệu quả hơn vì có bạn bè học cùng, không gian thoải mái nên số tiền bỏ ra là đáng. Còn nếu chỉ đi để trò chuyện, vui chơi với bạn bè mà tuần nào cũng tốn chừng đó thì hơi nhiều", Nam chia sẻ.
Còn Phạm Thị Bạch Cúc, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho biết bản thân đi cà phê gần như 6 ngày mỗi tuần để học bài hoặc gặp gỡ bạn bè. Mức chi của Cúc cho thói quen này khoảng từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi tuần cho thức uống và đồ ăn nhẹ nếu mời bạn bè hay phụ phí cần ngồi lâu lúc mùa thi.
Theo Cúc, việc giới trẻ ngày nay chọn quán cà phê để học tập và làm việc là xu hướng khá phổ biến bởi sự tiện lợi nên chấp nhận chi để có không gian "chill" hơn, đẹp hơn so với ngồi ở nhà hay ở trường. "Quán cà phê có máy lạnh, wifi, có những quán chỉ cần gọi một ly nước vài chục nghìn là có thể ngồi lâu nên rất thuận tiện cho mọi người, khoản chi này xứng đáng", Cúc chia sẻ.
Ngồi quán cà phê trở thành nhu cầu thiết yếu
Nguyễn Mai Hân (26 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM) cho biết bản thân thường xuyên đi quán cà phê khoảng 4 lần mỗi tuần, nhất là mỗi khi cảm thấy chán hoặc khó tập trung làm việc ở nhà. Hân thường chọn nhiều quán khác nhau thay vì cố định một địa điểm và có thể ngồi từ 5 - 6 tiếng để hoàn thành công việc.
"Mỗi lần khoảng 50.000 đồng/đồ uống thì mỗi tuần mình sẽ tốn từ 200.000 đồng - 400.000 đồng, kèm thêm đồ ăn, phụ phí, gửi xe... cho việc đi quán cà phê, nó gần như không thể thiếu rồi", Hân nói. Theo Hân, chi phí mỗi tuần không quá nhiều, nhưng khoản chi này hợp lý và cần thiết trong cuộc sống của mình.
Còn Trần Thanh Liễu, sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay thường tốn khoảng 45.000 đồng đến dưới 50.000 đồng/đồ uống cho mỗi lần ngồi quán cà phê và đi khoảng 3-4 lần mỗi tuần, đặc biệt nhiều hơn (5-6 lần/tuần) vào mùa thi. "Mình bỏ ra khoản tiền không nhiều nhưng đổi lại có không gian tốt hơn để học hiệu quả hơn thì đây là chi phí mua sự hiệu quả, rất cần", Liễu nói.
Với Nguyễn Thị Nga (31 tuổi, làm freelance content writer, ngụ P.An Hội Đông, TP.HCM) thì quán cà phê như "ngôi nhà thứ hai". Cứ 3-4 lần một tuần, Nga lại mang laptop ra quán cà phê để học ngoại ngữ online, giải trí hoặc chạy deadline và mỗi lần như vậy Nga chi khoảng 45.000 – 60.000 đồng/món ăn uống. "Nếu tuần nào có gặp gỡ bạn bè thì khoản chi của mình có thể lên tới hơn 500.000 đồng/tuần", Nga cho biết. Theo Nga, hầu hết quán cà phê đều có trang trí đẹp, không gian mở và tiện nghi tạo cảm giác thoải mái. "Hơn nữa mình có thể chụp ảnh, thư giãn, tiện gặp bạn bè nên mình chi tiền cho điều này để bản thân được tận hưởng", Nga nói.
Không chỉ khiến trẻ em thích thú, hoạt động lái xe tăng mini còn kéo nhiều bạn trẻ và gia đình tìm đến vì cảm giác mới lạ, đậm không khí lịch sử và rất dễ tạo nên những bức ảnh "triệu like".
Tại một góc ở Khu du lịch văn hóa Suối Tiên (TP.HCM), nhiều du khách đến đây để trải nghiệm lái xe tăng mini giữa không gian xanh mát.
Anh Nguyễn Bách (35 tuổi), ngụ tại đường Nguyễn Kiệm, P.Đức Nhuận (TP.HCM), đưa con đến trải nghiệm từ sớm. Anh cho biết cảm giác đầu tiên là rất thú vị vì trò chơi vừa mới lạ, vừa gợi liên tưởng đến không khí lịch sử trong những ngày tháng 4.
"Chỉ vài phút làm quen, hai cha con đã chinh phục được xe tăng và lái qua hàng loạt địa hình đất, đá, sỏi… Mình cho rằng mô hình này sẽ còn hấp dẫn hơn nữa nếu có thêm nhiều dạng địa hình để người chơi thử sức", anh chia sẻ.
Không chỉ người lớn, nhiều em nhỏ cũng tỏ ra đặc biệt hào hứng. Anh Lê Viết Hải (34 tuổi), ngụ tại đường Trương Văn Hải, P.Tăng Nhơn Phú (TP.HCM), đưa hai con 7 tuổi và 9 tuổi đến trải nghiệm. Anh kể cả ba bố con đều rất thích vì đây là cảm giác khác hẳn những loại xe thường chơi ở công viên.
"Cảm giác hào hứng, mới lạ lắm. Vì lái loại xe này khác hơn so với các xe từng chơi ở công viên. Qua trò chơi này, mình cũng muốn cho các con biết xưa kia cha ông ta lái xe tăng là như thế nào", anh Hải chia sẻ.
Bé Ken, con trai anh Hải, bày tỏ sự thích thú: "Trò chơi này rất tuyệt vời. Vừa được ngồi trên xe tăng, vừa ngắm nghía nông trại dừa xung quanh. Con thấy thích lắm, muốn đi thêm một vòng nữa".
Nguyễn Ngọc Hải (24 tuổi), nhân viên tại khu vực xe tăng mini, cho biết cách lái xe tăng mini không quá phức tạp nên phần lớn khách chỉ mất một lúc ngắn để làm quen. Người chơi sẽ được hướng dẫn điều khiển theo hướng trái, phải, cách đạp ga, cua tay…
"Sáng 30.4, khách rất đông, có khoảng 300 lượt xe. Nhiều lúc khách còn xếp hàng chờ tới lượt", Hải nói.
Còn tại khu vực bên ngoài, dàn xe tăng mini đã thu hút nhiều người đứng lại chụp ảnh, quay video. Cờ đỏ tung bay, mô hình xe bọc thép cỡ nhỏ cùng không khí rộn ràng dịp lễ khiến nơi này nhanh chóng thành điểm check-in được nhiều gia đình và bạn trẻ tìm đến.
Nguyễn Ngọc Thảo My (24 tuổi), ngụ tại đường Nguyễn Duy Trinh, P.Bình Trưng (TP.HCM), tranh thủ chụp ảnh cho các bé nhỏ bên dàn xe tăng mini. My cho biết không gian nơi đây rất đẹp mắt, mang lại cảm giác rất hào hùng.
Theo đại diện Khu du lịch văn hóa Suối Tiên (TP.HCM), ý tưởng phát triển sản phẩm "Xe tăng - Hành trình chiến xa" xuất phát từ mong muốn làm mới cách tiếp cận lịch sử bằng trải nghiệm thực tế, nhất là vào dịp 30.4. Thay vì chỉ xem biểu diễn hay trưng bày, du khách có thể trực tiếp tham gia hoạt động mang tính tương tác, từ đó cảm nhận lịch sử theo cách gần gũi hơn.
"Giới trẻ và các gia đình hiện nay có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm vừa có cảm xúc, vừa có tính tương tác cao và dễ chia sẻ. Vì vậy, mô hình xe tăng mini được xây dựng như một hình thức "nhập vai lịch sử" an toàn, sáng tạo, kết hợp yếu tố giải trí, giáo dục văn hóa và trải nghiệm thiên nhiên", đại diện khu du lịch cho biết.
Một điểm đáng chú ý là khu trò chơi được đặt trong không gian nông trại dừa. Du khách vừa có cảm giác phiêu lưu khi lái xe qua địa hình gồ ghề, vừa tận hưởng không gian xanh, thoáng và dễ chịu.
Về an toàn, vị này cho biết trò chơi được vận hành theo quy trình nhiều lớp. Du khách được hướng dẫn kỹ trước khi tham gia. Nhân viên giám sát trực tiếp trong suốt quá trình vận hành. Hệ thống xe được kiểm tra kỹ thuật thường xuyên. Địa hình cũng được thiết kế có kiểm soát về tốc độ và độ khó để phù hợp với nhiều nhóm khách, kể cả gia đình có trẻ em.
Giá vé hiện được áp dụng theo từng lượt trải nghiệm gồm 70.000 đồng/xe cho 1 khách, 120.000 đồng/xe cho 2 khách và 200.000 đồng/xe cho 3 đến 4 khách.
Theo đại diện khu du lịch, trẻ em vẫn có thể tham gia khi có người lớn đi cùng hoặc được hướng dẫn trực tiếp. Sau dịp lễ, dịch vụ này tiếp tục hoạt động và trở thành một trong những trải nghiệm nổi bật trong mùa cao điểm hè, đặc biệt là gắn với Lễ hội Trái cây Nam Bộ.
