Tin Gốc: Thanh Niên
Mexico hồi tháng 2 thông báo tiêu diệt Nemesio "El Mencho" Oseguera Cervantes, thủ lĩnh của Jalisco New Generation Cartel (CJNG), một trong những băng đảng bạo lực nhất nước này. El Mencho lẩn trốn từ năm 2011 trong các khu vực hẻo lánh, đồng thời không sử dụng ma túy hay rượu để tránh sơ suất.
Để tìm ra vị trí El Mencho, giới chức Mexico đã theo dõi một người tình của trùm ma túy, và người phụ nữ này đã dẫn họ đến biệt thự nghỉ dưỡng ở thị trấn Tapalpa, bang Jalisco. Khi cô rời đi, đặc nhiệm Mexico đã tiến hành chiến dịch đột kích, bắn hạ trùm ma túy cùng nhiều đàn em.
Cái chết của El Mencho làm dấy lên nhiều suy đoán về tương lai CJNG, khiến dư luận Mexico chú ý đến vợ ông trùm là Rosalinda Gonzalez Valencia, được biết đến với biệt danh La Jefa (bà trùm).
Các thông tin cho thấy trong thế giới ngầm ở Mỹ Latin, phụ nữ đang xuất hiện nhiều hơn ở mọi nấc thang quyền lực, từ "bóng hồng" bên cạnh ông trùm, mắt xích vận chuyển ma túy, cho đến vai trò điều hành mạng lưới tội phạm.
"Nếu là vợ thủ lĩnh cấp cao, nhiều khả năng họ biết về cách thức vận hành và chiến lược của băng đảng", Henry Ziemer, chuyên gia về tội phạm có tổ chức tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), nói. "Khi ông trùm bị bắt hoặc tiêu diệt, không loại trừ khả năng vợ ông ta sẽ tiếp quản hoạt động của tổ chức".
'Bà trùm'
Giáo sư Elaine Carey, Hiệp hội Sử gia Mỹ, mô tả Valencia giống như "quý tộc trong giới buôn ma túy". Valencia không chỉ là vợ trùm băng đảng, mà còn xuất thân từ gia đình có hoạt động buôn ma túy xuyên quốc gia. Hai người anh em của Valencia là đồng sáng lập băng đảng Los Cuinis, bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt đặc biệt năm 2015.
Los Cuinis từ lâu có mối liên hệ chặt chẽ với CJNG. Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), Los Cuinis như cánh tay tài chính và hậu cần của CJNG, đồng thời điều hành một mạng lưới rửa tiền đa tầng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực để phục vụ hoạt động của băng đảng.
Con đường leo lên đỉnh quyền lực của El Mencho trong CJNG được cho là gắn chặt với cuộc hôn nhân với Valencia, không phải Valencia bước vào thế giới ngầm nhờ cái bóng của chồng.
"El Mencho trở thành lãnh đạo CJNG bằng chiến lược 'ngoại giao hôn nhân'", chuyên gia an ninh Mexico David Saucedo nhận định. Nói cách khác, Valencia là một phần nền tảng giúp El Mencho xây dựng đế chế tội phạm của mình.
Giới chức Mexico từ lâu nghi ngờ Valencia là "giám đốc tài chính" của CJNG. Năm 2018, người phụ nữ này bị bắt và khởi tố với cáo buộc rửa tiền, nhưng chỉ vài tháng sau đã được trả tự do vì không đủ bằng chứng buộc tội.
Năm 2021, giới chức Mexico bắt Valencia lần hai, mô tả đây là "đòn giáng mạnh vào cấu trúc tài chính của tội phạm có tổ chức tại bang Jalisco". Năm 2023, Valencia bị kết án 5 năm tù vì tội "sử dụng nguồn tiền có nguồn gốc bất hợp pháp". Bà được trả tự do vào năm 2025 nhờ "cải tạo tốt".
"Valencia có vai trò mang tính nền tảng trong băng đảng, bởi bà ấy từ lâu đã trực tiếp dính líu đến dòng tiền của tổ chức", Deborah Bonello, tác giả một cuốn sách về sự trỗi dậy của phụ nữ trong các băng đảng ở Mỹ Latin, bình luận. "Hơn nữa, những cuộc hôn nhân trong thế giới đó không vận hành bình thường như chúng ta tưởng. Không ai biết liệu giữa họ còn là quan hệ tình cảm hay đơn thuần là mối liên kết quyền lực và lợi ích".
'Nữ hoàng cocaine'
Một trong những bà trùm tội phạm khét tiếng Mỹ Latin là Griselda Blanco, được mệnh danh là "nữ hoàng cocaine" của Colombia. Trong hành trình trở thành cái tên gieo rắc nỗi sợ trong thập niên 1970-1980, Blanco có không dưới ba đời chồng, và tất cả đều là cộng sự trong "đế chế tội phạm" của bà trùm.
Ở thời kỳ quyền lực đỉnh cao, Blanco bị cáo buộc đưa lượng lớn cocaine từ Colombia vào bang Florida, Mỹ. Các điều tra viên hạt Miami-Dade xác định Blanco là chủ mưu đứng sau hàng chục vụ giết người, với mức độ tàn nhẫn được cho là không hề kém, thậm chí còn vượt xa nhiều ông trùm cùng thời.
Blanco có mạng lưới sát thủ mang tên Pistoleros, đặc biệt ưa thích các vụ xả súng từ xe đang chạy.
"Ngay cả trong giới băng đảng khắp châu Mỹ những năm 1970-1980 vốn đã đầy rẫy những vụ thanh toán đẫm máu, bà ta vẫn nổi lên là kẻ đặc biệt tàn nhẫn", Claire White, giám đốc giáo dục tại The Mob Museum, nói với CNN.
Bạo lực không phải công cụ quyền lực duy nhất của Blanco. Cũng như nhiều bà trùm khác, năng lực của Blanco nằm ở khả năng tổ chức hậu cần và điều phối tài chính cho đế chế tội phạm trị giá được cho là lên tới hàng trăm triệu USD. Blanco rửa tiền chuyên nghiệp, điều hành một đế chế bất động sản, cùng một nhà máy sản xuất đồ lót.
Blanco tuyển mộ nhiều phụ nữ vào băng đảng hơn là nam giới và sử dụng họ làm người vận chuyển ma túy, nhờ ít bị nghi ngờ hơn.
"Bà ta có khả năng nhận ra năng lực của người khác, đặc biệt là nhìn thấy tiềm năng ở phụ nữ và đặt họ vào đúng vị trí", sử gia Carey nhận xét.
Blanco lẩn trốn pháp luật trong thời gian khá dài. Bà trùm bị truy tố từ năm 1975 với các cáo buộc liên bang về âm mưu sản xuất, buôn lậu và phân phối cocaine tại Mỹ và đến tháng 2/1985 mới sa lưới tại Irvine, bang California. Blanco lĩnh án 15 năm tù trong cùng năm.
9 năm sau, bang Florida tiếp tục truy tố Blanco vì ra lệnh thực hiện ba vụ giết người từ đầu thập niên 1980. Blanco nhận tội và thi hành đồng thời cả hai bản án.
Sau khi được trả tự do vào năm 2004, bà trùm bị trục xuất về Colombia. Tại đây, Blanco được cho là sống khá kín tiếng cho đến khi bị bắn chết ngay sau khi rời một cửa hàng bán thịt năm 2012.
'Cha nào, con nấy'
Khác với Valencia và Blanco, Antonella Marchant là mắt xích quyền lực trong băng Los Marchant ở Chile, khi trực tiếp cùng cha mình là Francisco Antonio Marchant Iglesias điều hành tổ chức tội phạm.
Theo giới chức Chile, băng Los Marchant nổi tiếng với việc nhập khẩu các lô cocaine quy mô lớn từ Bolivia rồi phân phối tại khu vực phía nam thủ đô Santiago. Antonella chủ yếu phụ trách dòng tiền và khâu hậu cần, những hoạt động then chốt giúp đường dây ma túy vận hành trơn tru.
Hai cha con bị bắt sau một vụ vận chuyển hơn 300 kg cocaine của băng Los Marchant vào tháng 12/2021. Tòa án Chile năm 2023 tuyên Antonella cùng cha mỗi người 15 năm tù, anh trai cô là Ricardo Marchant lĩnh án 12 năm.
Francisco tuyên bố ông mới là đầu não của đường dây, nhưng tòa án không chấp nhận lời giải thích đó. Theo hồ sơ xét xử, Antonella chuyên theo dõi các chuyến hàng ma túy và trực tiếp thu tiền, trong khi Francisco điều phối quan hệ với các nhà cung cấp. Từ đó, các thẩm phán kết luận rằng "vai trò lãnh đạo của băng nhóm thực chất chủ yếu nằm trong tay Antonella".
Sự việc này cũng bác bỏ quan niệm lâu nay rằng trong các "đế chế" tội phạm gia đình, người kế nghiệp mặc nhiên sẽ là con trai.
"Thực tế là tội phạm có tổ chức đang ngày càng cân bằng hơn về giới", bà White nhận định.
Những 'buchona' màu mè
Tuy nhiên, không phải mọi bà vợ của các ông trùm đều can dự vào hoạt động tội phạm. Một trong những hình mẫu phổ biến về vợ ông trùm ở Mexico là "buchona", tiếng lóng xuất phát từ bang Sinaloa chỉ bạn đời hoặc người tình của trùm ma túy. Cụm từ này gợi lên hình ảnh những phụ nữ gắn với phẫu thuật thẩm mỹ, móng đính kim cương và lối sống hào nhoáng trên Instagram.
Một trong những buchona nổi bật là Emma Coronel Aispuro, cựu hoa hậu sinh ra tại California, vợ trùm ma túy khét tiếng Joaquin Guzman. Kể từ năm 2019, El Chapo phải thụ án tù chung thân tại một nhà tù ở bang Colorado, Mỹ.
Emma gặp Guzman tại một bữa tiệc năm 2006, khi mới 17 tuổi, và kết hôn với trùm ma túy hơn mình 32 tuổi một năm sau đó. Về sau, cô được biết đến nhiều hơn với hình ảnh người mẫu và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, có hơn 500.000 người theo dõi trên Instagram.
Emma nhiều lần phủ nhận mức độ liên quan đến đế chế ma túy của chồng. Cô nói bản thân chưa từng hỏi Guzman về khối tài sản khổng lồ từng được Forbes ước tính khoảng 1 tỷ USD vào năm 2009.
Tuy nhiên, năm 2021, Emma bị bắt tại bang Virginia và lĩnh án 3 năm tù cùng 4 năm quản chế với các cáo buộc rửa tiền và liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy của Guzman.
Dù vậy, mức độ dính líu của Emma vẫn tương đối hạn chế nếu so với nhiều phụ nữ khác trong thế giới băng đảng. Theo sử gia Carey, những phụ nữ giữ vị trí chỉ huy trong các băng đảng thường khẳng định họ là bà trùm, không phải một buchona.
"Một bà trùm ma túy ở Sinaloa từng nói với tôi một câu nửa đùa nửa thật. 'Tôi không đi nâng ngực đâu, vì may riêng áo chống đạn cho vòng một mới rất tốn tiền'", Carey kể.
Tin Gốc: Vnexpress
Chiều 16.4, đoàn đại biểu Hội đồng Giao lưu chính trị Úc (APEC) do bà Sook Yee Lai, quyền Chủ tịch Hạ viện bang Tây Úc, đến thăm Báo Thanh Niên trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Ngọc Toàn, Phó chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, đã nhiệt liệt chào mừng đoàn đến thăm và tìm hiểu về hoạt động của báo.
Tiếp đoàn còn có nhà báo Nguyễn Trọng Phước, Ủy viên Ban Biên tập - Giám đốc Trung tâm Phát triển Nội dung số, ông Võ Thành Tâm, Trưởng phòng Hành chính trị sự, ông Nguyễn Xuân Đức, Giám đốc Trung tâm dịch vụ truyền thông, ông Võ Văn Ba, Trưởng ban Thanh niên và Cuộc sống, bà Nguyễn Thị Mai, Phó trưởng ban Quốc tế, bà Châu Bùi Nữ Vương, Bí thư Đoàn cơ sở, ông Phạm Thế Vinh, Thư ký tòa soạn và bà Phạm Vũ Vân Anh, Thư ký Ban Biên tập.
Sau khi đoàn thăm Trung tâm Phát triển nội dung số và Tòa soạn hội tụ của báo Thanh Niên, Tổng biên tập Nguyễn Ngọc Toàn đã giới thiệu thêm về hoạt động của báo và nhắc lại những dịp đón tiếp các đoàn đại biểu APEC sang thăm, làm việc tại Báo Thanh Niên vào các năm 2014, 2016 và 2019, trước khi bị gián đoạn bởi đại dịch Covid-19.
"Những lần gặp gỡ ấy không chỉ là cơ hội để trao đổi thông tin mà còn là dịp để những người làm báo chúng tôi được học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm quý báu từ các chính trị gia Úc trẻ tuổi", Tổng biên tập Nguyễn Ngọc Toàn cho biết.
"Chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng việc thắt chặt tình hữu nghị, sự hợp tác và hiểu biết lẫn nhau giữa thanh niên thế giới, trong đó có Việt Nam và Úc là vô cùng quan trọng. Vì thế, Báo Thanh Niên thường xuyên có nhiều tin, bài phản ánh sinh động về những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội toàn diện và những thành công của giới trẻ Úc", ông Nguyễn Ngọc Toàn phát biểu và bày tỏ hy vọng chuyến thăm, làm việc lần này của đoàn đại biểu APEC tại Việt Nam sẽ tiếp tục củng cố sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác giữa thanh niên 2 nước ngày càng hiệu quả hơn trong thời gian tới.
Tại buổi làm việc, bà Sook bày tỏ sự ấn tượng khi đến thăm Báo Thanh Niên và chia sẻ những điểm tương đồng, cũng như nhấn mạnh việc Úc và Việt Nam là 2 láng giềng có quan hệ gần gũi.
"Chúng tôi có thể thấy những điểm khác biệt nhưng đa số là những điểm tương đồng, trong đó có cách sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là trên YouTube và đối tượng hướng đến là giới trẻ. Điều này đồng nghĩa với việc hướng đến tương lai và chăm lo cho thế hệ tương lai của đất nước. Những thông tin các bạn chia sẻ trên mạng xã hội ở Việt Nam đã chạm đến những khu vực khác trên thế giới, nhất là ở Úc", bà nhận định.
"Chúng tôi rất hân hạnh và mong có cơ hội đón tiếp các bạn đến đất nước chúng tôi để xem có gì khác biệt và nét văn hóa nổi bật của chúng tôi, và tôi cũng mong ngày đó không còn xa", theo bà Sook.
Tại buổi làm việc, bà Clare Manton, Cố vấn cấp cao của Bộ trưởng Môi trường và Nước Liên bang Úc, thích thú về việc Báo Thanh Niên vẫn giữ truyền thống là tờ báo in và phát triển các nền tảng số.
"Quá trình chuyển đổi số của Báo Thanh Niên rất thú vị. Tôi thắc mắc làm sao Báo Thanh Niên có thể cân bằng được việc vừa xuất bản báo in truyền thống và đưa tin trên mạng xã hội", bà đặt câu hỏi.
Đáp lời, Tổng biên tập Nguyễn Ngọc Toàn cho biết rằng để duy trì báo in, Thanh Niên phân bổ các nguồn thông tin sao cho hài hòa giữa các nền tảng. "Báo in có đối tượng bạn đọc lớn tuổi hơn, chúng tôi dành những vấn đề thời sự, chính trị của đất nước và thế giới, là các vấn đề nhóm bạn đọc này theo dõi và quan tâm", ông thông tin.
Ông cho biết tờ báo đặc biệt quan tâm chuyển đổi số, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) để tiếp cận nhiều hơn với các bạn đọc trẻ. "Ngoài ra, chúng tôi tổ chức nhiều hoạt động phục vụ bạn đọc, ví dụ trong sinh viên, chúng tôi phát động chương trình sống đẹp, các hoạt động văn hóa văn nghệ, cuộc thi phim ngắn, giải bóng đá sinh viên trong nước và quốc tế, đặc biệt là các nước Đông Nam Á", ông nói thêm.
Ông Sam Brennan, Cố vấn của Thượng nghị sĩ Úc David Shoebridge đặt câu hỏi về việc Báo Thanh Niên đã bị ảnh hưởng và vượt qua đại dịch Covid-19 ra sao.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn nói rằng đây là câu hỏi để lại rất nhiều cảm xúc. Ông cho biết người dân Việt Nam nói riêng và trên toàn thế giới nói chung vượt qua một cơn đại dịch khủng khiếp trong lịch sử và Báo Thanh Niên cũng bị tác động lớn trong đại dịch. Theo đó, Thanh Niên đã phải tạm đóng cửa nhà in, đóng cửa tòa soạn báo in trong một thời gian, còn một phóng viên ảnh và một nhân viên nhà in cũng qua đời do đại dịch.
Sau khi đại dịch đi qua và báo mở cửa trở lại, để cứu giúp các mảnh đời khó khăn, Thanh Niên đã triển khai vận động bạn đọc, vận động mọi người ủng hộ chương trình nuôi trẻ mồ côi sau đại dịch Covid-19. Đến nay, chương trình rất thành công khi tiếp cận được 2.000 trẻ mồ côi ở TPHCM và hiện nuôi khoảng 500 trẻ mồ côi đến 18 tuổi.
"Tháng 9 sắp tới, chúng tôi sẽ kỷ niệm 5 năm ngày khởi xướng chương trình này. Chúng tôi tự hào đã đồng hành với 500 bạn trẻ mồ côi được 5 năm. Các bạn vượt qua nghịch cảnh khi mất bố mẹ, vẫn tiếp tục đến trường, tiếp tục học hành", ông Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh.
Cơ hội giao lưu
Tại buổi làm việc, bạn Vũ Thụy Trúc Linh, sinh viên UEF, đặt câu hỏi về những điều các chính trị gia Úc trông đợi từ những người trẻ đến đất nước này. "Tôi đặt câu hỏi này vì tôi mong Việt Nam và Úc sẽ xích lại gần nhau hơn nữa, và biết đâu tôi sẽ có cơ hội đến Úc làm việc trong tương lai", nữ sinh viên chia sẻ thêm.
Trả lời câu hỏi trên, bà Sook nói rằng người Việt rất được yêu mến tại Úc. "Chúng tôi luôn chào đón các sinh viên. Các bạn sẽ không phải nhớ về ẩm thực Việt, vì bạn có thể tìm thấy những món ăn Việt ở Úc. Có lẽ không giống tuyệt đối nhưng không tệ chút nào", bà cho biết.
Về việc chào đón bạn trẻ người Việt, bà Sook cho biết tại đó, các bạn sẽ có trải nghiệm "ở xa nhà mà như ở nhà".
Bà Sook kể thêm về những mối quan tâm của Úc, trong đó cũng có việc chuyển đổi số và thúc đẩy sự tham gia của người trẻ trong cộng đồng. "Chúng tôi nhìn vào Việt Nam và ý thức được rằng khi thanh niên tham gia đóng góp xây dựng đất nước thì đất nước đó phát triển rất mạnh", bà nhận định.
Sinh viên Nguyễn Trí Dũng (UEF) thắc mắc về những cơ hội hợp tác giữa những tờ báo lớn ở Úc như Sydney Morning Herald với Báo Thanh Niên trong tương lai.
Đáp lời, bà Sook cho biết Úc cũng có các cơ quan truyền thông quốc gia và những tờ báo khác nhau tại các bang, với những phong cách khác nhau phục vụ nhiều đối tượng độc giả.
Ông Sam Brennan, Cố vấn của Thượng nghị sĩ David Shoebridge cho biết rất nhiều báo đài Úc đánh giá cao những nguồn thông tin từ nước ngoài. "Nếu họ muốn tìm hiểu về một nước nào đó, họ cũng sẽ cần những người nắm kiến thức về đất nước đó. Nếu ở Việt Nam có những người nắm vững những vấn đề đó thì chắc chắn là có cơ hội hợp tác với báo đài ở Úc", ông nói.
Tin Gốc: Thanh Niên
Phái đoàn Mỹ và Iran cuối tuần qua gặp nhau tại khách sạn Serena ở Islamabad, thủ đô Pakistan để đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây là cuộc gặp trực tiếp cấp cao nhất giữa hai bên kể từ năm 1979.
Tuy nhiên, sau gần 21 giờ đàm phán xuyên đêm, hai phái đoàn rời Pakistan mà không đạt thỏa thuận. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay phía Mỹ đã đưa ra "đề nghị cuối cùng và tốt nhất", song Iran đã "chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi".
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran cho hay các yêu cầu của Mỹ là "quá đáng" khiến các nhà đàm phán nước này không thể chấp nhận. Theo Tasnim, Iran đã đưa ra "những sáng kiến và đề xuất hợp lý", thêm rằng phía Mỹ "tính toán sai về chiến thuật đàm phán", đồng thời cảnh báo hiện trạng ở eo biển Hormuz sẽ không thể thay đổi "trừ phi Mỹ nhất trí với một thỏa thuận hợp lý".
Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post rằng Mỹ và Iran đã không đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề do Washington đưa ra. Những yêu cầu này bao gồm Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium và cho phép Mỹ thu hồi lượng uranium đã được làm giàu ở mức cao, đồng thời tháo dỡ toàn bộ các cơ sở làm giàu hạt nhân chủ chốt.
Washington còn muốn Tehran chấp nhận khuôn khổ giảm căng thẳng rộng hơn với sự tham gia của các nước trong khu vực, ngừng tài trợ cho những lực lượng ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah và Houthi ở Trung Đông. Điều kiện tiếp theo mà Mỹ đưa ra là Iran phải mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, cho phép tàu thuyền qua lại mà không thu phí.
Phía Mỹ cũng đưa kèm những đề nghị hấp dẫn, gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran, giúp quốc gia này hội nhập hoàn toàn với quốc tế, thậm chí là để ngỏ cơ hội thiết lập quan hệ đối tác, Saeed Shah, nhà bình luận của Time, dẫn các nguồn thạo tin cho biết.
"Washington dường như muốn thử nghiệm xem giới lãnh đạo Iran, sau khi trải qua 6 tuần xung đột và cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, giờ đây có chịu khuất phục hay không", Shah viết.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận bất đồng về "hai hoặc ba vấn đề then chốt" đã ngăn cản Tehran và Washington tiến tới thỏa thuận. Theo ông, hai bên đã đồng thuận về một số vấn đề, nhưng vẫn còn "khoảng cách về quan điểm" trong những chủ đề khác.
Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin rằng trong những điểm bất đồng có vấn đề về quyền đi lại qua eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
Về eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ý tưởng về việc Mỹ và Iran cùng quản lý eo biển này. Tuy nhiên, Tehran bác bỏ ý tưởng đó, nói rằng Hormuz thuộc lãnh hải của Iran và Oman, do đó chỉ có hai nước này mới có quyền quản lý eo biển.
Iran dường như tin rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới, là lợi thế rõ ràng nhất mà họ đang nắm giữ để làm đòn bẩy mặc cả. "Tehran chưa sẵn sàng cho những gì mà họ xem như là đầu hàng", bình luận viên Shah cho hay.
Hãng tin Fars của Iran dẫn lời một quan chức nước này cho rằng Mỹ đưa ra "yêu sách thái quá" về eo biển Hormuz. "Có vẻ như Mỹ đang muốn thông qua đàm phán để có được những gì họ chưa đạt được trong 40 ngày xung đột", quan chức này nói.
Ngoài eo biển Hormuz, một nhà phân tích thân cận với chính phủ Iran nói với New York Times rằng các cuộc đàm phán tan vỡ do Mỹ yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm.
Trong văn bản phản hồi, phái đoàn Iran cho biết họ sẵn sàng ngừng làm giàu uranium trong không quá 5 năm. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất này.
Hai quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ cho hay Washington còn yêu cầu Tehran chuyển hơn 400 kg uranium đã làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ nước này. Các quan chức Iran từ chối, tuyên bố số uranium đó phải được giữ lại bên trong Iran, nhưng đề xuất pha loãng nồng độ để không thể sử dụng cho mục đích chế tạo vũ khí hạt nhân.
Nhưng phía Mỹ bác bỏ, lo ngại rằng việc để số uranium này tiếp tục nằm trong tay Iran sẽ tạo ra nguy cơ chúng được tái làm giàu trong tương lai để chế tạo bom hạt nhân.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói các bên "chỉ còn cách Bản ghi nhớ Islamabad trong gang tấc" thì vấp phải những yêu cầu quá mức và sự thay đổi điều kiện đàm phán từ phái đoàn Mỹ.
Phó tổng thống Vance cho hay phái đoàn Mỹ quyết định rời bàn đàm phán vào sáng 12/4, sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt thỏa thuận.
"Họ phải quay về Tehran, xin ý kiến từ Lãnh tụ Tối cao hoặc ai đó khác, để thực sự được phê chuẩn các điều khoản", ông Vance nói. "Các cuộc đàm phán có tiếp diễn hay có đạt được thỏa thuận hay không tùy thuộc vào Iran, vì chúng tôi đã đưa ra rất nhiều đề xuất".
Kamran Bokhari, chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Chính sách Trung Đông ở Washington, nhận định các yêu cầu của Mỹ về vấn đề hạt nhân không để lại lối thoát để phía Iran có thể giữ thể diện, khi Tehran vốn coi chương trình hạt nhân là vấn đề tự tôn dân tộc. Ông coi việc phái đoàn Mỹ rời đi là "chiêu thức bỏ ngang kinh điển" trong sách lược đàm phán của Tổng thống Trump.
"Người Iran không muốn mình trông như thể đã đầu hàng. Uy tín của chính quyền ở trong nước và nước ngoài đang bị đe dọa", Bokhari nói.
Mohammad Javad Zarif, người từng là ngoại trưởng Iran khi quốc gia này đạt được thỏa thuận hạt nhân với Mỹ năm 2015, cho biết trên mạng xã hội rằng chính những bình luận của ông Vance trước khi rời Pakistan đã phản ánh lý do vòng đàm phán mới nhất thất bại.
"Mỹ phải học được rằng các vị không thể áp đặt điều khoản lên Iran", ông nói và thêm rằng "vẫn chưa quá muộn để học điều đó".
Nhiều nhà quan sát cũng tỏ ra lạc quan về triển vọng hai bên nối lại đàm phán. Muhammad Saeed, tướng về hưu của Pakistan, cho hay Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian chuyển thông điệp giữa Mỹ và Iran. Ông nói thêm Iran có thể sẽ đưa ra đề xuất hồi đáp Mỹ sau khi tham khảo ý kiến các lãnh đạo trong nước, đồng thời hướng tới việc sắp xếp một cuộc gặp tiếp theo.
"Không ai ở cả hai phía nói quá trình đàm phán đã chấm dứt", ông Saeed cho hay.
Ngay cả việc hai bên ngồi xuống đàm phán với nhau cũng đã được xem là bước đột phá của xung đột, theo Saeed Shah, nhà bình luận của Time.
Baqaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho rằng sau cuộc chiến hơn 6 tuần và nhiều năm nghi kỵ lẫn nhau, một vòng đàm phán duy nhất không bao giờ có thể giải quyết được tất cả những khác biệt giữa Mỹ với Iran. Trong khi đó, đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam cho hay cuộc đối thoại giữa hai bên đã diễn ra trong không khí trang trọng và ôn hòa.
"Các cuộc đàm phán tại Islamabad đã đặt nền móng cho một tiến trình ngoại giao. Nếu lòng tin và thiện chí được củng cố, tiến trình có thể tạo ra khuôn khổ bền vững vì lợi ích của tất cả các bên", ông nói.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận có thể đạt được nếu Washington "từ bỏ cách tiếp cận tối đa hóa yêu sách và tôn trọng quyền lợi của nhân dân Iran". Ông Vance cũng nói Tổng thống Trump sẵn sàng hướng tới một mối quan hệ bình thường hơn với Iran, nếu các điều kiện then chốt được đáp ứng.
Sina Toossi, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington, cho biết cả hai bên đều có động lực để tiếp tục đàm phán. "Cái giá nếu chiến tranh bùng phát trở lại sẽ rất lớn đối với cả hai bên", Toossi cảnh báo.
Tin Gốc: Vnexpress