Đó là nét tính cách đậm bản sắc vùng bên cạnh những giá trị chung của người Việt Nam: tinh thần yêu nước, cần cù, sáng tạo.
Nhân ái, nghĩa khí là tính cách nổi bật khi nói đến người dân Nam bộ. Điều kiện hình thành và phát triển ở mảnh đất phương Nam đã sản sinh và hun đúc những con người phóng khoáng, hào hiệp, trọng nghĩa, khinh tài. Đó là những con người biết quý trọng nơi bắt đầu sự sống và biết giữ gìn nền văn hiến của tổ tiên.
Xuôi dòng sử Việt, trên mảnh đất này đã hiện diện bao lớp người đến từ khắp các vùng miền, từ những người mưu sinh trên mọi nẻo đường, đến những bậc trượng phu nuôi chí lớn, tất cả đều tự tâm niệm làm việc nghĩa, thi ân bất cầu báo. Trong xóm nghèo hoặc khu dân cư khang trang, bất cứ nơi đâu cũng có thể nhận ra sự mộc mạc, tình nhân ái của người dân Nam bộ.
Xóm làng, con hẻm có những ông già, bà lão sống qua bao thời cuộc dạy cháu con giữ lòng tự trọng, san sẻ yêu thương, giúp nhau khi hữu sự. Chốn thị thành có không ít người giàu làm thiện nguyện, có nhiều công nhân vất vả lao động nhưng sẵn lòng chia sẻ phần thu nhập ít ỏi cho người khó khăn hơn.
Nghĩa tình Nam bộ được kế thừa từ tình yêu nước, thương người, vốn là phẩm chất truyền thống tốt đẹp của dân tộc kết tinh qua nhiều thế hệ đi mở cõi, hòa kết thành tính tình chân chất, hồn hậu, vị tha, trọng nghĩa, phóng khoáng và hào sảng. Nghĩa tình ấy thể hiện trong đấu tranh là sự nghĩa khí, kiên cường bảo vệ quê hương, giữ gìn từng tấc đất; nghĩa tình trong hòa bình là sự đùm bọc, chở che, vì yêu thương, nhân nghĩa mà thích nghi, mà vượt thoát những tư duy cạn hẹp trong dựng xây và phát triển quê hương.
Nghĩa tình đã trở thành đặc trưng trong văn hóa ứng xử, trong tư duy hành động của người dân TP.HCM và cũng là động lực quan trọng tạo nên sự đồng lòng, hiệp lực của toàn dân trong sự nghiệp kiến tạo phát triển thành phố, nhất là trong những lúc khó khăn. Nhiều phong trào khởi xướng từ thành phố như: Đền ơn đáp nghĩa, Xóa đói giảm nghèo, Giảm nghèo bền vững… đã lan tỏa cả nước và trở thành điển hình cho đặc tính nghĩa tình người Nam bộ.
Nhân ái dường như tự thân đã thấm đẫm trong mỗi con người thành phố bằng những hành động nhỏ như: bữa cơm 0 đồng cho các cụ già neo đơn, tủ bánh mì, bình trà đá miễn phí ven đường, những hộp cơm nhân đạo tại các bệnh viện…
Đi qua đại dịch Covid-19, nghĩa tình thành phố càng thêm sâu sắc, người thành phố gửi cho nhau từng bó rau, quả trứng, nhường nhau từng bình ô xy và từng chuyến xe hú còi chạy về bệnh viện dã chiến. Nghĩa tình trao đi, người thành phố đón nhận lại nghĩa tình quân dân cả nước hướng về tâm dịch. Đằng sau những sợi dây giăng của dãy nhà trọ, khu cách ly, tình nhân ái, nghĩa đồng bào ngời lên sức sống mãnh liệt.
Văn hóa nghĩa tình chính là nền tảng xã hội để Sài Gòn – Gia Định – TP.HCM lớn mạnh, trở thành TP.HCM mở rộng từ thời điểm 1.7.2025. Tạm phân tích 5 giai đoạn của một phần tư đầu thế kỷ 21 (2000 – 2008: Toàn cầu hóa cực thịnh; 2008 – 2016: Hậu khủng hoảng tài chính, điều chỉnh trật tự nền kinh tế; 2016 – 2019: Cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung; 2020 – 2022: Đại dịch Covid-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng, tác động mạnh mẽ đến nhận thức con người; 2022 – 2025: Xung đột địa chính trị gia tăng khắp thế giới), Việt Nam, trong đó có TP.HCM, xác định bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên hội nhập – kỷ nguyên vươn mình. Trên con đường ấy, nếu hội nhập là điều kiện khách quan cho sự phát triển thì vươn mình là phản ứng chủ động của một dân tộc có khát vọng và bản lĩnh. Nếu hội nhập là con đường, vươn mình là khát vọng, thì văn hóa và con người là linh hồn của sự phát triển và là nguồn sức mạnh để biến khát vọng thành hiện thực.
Với khát vọng gánh vác sứ mệnh: tiên phong đột phá, khai sáng, kiến tạo, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030 xác định: “Đẩy mạnh xây dựng và phát triển văn hóa TP.HCM thống nhất trong đa dạng, trên cơ sở bảo tồn và nâng tầm các giá trị văn hóa đặc trưng các khu vực, đảm bảo hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và yêu cầu hội nhập. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng bộ từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số với nền tảng là Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.
Để biến khát vọng thành hiện thực, việc xây dựng con người trong kỷ nguyên vươn mình phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược, quyết định trên con đường xây dựng TP.HCM – một đô thị đặc biệt văn minh, hiện đại, mà thấm đẫm nghĩa tình phương Nam.
Ở đó, truyền thống yêu nước, đoàn kết, năng động, sáng tạo tiếp tục được bồi đắp và phát triển; lòng nhân ái, tình yêu thương con người được vun đắp và phát huy; đức tính nghĩa tình trở thành nét văn hóa phổ biến, đặc trưng của người dân thành phố. Đó chính là gốc rễ bền lâu cho thành phố bước vững chắc vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Phòng CSGT Công an TP.HCM vừa thông báo phương án điều chỉnh giao thông tại khu vực trung tâm TP.HCM nhằm phục vụ chương trình đi bộ đồng hành kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh và ngày chạy bộ hưởng ứng Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 cuối tuần này.
Sáng 27.6, từ 4 giờ 30 đến khi kết thúc chương trình tổng duyệt đi bộ đồng hành kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, một số tuyến đường trung tâm sẽ tạm ngưng lưu thông.
Cụ thể, các phương tiện không được lưu thông trên đường Lê Duẩn, đoạn từ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa đến đường Công xã Paris và đường Pasteur, đoạn từ đường Hàn Thuyên đến đường Alexandre de Rhodes.
Trong ngày tổ chức chính thức 28.6, từ 5 giờ 30 đến khi kết thúc chương trình, các tuyến đường trên tiếp tục cấm xe để phục vụ sự kiện.
Chương trình đi bộ đồng hành dự kiến thu hút khoảng 5.000 người tham gia. Điểm xuất phát và về đích được bố trí trên đường Lê Duẩn, đoạn từ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa đến đường Phạm Ngọc Thạch. Sân khấu chính đặt tại khu vực giao lộ đường Lê Duẩn - đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa.
Lộ trình đoàn đi bộ gồm: đường Lê Duẩn - đường Công Xã Paris - đường Đồng Khởi - đường Lê Lợi - đường Nguyễn Huệ - đường Lê Thánh Tôn - đường Pasteur - đường Lê Duẩn.
Bên cạnh đó, sáng 27.6 còn diễn ra ngày chạy bộ hưởng ứng Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 với khoảng 8.000 người tham gia.
Đoàn chạy xuất phát lúc 6 giờ 30 từ khu vực Công viên 30 Tháng 4 trên đường Lê Duẩn, sau đó di chuyển qua đường Công Xã Paris, đường Đồng Khởi, đường Tôn Đức Thắng, đường Nguyễn Huệ, đường Lê Thánh Tôn, đường Pasteur và quay trở lại đích trên đường Lê Duẩn.
Trong thời gian thi công và tổ chức sự kiện, người dân có thể lựa chọn một số lộ trình thay thế để hạn chế ùn tắc và tránh khu vực cấm xe.
Đối với các xe lưu thông từ khu vực đường Lê Duẩn có thể đi theo hướng đường Phạm Ngọc Thạch - đường Võ Thị Sáu để tiếp tục hành trình. Một hướng khác là từ đường Lê Duẩn rẽ sang đường Công xã Paris, đi đường Nguyễn Du rồi kết nối với các tuyến đường trung tâm.
Các xe lưu thông trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa có thể đi theo đường Nguyễn Thị Minh Khai, rẽ đường Phạm Ngọc Thạch rồi tiếp tục lưu thông theo các hướng khác. Ngoài ra, người dân cũng có thể lựa chọn hướng đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - đường Lý Tự Trọng - đường Hai Bà Trưng để tiếp cận khu vực trung tâm thay cho đường Lê Duẩn.
Trong 2 buổi sáng diễn ra các hoạt động chính vào ngày 27 và 28.6, người dân đi về khu vực Bàn Cờ, Chợ Quán, An Đông có thể lưu thông theo hướng: đường Lê Duẩn - đường Phạm Ngọc Thạch - đường Alexandre de Rhodes - đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - đường Nguyễn Du - đường Cách mạng Tháng Tám - đường Nguyễn Thị Minh Khai.
Đối với hướng đi về khu vực Khánh Hội, Vĩnh Lộc, Xóm Chiếu, Tân Hưng, Tân Mỹ, người dân có thể lựa chọn lộ trình: đường Lê Thánh Tôn - đường Hai Bà Trưng - đường Tôn Đức Thắng - đường Hàm Nghi.
Trong khi đó, các xe đi về khu vực An Khánh và trung tâm phường Sài Gòn có thể lưu thông theo hướng: đường Lê Lợi - đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - đường Hàm Nghi - đường Hồ Tùng Mậu - dạ cầu Khánh Hội - đường Tôn Đức Thắng.
Phòng CSGT khuyến cáo người lái xe khi lưu thông qua khu vực tổ chức các chương trình cần giảm tốc độ, chấp hành hướng dẫn của lực lượng CSGT, lực lượng điều tiết giao thông và hệ thống báo hiệu trên đường.
Căn cứ tình hình giao thông thực tế, lực lượng chức năng sẽ tổ chức phân luồng phù hợp nhằm hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến việc đi lại và sinh hoạt của người dân tại khu vực trung tâm TP.HCM.
Trà Vinh (nay thuộc Vĩnh Long) là mảnh đất bảo bọc cả quãng tuổi thơ của chúng tôi. Đây là vùng đất duyên hải bằng phẳng, màu mỡ thuộc đồng bằng sông Cửu Long, nổi tiếng là đất lành với văn hóa đa dạng, đặc trưng bởi sự giao thoa lâu đời giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa. Nhắc đến Trà Vinh, ký ức của những người con xa xứ, du khách từng đặt chân đến đây, không thể không nhắc đến Ao Bà Om, Chùa Âng, Chùa Hang, Biển Ba Động... Giờ có thêm Cồn Chim, xã Hòa Minh, một cồn đất tự nhiên rộng hơn 60 ha nổi lên giữa dòng sông Cổ Chiên từ lâu đời, vài năm trở lại đây trở thành địa điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng ở phương Nam. Từ Trà Vinh, bạn tìm phương tiện di chuyển đến bến phà Phước Vinh (thuộc xã Long Hòa), sau đó sẽ có phà đưa bạn tới tận Cồn Chim, để rồi từ đây thấy mình sống chậm lại, bỏ lại ngoài kia những ồn ào đô thị.
Khung cảnh xinh đẹp, bình yên Cồn Chim
ẢNH: THÚY HẰNG
Chúng tôi chọn cách thuê xe đạp để vừa rèn luyện được sự dẻo dai của đôi chân, vừa khám phá được Cồn Chim với sự mộc mạc, dân dã nhất. Cồn Chim xinh đẹp với những con đường quanh co, trồng đầy các loại hoa tươi, rực rỡ bốn mùa. Những ngôi nhà thật khéo léo khi nằm gọn gàng, ngăn nắp với vườn rau, ruộng lúa, vuông tôm... Mái nhà lợp lá dừa, có cổng chào gỗ, hàng rào chính là những hàng bông trang, hoa mai rực rỡ.
Trước khi du lịch làm thay đổi diện mạo Cồn Chim, chúng tôi nghe người dân kể đây chỉ là một vùng đất mộc mạc với vài thửa ruộng, những hàng dừa. Bà con sống bằng nghề trồng trọt, chăn nuôi và đánh bắt thủy sản theo 2 mùa nước mặn - ngọt.
Từ năm 2019, Cồn Chim bắt đầu làm du lịch cộng đồng gắn với tận dụng lợi thế nông nghiệp sẵn có. Được sự định hướng, quan tâm của lãnh đạo địa phương về phát triển du lịch cộng đồng, những chính sách giúp người nông dân ở Cồn Chim được hỗ trợ về vốn, sửa sang nhà cửa, được tham gia các lớp bồi dưỡng như kết nối thị trường và phát triển; làm du lịch cộng đồng… Trải qua đại dịch Covid-19 với nhiều khó khăn, hiện du lịch xanh ở Cồn Chim phát triển hơn, do "tiếng lành đồn xa".
Với cách làm du lịch đặc biệt, mỗi hộ dân tại Cồn Chim tận dụng thế mạnh tự có để tạo nên sản phẩm du lịch riêng. Nhà thì làm homestay để du khách có thể lưu trú qua đêm; nhà thì phục vụ bánh xèo để khách thưởng thức với rau trái vườn nhà; nhà lại đón khách tới trải nghiệm xay bột làm bánh lá, chơi trò chơi dân gian; nhà mở tiệm cơm với những món đặc sản miền sông nước, phục vụ món dừa nước thơm ngon.
Sáng hôm ấy, đoàn khách của chúng tôi sau một hồi đạp xe thấm mệt thì bị thu hút bởi một ngôi nhà bán các món giải khát. Cô chủ dễ thương làm cho mỗi người một ly dừa nước dầm đậu phộng. Trời thì nắng nóng, món dừa nước dầm đậu phộng thơm bùi, càng ăn càng "bắt", bao nhiêu mệt nhọc giữa trưa hè bỗng chốc tiêu tan…
Chúng tôi đã đến Cồn Chim 2 lần, lần nào cũng bị chinh phục bởi sự mộc mạc, giản dị và đón tiếp nồng hậu của người địa phương. Và lần nào, điểm dừng chân cũng là tiệm cơm nhà chú Lê Văn Lương, hay còn gọi là chú Năm Lương, để thưởng thức "mâm cơm thuận thiên" với tôm, cá, rau, gỏi bông bần. Theo chia sẻ của cô chú Năm Lương, mâm cơm "thuận thiên" là ăn uống thuận theo tự nhiên, thức ăn được chế biến theo nguyên liệu bà con nuôi trồng ở địa phương, mùa nào thức ấy, món ăn vì thế vừa ngon vừa lành. Cũng theo cô Năm Lương, món gỏi bông bần chính là món đặc trưng, nói như ngôn ngữ gen Z là "món signature" của tiệm.
Nhà cô chú Năm Lương hầu như mọi thứ đều làm bằng gỗ, tre mộc mạc. Bờ sông bên hông nhà cô chú Năm Lương có một cây bần lớn, thường ra bông rất sớm. Thông thường bông bần nở rộ vào mùa mưa, tầm tháng 6 - 9 âm lịch hằng năm. Khi chúng tôi ghé, vào tháng 2 - 3, cây bần đã bắt đầu có bông. Món gỏi bông bần cô chú làm có vị hơi chát nhẹ, thanh mát, giòn sần sật của nhụy bần, cặp thêm con tôm luộc lột vỏ, chấm vào chén nước mắm chua ngọt, toàn bộ vị giác của người ăn được đánh thức tức thì.
Trò chuyện cùng khách, chú Năm Lương vồn vã: "Trước đây vùng đất này đúng nghĩa của một ốc đảo. Không điện, thiếu nước ngọt, phương tiện đi lại chủ yếu bằng ghe... Người dân nơi đây hầu như không ai biết về du lịch do từ lâu đã quen với làm nông, đánh bắt thủy sản. Ngay cả nghề nuôi trồng thủy sản cũng mới được du nhập khoảng 10 - 15 năm trở lại đây".
Nhưng mọi khó khăn đã lùi xa, giờ đây điện lưới, nước sạch đều đủ đầy ở Cồn Chim. Du lịch phát triển bền vững vừa giúp người dân ổn định cuộc sống, môi trường, thiên nhiên cũng được tôn trọng khi con người chung sống chan hòa. Đặc biệt, khi Cồn Chim được du khách biết tới nhiều hơn, cũng là lúc nỗi lo về việc ăn học của trẻ em nơi này bị đẩy lùi về phía sau. Chú Năm Lương chia sẻ: "Khi trước trẻ em trên cồn phải dậy từ rất sớm, đón những chuyến đò ngang sang Trà Vinh hay xa hơn là Bến Tre đi học. Dù sống ở vùng sông nước, nhưng gặp những khi trời mưa gió, cha mẹ vẫn lo nơm nớp. Giờ đây những chuyến phà qua lại thuận tiện, trẻ em đi học được thuận lợi hơn rất nhiều".
Như dòng chữ trên bức tường vàng tươi dọc con đường chúng tôi đạp xe - "Về Cồn Chim, người quê chỉ có tấm lòng", những tấm lòng ở cù lao xanh mướt đủ làm bình yên những tâm hồn xao động nơi phố thị và khiến người xa rồi nhớ mãi.
