“Không có cuộc giao tranh nào xảy ra giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ ngày 7/4/2026. Các hành động thù địch bắt đầu vào ngày 28/2/2026 đã chấm dứt”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và quyền Chủ tịch Thượng viện Chuck Grassley ngày 1/5.
Trong thư, ông Trump thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là “mối đe dọa đáng kể” đối với đất nước và quân đội Mỹ.
Bức thư được gửi khi sắp kết thúc thời hạn Tổng thống Mỹ có thể tự phát động chiến dịch quân sự mà không cần quốc hội phê chuẩn. Ông Trump thông báo với quốc hội về chiến sự với Iran khoảng 48 giờ sau khi quân đội Mỹ thực hiện đợt không kích đầu tiên, nghĩa là mốc 60 ngày kết thúc vào ngày 1/5.
Hiến pháp Mỹ trao cho quốc hội, không phải tổng thống, quyền tuyên chiến. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng với những chiến dịch ngắn hạn hoặc để đối phó nguy cơ cận kề.
Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành chiến dịch quân sự trong 60 ngày mà không cần sự phê chuẩn của quốc hội. Sau thời hạn này, Nhà Trắng phải chấm dứt hoặc xin quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch. Tổng thống Mỹ cũng có thể đề nghị gia hạn 30 ngày nếu quá trình rút quân đòi hỏi thêm thời gian để bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ.
Xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28/2 khi Mỹ – Israel tấn công hàng loạt mục tiêu ở Iran. Tehran sau đó đáp trả với chiến dịch trả đũa nhằm vào hàng loạt cơ sở quân sự của Washington tại khu vực, cũng như hạ tầng của nhiều quốc gia vùng Vịnh.
Hai bên đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4, theo giờ Mỹ, và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA ngày 1/5 cho biết nước này đã chuyển đề xuất đàm phán mới cho Mỹ thông qua Pakistan trong lúc các cuộc thảo luận giữa hai bên đang lâm vào bế tắc. Ông Trump cùng ngày tỏ ra không hài lòng với đề xuất và dọa giáng đòn dữ dội vào Iran nếu hai bên không đạt thỏa thuận.
“Họ đang đòi hỏi những điều mà tôi không thể chấp thuận”, Tổng thống Trump cho biết nhưng không nêu chi tiết.
Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ 5 và thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ ở Trung Đông, các tập đoàn hàng không vũ trụ và giới nhà thầu quốc phòng đang tìm cách xoay xở để theo kịp nhu cầu vũ khí của các nước.
Đó là lý do được cho sẽ khiến cuộc cạnh tranh giữa Boeing và Airbus lâu nay về các đơn đặt hàng máy bay thương mại không còn giữ vị trí trung tâm tại Triển lãm Hàng không Farnborough, vốn diễn ra 2 năm một lần, theo Reuters hôm 17.7.
"Môi trường an ninh toàn cầu ngày nay đang trở nên phức tạp và bất ổn hơn những gì chúng ta từng trải qua suốt nhiều thập niên, và chúng ta đang chứng kiến các mối đe dọa an ninh phát triển với tốc độ chóng mặt", Reuters dẫn lời đại tướng không quân Harv Smyth, Tham mưu trưởng Không quân Hoàng gia Anh, phát biểu tại hội nghị các tư lệnh không quân quốc tế trước thềm triển lãm.
Các nhà sản xuất vũ khí bước vào cuộc triển lãm trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng ở châu Âu tăng mạnh nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh, kèm theo đó là những câu hỏi chưa lời giải về việc chi vào đâu và chi như thế nào.
Ông Tom Enders, cựu Tổng giám đốc Airbus và hiện là đồng chủ tịch hãng khởi nghiệp quốc phòng Helsing (Đức), cảnh báo sự chuyển dịch sang máy bay không người lái và các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có thể mang đến tác động đột phá cho ngành quốc phòng, giống như cách thức SpaceX đã làm thay đổi ngành công nghiệp phóng tên lửa.
Ông Enders, một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất trong ngành, chỉ ra cuộc xung đột ở Ukraine và Iran đang cho thấy nhu cầu ngày càng cấp thiết hơn trong việc rút ngắn quá trình phát triển và đẩy mạnh sản xuất hàng loạt.
"Chúng tôi trước đây thường nói rằng các nhà thầu quân sự truyền thống chỉ hành động khi có chính phủ mở hầu bao", theo ông Enders.
Thế nhưng, giờ đây mọi thứ đã bắt đầu thay đổi. Những công ty ra đời muộn hơn đang hành xử vô cùng năng động và sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Họ tự chi tiền để đầu tư, và thế là các cơ quan mua sắm quốc phòng và những lực lượng vũ trang ngày càng nhận ra rằng đây là cách thức phù hợp hơn cho một ngành cần phải liên tục đổi mới, ông Enders phân tích.
Trong khi một số nguồn ngân sách quốc phòng dự kiến vẫn chi cho các chiến đấu cơ xuất xưởng từ các nhà thầu truyền thống như F-35 của Lockheed Martin và các mẫu máy bay của liên doanh Eurofighter, các công ty khởi nghiệp như Helsing và Anduril (Mỹ) đang tích cực thúc đẩy các hệ thống tác chiến ứng dụng AI, như khí tài không người lái phối hợp tác chiến với tiêm kích có người lái.
Tàu dầu Anatoly Kolodkin cập cảng Matanzas, phía đông thủ đô Havana, sáng 31/3 sau hành trình kéo dài ba tuần từ Nga. Ông Irenaldo Perez, phó giám đốc công ty dầu khí nhà nước Cuba CUPET, cho biết dầu thô Nga sẽ được tinh chế để sản xuất xăng, dầu diesel và nhiên liệu cho máy phát điện dự phòng.
Bộ Ngoại giao Cuba cảm ơn Nga về động thái thể hiện tình đoàn kết, khẳng định "sự hỗ trợ quý giá đến giữa lúc Mỹ áp lệnh phong tỏa năng lượng".
Đại sứ quán Nga tại Cuba cũng đăng trên mạng xã hội X rằng "nghĩa vụ của chúng tôi là giúp đỡ những người anh em Cuba trong điều kiện khó khăn hiện nay".
"Thật tuyệt vời khi đất nước nhận được dầu, vì chúng tôi cần nó để ứng phó cuộc khủng hoảng hiện nay", Yoanna Rivero, 49 tuổi, người có mặt gần cảng, cho hay.
Felipe Serrano, một nhân viên bảo vệ 76 tuổi, cũng ngóng chờ tàu Nga cập bến. "Việc này rất quan trọng để chúng tôi có thể tồn tại vì đất nước đang bị tê liệt", ông nói.
Mỹ từ tháng 1 chặn phần lớn nguồn cung dầu từ Venezuela và Mexico đến Cuba, khiến đảo quốc rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng, dẫn đến cắt điện kéo dài và giá thực phẩm, vận tải tăng cao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 29/3 cho biết ông không phản đối Nga hay nước khác chuyển dầu đến quốc đảo này vì người dân Cuba "cần phải sống". Nhà Trắng cũng nói rằng Tuần duyên Mỹ không chặn tàu dầu Nga đến Cuba nhằm phục vụ nhu cầu nhân đạo của người dân và những quyết định như vậy được đưa ra dựa trên từng trường hợp cụ thể.
Theo Điện Kremlin, quá trình vận chuyển lô dầu đến Cuba đã được thảo luận trước với Mỹ.
Jorge Pinon, chuyên gia về lĩnh vực năng lượng Cuba tại Đại học Texas, nhận định lô hàng của Nga đủ để đáp ứng nhu cầu của Cuba trong khoảng 12-13 ngày. Các nhà phân tích cho rằng quá trình tinh chế và phân phối có thể mất khoảng ba tuần.
5 nguồn thạo tin ngày 17/4 tiết lộ với Reuters rằng Mỹ tới nay chưa giao một số lô hàng được châu Âu mua theo Chương trình Bán vũ khí cho nước ngoài (FMS). Trong các lô hàng này có nhiều loại khí tài khác nhau, một số được dùng cho cả mục đích tấn công lẫn phòng thủ.
Các quan chức Mỹ đã thông báo cho phía châu Âu về việc nhiều lô hàng vũ khí có thể bị hoãn bàn giao. Theo các nguồn tin, những nước ở khu vực Baltic và Scandinavia nằm trong danh sách đối tác châu Âu bị ảnh hưởng bởi tình trạng trên.
Bộ Quốc phòng Estonia và Litva ngày 17/4 cho biết Mỹ đã thông báo cho hai nước này về khả năng chậm trễ trong việc giao thiết bị quân sự vì xung đột với Iran. Một số quan chức châu Âu phàn nàn rằng tình trạng trên đang đặt họ vào tình thế khó khăn.
Một phát ngôn viên Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin, viện dẫn lý do "bảo mật tác chiến", nhưng tuyên bố "quân đội Mỹ mạnh nhất thế giới, chúng tôi đảm bảo rằng lực lượng Mỹ cùng các đồng minh và đối tác có những thứ họ cần để chiến thắng".
Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy các đồng minh NATO tại châu Âu mua thêm nhiều vũ khí do nước này sản xuất, trong đó có qua chương trình FMS. Đây là một phần trong nỗ lực chuyển trách nhiệm phòng thủ chung châu Âu từ Mỹ sang các đối tác ở đây.
Tuy nhiên, việc giao hàng nhiều lần bị trì hoãn khiến các nước châu Âu thất vọng. Một số quốc gia đang xem xét chuyển sang những hệ thống vũ khí được chế tạo tại châu Âu.
Các quan chức Mỹ cho rằng số vũ khí bị hoãn giao cần cho chiến dịch tại Trung Đông, đồng thời chỉ trích châu Âu vì không giúp Mỹ và Israel mở lại eo biển Hormuz.
Trước xung đột hiện tại với Iran, Mỹ đã chuyển lượng vũ khí trị giá hàng tỷ USD, trong đó có pháo, đạn và tên lửa chống tăng cho Ukraine từ năm 2022 và Israel khi nước này bắt đầu chiến dịch tấn công Dải Gaza vào năm 2023.
Sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran phóng hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào các nước vùng Vịnh. Phần lớn trong số này bị đánh chặn, chủ yếu bằng đạn PAC-3 của tổ hợp Patriot mà Ukraine cần để đối phó đòn tập kích từ Nga.
