Theo Đài CNBC, trước khi ngừng hoạt động, Spirit Airlines (Mỹ) đã hủy các chuyến quốc tế từ ngày 1-5 để tránh việc hành khách, phi hành đoàn và máy bay bị mắc kẹt ở nước ngoài.
Hãng cho biết đã vận chuyển hơn 50.000 hành khách trong ngày cuối cùng hoạt động.
Rạng sáng 2-5, trang web và ứng dụng của Spirit hiển thị thông báo: “Gửi tới hành khách: mọi chuyến bay đã bị hủy và dịch vụ chăm sóc khách hàng không còn hoạt động”.
Tại nhà ga Marine Air của sân bay LaGuardia ở New York, nơi từng là căn cứ hoạt động của hãng, không khí gần như im lặng vào trưa 2-5.
Các màn hình tại khu vực quầy làm thủ tục hiển thị dòng thông báo: “Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng hoạt động toàn cầu”.
Tối 1-5 tại trụ sở Spirit ở Dania Beach, Florida, ban lãnh đạo hãng theo dõi những chuyến bay cuối cùng hạ cánh.
Theo ghi âm đăng trên LiveATC.net, một nhân viên của American Airlines đã gửi lời nhắn tới một chuyến bay Spirit: “Chúc tất cả may mắn”.
Trong chuyến bay cuối cùng mang số hiệu NK1833 từ thành phố Detroit (bang Michigan) đến sân bay quốc tế Dallas Fort Worth (bang Texas), phi công Spirit đã hỏi kiểm soát không lưu liệu còn chuyến Spirit nào khác sau họ không.
“Tôi không thấy chuyến nào nữa. Có thể các anh là chuyến cuối cùng”, kiểm soát viên đáp lại.
Ông Wes Egan, nhân viên điều phối bay của Spirit với khoảng 23 năm làm việc, cho biết ông đã nhắn cho một phi công qua hệ thống liên lạc buồng lái ngay trước thời điểm hãng dừng hoạt động:
“Chúng ta sẽ ngừng bay lúc 3h sáng 2-5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thượng lộ bình an, bạn tôi”.
Ông Jon Jackson, cơ trưởng của Spirit, dự kiến thực hiện chuyến bay nghỉ hưu vào ngày 2-5 nhưng hãng đã đóng cửa trước đó.
Ông Jon phải đi chuyến bay của Hãng Southwest Airlines để trở về thành phố Baltimore (bang Maryland) từ thành phố Fort Lauderdale (bang Florida).
Theo bài đăng trên Facebook của con trai ông Jon là Chris Jackson – một phi công của Southwest Airlines – nhân viên Southwest đã tổ chức nghi thức phun vòi rồng chào đón chuyến bay khi hạ cánh.
Spirit cho biết khoảng 17.000 lao động trực tiếp và gián tiếp mất việc sau khi hãng sụp đổ.
Chủ tịch Hiệp hội phi công Hàng không quốc tế Jason Ambrosi nhận định tác động của quyết định này sẽ đè lên các phi công, tiếp viên, thợ máy, nhân viên điều phối và gia đình của họ.
Trong khi đó, bà Sara Nelson – Chủ tịch quốc tế của nghiệp đoàn tiếp viên hàng không đã gửi thư tới Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy và quyền Bộ trưởng Lao động Keith Sonderling, đề nghị hỗ trợ đảm bảo quyền lợi cho khoảng 5.000 tiếp viên của Spirit.
Spirit từng có lãi trong thập niên 2010 và mở rộng nhanh chóng nhờ mô hình vé giá rẻ.
Tuy nhiên hãng lần cuối có lợi nhuận là năm 2019.
Hãng phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn như Delta Air Lines, United Airlines và American Airlines.
Ngoài ra Spirit còn chịu áp lực từ các gói vé giá rẻ của đối thủ, chi phí tăng cao, thương vụ sáp nhập bất thành với JetBlue, cùng lỗi động cơ khiến nhiều máy bay phải nằm đất.
Đài CNBC cho biết giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do chiến sự Iran là thách thức mới nhất mà Spirit không thể vượt qua.
Tháng 8 năm ngoái, Spirit nộp đơn xin bảo hộ phá sản lần thứ hai trong chưa đầy một năm.
Đài CNBC dẫn nhận xét của các nhà phân tích cho rằng hãng chưa cắt giảm chi phí đủ mạnh cũng như né tránh những quyết định khó khăn trong lần tái cấu trúc đầu tiên năm 2024.
Các chủ nợ của Spirit đã bác đề xuất cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Gói cứu trợ có thể bao gồm tới 500 triệu USD để duy trì hoạt động của hãng.
Theo một nguồn tin am hiểu sự việc, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã gọi cho CEO Spirit Airlines Dave Davis để thông báo rằng không có thỏa thuận nào được thông qua và khoảng cách giữa chính phủ cùng các chủ nợ vẫn quá lớn.
Hãng phân tích hàng không Cirium (nước Anh) cho biết rằng Spirit chỉ chiếm khoảng 4% thị phần hàng không Mỹ nhưng có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội và trong nhận thức của người dân Mỹ.
Ông Henry Harteveldt – nhà sáng lập Công ty nghiên cứu Atmosphere và cựu lãnh đạo ngành hàng không – nhận xét Spirit là “người tiên phong thực sự” của mô hình hàng không giá rẻ, nhưng cũng là hãng bay có dịch vụ tối giản để giữ giá vé rẻ và những bê bối liên quan trải nghiệm khách hàng.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) vừa phát thông điệp đề xuất kiểm soát công suất, hướng dẫn tiêu chuẩn, kiểm soát giá, thúc đẩy sáp nhập, cũng như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhằm "thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của ngành quang điện".
Động thái được đưa ra sau cuộc họp vào cuối tuần trước của cơ quan này với Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Hiệp hội Công nghiệp Quang điện Trung Quốc (CPIA) và các tập đoàn phát điện quốc doanh như China Huaneng Group và China Datang Corp - những đơn vị mua điện mặt trời.
MIIT cho biết cuộc họp đã yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành để tiếp tục siết chặt quản lý ngành quang điện, đồng thời thúc đẩy toàn diện các biện pháp chống "cạnh tranh nội bộ khốc liệt", còn gọi là "involution".
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc cung cấp hơn 80% linh kiện tấm pin mặt trời toàn cầu. Tuy nhiên, công suất sản xuất của nước này đã vượt xa nhu cầu thế giới, dẫn đến cuộc chiến giá những năm gần đây.
Tình hình khiến các doanh nghiệp nội địa bị cuốn vào cuộc đua xuống đáy về giá và phản ứng từ thị trường nước ngoài. Mỹ đã mạnh tay áp thuế với các sản phẩm năng lượng mặt trời từ Trung Quốc, trong khi Liên minh châu Âu đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào Bắc Kinh.
Trong Quốc từng là "người đi sau" nhưng vươn mình trở thành "nhà dẫn đầu" về công nghiệp thiết bị điện mặt trời hai thập niên qua, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) trụ sở tại Washington, Mỹ.
Vào 2004, Nhật Bản dẫn đầu với 43% đăng ký bằng sáng chế năng lượng mặt trời toàn cầu, trong khi Trung Quốc chỉ chiếm 13%. Nhưng đến 2024, Trung Quốc chiếm khoảng 65%. Ngày nay, nước này là "nhà lãnh đạo toàn cầu không thể tranh cãi" trong ngành năng lượng mặt trời, thống trị toàn bộ chuỗi cung ứng, theo CSIS.
Trong quy trình sản xuất, tấm pin điện mặt trời (solar PV) ra đời sau 4 bước cơ bản, bắt đầu từ polysilicon, là silicon tinh khiết được xử lý từ cát hoặc quặng. Với vật liệu này, người ta đúc và cắt thành các lát mỏng gọi là wafer, tức các tấm nền silicon rất mỏng, dùng để chế tạo tế bào quang điện.
Tiếp theo, wafer được xử lý bằng nhiều công đoạn kỹ thuật (như phủ lớp, tạo mạch dẫn điện) để trở thành tế bào quang điện (cell), có công dụng chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành điện năng. Nhiều cell sẽ được kết nối và lắp ráp lại thành một module, tức tấm pin mặt trời hoàn chỉnh.
Tính đến 2024, Trung Quốc sản xuất 93,2% polysilicon toàn cầu, 96,6% wafer, 92,3% tế bào quang điện (cell) và 86,4% tấm pin (module PV). Về công nghệ, các doanh nghiệp đầu ngành nước này đã phát triển các công nghệ N-type tiên tiến (như TOPCon, HJT và BC) với quy mô và tốc độ vượt xa các đối thủ quốc tế.
Vì vậy, ngay cả khi sản phẩm của các công ty nước ngoài đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất tại địa phương, hiệu suất và chất lượng linh kiện của họ vẫn thường tụt hậu so với thiết bị thế hệ mới nhất của Trung Quốc, theo CSIS.
Tuy nhiên, mặt trái của bùng nổ công nghiệp sản xuất thiết bị quang điện là công suất ngày càng dư thừa, xuất phát từ các ưu đãi ồ ạt của các chính quyền địa phương hồi 2020, thu hút lượng vốn khổng lồ đổ vào ngành này.
Sản lượng tăng mạnh khiến giá module điện mặt trời giảm một nửa trong năm 2023 và giảm thêm 25% trong năm 2024. Giá mỗi tấn polysilicon giảm từ 230.000 nhân dân tệ xuống còn 65.000 nhân dân tệ, tương đương hơn 70%, rồi tiếp tục giảm thêm 40% trong 2024.
Đến năm ngoái, giá các tấm pin mặt trời biến động mạnh, trong khi wafer, cell và module vẫn ở mức thấp. Dù CPIA nỗ lực thúc đẩy kỷ luật ngành và phối hợp sản xuất để hạn chế cạnh tranh hỗn loạn, áp lực giá vẫn kéo dài. "Ngành năng lượng mặt trời của Trung Quốc đã bị đẩy vào một cuộc chiến giá khốc liệt do công suất sản xuất vượt xa nhu cầu toàn cầu", nhóm chuyên gia CSIS, nhận định.
Tình hình khiến Bắc Kinh phải phát động chiến dịch "chống involution", nhằm cắt giảm công suất và chấm dứt các hình thức cạnh tranh giá thiếu trật tự. Giữa năm 2025, giới chức lên kế hoạch lập quỹ mua lại chiến lược nhằm thâu tóm và loại bỏ khoảng một phần ba công suất sản xuất polysilicon kém hiệu quả.
Tháng 12/2025, quỹ này chính thức thành lập với vốn 3 tỷ nhân dân tệ, hậu thuẫn bởi các nhà sản xuất năng lượng mặt trời thượng nguồn lớn và hiệp hội ngành.
Song song, MIIT tăng cường giám sát bằng việc ban hành danh sách kiểm tra tiết kiệm năng lượng đặc biệt, nhắm tới 41 công ty trong ngành polysilicon. Cục Quản lý Sở hữu Trí tuệ triển khai chiến dịch trấn áp vi phạm sở hữu trí tuệ, thông qua các biện pháp như cấm xuất khẩu và loại khỏi các gói mua sắm của doanh nghiệp nhà nước, mục tiêu chuyển hướng từ cạnh tranh về giá sang nâng cấp công nghệ.
Nhận định với CNBC, các nhà phân tích cho rằng xung đột Trung Đông có thể đẩy nhanh quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, khiến các quốc gia suy nghĩ lại về vai trò của năng lượng tái tạo trong đảm bảo an ninh năng lượng. Nhờ vậy, nhu cầu tiêu thụ thiết bị điện mặt trời có thể tăng.
Tuy nhiên, Reuters dẫn xác nhận của các nhà sản xuất Trung Quốc rằng nhu cầu năng lượng tái tạo toàn cầu tăng lên do cú sốc giá năng lượng vẫn khó có thể giải quyết được bài toán dư thừa công suất.
Ngày 12/5, Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) tiếp tục có văn bản gửi đến Công ty cổ phần Tập Đoàn PC1 (mã chứng khoán: PC1) để nhắc nhở về việc chậm công bố thông tin báo cáo tài chính quý I/2026.
Đến nay, HoSE đã phải nhắc nhở PC1 lần thứ 2 về việc chậm công bố này. Sở cũng yêu cầu công ty khẩn trương công bố báo cáo tài chính quý I (riêng và hợp nhất) bằng tiếng Việt và tiếng Anh.
Theo quy định tại Điểm c Khoản 3, Điều 14 Thông tư 96 ngày 16/11/2020 của Bộ Tài chính, các tổ chức như PC1 phải công bố báo cáo tài chính quý trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc quý. Đồng thời, Khoản 1 Điều 4 Thông tư 68 ngày 18/9/2024 của Bộ Tài chính cũng yêu cầu việc công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh kể từ ngày 1/1/2025.
Từ cuối tháng 4, PC1 bất ngờ thành tâm điểm khi bị bán tháo, giảm kịch sàn 2 phiên liên tiếp. Giao dịch đột biến của cổ phiếu PC1 diễn ra trong bối cảnh xuất hiện các tin đồn tiêu cực lan truyền trên mạng xã hội.
Trước đó, trong quý I, PC1 cũng từng được nhắc đến trong kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành quy định đối với phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Công ty chưa có phản hồi về sự vụ đang diễn ra.
Ở diễn biến khác, tại kỳ họp cổ đông thường niên của Tập đoàn Hà Đô, khi được chất vấn về mối liên hệ với PC1, lãnh đạo doanh nghiệp này đã có hé lộ “chuyện ở PC1 liên quan đến đường dây 500kV”. Lãnh đạo Hà Đô cũng không liên quan tới PC1 về vấn đề nhà thầu.
Được biết, PC1 là công ty lớn trong lĩnh vực xây lắp điện. Ghi nhận tại báo cáo thường niên 2025 cho thấy doanh nghiệp này đang thi công nhiều dự án truyền tải điện quốc gia, từ làm tổng thầu EPC, PC, cấp điện áp 500 KV đến loạt dự án có tính đặc thù cao như trạm Gis, dự án cấp điện ra đảo, dự án cáp ngầm. Ngoài ra, PC1 hoạt động cả trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, bất động sản…
Về kinh doanh, cổ đông công ty đã thống nhất kế hoạch năm 2026 với chỉ tiêu doanh thu hợp nhất đạt 15.618 tỷ đồng, tăng 19% và mục tiêu lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 1.056 tỷ đồng, giảm 22% so với năm 2025.
Kết thúc quý I, doanh nghiệp ước doanh thu đạt khoảng 15% kế hoạch năm, còn lợi nhuận đạt khoảng 25%.
Một nội dung đáng chú ý, cổ đông đã thông qua kế hoạch tăng vốn điều lệ thông qua 3 phương án. Đầu tiên là phát hành hơn 12,3 triệu cổ phiếu theo chương trình ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phần, nhằm huy động khoảng 123 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động.
Thứ hai, công ty sẽ phát hành gần 62 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2025 với tỷ lệ 15%. Cuối cùng là kế hoạch chào bán tối đa hơn 74 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.
Tổng cộng, PC1 dự kiến phát hành hơn 148 triệu cổ phiếu. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của doanh nghiệp sẽ tăng từ 4.112 tỷ đồng lên gần 5.594 tỷ đồng.
Tại tọa đàm "TPHCM: Sức bật từ công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao" sáng 14/5, TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung các cơ chế đặc thù cho TPHCM là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về tài chính, đầu tư và quản lý phát triển đô thị.
"Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, TPHCM cần nhìn thẳng vào thực tế và thay đổi mô hình tăng trưởng. Lâu nay, TPHCM luôn được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước với nguồn thu ngân sách lớn", ông nói.
TPHCM có thêm dư địa phát triển điện gió ngoài khơi
Tuy nhiên, TS Nguyễn Đức Kiên cho rằng nếu bóc tách kỹ cơ cấu nguồn thu của TPHCM sẽ thấy phần đáng kể đến từ các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước và nguồn thu liên quan đến đất đai. Điều đó cho thấy tiềm năng nội tại của kinh tế thành phố vẫn chưa được khai thác tương xứng.
"Nếu TPHCM tiếp tục phát triển theo mô hình công nghiệp truyền thống, dựa vào gia công, lao động giá rẻ và các ngành sử dụng nhiều đất đai thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới", ông nhìn nhận.
Theo TS Nguyễn Đức Kiên, thành phố buộc phải chuyển sang mô hình phát triển mới, lấy công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, dịch vụ kỹ thuật cao và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng.
Dưới góc nhìn chuyên gia về môi trường, biển và hải đảo, TS Dư Văn Toán đánh giá lợi thế lớn nhất của TPHCM nằm ở vị trí trung tâm của không gian kinh tế biển Đông Nam Bộ sau khi mở rộng không gian phát triển.
"Theo địa giới hành chính mới, TPHCM sở hữu vùng biển có tiềm năng gió và các dạng năng lượng biển khác tương đối tốt. Gần đây, Chính phủ đã ban hành quyết định 768 đặt mục tiêu đột phá cho điện gió ngoài khơi, trọng tâm là phát triển 6.000-17.032MW vào giai đoạn 2030-2035", ông nói.
Do vậy, ông cho rằng TPHCM muốn hình thành trục tăng trưởng mới cần quy hoạch tích hợp, dữ liệu môi trường đầy đủ và thể chế đủ linh hoạt. Đồng thời cần phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ cho các nhà đầu tư để khuyến khích phát triển điện gió ngoài khơi.
Hiện nay, có nhiều doanh nghiệp đăng ký cấp giấy phép khảo sát điện gió ngoài khơi, tuy nhiên vẫn chưa được phê duyệt vì còn nhiều lý do khách quan. Với những ưu thế đặc biệt như địa giới rộng, tiềm năng gió tốt, ông cho rằng TPHCM nên đề xuất được cấp giấy phép khảo sát với những vùng rộng hơn, quy mô lớn hơn.
Yếu tố nào giúp TPHCM tăng trưởng 2 con số?
Theo bà Lê Nguyễn Thiên Nga - Viện trưởng Viện Quản trị Chính sách và Chiến lược Phát triển, để TPHCM tạo được sức bật tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới thì cần hội tụ 3 yếu tố rất quan trọng, gồm cơ chế phù hợp, doanh nghiệp dẫn dắt và nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Từ năm 2018, nhiều tổ chức quốc tế và chuyên gia nước ngoài đều cho rằng muốn phát triển hiệu quả các ngành công nghiệp mới thì cần có một doanh nghiệp dẫn dắt", bà Nga nói.
Theo đó, bà cho rằng vai trò của doanh nghiệp đầu tàu rất quan trọng, bởi khi có một tập đoàn lớn đứng ra dẫn dắt thị trường thì sẽ kéo theo cả hệ sinh thái cùng phát triển, từ công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật cho tới đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.
"Nếu có một tập đoàn lớn của Việt Nam đứng ra dẫn dắt các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghiệp, năng lượng hay công nghệ thì sẽ tạo ra sức lan tỏa rất mạnh, đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp vệ tinh, chuyên gia quốc tế và nguồn lực công nghệ cao cùng tham gia", vị này chia sẻ.
Bên cạnh đó, bà Nga cho rằng một yếu tố rất quan trọng khác là đội ngũ chuyên gia. Việt Nam hiện có rất nhiều chuyên gia giỏi trong và ngoài nước, nhưng cần có cơ chế để tập hợp, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và khai thác hiệu quả nguồn chất xám này.
Ngoài cơ chế chính sách, cần xây dựng hệ thống kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức nghiên cứu. TPHCM cũng cần xây dựng cơ chế phù hợp để khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có, từ doanh nghiệp đầu tàu, đội ngũ chuyên gia cho tới các trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
"Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển các ngành công nghiệp mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực", bà nói.
Theo TS Nguyễn Đức Kiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM cần nguồn vốn đầu tư rất lớn. Vì vậy, thành phố không thể chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước mà phải tạo cơ chế để thu hút mạnh khu vực tư nhân.
Vị này cho rằng đầu tư công cần đóng vai trò "vốn mồi", dẫn dắt và kích hoạt đầu tư tư nhân vào các lĩnh vực trọng điểm. TPHCM nên áp dụng tư duy tương tự như giai đoạn đầu đổi mới khi Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài để thu hút FDI.
Hiện nay, cần có cơ chế đủ hấp dẫn để khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và các ngành chiến lược mà thành phố ưu tiên...
