Iran nói đã ngăn tàu chiến Mỹ tiến vào eo biển Hormuz, Mỹ lên tiếng

Vào hôm qua (25.5), Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), có trụ sở tại Thụy Điển, công bố báo cáo chỉ ra các hoạt động gìn giữ hòa bình đa phương trên toàn cầu đang rơi vào tình thế khó khăn. Báo cáo được đưa ra trước thềm Ngày Quốc tế lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ (29.5).

Theo SIPRI, tính đến cuối tháng 12 năm ngoái, lực lượng quốc tế tham gia các sứ mệnh gìn giữ hòa bình chỉ còn 78.633 người, giảm tới 49% so với năm 2016 và chạm mức thấp nhất kể từ năm 2000. Dù đà suy giảm đã diễn ra trong suốt một thập niên qua, năm 2025 đã ghi nhận mức giảm kỷ lục với 17% chỉ trong một năm.

Nguyên nhân cốt lõi của sự suy giảm trên đến từ những chia rẽ sâu sắc trong HĐBA LHQ. Theo SIPRI, các thành viên thường trực nhiều lần đưa ra những yêu cầu cứng rắn cùng đe dọa phủ quyết khiến các sứ mệnh khó được thông qua.

Điển hình như vào tháng 8.2025, Mỹ đã yêu cầu chấm dứt lực lượng lâm thời của LHQ tại Li Băng (UNIFIL) và HĐBA chỉ có thể đạt được thỏa hiệp gia hạn lần cuối đến tháng 12.2026. Trước đó, trong năm 2024, sáng kiến bố trí lực lượng gìn giữ hòa bình ở Haiti do Mỹ đề xuất cũng vấp phải phản đối từ Nga và Trung Quốc. Tình trạng bế tắc trên khiến các tổ chức khu vực như Liên minh châu Phi (AU) hay Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) phải gánh vác nhiệm vụ gìn giữ hòa bình, song các tổ chức này gặp hạn chế về nhân lực và nguồn tài chính.

Tiến sĩ Jair van der Lijn, Giám đốc Chương trình Quản lý xung đột và hoạt động hòa bình của SIPRI, cảnh báo: "Nếu hoạt động gìn giữ hòa bình tiếp tục suy giảm, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của cơ chế quản lý xung đột đa phương và các thể chế như LHQ sẽ gần như bị gạt ra ngoài lề. Hệ quả tất yếu là các cuộc xung đột sẽ bùng phát nhiều hơn, gây ra những tác động tàn khốc hơn cho dân thường".

Không chỉ bế tắc về mặt chính trị, hoạt động gìn giữ hòa bình toàn cầu còn đang đối diện với tình trạng thiếu hụt tài chính trầm trọng. Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc các quốc gia tài trợ hàng đầu đã không thanh toán các khoản đóng góp theo cam kết đúng hạn hoặc không nộp đủ, tổ chức từ Thụy Điển cho hay.

Theo SIPRI, vào tháng 7.2025, các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ ghi nhận thâm hụt lên tới 2 tỉ USD - chiếm hơn 35% tổng ngân sách 5,6 tỉ USD được duyệt cho giai đoạn 2024-2025. Hậu quả là hàng loạt phái bộ buộc phải cắt giảm nhân sự sâu rộng. Tình trạng cạn kiệt ngân sách này cũng đang tác động đến các tổ chức khu vực, khiến nỗ lực đảm bảo hòa bình tại các điểm nóng xung đột hiện nay như Sudan hay Ukraine gặp vô vàn trở ngại.

Trên lý thuyết, nhiều nước vẫn đang ủng hộ các sứ mệnh hòa bình. Hồi giữa năm ngoái, hơn 130 thành viên LHQ đã họp tại Đức để thảo luận về kế hoạch gìn giữ hòa bình mới, bao gồm việc triển khai lực lượng đa phương. Thế nhưng, trên thực tế, các đề xuất này chưa thể thực hiện do mâu thuẫn chính trị, sức ép từ các nước sở tại và đặc biệt là tình trạng thiếu ngân sách.

"Rõ ràng vẫn có sự ủng hộ rộng rãi dành cho các hoạt động hòa bình của LHQ. Tuy nhiên, để duy trì cơ chế này, các quốc gia không thể chỉ dừng lại ở những lời tuyên bố ủng hộ. Họ cần phải cung cấp nguồn tài chính ổn định và tạo ra đủ không gian chính trị để đưa ra các biện pháp ứng phó hiệu quả", tiến sĩ Claudia Pfeifer Cruz, nhà nghiên cứu cấp cao của SIPRI, nhận định.

Tin Gốc: Thanh Niên

Khoảng 22h tối 7/5, Benson Nguyen, 13 tuổi, sống tại Santa Ana, điều khiển xe máy điện đâm vào dải phân cách ở Garden Grove, thành phố thuộc quận Cam, bang California, Mỹ. Cậu bé được đưa đến bệnh viện nhưng không qua khỏi do vết thương quá nặng.

Cảnh sát Garden Grove cho biết khi gặp nạn, thiếu niên gốc Việt này chạy xe với tốc độ 56 km/h ở làn đường bên trái. Chiếc xe cào cào điện mà cậu sử dụng là loại không được phép lưu thông trên đường phố, chỉ được phép chạy địa hình.

Eduardo Avalos, người đã phát hiện Nguyen bất tỉnh trên dải phân cách, cho biết ông sẽ không cho phép các con đi xe máy điện sau vụ tai nạn. "Chúng tôi biết Nguyen. Thằng bé thường tới đây với đám trẻ chạy xe điện và lái rất nhanh", ông nói.

Nhiều cư dân quận Cam, đặc biệt là các phụ huynh có con ở tuổi thiếu niên, cũng bày tỏ lo ngại về mức độ an toàn của loại phương tiện hai bánh gắn động cơ điện này.

"Bọn trẻ thường không chú ý khi đi xe máy điện, nên những chuyện như vậy rất dễ xảy ra", Cliff Dunn, cư dân Garden Grove, nói.

Thảm kịch ngày 7/5 xảy ra chưa đầy một tháng sau vụ thiếu niên 13 tuổi đi xe máy điện mất lái tại điểm giao cắt đường sắt và bị tàu hỏa tông tử vong ngày 25/4.

Ngày 16/4, một thiếu niên 14 tuổi bốc đầu xe máy điện, đâm tử vong cụ ông 81 tuổi ở Lake Forest. Mẹ của thiếu niên này bị truy tố tội ngộ sát, gây nguy hiểm cho trẻ em, bao che khi sự việc xảy ra.

Ngày 3/3, một người bố ở Yorba Linda bị truy tố tội ngược đãi, gây nguy hiểm cho trẻ, sau khi tặng con trai 12 tuổi một chiếc xe máy điện được độ chế để có thể chạy với vận tốc 97 km/h. Cậu bé đã điều khiển chiếc xe này vượt đèn đỏ, rồi bị ôtô đâm, bị chấn động, xuất huyết não, gãy xương đùi.

Cuối tuần qua, hàng chục thiếu niên đã đi xe đạp, xe máy điện đến khu vực dải phân cách nơi Nguyen gặp nạn để đặt hoa. Con phố khi đó khá đông đúc, nhưng một số thiếu niên đã bốc đầu xe, đặt ảnh của Nguyen trên tay lái để "tưởng nhớ bạn", theo ghi nhận của OC Register.

Các bác sĩ quận Cam cảnh báo số ca tai nạn và thương tích liên quan đến xe máy điện trong khu vực ngày càng tăng.

"Số ca chấn thương đã tăng 430% kể từ năm 2022, có những trường hợp tử vong và rất nhiều ca nặng. Tình hình đã đến mức đáng báo động ở khu vực", Laura Goodman, bác sĩ cấp cao tại bệnh viện nhi Rady Children’s Health, bày tỏ lo ngại.

Xe điện hai bánh ở California được quản lý dựa theo từng loại. Người điều khiển xe có tốc độ dưới 32 km/h thường không bị áp yêu cầu về độ tuổi hay bằng lái, nhưng những loại có tốc độ cao hơn sẽ cần bằng lái xe máy, bảo hiểm và phải đăng ký phương tiện.

Beth Black, nhà vận động nâng cao nhận thức, an toàn khi sử dụng xe máy điện, cho biết bà đang kêu gọi giới chức quy định độ tuổi tối thiểu 14 đối với người điều khiển mọi loại xe điện hai bánh.

Bà cũng cho rằng các trẻ em, thiếu niên vi phạm quy định về sử dụng xe máy điện cần bắt buộc tham gia chương trình giáo dục điều chỉnh hành vi.

"Cách làm hiện nay còn rời rạc, chủ yếu dựa vào thực thi pháp luật, tức là chỉ phản ứng sau khi sự việc xảy ra. Nhiều người trong chúng tôi cho rằng cần chủ động phòng ngừa hơn", Black nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Hơn 4 năm sau vụ chiếc máy bay Boeing 737-800 lao xuống từ độ cao gần 9.000 m, đâm vào ngọn núi ở thành phố Ngô Châu (miền nam Trung Quốc) khiến toàn bộ 132 người trên máy bay thiệt mạng (ngày 21.3.2022), dữ liệu mới công bố cho thấy dường như có người trong buồng lái đã cố tình tắt nguồn cung cấp nhiên liệu, CNN đưa tin ngày 4.5.

Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) đã công bố phân tích “bản ghi dữ liệu chuyến bay” (FDR), được coi là 1 trong 2 “hộp đen” của chiếc phi cơ, và phát hiện dường như công tắc nhiên liệu của cả 2 động cơ đã bị tắt cùng lúc trước khi chiếc Boeing 737 rơi. NTSB được tham gia vào quá trình phân tích hộp đen do Boeing là hãng sản xuất máy bay từ Mỹ.

"Phát hiện cho thấy trong lúc máy bay đang ở độ cao khoảng 8.800 m, công tắc nhiên liệu của cả 2 động cơ đã bị gạt từ vị trí hoạt động sang vị trí ngắt. Tốc độ động cơ giảm xuống sau khi công tắc nhiên liệu bị thay đổi”, báo cáo của NTSB có đoạn.

Công tắc nhiên liệu trên các máy bay thương mại là hệ thống điều khiển vật lý dùng để điều chỉnh dòng nhiên liệu vào động cơ. Trên dòng 737, phi công phải kéo công tắc thủ công để gạt từ chế độ “hoạt động” sang “ngắt” động cơ.

Ông David Soucie, nhà phân tích an toàn hàng không của CNN, nhận định: "Dữ liệu này cho thấy rõ ràng các công tắc nhiên liệu đã được chuyển sang vị trí tắt bằng thao tác thủ công ngay trước khi máy bay rơi".

“Không có dấu hiệu nào cho thấy các công tắc được bật trở lại. Điều đó chứng tỏ không có nỗ lực nào nhằm khởi động lại động cơ. Nếu công tắc bị tắt do nhầm lẫn, các phi công hẳn đã cố gắng bật lại chúng", ông nói thêm.

Thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay (FDR) đã ngừng hoạt động khi các máy phát điện của máy bay mất nguồn ở độ cao, trong khi “thiết bị ghi âm buồng lái” (CVR), “hộp đen” còn lại của máy bay, vẫn hoạt động tiếp nhờ pin dự phòng. NTSB cho biết họ không nhận được bản ghi âm nào.

China Eastern Airlines và Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) chưa bình luận về báo cáo mới nhất từ NTSB.

Trước đây, CAAC từng bác bỏ thông tin cho rằng vụ rơi máy bay là có chủ ý.

Lần gần nhất CAAC cập nhật về cuộc điều tra là vào năm 2024. Khi đó, cơ quan này nhắc lại các kết luận trước đó rằng không phát hiện vấn đề nào liên quan đến máy bay, phi hành đoàn hoặc điều kiện thời tiết.

Chiếc Boeing 737 đang trên lộ trình bay nội địa Trung Quốc, từ thành phố Côn Minh đến thành phố Quảng Châu vào ngày 21.3.2022 thì mất liên lạc với trạm kiểm soát không lưu và rơi xuống vùng núi ở thành phố Ngô Châu. Trên máy bay lúc đó có 123 hành khách và 9 thành viên phi hành đoàn.

Tin Gốc: Thanh Niên