“Việc sử dụng quyền miễn trừ ngoại giao để thực hiện hành vi gián điệp là không thể chấp nhận được”, Ngoại trưởng Áo Beate Meinl-Reisinger nhấn mạnh trong một tuyên bố ngày 4-5, đồng thời xác nhận 3 nhà ngoại giao Nga đã bị Vienna tuyên bố là “personae non gratae”.
Thuật ngữ này dùng để chỉ việc quốc gia sở tại từ chối tiếp nhận các nhà ngoại giao của nước khác, dẫn đến việc những người này phải rời khỏi nước từ chối trong khoảng thời gian ngắn. Theo Hãng tin Reuters, động thái mới nhất của Áo nâng tổng số nhà ngoại giao Nga bị nước này trục xuất kể từ năm 2020 lên 14 người.
Việc 3 nhà ngoại giao bị trục xuất lần này liên quan đến “rừng” ăng ten vệ tinh được đặt trên các tòa nhà do phái đoàn ngoại giao Nga sử dụng ở Vienna, đặc biệt ở một khu phức hợp nhà ở cho nhân viên ngoại giao.
Số ăng ten này từ lâu đã thu hút sự chú ý của cơ quan tình báo nội địa của Áo, nơi liên tục cảnh báo trong nhiều năm rằng chúng có thể được sử dụng để chặn bắt thông tin liên lạc vệ tinh của các quốc gia khác.
Đại sứ quán Nga tại Áo không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận. Hãng thông tấn Nga RIA dẫn lời đại sứ quán tuyên bố Matxcơva sẽ phản ứng gay gắt với quyết định này.
Ngoài vai trò thủ đô của Áo, Vienna còn là nơi đặt trụ sở của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE), các tổ chức của Liên hợp quốc như Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế.
Điều này dẫn tới sự hiện diện dày đặc các nhân viên ngoại giao nước ngoài tại Vienna. Một số nước như Nga và Mỹ thường bổ nhiệm đại sứ của mình tại các tổ chức quốc tế bên cạnh đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Áo.
Sự hiện diện ngoại giao quy mô này, theo Reuters, đã tạo cơ hội cho các nước bố trí nhiều điệp viên, nhân viên tình báo tại Vienna dưới vỏ bọc nhân viên ngoại giao để được hưởng các quyền miễn trừ.
Theo những thỏa thuận được ký hôm 30.4, hai công ty có trụ sở tại Mỹ là Hunt Overseas Oil Company và Crossover Energy sẽ hoạt động tại Vành đai Orinoco, nơi tập trung chủ yếu trữ lượng dầu mỏ của Venezuela.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez nói rằng những thỏa thuận này đánh dấu "điểm gặp nhau về lợi ích giữa Mỹ và Venezuela".
Bà Rodriguez nhấn mạnh: "Hãy chuyển lời đến Tổng thống Trump… rằng chúng tôi đã cam kết xây dựng nền tảng vững chắc cho mối quan hệ lâu dài giữa Mỹ và Venezuela".
Trước đó, Venezuela đã ký kết các thỏa thuận với một số công ty dầu khí đa quốc gia, trong đó có Chevron, Eni và Repsol, sau những cải cách nhằm tự do hóa lĩnh vực năng lượng.
Những thỏa thuận trên được ký kết sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch đầu tư 100 tỉ USD từ các công ty dầu khí Mỹ để tái thiết ngành năng lượng của Venezuela. Kế hoạch đó được đưa ra sau khi lực lượng Mỹ đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và một cuộc sửa đổi luật dầu mỏ của nước này đã được thông qua vào tháng 1, khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài.
Tham dự lễ ký kết những thỏa thuận hôm 30.4 có Giám đốc Hội đồng Thống trị Năng lượng Quốc gia Mỹ Jarrod Agen. Ông Agen đã dẫn đầu một nhóm quan chức Mỹ đến Caracas hôm 30.4 khi hai nước nối lại các chuyến bay thẳng sau 7 năm.
Hãng hàng không Envoy Air, công ty con của American Airlines, và Laser Airlines của Venezuela sẽ khai thác các chuyến bay giữa Caracas và Miami bắt đầu từ tuần này, theo AFP.
Trong video do kênh truyền hình Al Jazeera công bố hôm 10/4, các mặt ăng-ten cùng tòa nhà bên dưới radar cảnh giới AN/FPS-132 đã bị thủng và cháy xém tại nhiều vị trí, mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh. Cơ sở này cũng chìm trong bóng tối, dường như do bị cắt điện.
Đây là lần đầu tiên xuất hiện hình ảnh cận cảnh về thiệt hại của tổ hợp radar này kể từ khi nó hứng đòn tập kích của Iran trong giai đoạn đầu xung đột. "Mức độ tổn thất dường như nghiêm trọng hơn so với những gì quan sát được qua ảnh vệ tinh", Egypt's Intel Observer, tài khoản mạng xã hội X chuyên phân tích thông tin nguồn mở về chiến sự Trung Đông, nhận định.
AN/FPS-132 là radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), thường được bố trí 2-3 mặt ăng-ten thu phát. Thiết kế này cho phép loại bỏ cơ cấu quay của radar thông thường. Mỗi mặt radar sẽ quản lý một khu vực không phận riêng với góc phương vị 120 độ, cung cấp tổng góc nhìn 240-360 độ.
Radar AN/FPS-132 có tầm theo dõi tối đa 4.800 km, được ví như "mắt thần" chuyên cảnh báo sớm về những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Mỹ đang vận hành tổng cộng 5 hệ thống, chủ yếu để phát hiện tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ Nga, hoặc tên lửa đạn đạo khai hỏa từ tàu ngầm ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, có quỹ đạo hướng về lãnh thổ Mỹ.
Bộ Ngoại giao Mỹ hồi năm 2013 duyệt thương vụ trị giá 1,1 tỷ USD, tương đương hơn 2,1 tỷ USD hiện nay, để bán một tổ hợp AN/FPS-132 cho Qatar, kèm theo phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật. Hệ thống này được đặt ở miền bắc Qatar, cách thủ đô Doha khoảng 55 km, có khả năng phát hiện tên lửa phóng từ lãnh thổ Iran và Yemen.
Một số chuyên gia quân sự nhận định tổ hợp thuộc biên chế quân đội Qatar, nhưng do lực lượng Mỹ đồn trú chịu trách nhiệm vận hành. Trang phân tích chiến sự Clash Report cho rằng đây là một phần trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ nhằm bảo vệ các căn cứ đồn trú ở Trung Đông trước mối đe dọa từ Iran và những nhóm vũ trang ủy nhiệm như Houthi.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 28/2 thông báo đã phá hủy "tổ hợp radar AN/FPS-132 đặt tại một căn cứ của Mỹ ở Qatar". Ảnh vệ tinh thương mại do công ty Planet Labs chụp sau đó vài ngày cho thấy dấu vết hư hại trên mặt radar, kèm theo vệt nước tràn trong nỗ lực chữa cháy.
Thông báo được trang Facebook chính thức của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam chia sẻ hôm nay 18.6.
"Chúng tôi rất vui mừng được chào đón Đại sứ Jennifer Wicks đến Việt Nam và mong muốn tiếp tục củng cố mối quan hệ đối tác cũng như tình hữu nghị bền chặt giữa hai nước. Mong sớm được chào đón bà tại Việt Nam", bài đăng của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam nêu rõ.
Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cũng đã gửi lời chúc mừng tới bà Jennifer Wicks.
Trước đó hôm 19.5, trang senate.gov của Thượng viện Mỹ cập nhật thông tin về cuộc bỏ phiếu đối với ghế Đại sứ Mỹ tại Việt Nam. Tại đó, đề cử dành cho bà Jennifer Wicks đã được thông qua.
Chưa rõ thời gian cụ thể bà Jennifer Wicks sẽ đến Việt Nam nhận nhiệm vụ. Đại sứ Mỹ nhiệm kỳ gần nhất là ông Marc E. Knapper đã rời Hà Nội vào đầu năm nay.
Theo quy định của Mỹ, đại sứ sẽ đến quốc gia mà mình làm nhiệm vụ để trình quốc thư lên nguyên thủ nước sở tại, qua đó bắt đầu nhiệm kỳ của mình.
Vào thời điểm được phê chuẩn, bà Jennifer Wicks là quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ, giữ chức Giám đốc Văn phòng bổ nhiệm của tổng thống tại Nhà Trắng. Bà đã giữ vị trí này từ năm 2012, qua 4 đời Tổng thống Mỹ liên tiếp. Bà đã có kinh nghiệm hơn 30 năm là công chức trong chính quyền liên bang Mỹ.
