Ông Hun Sen ký lệnh ân xá cho cựu lãnh đạo đối lập Campuchia

Diễn biến này càng cho thấy việc hai nước đạt được thỏa thuận cuối cùng sau giai đoạn đàm phán 60 ngày là chuyện không dễ dàng, và việc tuân thủ các cam kết còn khó khăn hơn nữa. Vòng luẩn quẩn "trong ngừng có bắn" bao giờ mới kết thúc?

Theo Hãng tin Reuters, sau khi tàu hàng Ever Lovely treo cờ Singapore bị máy bay không người lái (drone) tấn công tại eo biển Hormuz vào hôm 25-6, Mỹ lập tức cáo buộc Tehran vi phạm thỏa thuận và tiến hành tập kích các kho chứa tên lửa, drone cùng các trạm radar ven biển của Iran vào hôm 26-6.

Ngày 27-6, Iran đáp trả bằng cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự liên quan Mỹ trong khu vực, đồng thời khẳng định Washington mới là bên phá vỡ các cam kết. Chỉ trong thời gian ngắn, một thỏa thuận vừa được ca ngợi là bước ngoặt ngoại giao đã đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Đáng chú ý cả Mỹ và Iran đều không tuyên bố từ bỏ thỏa thuận. Mỗi bên đều khẳng định mình vẫn tôn trọng thỏa thuận và cáo buộc đối phương mới là bên khơi mào căng thẳng.

Điều này phản ánh một nghịch lý quen thuộc trong các cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông: thỏa thuận ngừng bắn vẫn tồn tại trên danh nghĩa, nhưng hành động quân sự vẫn tiếp diễn.

Không bên nào muốn bị xem là bên phá vỡ thỏa thuận, song cũng không bên nào chấp nhận để một đòn tấn công không bị đáp trả.

Do đó khái niệm "ngừng bắn" trong trường hợp này dường như mang một ý nghĩa khác. Thay vì chấm dứt hoàn toàn các hoạt động quân sự, nó trở thành một cơ chế nhằm kiểm soát mức độ leo thang. Hai bên vẫn dùng vũ lực, miễn đó là hành động "tự vệ", "đáp trả" hoặc "thực thi thỏa thuận". Ranh giới giữa tuân thủ và vi phạm vì thế trở nên mong manh.

Chặng đường phía trước chắc chắn sẽ không bằng phẳng, đòi hỏi hai bên thống nhất được cơ chế giám sát, xác minh vi phạm và xử lý các sự cố phát sinh. Bởi vì giả sử sau 60 ngày đàm phán, hai bên đạt được thỏa thuận cuối cùng, trong đó giải quyết được cả những vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran cho đến eo biển Hormuz, thì vẫn không loại trừ khả năng xung đột tái bùng phát. Những gì diễn ra trong tuần này là một ví dụ.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu - nơi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua trước xung đột. Chỉ một vụ tấn công nhằm vào tàu hàng cũng đủ khiến các hãng vận tải, công ty bảo hiểm và thị trường dầu mỏ tính toán lại mức độ rủi ro.

Vụ tấn công của Iran nhằm vào tàu container Ever Lovely - khi con tàu đang di chuyển trên eo biển Hormuz gần phía Oman - dường như là vụ tấn công đầu tiên của Iran được biết đến nhằm vào một tàu thương mại kể từ khi Tehran và Washington ký bản ghi nhớ (MOU) tuần trước. Sự việc cho thấy những thách thức trong việc khôi phục lưu lượng tàu thuyền qua eo biển này về mức trước xung đột.

Vụ tấn công hôm 25-6 đã khiến Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) phải tạm dừng nỗ lực hỗ trợ hàng trăm tàu mắc kẹt rời khỏi Vịnh Ba Tư.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, ít nhất hai tàu chở dầu đã quay đầu sau các cảnh báo từ Iran.

Trong khi đó dữ liệu của Công ty Kpler cho thấy số tàu đi qua eo biển Hormuz đã giảm từ 73 chiếc trong ngày 24-6 xuống còn 54 chiếc trong ngày 25-6.

Tehran khẳng định thỏa thuận cho phép họ giữ vai trò trung tâm trong việc điều phối hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, trong khi Washington nhấn mạnh quyền tự do hàng hải và nhấn mạnh Iran không được phép cản trở các tàu thương mại.

Khi mỗi bên đều có lý lẽ để bảo vệ lập trường của mình, bất kỳ sự cố nhỏ nào cũng có thể nhanh chóng trở thành cái cớ cho một vòng trả đũa mới.

Điểm số 5 trong MOU nêu rõ Iran sẽ "thu xếp với nỗ lực tối đa" nhằm bảo đảm các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz an toàn.

Trên báo New York Times, ông Jakob Larsen, Giám đốc an ninh của Hiệp hội Vận tải biển toàn cầu BIMCO, nhận định cách diễn đạt này mơ hồ, tạo ra khoảng trống cho những cách diễn giải khác nhau.

Ông Larsen cho rằng sau vụ tấn công hôm 25-6, một số hãng vận tải biển và các công ty bảo hiểm có thể sẽ đánh giá rằng tình hình đã trở nên quá rủi ro đến mức không thể tiếp tục cho tàu đi qua eo biển Hormuz. "Hiện có những lo ngại thực sự rằng xung đột có thể bùng phát trở lại" - ông nói.

Thách thức lớn nhất hiện nay không còn là ký thêm một thỏa thuận, mà là biến những cam kết trên giấy thành hiện thực. Thỏa thuận hòa bình chỉ có ý nghĩa khi tiếng súng thực sự lắng xuống, eo biển Hormuz được bảo đảm lưu thông an toàn và những bất đồng được giải quyết bằng đối thoại thay vì drone hay tên lửa.

Nếu không mọi nỗ lực ngoại giao sẽ tiếp tục bị phủ bóng bởi một thực tế quen thuộc ở Trung Đông: trên bàn đàm phán là những lời hứa hẹn, còn ngoài thực địa vẫn là những màn "ăn miếng trả miếng" không có hồi kết.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Các nhà nghiên cứu của NASA đã xác định tác động của các trận động đất ở Venezuela hôm 24/6 bằng cách sử dụng radar từ vệ tinh Sentinel-1 do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) vận hành.

Theo báo cáo, có khoảng 58.870 tòa nhà đã bị hư hại hoặc phá hủy bởi các trận động đất kép xảy ra ở miền Trung và miền Bắc Venezuela.

Đây là một “đánh giá sơ bộ, nhanh chóng” được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu Corey Scher và Jamon Van Den Hoek từ Đại học Oregon, phản ánh “những thay đổi đột ngột trên bề mặt phù hợp với mức độ thiệt hại”. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa được xác thực trên thực địa và chỉ nên được xem như một chỉ dấu.

Theo báo cáo chính thức mới nhất từ chính phủ Venezuela do Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodríguez trình bày hôm 29/6, đã có 855 tòa nhà bị thiệt hại, với 189 tòa trong số đó bị sập.

Ông Jorge Rodríguez cũng cho biết, ít nhất 1.719 người đã thiệt mạng do hậu quả của các trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ xảy ra ở Venezuela tuần trước. Các chấn động đã ảnh hưởng đến ít nhất 22.619 người, bao gồm 5.034 người bị thương.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) đánh giá, có 44% khả năng số người chết cuối cùng có thể lên tới 10.000 người hoặc hơn.

Kể từ khi các trận động đất xảy ra, đã có 609 dư chấn, bao gồm một dư chấn mà người dân cảm nhận được rất rõ vào đầu ngày 29/6 nhưng không để lại thiệt hại đáng kể nào.

Tin Gốc: Dân Trí

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov nói với nhật báo Izvestia rằng phương Tây sẽ phải đối mặt với hậu quả thảm khốc nếu quyết định lao vào cuộc xung đột trực diện với Moscow và xâm phạm các lợi ích an ninh của Nga.

"Liệu đường lối hướng tới một cuộc đối đầu trực diện với chúng tôi có đang được củng cố? Điều này chắc chắn sẽ dẫn đến những hậu quả thảm khốc cho những ai tìm cách xâm phạm an ninh của chúng tôi. Liệu lý trí sẽ thắng thế và xuất hiện nhận thức rằng cần phải hạ nhiệt căng thẳng?”, ông Ryabkov cảnh báo.

Nhà ngoại giao Nga cũng đề cập đến việc phương Tây chuẩn bị cho cuộc xung đột quy mô lớn với Nga vào năm 2030.

“Bất kể những gì đang diễn ra trong nền kinh tế Mỹ, tôi muốn nhấn mạnh rằng Đức, Pháp và một số quốc gia châu Âu khác mới là những nước đi đầu trong vấn đề này. Những diễn biến đáng lo ngại đó nằm trong khuôn khổ các bước chuẩn bị, vốn không cần che giấu của phương Tây (đặc biệt là Liên minh châu Âu - bên tuyên bố theo đuổi quyền tự chủ chiến lược), nhằm châm ngòi cho một cuộc xung đột quy mô lớn với Nga vào giai đoạn chuyển giao sang thập niên 2030, điều mà chúng tôi đã công khai đề cập”, ông Ryabkov nhận định.

Theo quan chức Nga, Moscow đã "cảnh báo Liên minh châu Âu về những sai lầm chết người”.

Trước đó, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko tuyên bố Nga cho rằng các nước NATO và Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột quân sự với Moscow vào khoảng năm 2030.

Đại sứ Nga tại Đan Mạch Vladimir Barbin tuyên bố Nga không có kế hoạch tấn công các nước NATO hay EU và cũng không chuẩn bị cho một cuộc xung đột với phương Tây. Trong khi đó, Nga cho rằng phương Tây liên tục nhấn mạnh sự cần thiết của việc đánh bại Nga về mặt chiến lược.

Trong cuộc phỏng vấn ngày 21/6, Cố vấn Điện Kremlin Yury Ushakov tuyên bố các nước phương Tây đã sai lầm khi hy vọng đánh bại Nga thông qua "những trò chơi của họ", và cuộc tiến công của lực lượng vũ trang Nga trên chiến trường đã chứng minh điều này.

Ông Ushakov lưu ý rằng các nước phương Tây "đang chơi những trò chơi riêng của họ, mà mục đích cuối cùng là đánh bại Nga”.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng cảnh báo sai lầm lớn nhất của châu Âu.

"Châu Âu có một quan niệm sai lầm rất lớn, họ cho rằng các cuộc đàm phán với Nga nên được tiến hành từ vị thế mạnh và dựa trên sự yếu kém của Nga. Đây là sai lầm lớn nhất, dù nó xuất phát từ sự thiếu năng lực của châu Âu, thông tin sai lệch hay sự thiếu không ngoan của họ”, ông Peskov nói.

Ông cũng cho rằng châu Âu “nên nắm rõ tình hình thực tế, kể cả trong cuộc xung đột Ukraine”. Quan chức Điện Kremlin tuyên bố Nga sẵn sàng đối thoại với các nước châu Âu nhưng sẽ không chấp nhận tối hậu thư.

Trong cuộc gặp với các binh sĩ tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine hôm 12/6, Tổng thống Vladimir Putin nói rằng Nga đang phải đối đầu với toàn bộ phương Tây dưới hình thức liên minh NATO.

Ông Putin cáo buộc NATO phát động cuộc chiến chống lại Nga, đồng thời cho rằng tất cả các nước NATO đang tăng cường nỗ lực tiến hành các hành động chống lại Nga.

Theo Tổng thống Putin, NATO đã cố gắng “giáng cho Nga một thất bại chiến lược”, nhưng họ đã nhận ra rằng đó là điều “bất khả thi”.

Nhà lãnh đạo Nga gửi thông điệp cứng rắn tới các đối thủ của Nga rằng họ không bao giờ nên gây chiến với Moscow. "Đừng bao giờ thử làm điều đó”, ông Putin nhấn mạnh.

Căng thẳng giữa Nga và Moscow có xu hướng leo thang sau khi xung đột Ukraine nổ ra cách đây hơn 4 năm. Một số lãnh đạo châu Âu cảnh báo, Nga có thể tấn công một trong các nước NATO trong vòng vài năm tới - một cáo buộc mà Moscow nhiều lần bác bỏ.

Tin Gốc: Dân Trí