Trà, đặc biệt là trà xanh, trà đen, chứa nhiều polyphenol và catechin – những hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Các chất này có thể giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ duy trì hoạt động ổn định của các enzyme gan.
Liều lượng, thời điểm uống trà ảnh hưởng đến gan
Yếu tố quyết định không phải là có uống trà hay không mà là lượng dùng và tần suất sử dụng.
Đại học Khoa học Y khoa Kermanshah (Iran) thực hiện nghiên cứu tác động của trà với gan trên 2.530 người từ 2015 đến 2023. Kết quả cho thấy những người uống dưới 4 tách trà mỗi ngày có xu hướng có chỉ số gan khỏe mạnh hơn so với nhóm uống quá nhiều hoặc không uống.
Thời điểm uống trà cũng đóng vai trò đáng kể. Uống trà cùng hoặc sau bữa ăn giúp làm chậm quá trình hấp thụ caffeine và các hợp chất hoạt tính, từ đó giảm áp lực lên gan. Ngược lại, uống trà khi bụng đói, đặc biệt là trà đậm, có thể khiến cơ thể hấp thụ nhanh các chất này, gây “quá tải” tạm thời cho hệ chuyển hóa.
Thói quen pha trà quá lâu hoặc sử dụng trà có độ đậm cao cũng làm tăng lượng hợp chất hoạt tính đi vào cơ thể, từ đó gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan.
Uống trà quá đậm có thể bất lợi
Lợi ích của trà không kéo dài nếu sử dụng quá mức. Uống quá nhiều hoặc dùng trà quá đậm có thể gây tác dụng ngược. Khi cơ thể hấp thụ lượng lớn catechin và caffeine, gan phải hoạt động nhiều hơn để xử lý, thải độc. Điều này có thể làm gia tăng gánh nặng lên quá trình chuyển hóa, nhất là khi diễn ra thường xuyên.
Chất chống oxy hóa polyphenol khi nạp ở liều cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động của một số enzyme gan tham gia quá trình thải độc. Ở một số trường hợp, thói quen uống trà đậm kéo dài còn liên quan tăng men gan nhẹ.
Cách uống trà có lợi cho gan
Theo các chuyên gia, trà không gây hại nếu được sử dụng có kiểm soát. Thời điểm lý tưởng để uống trà là sau bữa ăn khoảng 30-45 phút, khi quá trình tiêu hóa đã bắt đầu. Điều này không chỉ giúp giảm kích thích dạ dày mà còn hạn chế ảnh hưởng đến việc hấp thụ dưỡng chất.
Thưởng thức một vài tách trà mỗi ngày (2-3 tách), với độ đậm vừa phải sau bữa ăn, là lựa chọn phù hợp để vừa tận hưởng lợi ích của trà, vừa bảo vệ chức năng gan. Thêm một lượng nhỏ sữa có thể giúp giảm độ axit của trà, nhưng nên hạn chế đường hoặc chất tạo ngọt để tránh tác động tiêu cực đến chuyển hóa.
Các loại trà thảo mộc hoặc trà detox cần được sử dụng thận trọng. Một số thành phần trong các loại trà này có thể tương tác với thuốc hoặc ảnh hưởng đến men gan nếu dùng thường xuyên.
Sữa chua giàu dinh dưỡng, bổ sung nhiều lợi khuẩn có lợi giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại (như vi khuẩn HP - nguyên nhân phổ biến gây viêm loét dạ dày). Axit lactic trong sữa chua sau khi được chuyển hóa sẽ giúp kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh và hỗ trợ làm lành các vết loét nhẹ. Sữa chua giúp giảm các triệu chứng đầy hơi, khó tiêu, giúp dạ dày không phải co bóp quá sức để xử lý thức ăn.
Ngoài ra, lượng acid trong sữa chua không đáng kể so với lượng acid trong dịch vị dạ dày, không gây hại dạ dày như lời đồn. Món ăn này có tác dụng điều hòa nhu động ruột, giảm thiểu sự tích tụ khí hoặc thức ăn, giúp ngăn ngừa chứng táo bón, cải thiện quá trình tiêu hóa.
Tuy nhiên, người bị đau dạ dày không nên ăn sữa chua lúc đói, nên ăn sữa chua sau bữa chính khoảng một đến hai tiếng. Lúc này, nồng độ axit trong dạ dày đã được pha loãng bởi thức ăn, tạo môi trường lý tưởng để lợi khuẩn sống sót và phát huy tác dụng.
Không nên ăn sữa chua quá lạnh ngay khi vừa lấy từ tủ lạnh ra. Nên để ở nhiệt độ phòng khoảng 10-15 phút trước khi ăn để tránh gây co thắt dạ dày.
Ưu tiên sữa chua trắng, ít đường hoặc không đường. Hạn chế các loại sữa chua có quá nhiều hương liệu hoặc phẩm màu hóa học. Không nên ăn sữa chua cùng với các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói vì chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa. Chỉ nên ăn khoảng một đến hai hộp mỗi ngày.
Trong lúc ngủ, cơ thể giảm tiết nước bọt, vốn là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát vi khuẩn trong miệng. Khi nước bọt giảm, vi khuẩn dễ sinh sôi và hình thành mảng bám trên răng. Đây là lý do vì sao nhiều người có cảm giác miệng không sạch vào buổi sáng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đánh răng ngay khi thức dậy giúp loại bỏ lớp vi khuẩn trước khi ăn uống. Nếu không làm sạch trước, vi khuẩn sẽ kết hợp với đường và tinh bột trong thức ăn, tạo ra a xít và làm tổn hại men răng.
Một lợi ích quan trọng khác là fluoride trong kem đánh răng. Fluoride là một khoáng chất giúp tăng cường độ bền của men răng và có lợi quá trình tái khoáng hóa. Khi đánh răng trước bữa sáng, lớp fluoride này đóng vai trò như một lớp bảo vệ giúp răng chống lại tác động của a xít từ thực phẩm như cà phê, nước cam hay bánh ngọt.
Ngoài ra, đánh răng còn kích thích tuyến nước bọt hoạt động. Nước bọt giúp trung hòa a xít và rửa trôi vi khuẩn, từ đó tạo môi trường ổn định hơn cho răng trước khi ăn.
Mặt khác, đánh răng sau bữa sáng cũng có những điểm hợp lý, đặc biệt nếu mục tiêu là làm sạch trực tiếp thức ăn còn sót lại. Sau khi ăn, các mảnh vụn thức ăn và đường có thể bám lại trên răng, nhất là ở kẽ răng hoặc gần nướu. Vi khuẩn trong miệng sẽ sử dụng phần đường này để tạo a xít, làm tăng nguy cơ sâu răng.
Dù có những lợi ích nhất định nhưng đánh răng ngay sau khi ăn lại tiềm ẩn một rủi ro quan trọng liên quan đến men răng. Sau khi ăn, đặc biệt là các thực phẩm có tính a xít như trái cây họ cam quýt hoặc nước ép, men răng sẽ tạm thời bị suy yếu, khiến dễ bị tổn thương hơn. Đây là phản ứng tự nhiên khi a xít tiếp xúc với bề mặt răng.
Nếu đánh răng ngay lúc này, lực chà xát từ bàn chải có thể làm mài mòn lớp men đang yếu, lâu dài dẫn đến nhạy cảm răng hoặc tổn thương men răng. Vì lý do này, các chuyên gia thường khuyến nghị nên chờ khoảng 30 - 60 phút sau khi ăn rồi mới đánh răng. Khoảng thời gian này cho phép nước bọt trung hòa a xít và giúp men răng phục hồi độ cứng tự nhiên, theo Healthline.
Như vậy, cả hai cách đánh răng vừa nêu trên đều có những lợi ích riêng, và theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ, nên đánh răng sau ăn nhưng chờ ít nhất 30 - 60 phút, vì axit từ thức ăn có thể làm mềm men răng, đánh ngay sẽ dễ gây mòn răng.
Theo The Guardian ngày 21/4, cơ quan lập pháp Anh đã chốt thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử vào thứ ba vừa qua sau nhiều vòng tranh luận. Đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực sau khi Hoàng gia phê chuẩn vào tuần tới. Quy định mới cấm hoàn toàn các cơ sở kinh doanh bán mặt hàng này cho nhóm dân số sinh từ năm 2009 trở đi. Giới chức Anh kỳ vọng biện pháp quyết liệt này sẽ chặt đứt chuỗi gây nghiện và loại bỏ dần việc kinh doanh thuốc lá trong tương lai.
Quyết định mạnh tay của chính phủ xuất phát từ gánh nặng y tế và kinh tế khổng lồ. Khói thuốc cướp đi sinh mạng của 64.000 người và khiến 400.000 bệnh nhân nhập viện mỗi năm tại quốc gia này. Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) phải chi khoảng 3 tỷ bảng Anh hàng năm để điều trị ung thư và bệnh tim mạch. Toàn xã hội cũng thiệt hại 21,3 đến 27,6 tỷ bảng Anh mỗi năm do suy giảm năng suất lao động.
Bộ trưởng Y tế Wes Streeting đánh giá "đạo luật đánh dấu thời khắc lịch sử của sức khỏe quốc dân", thêm rằng chính sách mới giúp bảo vệ trẻ em khỏi sự lệ thuộc vào chất gây nghiện và ngăn chặn những tổn hại sức khỏe suốt đời.
Bên cạnh việc giới hạn độ tuổi, đạo luật trao quyền cho các bộ trưởng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc ra các sân chơi trẻ em, khu vực bên ngoài trường học và bệnh viện. Chính phủ đồng thời cấm các thương hiệu thuốc lá điện tử quảng bá, tiếp thị sản phẩm chứa nicotine hướng tới giới trẻ để ngăn chặn nguy cơ nghiện từ sớm.
Nhiều tổ chức y tế hoan nghênh bước đi trên. Giám đốc tổ chức Hành động vì Sức khỏe và Hút thuốc Hazel Cheeseman và đại diện tổ chức Hen suyễn và Phổi Anh Sarah Sleet đều coi đạo luật là bước ngoặt thay đổi diện mạo sức khỏe quốc gia. Họ tin tưởng chính sách mới sẽ chặn đứng cơ hội tàn phá lá phổi thế hệ mai sau của ngành công nghiệp này.
Tuy nhiên, các công ty kinh doanh thuốc lá điện tử lại bày tỏ sự lo ngại. Đại diện công ty VPZ Richard Begg và người sáng lập tổ chức We Vape Mark Oates cảnh báo việc siết chặt quản lý, đặc biệt là hạn chế hương liệu, có thể gây tác dụng ngược. Họ cho rằng hương liệu đóng vai trò làm động lực giúp người trưởng thành chuyển sang giải pháp thay thế. Việc cấm cản quá mức dễ đẩy những người đang cai thuốc quay lại dùng sản phẩm truyền thống hoặc tìm đến nguồn cung bất hợp pháp trên thị trường đen.
