Bối cảnh toàn cầu hóa đã thay đổi rõ rệt diện mạo bóng đá Việt Nam. Hàng loạt Việt kiều đã xuất hiện ở đội tuyển quốc gia, U.23, U.20, thậm chí U.17. Các Việt kiều xuất hiện đông hơn, có chất lượng tốt hơn, không còn là thiểu số như trước đây.
Đội tuyển Việt Nam đã vượt qua vòng loại Asian Cup 2027 với ba mảnh ghép Việt kiều gồm Đặng Văn Lâm, Nguyễn Filip và Cao Pendant Quang Vinh. U.23 Việt Nam vô địch U.23 Đông Nam Á, SEA Games và đoạt HCĐ U.23 châu Á với Lê Viktor năng nổ ở cánh. Lứa U.23 hiện tại do quyền HLV trưởng Đinh Hồng Vinh dẫn dắt cũng có Trần Thành Trung, ngôi sao từng lọt nhóm những tài năng trẻ sáng giá nhất giải Bulgaria, cùng Việt kiều Vadim Nguyễn.
Lùi xuống cấp độ U.20 Việt Nam, Nguyễn Bá Nhật Ka (Việt kiều Nhật Bản) và Antonio Moric (Việt kiều Croatia) cũng đang là những “ngọc thô” được trao cơ hội thử sức, hay trước đây là Andrej Nguyễn An Khánh, Alex Bùi (đều là Việt kiều CH Czech).
Khác với giai đoạn trước, khi các Việt kiều thường hồi hương ở độ trưởng thành (có ngoại lệ là Mạc Hồng Quân, Văn Lâm về nước từ sớm), làn sóng Việt kiều lúc này về chơi ở V-League đã trẻ trung hơn, cho thấy mong muốn gắn bó với màu cờ sắc áo và hòa nhập cùng văn hóa Việt Nam lâu dài. Cơ chế cởi mở của V-League khi cho phép mỗi đội đăng ký tối đa 2 Việt kiều, cùng thay đổi tư duy theo chiều hướng thoáng và quốc tế hơn, đã giúp bóng đá Việt Nam thành đất lành để những người con xa xứ trở lại thử sức.
Tuy nhiên, nhìn vào những cái tên đang chơi bóng tại V-League, có lẽ nguồn lực Việt kiều vẫn chưa được khai thác hết, chủ yếu bởi hàng rào quốc tịch.
Đơn cử, cả hai Việt kiều tài năng của CLB Công an TP.HCM, gồm Khoa Ngô (Ngô Văn Khoa) và Lee Williams đều chưa có quốc tịch Việt Nam.
Khoa Ngô đang chói sáng ở mùa giải này với 3 bàn thắng, cùng nguồn năng lượng dồi dào khuấy đảo nhiều hàng phòng ngự V-League. Dù thể hình khiêm tốn, nhưng Khoa Ngô giỏi càn lướt, sẵn sàng tì đè, đấu tay đôi và nhanh nhẹn như linh dương. Sự nhiệt huyết của cầu thủ sinh năm 2006 là ngọn đèn rực rỡ khơi dậy hàng công CLB Công an TP.HCM, dù đây mới là mùa giải đầu tiên, Khoa Ngô chơi ở V-League.
Lee Williams (sinh năm 2007) cũng rất tài năng, đã ghi 2 bàn ở V-League và 1 bàn tại Cúp quốc gia, dù chưa tròn 19 tuổi. Được đào tạo bài bản ở Anh, Lee Williams có phong cách chơi bóng đơn giản, hiện đại, xử lý gọn gàng và làm tường, không chiến tốt với chiều cao 1,9 m.
Nếu có quốc tịch, cả Khoa Ngô và Lee Williams đều là “ngọc quý” cho lứa U.20, thậm chí U.23 Việt Nam. Nhìn tấm gương của Công Phương (2006), Văn Thuận, Văn Bình (2005) hay Quang Kiệt (2007) ở U.23 để thấy, chỉ cần có năng lực, mọi cầu thủ đều có cơ hội bất chấp tuổi tác.
Bên cạnh Lee Williams hay Khoa Ngô, còn nhiều Việt kiều khác đang chờ được cấp quốc tịch trong thời gian tới.
Tiêu biểu trong số này có trung vệ Kyle Colonna (cao 1,88 m). Việt kiều Mỹ đã chơi 20 trận mùa này, góp phần tạo nên hàng thủ chắc chắn thứ hai giải đấu của Thể Công Viettel (mới lọt lưới 19 bàn sau 21 trận).
Khác với mùa trước phải cạnh tranh quyết liệt để được ra sân tại Hà Nội, mùa này, Colonna là bức tường vững chãi ở Thể Công Viettel, khi chinh phục được HLV khó tính Velizar Popov. Colonna gây ấn tượng với lối chơi phán đoán đầu óc và “sạch”, khi mới nhận 6 thẻ vàng sau 37 trận V-League. Sinh năm 1999, Colonna là mảnh ghép tương lai của đội tuyển Việt Nam.
Adou Minh (sinh năm 1997) cũng là trung vệ Việt kiều tài năng, đã chơi 24 trận cho CLB Công an Hà Nội mùa này trên mọi đấu trường. Mùa trước, ngay khi hồi hương khoác áo Hà Tĩnh, Adou Minh đã chơi chắc chắn với 22 trận, lọt vào đội hình tiêu biểu V-League. Từng chơi bóng cho các đội bán chuyên Pháp và có thể hình ổn (cao 1,78 m), Adou Minh có lối đá thông minh, tranh chấp nhiệt huyết và lăn xả.
Ngoài ra, những Việt kiều “tài không đợi tuổi” đang cống hiến. Camilo Vasconcelo Minh (mang ba dòng máu Việt Nam, Bồ Đào Nha, Canada) của Hải Phòng sinh năm 2005, ra sân 9 trận cho Hải Phòng mùa này. Thử việc không thành công ở Hà Nội, Camilo đã đến đội bóng bớt cạnh tranh hơn để có cơ hội thi đấu thường xuyên.
Li-Sheng Eddie Tran (Việt kiều Thụy Điển) đã chơi 12 trận ở hạng nhất mùa này, đang cùng Bắc Ninh đua vé lên V-League.
Ban tổ chức Roland Garros 2026 đang hứng chịu làn sóng chỉ trích sau tình huống gây tranh cãi ở trận đấu vòng 4 đơn nam giữa Casper Ruud và Joao Fonseca rạng sáng 1/6. Sự cố này không chỉ ảnh hưởng đến cục diện trận đấu mà còn làm dấy lên tranh luận về việc giải Grand Slam trên mặt sân đất nện vẫn chưa áp dụng công nghệ Hawk-Eye (công nghệ mắt diều hâu).
Sau khi gây địa chấn bằng chiến thắng trước Novak Djokovic ở vòng 3, Fonseca tiếp tục hành trình thăng hoa tại Paris bằng việc đánh bại Ruud sau bốn set để lần đầu tiên góp mặt ở tứ kết một giải Grand Slam. Tuy nhiên, màn trình diễn ấn tượng của tay vợt người Brazil phần nào bị lu mờ bởi quyết định gây tranh cãi ở set thứ hai.
Ở loạt tie-break, khi Ruud có set-point ở tỷ số 8-7, một khán giả trên sân Philippe Chatrier bất ngờ hét lớn khiến nhiều người lầm tưởng cú đánh của Fonseca đã đi ra ngoài. Trọng tài chính cho dừng trận đấu để kiểm tra và sau đó xác nhận bóng vẫn trong sân, đồng nghĩa điểm số thuộc về Fonseca. Tay vợt 19 tuổi tận dụng lợi thế để ghi liền ba điểm, khép lại set đấu và vươn lên dẫn trước 2-0.
Dẫu vậy, hình ảnh mô phỏng từ hệ thống Hawk-Eye được công bố sau trận lại cho thấy bóng thực tế đã đi ra ngoài. Điều đó đồng nghĩa Ruud có thể đã thắng set hai để cân bằng tỷ số 1-1. Thay vào đó, tay vợt người Na Uy rơi vào thế bám đuổi. Dù thắng lại set ba, anh vẫn không thể lật ngược tình thế và chấp nhận thất bại 5-7, 6-7 (8-10), 7-5, 2-6. Với chiến thắng này, Fonseca giành quyền vào tứ kết gặp Jakub Mensik.
Nguồn cơn của tranh cãi nằm ở việc Roland Garros hiện là giải Grand Slam duy nhất vẫn duy trì hệ thống trọng tài biên truyền thống thay vì sử dụng công nghệ Hawk-Eye như Australian Open, Wimbledon và US Open. Việc ban tổ chức vẫn công khai hình ảnh từ Hawk-Eye nhưng không dùng công nghệ này để hỗ trợ các quyết định trên sân càng khiến dư luận phản ứng mạnh mẽ.
Cựu tay vợt người Pháp Lucas Pouille cho rằng cách làm hiện tại chỉ tạo thêm tranh cãi: "Tôi đồng ý với việc giữ trọng tài biên, nhưng việc công bố những hình ảnh đó chỉ khiến mọi chuyện trở nên phức tạp hơn. Nếu đã chọn yếu tố con người, hãy bỏ luôn các hình ảnh mô phỏng để mọi người chỉ tập trung vào quyết định của trọng tài".
Trong khi đó, cựu tay vợt số 17 thế giới Fabrice Santoro ủng hộ việc duy trì vai trò của con người trong công tác điều hành trận đấu, nhưng phản đối việc tồn tại hai tiêu chuẩn trọng tài khác nhau ở các giải Grand Slam. Ông nhận định: "Khi các tay vợt nghỉ giữa hai set, tôi nghĩ Fonseca đang dẫn 2-0. Nhưng nếu trận đấu diễn ra ở US Open, tỷ số có thể đã là 1-1. Điều đó thực sự khiến tôi khó chấp nhận".
Sự việc một lần nữa đặt Roland Garros trước áp lực phải xem xét lại quan điểm về công nghệ, trong bối cảnh các giải đấu lớn ngày càng hướng đến tính chính xác và sự nhất quán trong các quyết định trọng tài.
Với phương châm đổi mới để tiến bộ, FIFA luôn có những cải tiến và thay đổi ở mỗi kỳ World Cup. Năm 1970, đó là sự ra đời của thẻ vàng và thẻ đỏ. Năm 2018, VAR lần đầu tiên ra mắt tại World Cup. Trong khi ở Qatar năm 2022, chỉ thị của FIFA với các trọng tài dẫn đến việc kéo dài đáng kể thời gian bù giờ trong các trận đấu.
Vậy có những thay đổi nào đáng chú ý tại World Cup năm nay ở Bắc Mỹ?
Việc tạm dừng trận đấu để các cầu thủ bổ sung nước thường xuyên được thấy trong các trận đấu diễn ra trong điều kiện thời tiết nóng bức, nhưng chưa bao giờ được quy định như một yếu tố bắt buộc trong mọi trận đấu tại World Cup.
Điều đó sẽ thay đổi trong năm nay, khi FIFA đưa ra quy định thời gian nghỉ uống nước 3 phút giữa mỗi hiệp, bất kể thời tiết như thế nào, ngay cả đối với các trận đấu diễn ra trong điều kiện thời tiết mát mẻ hoặc dưới mái che.
Hệ thống trọng tài video (VAR) ban đầu được giới thiệu để xem xét lại các tình huống tranh cãi về bàn thắng, phạt đền, thẻ đỏ trực tiếp hoặc các trường hợp nhầm lẫn danh tính. Nhưng giờ đây Hội đồng Bóng đá Quốc tế (IFAB) đã thông báo rằng họ sẽ mở rộng phạm vi của VAR để xem lại nhiều tình huống, trong đó có thẻ vàng thứ hai và các tình huống phạt góc.
Điều này đồng nghĩa là giờ đây trọng tài có thể check VAR xem xét lại tình huống một cầu thủ bị đuổi khỏi sân vì nhận thẻ vàng thứ hai. Ngoài ra VAR cũng có thể xem xét lại một "quả phạt góc được cho là không chính xác", miễn là "việc xem xét có thể được hoàn tất ngay lập tức và không làm trì hoãn trận đấu quá lâu".
Việc đếm ngược sẽ được áp dụng cho các quả phát bóng từ khung thành, quả ném biên và thay người nhằm mục đích hạn chế việc câu giờ. Nếu một cầu thủ mất quá nhiều thời gian, quyền kiểm soát bóng sẽ chuyển sang đối phương. Điều này có nghĩa là quả phát bóng từ khung thành có thể trở thành quả phạt góc hoặc quả ném biên sẽ đổi chủ.
IFAB cho biết: "Nếu trọng tài cho rằng một quả ném biên hoặc quả phát bóng từ khung thành đang mất quá nhiều thời gian hoặc bị cố tình trì hoãn, một bộ đếm ngược năm giây bằng hình ảnh sẽ được kích hoạt".
Trong khi đó các cầu thủ sẽ có 10 giây để rời sân kể từ khi số áo của họ được hiển thị trên bảng thay người. Nếu họ không làm như vậy, họ vẫn phải rời sân ngay lập tức nhưng cầu thủ dự bị sẽ không được phép vào sân cho đến khi trận đấu tạm dừng lần tiếp theo, sau khi ít nhất 1 phút thi đấu đã trôi qua.
Các cầu thủ được điều trị chấn thương hoặc trường hợp chấn thương khiến trận đấu phải tạm dừng thì cầu thủ bắt buộc phải rời sân trong 1 phút trước khi được phép trở lại sân.
Sau sự cố trong trận đấu UEFA Champions League hồi tháng 2 năm nay, khi Gianluca Prestianni của Benfica che miệng trong lúc nói chuyện với Vinicius Junior của Real Madrid, Prestianni sau đó bị cáo buộc có hành vi phân biệt chủng tộc và nhận án cấm thi đấu 6 trận "vì hành vi phân biệt đối xử (tức là kỳ thị đồng tính)".
FIFA đã quyết định thêm luật cho World Cup 2026, cụ thể các cầu thủ che miệng "trong tình huống tranh cãi với đối thủ" có thể bị nhận thẻ đỏ. FIFA cũng cho biết các trọng tài sẽ được phép rút thẻ đỏ cho bất kỳ cầu thủ nào tự ý rời sân "đình công" để phản đối quyết định của trọng tài.
Quyết định này dựa trên kinh nghiệm từ trận chung kết Cúp bóng đá châu Phi 2025, khi các cầu thủ Senegal bỏ ra khỏi sân để phản đối quả phạt đền được trao cho Morocco. Dù sau đó các cầu thủ đã trở lại và Senegal giành chiến thắng trong trận đấu, nhưng Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) quyết định tước bỏ danh hiệu của họ.
FIFA khẳng định hành động này không thể chấp nhận được và bất kỳ đội nào làm điều đó sẽ bị xử thua. FIFA cho biết: "Quy tắc mới này cũng sẽ áp dụng cho bất kỳ quan chức đội nào xúi giục cầu thủ rời sân. Một đội khiến trận đấu bị hủy bỏ về nguyên tắc sẽ bị xử thua".
Xuân Khâu Đại Diệp là hệ thống giải cờ tướng Trung Quốc, mời sáu kỳ thủ hàng đầu, vài lần mỗi năm. Các kỳ thủ được chia làm hai bảng, mỗi bảng ba người, đấu luân phiên trong bảng. Kỳ thủ thua bốn ván sẽ bị loại. Lại Lý Huynh từng được mời dự giải này tháng 1/2026, nhưng anh thua cả bốn ván, trước Lý Hàn Lâm và Hà Văn Triết.
Cục diện lần này cũng không khác nhiều với kỳ thủ cờ tướng số một Việt Nam. Lý Huynh được xếp vào bảng có Tào Nham Lỗi và Vương Vũ Bác. Ở ván đầu tiên, kỳ thủ sáu lần vô địch quốc gia cầm quân đen, chơi ngang ngửa Nham Lỗi nhưng để mất quân ở thời khắc quyết định và thất bại.
Đến ván hai, Lý Huynh sớm rơi vào thế yếu khi gặp Vũ Bác, và cuối cùng thất bại. Ở ván ba, kỳ thủ 36 tuổi tiếp tục thua Nham Lỗi vì hết thời gian. Tại ván bốn tối 30/5, anh tiếp tục ngã ngựa khi gặp Vũ Bác, để rồi kết thúc giải mà không thắng được trận nào.
Kể từ khi lên ngôi vô địch thế giới tháng 9/2025, phá thế độc tôn của Trung Quốc, Lý Huynh nhiều lần được mời sang đó dự giải lớn. Anh thậm chí được đặc cách vào những vòng chung kết của một số giải. Thành tích tốt nhất của anh là vào chung kết siêu giải Ngũ Dương, trước khi thua Trình Vũ Đông.
Nhưng thành tích của Lý Huynh tại giải Xuân Khâu Đại Diệp không tốt, khi anh đã thua cả tám trận. Còn ở giải Trung Quốc - ASEAN giữa tháng 5/2026, Lý Huynh được vào thẳng vòng 1/16, nhưng chỉ thắng một trận. Ở vòng 1/8, anh thua Hoàng Quang Dĩnh và bị loại. Cũng ở giải này, một kỳ thủ khác của Việt Nam, Nguyễn Minh Nhật Quang vượt qua vòng loại, nhưng cũng dừng bước ở vòng 1/8 trước Lưu Bách Hoành.
Giải Xuân Khâu Đại Diệp lần này diễn ra từ 29/5 đến 31/5, thể thức cờ nhanh 20 phút mỗi bên, thêm 10 giây sau từng nước đi (20+10). Thể thức này nhanh hơn hẳn so với giải Ngũ Dương (50+20), khi Lý Huynh vào chung kết. Còn ở thể thức chậm nhất là giải vô địch thế giới (90+30), anh vô địch. Khoảng một năm qua, Lý Huynh thường đạt kết quả cao hơn ở những giải có thời gian chậm hơn.
