“Tôi thuộc hộ kinh doanh nhóm 3, theo quy định phải khấu trừ toàn bộ chi phí và đóng 17% thuế thu nhập trên doanh thu thực tế, cộng thêm 3% thuế giá trị gia tăng, tổng cộng là 20%. Đây là mức thuế quá cao”, chị Hồng Thanh, chủ hộ sản xuất kinh doanh hàng may mặc tại khu vực chợ Tân Bình (TP.HCM), phản ánh. Theo chị Thanh, kể từ khi thực hiện kê khai thuế dựa trên doanh thu thực tế, nhiều bất cập bắt đầu phát sinh. Trong đó, khó khăn lớn nhất là nhiều khoản chi phí phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh không thể lấy được hóa đơn, chứng từ hợp lệ để khấu trừ thuế. Chẳng hạn, tiền thuê xe ôm vận chuyển hàng từ xưởng ra cửa hàng và chiều ngược lại mỗi ngày không dưới 150.000 đồng, tương đương hơn 4 triệu đồng/tháng; tiền sửa chữa bàn ủi, máy may; tiền mua phụ liệu lắt nhắt khi cần kíp…. “Chiều nay tôi vừa chi 1,6 triệu đồng để sửa 8 chiếc bàn ủi trong xưởng, mua 20 chiếc móc áo và 3 cuộn băng keo ngay tiệm tạp hóa gần xưởng để kịp đóng hàng. Những khoản chi này có thực nhưng không có hóa đơn, tất nhiên không được khấu trừ”, chi Thanh nói.
Theo chị Thanh, hiện cơ quan thuế đang hướng dẫn các hộ kinh doanh tạm nộp thuế khoán trong quý 1, tức là 4,5% trên toàn bộ doanh thu và sau đó sẽ quyết toán lại vào cuối năm. Tuy nhiên, chị lo ngại nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung. Chị Thanh cho biết các hộ kinh doanh trong chợ đang phải thuê kế toán làm báo cáo thuế với chi phí thuê dịch vụ khoảng 500.000 đồng/tháng, hóa đơn đầu vào thì không lấy đủ vì nhiều dịch vụ, hàng hóa mua từ hộ kinh doanh nhóm 1, không có hóa đơn. Nếu tính lại và áp phương pháp đóng 17% trên doanh thu thực tế sau khấu trừ chi phí hợp lý thì “chết”. “Không có chứng từ hợp lệ để khấu trừ, nhưng đó đều là chi phí thực tế mà hộ kinh doanh như chúng tôi phải chi hằng ngày. Vậy chúng tôi phải làm sao?”, chị Thanh đặt câu hỏi.
Tương tự, bà Trần Thị Khuyên, chủ một quán ăn trên đường Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM), cho biết doanh thu của quán ước khoảng 3,5 tỉ đồng/năm. Trong quý 1, thuế cơ sở hướng dẫn hộ kinh doanh của bà tạm nộp thuế ở mức 4,5% trên tổng doanh thu, gồm 1,5% thuế thu nhập cá nhân và 3% thuế giá trị gia tăng. Theo cách tính này, số thuế quán ăn của bà Khuyên phải nộp trong năm nay khoảng 157,5 triệu đồng, tương đương hơn 13 triệu đồng/tháng. Ngoài tiền thuế thu nhập tăng mạnh, các chi phí liên quan đến lao động và kế toán cũng khiến hộ kinh doanh đang chịu nhiều áp lực. “Hiện nay thuê người làm là phải đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, không còn kiểu thuê thời vụ như trước vì sợ bị kiểm tra, xử phạt. Từ khi áp dụng kê khai thuế, quán còn phải thuê dịch vụ kế toán với chi phí từ 2 – 4 triệu đồng/tháng, tùy số lượng hóa đơn xuất mỗi ngày”, bà nói và lo ngại, với mức tạm đóng hiện nay, tiền thuế đã cao khoảng 5 lần so với mức thuế khoán trước đây. Ngoài ra, hộ kinh doanh còn phải chi những khoản cố định hằng tháng cho dù lời hay lỗ như tiền thuê mặt bằng, bảo hiểm, điện, nước, tiền ăn của nhân viên, phụ cấp chuyên cần, lãi vay ngân hàng…
Tuy nhiên, điều khiến bà Khuyên cũng như nhiều hộ kinh doanh thuộc nhóm doanh thu trên 3 tỉ đồng lo lắng nhất là nguy cơ bị truy thu thuế vào cuối năm. “Mức 4,5% hiện tại được cán bộ thuế giải thích chỉ là tạm đóng. Nếu cuối năm áp dụng cách tính thuế 17% trên phần thu nhập thực tế thì số thuế phải nộp sẽ rất lớn”, bà Khuyên băn khoăn và ước tính, với doanh thu 3,5 tỉ đồng/năm trong lĩnh vực ăn uống, quán chỉ có thể thu thập hóa đơn, chứng từ hợp lệ cho khoảng 2 tỉ đồng chi phí. Nếu đóng thuế 17% trên thu nhập chính thức, hộ của bà Khuyên phải đóng 360 triệu đồng/năm thay vì 157,5 triệu đồng như mức tạm tính hiện tại. “Doanh thu 3,5 tỉ đồng mà phải đóng tới 360 triệu đồng tiền thuế thì tương đương hơn 10% doanh thu. Trong khi thực tế ngành ăn uống chỉ lãi khoảng 8 – 12%. Đóng thuế như vậy thì không chỉ lấy công làm lời mà còn có nguy cơ ăn vào vốn”, bà nói.
Từ thực tế trên, nhiều hộ kinh doanh kiến nghị hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng trong năm có thể đóng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu thay vì trên lợi nhuận. Không truy thu hồi thuế sau giai đoạn tạm nộp, chấp nhận ghi chép giao dịch…
Trao đổi với Báo Thanh Niên, chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, cho rằng thực tế cho thấy mỗi khi triển khai chính sách thuế mới, chi phí phát sinh trong giai đoạn đầu là điều khó tránh khỏi. Điều này đã được cảnh báo trước và nhiệm vụ cơ quan quản lý là làm thế nào để chi phí tuân thủ của hộ kinh doanh mức thấp nhất. Chẳng hạn, những điều chỉnh gần đây về ngưỡng doanh thu chịu thuế như nâng mức từ 500 triệu đồng/năm lên 1 tỉ đồng/năm, hay quy định nhóm 1 có thể xuất hóa đơn hoặc không cần khởi tạo hóa đơn nếu doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm, cho thấy chính sách thuế hoàn toàn có thể tiếp tục được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với hộ kinh doanh.
“Theo tôi, năm 2026 nên được xem là giai đoạn thí điểm tính thuế theo doanh thu, làm cơ sở để áp dụng chuyên nghiệp, hợp lý hơn trong các năm tiếp theo. Qua quá trình tư vấn, tôi nhận thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng trong việc kê khai và tuân thủ, dù họ rất muốn thực hiện đúng quy định pháp luật và lo ngại nếu xảy ra sai sót. Vì vậy, các khoản thuế đang được kê khai và áp dụng trong giai đoạn này không nên bị truy thu khi cơ quan chức năng tính toán lại”, bà Huyền nêu ý kiến.
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế, ĐH Kinh tế quốc dân, nhận định ngành thuế đang từng bước hoàn thiện chính sách thuế đối với hộ kinh doanh theo hướng nhân văn và khuyến khích tuân thủ tốt hơn. Theo ông, mục tiêu không chỉ là tăng thu ngân sách mà còn phải tạo điều kiện để hộ kinh doanh phát triển bền vững. Vì thế, nếu không trừ hết được chi phí thực tế, mà đóng đến 17% thì khá cao và nặng. Nếu bắt buộc tính thuế theo khấu trừ chi phí, phải chấp nhận những chi phí hợp lý không có hóa đơn. “Về áp mức thuế thế nào, có thể sử dụng dữ liệu bình quân trong khoảng 3 năm về doanh thu, lợi nhuận và chi phí của hộ kinh doanh để tính toán nghĩa vụ thuế. Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu kê khai không chính xác cơ quan thuế có thể áp dụng các biện pháp nhắc nhở, cảnh báo hoặc xử phạt”, chuyên gia Nguyễn Thường Lạng nói.
Ngày 29.5 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố dự thảo sửa đổi bổ sung Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Điểm mới đáng chú ý được đưa vào dự thảo lần này là bỏ giấy phép con đối với hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức mỹ nghệ (TSMN) kể từ ngày 1.7. Đồng thời, NHNN không còn kiểm tra, thanh tra đối với hoạt động sản xuất vàng TSMN như quy định cũ. Dù vậy, dự thảo cũng yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng TSMN có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và pháp luật khác có liên quan.
Giám đốc một doanh nghiệp (DN) sản xuất vàng nữ trang có trụ sở tại TP.HCM cho biết hiện để có được giấy phép sản xuất vàng trang sức, DN sẽ phải mất từ 3 - 6 tháng đáp ứng các điều kiện đưa ra để hoàn tất hồ sơ, trong đó quan trọng nhất là phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường. Ngay cả tiệm chuyên kinh doanh vàng, muốn có thợ sửa trang sức cũng phải có giấy phép. Vì vậy khi được bỏ giấy phép con thì các DN được giảm thủ tục hành chính, rút ngắn được thời gian.
Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn TP.HCM, phấn khởi cho biết: Nhiều năm qua, Hiệp hội Kinh doanh vàng VN (VGTA) liên tục kiến nghị đưa hoạt động sản xuất TSMN ra khỏi danh sách ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Đến luật Đầu tư sửa đổi, bổ sung chính thức được thông qua năm 2025 đã đưa TSMN ra khỏi ngành nghề kinh doanh có điều kiện và nay Dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 là tin vui lớn đối với ngành kim hoàn.
"Trên thế giới cũng xem hoạt động sản xuất chế tác và kinh doanh vàng TSMN là ngành nghề sản xuất kinh doanh hàng hóa thông thường, không quốc gia nào quy định là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Các nước Thái Lan, Singapore, Indonesia, UAE… còn có nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích để phát triển mạnh mẽ ngành này nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu tạo nguồn thu ngoại tệ. Đó là lý do các quốc gia này xuất khẩu sản phẩm vàng TSMN lên tới 5 - 7 tỉ USD mỗi năm", ông Dưng phân tích.
Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch VGTA, nhận xét: Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30.5.2025 về "khuyến khích phát triển thị trường vàng trang sức đưa VN trở thành trung tâm chế tác, xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực" là chỉ đạo mang tính đột phá và chiến lược quan trọng để phát triển ngành này thành ngành mũi nhọn, tái tạo nguồn ngoại tệ cho đất nước, góp phần tăng dự trữ ngoại hối quốc gia. Bởi năng lực và trình độ của các DN VN không chỉ đủ sản xuất, chế tác vàng trang sức đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có thể cạnh tranh xuất khẩu ra thị trường thế giới.
Tuy nhiên theo ông Khánh, sau khi tháo gỡ giấy phép con, để ngành TSMN hoạt động minh bạch, phát triển lành mạnh trong thời gian tới, cơ quan chức năng cần sớm giải quyết vấn đề vàng nguyên liệu, cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để đáp ứng nhu cầu sản xuất.
Trong những năm qua, nhu cầu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng, vàng trang sức trung bình khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỉ USD/năm (khoảng 420 triệu USD/tháng). Sau khi đưa vào sản xuất, chế tác thì môt nửa để đáp ứng nhu cầu trong nước, một nửa để xuất khẩu. Tức là 25 tấn vàng dùng để xuất khẩu, có thể thu về từ 3,5 - 5 tỉ USD. Trong đó giá trị sức lao động chiếm tới trên 30% giá trị sản phẩm xuất khẩu. Như vậy, việc cho DN nhập vàng nguyên liệu về sản xuất, chế tác thành vàng TSMN không những đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước mà còn xuất khẩu, tái tạo nguồn ngoại tệ khá lớn cho đất nước.
Để VN trở thành trung tâm chế tác, xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực, theo ông Nguyễn Văn Dưng, còn nhiều việc cần làm trong thời gian tới, đặc biệt là về nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Thực tế, thị trường trang sức vàng VN liên tục suy giảm trong giai đoạn 2023 - 2025 với khối lượng trang sức vàng tiêu thụ giảm trung bình 15%/năm. Nhiều cửa hàng kinh doanh phải đóng cửa, kéo theo nhiều nhân viên bán hàng và công nhân sản xuất phải nghỉ chờ việc hoặc chuyển ngành. Nguyên nhân suy giảm một phần từ sức ép thiếu hụt nguồn nguyên vật liệu. Các DN chế tác gặp nhiều khó khăn trong vận hành nên không dám mạnh dạn đẩy mạnh đầu tư, từ đó bỏ lỡ các lợi thế cạnh tranh của VN. Trong khi đó, những nước lân cận như Thái Lan, Indonesia đang là những quốc gia xuất khẩu trang sức hàng đầu dù họ cũng chỉ có trình độ tương đương, thậm chí thấp hơn chúng ta trong một số lĩnh vực… Nguyên nhân gốc rễ là do chúng ta gộp chung quản lý vàng TSMN với vàng miếng.
Từ góc nhìn đó, ông Nguyễn Văn Dưng kiến nghị quản lý sản phẩm trang sức vàng mỹ nghệ như là hàng hóa tiêu dùng, tham khảo theo thông lệ quốc tế. Còn vàng miếng, vàng đầu tư thì do ngân hàng trung ương quản lý. Từ đó xây dựng chính sách phát triển ngành kim hoàn VN như một ngành công nghiệp trọng điểm. Ở các quốc gia có ngành kim hoàn phát triển, hằng năm xuất khẩu lượng TSMN lớn ra quốc tế như Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, ngành kim hoàn được quản lý như một ngành công nghiệp tiêu dùng. Các quốc gia này cũng có các chính sách hỗ trợ rất chi tiết, từ việc xây dựng các khu công nghiệp tập trung đến các chính sách triển khai chuỗi giá trị của ngành.
"Cơ chế quản lý ngành kim hoàn VN như một ngành công nghiệp vừa giữ gìn và phát triển một ngành nghề thủ công mỹ nghệ mang bản sắc dân tộc, vừa hướng tới trở thành quốc gia hàng đầu về xuất khẩu TSMN trên trường quốc tế", ông Nguyễn Văn Dưng nhấn mạnh.
Chương trình Sức sống hàng Việt số 7 khai mạc sáng 4.6, tại số 62 phố Tràng Tiền (P.Hoàn Kiếm, Hà Nội) có chủ đề "Chợ phiên Kinh Bắc", tập trung giới thiệu, quảng bá đặc sản vải chín sớm, vải thiều của Bắc Ninh.
Đây là hoạt động do Cục Quản lý và Phát triển thị trường, Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh phối hợp tổ chức và mở cửa đến ngày 7.6, sản phẩm là vải u hồng, vải thiều đầu vụ và các sản phẩm chế biến từ vải.
Trong chương trình, các nhà vường, vùng trồng có tiêu chuẩn VietGap, GlobalGap sẽ thu hái vải vào sáng sớm và đưa thẳng về Hà Nội để giới thiệu đến người tiêu dùng thủ đô. Ngoài vải thiều, không gian trưng bày còn giới thiệu nhiều nông sản, đặc sản nổi tiếng của Bắc Ninh như: sâm Núi Dành, trà hoa vàng, m Chũ, tỏi đen Gia Bình, măng lục trúc...
Điểm nhấn trong "Chợ phiên Kinh Bắc" lần này là livestream bán vải, nông sản đặc sản từ 19 - 22 giờ ngày 5.6 trên kênh TikTok của Cục Quản lý và Phát triển thị trường, có diễn viên Anh Đào tham gia.
Ông Nguyễn Thế Thi, Phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Bắc Ninh, cho biết, năm nay, Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, đẩy mạnh tiêu thụ vải thiều trên các nền tảng thương mại điện tử, bán hàng online. Mới đây, Bắc Ninh đã thành lập Câu lạc bộ KOL, KOC tổ chức livestream từ vườn vải, livestream bán vải tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM, Quảng Ninh...
Ngoài ra, Sở Công thương phối hợp với Sở VH-TT-DL Bắc Ninh đã lựa chọn, vinh danh 143 vườn cảnh đẹp làm điểm tham quan vườn vải. Các đoàn thể thanh niên, phụ nữ... có tình nguyện viên hướng dẫn nông dân quay phim, kể chuyện chăm sóc vải hàng ngày đưa lên Zalo, Facebook cá nhân.
Đến ngày 4.6, Bắc Ninh đã tiêu thụ được 35.000 tấn vải thiều với giá đầu vụ trên 50.000 đồng/kg, nay đã tăng lên 70.000 - 80.000 đồng/kg.
"Dự báo giá vải còn tiếp tục tăng. Nhiều nhà vườn không cần mang vải đi bán mà có thương lái đến mua tại chỗ", ông Thi nói.
Sáng 2.5, giá vàng miếng tại các công ty tiếp tục đứng yên khi vẫn mua vào 163 triệu đồng/lượng và bán ra 166 triệu đồng như trước khi nghỉ lễ. Trong khi đó, Công ty Mi Hồng cũng không thay đổi khi mua vào 164,8 triệu đồng và bán ra ở 166,3 triệu đồng như hôm qua. Tương tự, vàng nhẫn 999 tại Mi Hồng cũng duy trì chiều mua vào 164,8 triệu đồng và bán ra 166,3 triệu đồng. Mặc dù đứng yên nhưng so với đầu tháng 4, mỗi lượng vàng miếng SJC đã giảm gần 10 triệu đồng. Cộng thêm chênh lệch giá mua bán duy trì ở mức 3 triệu đồng thì người mua sau một tháng đã lỗ 13 triệu đồng một lượng.
Giá vàng thế giới quay đầu giảm nhẹ xuống 4.613,4 USD/ounce, giảm gần 10 USD so với hôm qua. Kim loại quý biến động nhẹ nhưng vẫn ghi nhận tháng giảm thứ hai liên tiếp khi lo ngại lạm phát gia tăng do xung đột tại Iran, làm giảm kỳ vọng cắt giảm lãi suất. Đồng USD giảm và giá năng lượng chững lại đang hỗ trợ giúp vàng không còn lao dốc như trong tháng vừa qua. Dù là tài sản trú ẩn, vàng chịu áp lực trong môi trường lãi suất cao do không tạo ra lợi suất.
Nhiều ngân hàng trung ương đã giữ nguyên lãi suất khi lạm phát vẫn ở mức cao. Cụ thể, ngày 30.4, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) nối gót Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thông báo giữ nguyên lãi suất, nhưng đều cho biết có thể cần tăng lãi suất trong tương lai nếu chi phí năng lượng tăng cao và thúc đẩy lạm phát trong thời gian dài. Thống đốc BoE Andrew Bailey cho rằng nếu áp lực giá từ xung đột trở nên nghiêm trọng, một đợt “thắt chặt mạnh tay” sẽ cần thiết.
Trong bối cảnh này, thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục tăng cao. Đóng cửa ngày 1.5 (rạng sáng 2.5 giờ Việt Nam), chỉ số S&P 500 tăng 0,29% và kết thúc ở mức 7.230,12 điểm, ghi nhận đỉnh lịch sử. Tương tự, Nasdaq Composite tăng 0,89% và đóng cửa với 25.114,44 điểm và cũng ghi nhận kỷ lục mới. Ngược lại, Dow Jones giảm gần 153 điểm, tương đương 0,31%, xuống còn 49.499,27 điểm.
