PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính thường gặp nhất ở phụ nữ. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt trên 90%.
Tự khám vú là phương pháp theo dõi lâm sàng đơn giản, không tốn kém nhưng giúp phụ nữ nhận biết sớm các thay đổi bất thường. Khi hiểu rõ trạng thái bình thường của cơ thể mình, chị em sẽ dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường dù rất nhỏ như khối u, vùng da dày lên hay dịch tiết ở núm vú.
Cần lựa chọn đúng thời điểm tự khám để hạn chế nhầm lẫn do thay đổi nội tiết. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, nên tự khám vào ngày thứ 5-7 sau khi sạch kinh, khi mô vú mềm và dễ quan sát nhất. Với phụ nữ đã mãn kinh, nên chọn một ngày cố định mỗi tháng để tạo thói quen theo dõi đều đặn.
PGS Phương khuyến cáo chị em nên thực hiện đầy đủ 6 bước sau để tránh bỏ sót dấu hiệu bất thường:
Bước 1 và 2: Quan sát trước gương (Đứng và cử động).
Đứng thẳng, thả lỏng vai và quan sát kỹ hai bên vú xem có thay đổi về kích thước, màu sắc da, vùng lõm, nhăn hay đỏ bất thường không. Sau đó đưa hai tay lên cao qua đầu để làm căng mô vú, giúp phát hiện các biến dạng kín đáo hoặc dấu hiệu tụt núm vú.
Bước 3: Khám vú ở tư thế đứng.
Đưa tay phải ra sau đầu, dùng mặt phẳng của ba đầu ngón tay trái để sờ nắn vú phải và ngược lại. Có thể di chuyển tay theo hình xoắn ốc hoặc nan hoa, đồng thời sử dụng ba mức lực từ nhẹ đến sâu để kiểm tra toàn bộ mô vú.
Bước 4: Kiểm tra núm vú và quầng vú.
Dùng ngón cái và ngón trỏ ép nhẹ núm vú. Nếu xuất hiện dịch tiết bất thường như dịch máu hoặc dịch màu lạ cần đi khám ngay. Ngoài ra, cần quan sát xem quầng vú có dấu hiệu loét, bong vảy hay co kéo bất thường hay không.
Bước 5: Khám vú ở tư thế nằm.
Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai cùng bên để mô vú dàn đều. Lặp lại thao tác sờ nắn như khi đứng nhằm kiểm tra kỹ các lớp mô sâu phía dưới.
Bước 6: Kiểm tra vùng hạch lân cận.
Đừng quên sờ vùng hố nách và trên xương đòn. Đây là những vị trí dẫn lưu bạch huyết quan trọng, sự xuất hiện của hạch to, cứng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý.
Theo PGS Phương, cần đặc biệt lưu ý, đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu: Xuất hiện khối u chắc, bờ không đều, di động kém; da vùng vú bị lõm, dày lên hoặc sần sùi như “da cam”; núm vú tụt hoặc biến dạng bất thường; có dịch máu hoặc dịch lạ tiết ra từ núm vú.
Tự khám vú là bước quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát chuyên sâu. Nhiều tổn thương ở giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ, không thể cảm nhận bằng tay mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc chụp X-quang tuyến vú. Vì vậy, nên kết hợp tự khám hàng tháng với khám và tầm soát định kỳ tại cơ sở y tế.
Khoản 2 điều 9 Thông tư 01/2025/TT-BYT (Thông tư 01/2025) quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật BHYT, các trường hợp chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) BHYT theo đúng trình tự bao gồm:
Chuyển người bệnh giữa các cơ sở KCB BHYT trong cùng cấp KCB; từ cơ sở KCB cấp ban đầu đến cơ sở KCB cấp cơ bản; từ cơ sở KCB cấp cơ bản đến cơ sở KCB cấp chuyên sâu theo yêu cầu chuyên môn, tình trạng của người bệnh hoặc vượt khả năng đáp ứng của cơ sở KCB.
Chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp ban đầu đến cơ sở KCB cấp chuyên sâu trong trường hợp vượt khả năng đáp ứng của cơ sở KCB cấp cơ bản tại tỉnh.
Chuyển người bệnh đã điều trị ổn định từ cơ sở KCB cấp chuyên sâu về cơ sở KCB cấp cơ bản hoặc cấp ban đầu; chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp cơ bản về cơ sở KCB cấp ban đầu để tiếp tục điều trị, theo dõi.
Chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp chuyên sâu hoặc cấp cơ bản về cơ sở KCB BHYT ban đầu để điều trị, quản lý, theo dõi đối với các bệnh mạn tính (theo quy định tại điều 10 Thông tư 01/2025).
Quy định cũng nêu rõ, cơ sở KCB BHYT chuyển người bệnh về quản lý, theo dõi, điều trị tại cơ sở KCB BHYT cấp ban đầu có trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin với cơ sở tiếp nhận bảo đảm cung ứng thuốc, thiết bị y tế và không ảnh hưởng đến quá trình điều trị của người bệnh; chuyển thuốc, thiết bị y tế trong thời gian cơ sở KCB tiếp nhận người bệnh chưa có sẵn thuốc, thiết bị y tế để cung cấp cho người bệnh…
Người uống rượu thường đi tiểu nhiều hơn bình thường. Nếu không bổ sung đủ nước, cơ thể dễ bị mất nước, ảnh hưởng đến hoạt động của thận do cơ quan này cần đủ dịch và điện giải để duy trì chức năng bình thường.
Mất nước nghiêm trọng có thể làm giảm lượng máu đến thận, khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn để lọc chất thải và duy trì cân bằng điện giải. Về lâu dài, mất nước mạn tính làm tăng nguy cơ tổn thương thận và hình thành sỏi thận. Người thường xuyên uống nhiều rượu nhưng không uống đủ nước có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn.
Khi uống nhiều rượu bia, thận phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng nước, điện giải và thải các sản phẩm chuyển hóa của rượu. Uống quá nhiều trong thời gian ngắn có thể gây suy giảm chức năng thận đột ngột, còn gọi là tổn thương thận cấp.
Tình trạng này xảy ra khi cơ thể mất nước, rối loạn điện giải và các sản phẩm chuyển hóa của rượu tích tụ quá nhanh, khiến thận không kịp duy trì cân bằng chất lỏng cần thiết. Dù có thể hồi phục nếu được điều trị kịp thời, tổn thương thận cấp vẫn làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn về sau.
Huyết áp cao và tiểu đường type 2
Uống quá nhiều rượu làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và tiểu đường type 2 - hai nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn tính (CKD). Cả hai tình trạng này đều có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải và dịch dư thừa của cơ quan này. Theo thời gian, tổn thương tích tụ có thể khiến chức năng thận suy giảm dần.
Viêm và stress oxy hóa
Tiêu thụ nhiều rượu, dù là uống quá chén trong thời gian ngắn hay kéo dài, đều có thể làm tăng stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Theo thời gian, tình trạng này góp phần gây tổn thương mô, hình thành sẹo thận (xơ hóa thận), suy giảm chức năng thận và tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính.
Tổn thương gan
Uống rượu kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh gan. Khi chức năng gan suy giảm, lưu lượng máu đến thận cũng có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt, cổ trướng (bụng to do tích dịch), phù, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu.
Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên hạn chế uống rượu bia. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 330 ml bia, 150 ml rượu vang hoặc 45 ml rượu mạnh. Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá một đơn vị/ngày và nên có những ngày không uống rượu trong tuần.
Theo báo cáo nghiên cứu về niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam đối với thực phẩm tươi sống năm 2026 của InsightAsia, có 56% người tiêu dùng tham gia khảo sát cho biết họ đã thay đổi cách hoặc nơi mua thực phẩm tươi sống sau các vụ việc liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2025.
Theo khảo sát, thịt heo vẫn là nhóm thực phẩm nhạy cảm nhất về mức độ an toàn sau các vụ việc trong năm 2025, nhiều hộ gia đình đã giảm hoặc tạm ngừng tiêu thụ loại thịt này.
Sau thịt heo, người tiêu dùng lo ngại về thịt gia cầm và rau lá xanh với các vấn đề như dư lượng thuốc kháng sinh và thuốc trừ sâu.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng niềm tin của người tiêu dùng có xu hướng dịch chuyển sang các kênh bán lẻ hiện đại, với kỳ vọng cao hơn về nguồn gốc, truy xuất và chứng nhận an toàn.
Kết quả khảo sát cho thấy 79% người tiêu dùng tin tưởng siêu thị về mức độ an toàn của thực phẩm tươi sống, cao hơn đáng kể so với 44% đối với chợ truyền thống.
Trong 3 tiêu chí lựa chọn thực phẩm tươi sống, 88% người tham gia khảo sát cho biết độ tươi của sản phẩm là tiêu chí quan trọng nhất, với các đánh giá về ngoại quan và mùi. Yếu tố được quan tâm thứ hai là yếu tố an toàn, không hóa chất của thực phẩm, với 76% lựa chọn. Yếu tố tiếp theo là giá cả, với 51%.
Đáng lưu ý, 72% người được hỏi đồng ý rằng thực phẩm có vẻ ngoài tươi ngon không đồng nghĩa với an toàn. Điều này cho thấy người mua hiện không chỉ đánh giá bằng cảm quan mà cần thêm các bằng chứng về nguồn gốc và quy trình kiểm soát.
“Thịt heo có thể trông ngon nhưng vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của các con. Sau nhiều vụ việc vào năm ngoái, tôi cần nhiều chứng minh an toàn hơn là chỉ ngoại quan đẹp”, một người tiêu dùng tại Đà Nẵng được báo cáo dẫn lời.
Rút ra từ báo cáo, InsightAsia nhận định khi các quy định về an toàn thực phẩm được siết chặt, việc công khai nguồn gốc sản phẩm sẽ dần trở thành yêu cầu cơ bản của thị trường.
Đối với doanh nghiệp và tiểu thương, yếu tố cạnh tranh trong giai đoạn mới không chỉ là sản phẩm tươi ngon mà còn là khả năng chứng minh sự an toàn trong toàn bộ chuỗi cung ứng, với kết quả khảo sát cho thấy 71% người tiêu dùng có thể từ bỏ hoàn toàn một cửa hàng sau một lần có trải nghiệm tiêu cực trong vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm.
Báo cáo được InsightAsia thực hiện với kết quả khảo sát từ 1.247 người tiêu dùng tại 6 thành phố lớn của Việt Nam là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ và Nha Trang.
