Theo Đài NBC News, rạng sáng 10-5 (giờ địa phương), tàu du lịch đang ghi nhận các ca nhiễm vi rút Hanta đã tiến vào vùng biển ngoài khơi đảo Tenerife (Tây Ban Nha), chuẩn bị triển khai quy trình hồi hương hành khách.
Khoảng 5h30, con tàu MV Hondius xuất hiện từ xa khu vực cảng Granadilla, nơi lều y tế đã được dựng suốt đêm để sẵn sàng tiếp nhận hành khách.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác nhận tàu ghi nhận sáu ca nhiễm vi rút Hanta và hai ca nghi nhiễm. Giới chức xác nhận đã có ba trường hợp tử vong, trong đó hai người qua đời ngay trên tàu.
Bà Maria Van Kerkhove, phụ trách bộ phận chuẩn bị ứng phó đại dịch của WHO, cho biết các hành khách chưa có triệu chứng sẽ được đưa vào bờ bằng thuyền nhỏ.
Tại đây họ phải trải qua quy trình kiểm tra y tế nghiêm ngặt trước khi lên các chuyến bay hồi hương.
Trung tâm Y tế Đại học Nebraska thông tin 17 công dân Mỹ còn lại trên tàu sẽ được đưa về nước và theo dõi tại Đơn vị cách ly quốc gia ở Omaha – cơ sở chuyên biệt xử lý các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Chính phủ Tây Ban Nha, Anh và Pháp cũng đã hoàn tất kế hoạch tiếp nhận công dân từ con tàu để tiến hành cách ly hoặc điều trị riêng biệt.
Theo đơn vị vận hành tàu Oceanwide Expeditions, tàu Hondius – thuộc sở hữu Hà Lan – cùng một số thủy thủ và hành lý sẽ tiếp tục hành trình kéo dài năm ngày về cảng Rotterdam (Hà Lan).
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Mónica García cho biết thi thể các nạn nhân sẽ được giữ lại trên tàu để đưa về Hà Lan, nơi con tàu sẽ được khử khuẩn toàn diện.
Các quan chức y tế khẳng định nguy cơ lây nhiễm đối với cộng đồng quốc tế cũng như cư dân đảo Tenerife là rất thấp.
Trong thông điệp gửi người dân Tenerife ngày 9-5, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus trấn an rằng tình hình hiện tại không tương đương một đại dịch toàn cầu.
“Nỗi đau từ năm 2020 vẫn còn đó, nhưng đây không phải là một đại dịch COVID-19 thứ hai. Nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng hiện nay vẫn ở mức thấp”, ông nói.
Vi rút Hanta lây sang người chủ yếu qua tiếp xúc với loài gặm nhấm, đặc biệt là nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chúng.
WHO nhận định ca bệnh đầu tiên có khả năng liên quan đến việc tiếp xúc với loài gặm nhấm trong hoạt động ngắm chim.
Trong các chủng vi rút Hanta, chỉ chủng Andes – được xác định liên quan đến ổ dịch trên tàu Hondius – có khả năng lây từ người sang người, song thường chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần.
Theo Hãng tin Reuters ngày 26-4, trong thời gian qua xung quanh nhà máy điện hạt nhân Chernobyl nhiều lần ghi nhận các hoạt động quân sự trên không, trong đó có tên lửa và máy bay không người lái bay gần khu vực này.
Một sự cố xảy ra vào năm ngoái đã làm hư hại lớp bảo vệ của "Mái vòm an toàn mới" (New Safe Confinement - NSC) công trình được xây dựng để che chắn lò phản ứng số 4 bị phá hủy.
Trong bối cảnh đó lễ tưởng niệm 40 năm thảm họa Chornobyl năm nay thêm ý nghĩa, khi những lo ngại về an toàn hạt nhân một lần nữa được nhắc đến.
Bộ Ngoại giao Ukraine trong tuần này cho rằng thảm họa năm 1986 là hệ quả của một thí nghiệm lò phản ứng vi phạm quy trình an toàn và sau đó không được công bố đầy đủ thông tin.
Hệ quả của vụ nổ và tan chảy tại lò phản ứng số 4 vào rạng sáng 26-4-1986 vẫn kéo dài đến hôm nay.
Hàng triệu người bị phơi nhiễm phóng xạ, hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa và nhiều khu vực rộng lớn bị ô nhiễm.
Hàng nghìn người sau đó đã chết vì các bệnh liên quan đến phóng xạ như ung thư, dù tổng số liệu người chết và tác động lâu dài vẫn còn gây tranh cãi.
Để kiểm soát lượng chất thải phóng xạ khổng lồ, năm 2016 một mái vòm thép và bê tông được lắp đặt bao phủ lớp "quan tài xây vội" từ năm 1986.
Tuy nhiên theo các quan chức, sự cố vào tháng 2-2025 đã làm thủng lớp kín của công trình này.
Không ghi nhận rò rỉ phóng xạ sau vụ tấn công, nhưng Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu cho biết cần ít nhất 500 triệu euro để sửa chữa nhằm tránh hư hại lâu dài.
Trước đó, công tố viên nhà nước cấp cao của Ukraine nói rằng radar nước này đã phát hiện ít nhất 92 máy bay không người lái bay trong phạm vi 5 km quanh khu vực mái vòm kể từ tháng 6-2024.
Hiện nay khu vực nhà máy hạt nhân cách thủ đô Kiev khoảng 100 km về phía bắc, nằm trong vùng cấm rộng 2.600 km², vẫn được kiểm soát chặt chẽ. Theo ghi nhận của Reuters, nơi đây khá tĩnh lặng, bao quanh là rừng.
Lực lượng Vệ binh Quốc gia tuần tra thường xuyên, trong khi khoảng 2.250 nhân viên làm việc theo ca nhiều ngày để giám sát quá trình ngừng hoạt động của nhà máy. Lò phản ứng cuối cùng đã dừng từ năm 2000.
Bên trong, phòng điều khiển của lò phản ứng số 4 hiện tối mù và phủ đầy các thiết bị thời Liên Xô cũ đã hư hỏng, hoen gỉ.
Trong khi đó xung quanh khu vực nhà máy và thành phố bỏ hoang Prypiat, các loài động vật như nai sừng tấm và ngựa hoang xuất hiện ngày càng nhiều, cho thấy thiên nhiên đang dần quay trở lại.
Youssef Al Zein, quan chức phụ trách truyền thông của Hezbollah, ngày 1/5 cho biết lực lượng này đã đưa quân tiếp viện và vũ khí đến miền nam Lebanon "trong quá trình chiến đấu với Israel", đề cập đến xung đột nổ ra hồi đầu tháng 3.
Theo ông Zein, Hezbollah không sử dụng các tuyến đường mà quân đội Lebanon kiểm soát trong quá trình này. "Chúng tôi tin rằng quân đội Lebanon là lực lượng vũ trang của đất nước và sẽ không tham gia cuộc đối đầu với Hezbollah", ông nói.
Đây là diễn biến mới đáng chú ý vì quân đội Lebanon hồi tháng 1 cho biết đã hoàn tất việc giải giáp Hezbollah tại miền nam Lebanon, khu vực gần biên giới Israel. Quân đội Lebanon thực thi những điều được thống nhất trong thỏa thuận ngừng bắn năm 2024 giữa Israel và Hezbollah.
Ông Zein nói rằng Israel đã tiến sâu hơn vào lãnh thổ Lebanon bởi các đơn vị Hezbollah ở phía nam sông Litani, cách biên giới khoảng 30 km, đã giải giáp và hạ tầng của họ ở đây đã bị phá hủy.
Quan chức Hezbollah khẳng định họ "đã có thể tái cấu trúc lực lượng" sau cuộc xung đột gần nhất với Israel, đồng thời tuyên bố nhóm "chuẩn bị sẵn sàng cho chiến sự kéo dài".
Khi được hỏi về việc Hezbollah gần đây sử dụng drone cáp quang tập kích quân đội Israel, ông Zein nói đây là chiến thuật của nhóm. "Chúng tôi nhận thức được ưu thế của đối phương, đồng thời khai thác điểm yếu của họ", ông cho biết.
Chiến sự tại Lebanon tái bùng phát ngày 2/3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến hơn 2.600 người thiệt mạng ở Lebanon.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah, đồng thời cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh lẻ tẻ giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần.
Tàu thăm dò Psyche của NASA đang bước vào một cột mốc quan trọng kể từ khi rời trái đất hồi tháng 10.2023, theo Reuters. Ngày 15.5, con tàu có kích thước tương đương một chiếc xe tải nhỏ dự kiến bay ngang sao Hỏa ở khoảng cách khoảng 4.500 km, với tốc độ gần 19.848 km/giờ.
Theo NASA, cuộc bay ngang này đã được tính toán từ trước nhằm giúp Psyche tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo cũng như giúp tàu tiết kiệm nhiên liệu trong chặng đường dài tới 16 Psyche.
"Hiện tại, chúng tôi đang đi đúng hướng để thực hiện chuyến bay ngang qua", bà Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh Psyche tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA, cho biết trong một thông cáo trước thời điểm tàu tiếp cận sao Hỏa.
Nhóm vận hành Psyche cũng tận dụng cuộc gặp sao Hỏa để thực hành và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trên tàu. Theo đó, Psyche sẽ thử nghiệm khả năng "tìm kiếm vệ tinh" quanh sao Hỏa, như bước chuẩn bị cho việc phát hiện các tiểu vệ tinh có thể quay quanh tiểu hành tinh 16 Psyche trong giai đoạn sau của sứ mệnh, theo trang SciTech Daily.
Trong quá trình tiếp cận, các camera của Psyche còn có thể ghi lại hình ảnh sao Hỏa ở những góc nhìn hiếm gặp. Ông Jim Bell, trưởng nhóm chụp ảnh của sứ mệnh tại Đại học bang Arizona, cho biết các quan sát này có thể mang lại "những bức ảnh đơn giản nhưng tuyệt đẹp".
Sau khi "mượn lực" sao Hỏa, Psyche sẽ tiếp tục hành trình tới mục tiêu chính của sứ mệnh. Theo kế hoạch, tàu sẽ đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào tháng 8.2029, sau đó bay quanh vật thể này trong khoảng 26 tháng để chụp ảnh bề mặt, đo trọng lực, từ tính và phân tích thành phần cấu tạo. Quỹ đạo của tàu sẽ được hạ dần, giúp Psyche tiến gần hơn đến mục tiêu trước khi sứ mệnh kết thúc vào năm 2031, theo trang Space.com.
Được phát hiện vào năm 1852 và được đặt tên theo nữ thần linh hồn trong thần thoại Hy Lạp, 16 Psyche có đường kính khoảng 280 km. Trong khi phần lớn tiểu hành tinh trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Mộc được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được xem là một "thế giới kim loại" hiếm gặp khi chứa nhiều sắt, niken cùng một số khoáng sản khác, theo Reuters.
Từ đặc điểm đó, các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng 16 Psyche có thể là phần lõi niken - sắt còn sót lại của một tiền hành tinh từng hình thành trong giai đoạn sơ khai của hệ mặt trời. Tiền hành tinh này có thể đã trải qua những vụ va chạm dữ dội, khiến lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài bị bóc tách, để lộ phần lõi kim loại tồn tại đến ngày nay.
Dù 16 Psyche từng được mô tả có giá trị kim loại giả định lên tới khoảng 10 triệu tỉ USD, song NASA nhấn mạnh sứ mệnh này không nhằm khai thác khoáng sản ngoài không gian. Giá trị lớn nhất của Psyche nằm ở khoa học khi nó có thể mở ra một cách hiếm hoi để nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh đá, theo NASA.
Với trái đất, phần lõi nằm quá sâu và quá nóng khiến việc tiếp cận trực tiếp là bất khả thi. Vì vậy, nếu 16 Psyche thật sự là phần lõi lộ ra của một tiền hành tinh cổ đại, nó có thể trở thành "mẫu vật" tự nhiên giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các lõi kim loại hình thành, nguội đi và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của những thế giới đá.
Có thể thấy, nếu thành công, sứ mệnh Psyche không chỉ gửi về những hình ảnh đầu tiên ở cự ly gần của một tiểu hành tinh kim loại hiếm. Nó còn có thể giúp nhân loại lần theo dấu vết của thời kỳ hệ mặt trời hình thành cách đây khoảng 4,6 tỉ năm, đồng thời làm sáng tỏ bên trong các hành tinh như trái đất đã được tạo nên như thế nào.
