“Dù đã có vắc xin hiệu quả tốt nhưng thủy đậu vẫn đang lưu hành mạnh tại Việt Nam. Riêng năm 2023, số ca mắc ghi nhận tăng cao tại nhiều địa phương từ Hà Nội đến các tỉnh thành khác. Bệnh do virus Varicella-Zoster gây ra và có khả năng lây lan cực mạnh, đặc biệt trong môi trường tập trung đông trẻ như nhà trẻ, mẫu giáo hay tiểu học”, tiến sĩ – bác sĩ Đỗ Thành Hải, Phó giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt Đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, chia sẻ tại Hội thảo khoa học chủ đề “Thủy đậu – vắc xin thế hệ 2 chủng MAV/06 và những cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới” diễn ra chiều 9.5.
Theo tiến sĩ – bác sĩ Đỗ Thành Hải, virus thủy đậu không chỉ gây suy giảm miễn dịch tạm thời mà còn ảnh hưởng cả miễn dịch tế bào. Khi miễn dịch tế bào bị suy giảm, trẻ dễ mắc thêm nhiều bệnh nhiễm trùng khác như viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết.
Điều đáng lo ngại là trẻ đã có thể phát tán virus từ trước khi nổi ban. Trong khoảng 2 ngày đầu, nhiều trẻ chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi nhưng vẫn đi học, ăn ngủ và tiếp xúc gần với bạn bè.
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, các bác sĩ ghi nhận nhiều trường hợp viêm mô tế bào, nhiễm khuẩn huyết, viêm não hay suy đa cơ quan sau mắc thủy đậu. Đặc biệt, một số ca viêm phổi hoại tử do bội nhiễm tụ cầu có tổn thương phổi nghiêm trọng.
“Có những trẻ phải điều trị hàng tháng trời mới qua khỏi”, bác sĩ Hải chia sẻ.
Phó giáo sư, tiến sĩ – bác sĩ Phạm Quang Thái – Phó khoa Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhận định đã đến lúc cộng đồng cần thay đổi quan điểm cho rằng thủy đậu là bệnh nhẹ.
“Trên thế giới hiện ghi nhận hơn 4.000 ca tử vong do thủy đậu mỗi năm. Có những trường hợp biến chứng viêm não cho virus thủy đậu. Với mức độ nguy hiểm như vậy, chúng ta không thể tiếp tục xem nhẹ căn bệnh này”, ông Thái nói.
Theo Phó giáo sư Phạm Quang Thái, một câu hỏi mà nhiều phụ huynh hay thắc mắc là “nên tiêm 1 mũi hay 2 mũi”.
“Theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế thế giới, nếu chỉ tiêm 1 mũi, hiệu quả bảo vệ khoảng 81%, mầm mống của thủy đậu đột phá khi kháng thể suy giảm theo thời gian nhưng khi tiêm đủ 2 mũi có thể nâng hiệu quả lên tới 98%, giúp giảm 3,3 lần nguy cơ thủy đậu đột phá so với tiêm 1 mũi”, ông Thái cho biết.
Hiện nay, nhóm tuổi cần ưu tiên bảo vệ là trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt từ 1 – 9 tuổi là nhóm ghi nhận tỷ lệ mắc thủy đậu cao nhất. Trong điều kiện bình thường, theo chuyên gia 12 tháng tuổi được xem là thời điểm tối ưu để tiêm mũi đầu tiên nhằm tạo đáp ứng miễn dịch tốt.
Thông tin từ đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) cho biết giáo sư Lê Văn Tấn được bổ nhiệm giữ chức quyền Giám đốc OUCRU tại TP.HCM, kể từ ngày 24-6.
Gia nhập OUCRU từ năm 2003, giáo sư Lê Văn Tấn đã dành hơn hai thập kỷ cống hiến và trở thành một trong những nhà khoa học hàng đầu Việt Nam về các bệnh nhiễm trùng mới nổi. Đến năm 2025, ông được Đại học Oxford chính thức phong học hàm giáo sư.
Các công trình nghiên cứu của ông tập trung vào việc hỗ trợ Việt Nam chuẩn bị và ứng phó với các mối đe dọa từ dịch bệnh mới nổi, bao gồm cúm gia cầm, tay chân miệng, COVID-19, sởi và đậu mùa khỉ (mpox).
Đồng thời ông còn hợp tác chặt chẽ với Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi đồng 1, Viện Pasteur Nha Trang, Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Sở Y tế TP.HCM, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) và nhiều đối tác trong nước cũng như khu vực.
Đội ngũ của ông đã góp phần nâng cao năng lực xét nghiệm nhanh, giám sát bộ gene, xây dựng ngân hàng huyết thanh và hệ thống ứng phó dịch bệnh, cung cấp bằng chứng kịp thời cho các quyết sách y tế trong việc ứng phó với dịch bệnh.
Dưới sự dẫn dắt của giáo sư Lê Văn Tấn, các hoạt động của OUCRU đã mở rộng quy mô ra ngoài Việt Nam. Một trong các dự án quốc tế mà ông đã điều phối là SEACOVARIANTS - một sáng kiến được tài trợ bởi quỹ Wellcome nhằm nâng cao năng lực giám sát và chuẩn bị ứng phó dịch bệnh trong khu vực châu Á.
Ông cũng góp phần đưa OUCRU và Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trở thành phòng xét nghiệm tham chiếu thuộc Mạng lưới giám sát vi rút corona toàn cầu (CoViNet) của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vào năm 2026.
Thay mặt Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, BS Nguyễn Thành Dũng - Giám đốc bệnh viện - chúc mừng giáo sư Lê Văn Tấn trên cương vị quyền Giám đốc OUCRU TP.HCM, đồng thời tin tưởng mối quan hệ hợp tác giữa hai đơn vị sẽ tiếp tục đóng góp thiết thực cho nghiên cứu, giám sát và ứng phó bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.
Chia sẻ về vai trò mới, giáo sư Lê Văn Tấn cho biết bản thân rất tự hào trước những thành tựu nổi bật của OUCRU TP.HCM trong suốt 35 năm qua.
"Tôi mong muốn được phối hợp chặt chẽ hơn với các đồng nghiệp tại OUCRU, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới và các đối tác khác của chúng tôi trong những năm tới để tiếp tục hiện thực hóa tầm nhìn của OUCRU, thúc đẩy khoa học và phát triển các nhà lãnh đạo tương lai tại Việt Nam", giáo sư Tấn chia sẻ.
Trong giai đoạn này, giáo sư Kevin Baird vẫn tiếp tục giữ vai trò quyền Giám đốc chương trình điều hành hoạt động của bốn đơn vị nghiên cứu của OUCRU tại Việt Nam, Indonesia và Nepal.
Trong khi đó, cũng có người cố gắng đi bộ nhiều hơn với suy nghĩ càng vận động thì khớp càng khỏe. Trên thực tế, 2 cách này đều có thể không phù hợp, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khớp gối cần vận động ở mức hợp lý để duy trì sự linh hoạt. Khi đi bộ nhẹ nhàng, dịch khớp được lưu thông tốt hơn, giúp bôi trơn bề mặt sụn và giảm cảm giác cứng khớp, đặc biệt sau khi ngồi lâu hoặc mới ngủ dậy.
Đi bộ còn giúp tăng cường sức mạnh của các nhóm cơ xung quanh đầu gối như cơ đùi trước, cơ đùi sau và cơ hông. Những nhóm cơ này giúp nâng đỡ khớp, giảm áp lực trực tiếp lên đầu gối khi đứng, leo cầu thang.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy tất cả người bị đau khớp gối đều bắt buộc phải đi bộ mỗi ngày. Điều quan trọng hơn là duy trì vận động đều đặn ở mức phù hợp với thể trạng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of Orthopaedic Surgery and Research cho thấy các hình thức tập luyện aerobic, chẳng hạn đi bộ, bơi lội hay đạp xe, có thể giúp cải thiện cơn đau và chức năng vận động ở người bị thoái hóa khớp gối. Điều này cho thấy lợi ích đến từ việc vận động hợp lý và đều đặn, chứ không phải cố gắng đi thật nhiều mỗi ngày.
Nếu cơn đau ở mức nhẹ, đầu gối không bị sưng và người mắc vẫn đi lại bình thường thì có thể duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày. Những người bị cứng khớp sau khi ngồi lâu hoặc thoái hóa khớp gối giai đoạn sớm thường có thể đi bộ khoảng 20 - 30 phút/ngày với tốc độ vừa phải. Khi mới bắt đầu tập, hãy chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày để giảm áp lực lên khớp.
Để xác định mức đi bộ phù hợp, mọi người hãy chú ý đến cảm giác sau khi đi. Mức đi phù hợp là cảm giác đau ở đầu gối không tăng lên, cảm giác khó chịu biến mất nhanh chóng sau khi nghỉ ngơi.
Trong một số trường hợp, người bị đau đầu gối không nên cố đi bộ mỗi ngày. Cụ thể, nếu đầu gối bị sưng nhiều, đau dữ dội khi chịu lực hoặc có cảm giác lỏng khớp, người bệnh không nên cố gắng tiếp tục đi bộ.
Ngoài ra, nếu đầu gối bị cứng khớp, khó co duỗi, đau sau chấn thương hoặc xuất hiện tình trạng đỏ nóng quanh khớp thì nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu của rách sụn chêm, tổn thương dây chằng, viêm khớp hoặc những vấn đề cần được bác sĩ đánh giá. Trong những trường hợp này, việc cố gắng đi bộ mỗi ngày có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn, theo Medical News Today.
Nghiên cứu trên tạp chí Nutrition Research vào năm 2020 cho thấy uống cà phê ngay sau khi thức dậy giúp cơ thể hấp thụ caffeine nhanh hơn do dạ dày chưa có thức ăn. Nhờ đó, cảm giác tỉnh táo và tập trung xuất hiện sớm hơn.
Thói quen này cũng có thể hỗ trợ những người tập thể dục vào sáng sớm. Caffeine giúp tăng hiệu suất vận động và tạo thêm năng lượng cho buổi tập.
Ngoài ra, cơ thể còn hấp thụ các chất chống oxy hóa có trong cà phê nhanh hơn khi bụng đói.
Tuy nhiên, uống cà phê trước bữa sáng cũng tồn tại một số hạn chế. Caffeine có thể khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó hơn.
Cà phê cũng có thể làm giảm hiệu quả của một số loại thuốc uống vào buổi sáng như thuốc huyết áp hoặc thuốc điều trị tuyến giáp.
Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích, uống cà phê khi bụng đói có thể khiến các triệu chứng ở đường tiêu hóa trở nên khó chịu hơn.
Ăn sáng trước khi uống cà phê giúp hạn chế nguy cơ tăng đường huyết vào đầu ngày. Thói quen này cũng hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn.
Dù uống sau bữa sáng, cơ thể vẫn nhận được những lợi ích của cà phê. Nghiên cứu trên tạp chí European Heart Journal vào năm 2025 cho thấy những người uống cà phê trong khung giờ từ sáng đến trưa có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và bệnh tim thấp hơn trong vòng 10 năm.
Bên cạnh đó, việc chờ đến sau bữa sáng mới uống cà phê cũng có vài bất tiện. Khi đó tác dụng tỉnh táo của caffeine xuất hiện chậm hơn; lượng axit trong dạ dày tăng cao hơn...
Cà phê mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Thức uống này giúp giảm viêm, hỗ trợ bảo vệ gan, giảm nguy cơ đột quỵ, tiểu đường loại 2. Cà phê cũng giúp cải thiện sự tập trung khi sử dụng với lượng phù hợp.
Để nhận được lợi ích tối đa, lượng caffeine mỗi ngày không nên vượt quá 400 mg. Người uống cà phê cũng nên hạn chế thêm nhiều đường vì điều này có thể làm giảm các lợi ích vốn có của thức uống này.
Khi mua cà phê tại cửa hàng, nên ưu tiên các lựa chọn ít đường, ít calo, hạn chế kem tươi và các loại siro tạo vị ngọt.
