Ngày 6/5, Chính phủ ban hành Danh mục 20 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược gắn với bài toán lớn. Đây là bước tiếp theo, cụ thể hóa việc thực hiện 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, được công bố đầu tháng 5.
Các nhiệm vụ được giao cho đơn vị cụ thể, gồm Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Công an được giao ba nhiệm vụ. Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngân hàng Nhà nước và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò trung tâm, được Chính phủ giao hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Bộ cũng được giao trực tiếp thực hiện ba nhiệm vụ gắn với bài toán lớn.
Đầu tiên là xây dựng năng lực trí tuệ nhân tạo quốc gia tự chủ. Việt Nam đặt mục tiêu hình thành năng lực quốc gia về AI, từng bước làm chủ một số mô hình, nền tảng, trước hết là mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành, AI tại biên và nền tảng phục vụ nghiên cứu, huấn luyện, đánh giá, triển khai AI.
Thứ hai là tăng cường năng lực làm chủ công nghệ lõi và nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các sản phẩm công nghệ chiến lược như chip chuyên dụng, AI camera xử lý tại biên, thiết bị bay không người lái (UAV), robot tự hành, công nghệ lõi trong chuỗi chế biến sâu đất hiếm, từ tinh quặng đến sản phẩm oxit và kim loại riêng rẽ.
Thứ ba, Bộ cũng chịu trách nhiệm làm chủ hạ tầng mạng di động thế hệ sau và phát triển hệ sinh thái 5G.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao phát triển giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản thế hệ mới bằng công nghệ gen, tế bào và công nghệ sinh học. Bộ Nông nghiệp còn phải làm chủ vaccine thú y thế hệ mới, chế phẩm sinh học và sinh phẩm phục vụ nông nghiệp; Xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.
Bộ Công Thương phụ trách bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao; hiện đại hóa hệ thống thống điện – nhiên liệu xanh, thông minh. Bộ đồng thời được giao tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao. Bộ cũng có nhiệm vụ hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy.
Trong lĩnh vực y sinh, Chính phủ giao Bộ Y tế chủ động nguồn vaccine thế hệ mới dùng cho người; làm chủ liệu pháp tế bào (tế bào miễn dịch, tế bào gốc) phục vụ điều trị ung thư, bệnh mạn tính, bệnh nan y. Nhiệm vụ thứ ba là phát triển y tế cá thể hóa, thiết bị y tế in 3D.
Bộ Công an sẽ phát triển nền tảng điện toán đám mây nội địa phục vụ chuyển đổi số quốc gia, bảo đảm chủ quyền dữ liệu; phát triển nền tảng bảo mật và an ninh mạng cho hạ tầng số quốc gia. Bộ cũng được giao phát triển UAV và các hệ thống giám sát, phát hiện, chế áp UAV phục vụ mục tiêu lưỡng dụng.
Ở mảng hạ tầng, Bộ Xây dựng nhận nhiệm vụ phát triển công nghệ đường sắt tốc độ cao, từng bước làm chủ việc khảo sát, thiết kế, thi công đến sản xuất cấu kiện phù hợp điều kiện Việt Nam, hình thành năng lực tự xây dựng, bảo trì, sửa chữa đường sắt.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát và hệ thống thực – ảo. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng sẽ nghiên cứu, xây dựng hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái quốc gia (UTM) phục vụ quản lý vùng trời và phát triển kinh tế tầm thấp.
Ngoài các bộ, Ngân hàng Nhà nước được giao xây dựng và từng bước làm chủ các công nghệ, nền tảng giám sát hoạt động ngân hàng và quản trị rủi ro bằng AI. Còn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam có nhiệm vụ phát triển vệ tinh, chùm vệ tinh quan sát Trái đất và hạ tầng dữ liệu không gian.
Trước đó, Chính phủ xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược, gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, gồm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối. Đây là nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số.
Khi nhiệt độ tăng cao, máy điều hòa phải hoạt động mạnh hơn để loại bỏ nhiệt từ môi trường, dẫn đến việc gây áp lực lên thiết bị. Để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả ngay cả trong những đợt nắng nóng, người dùng cần đảm bảo một số lưu ý.
Kiểm tra và bảo trì điều hòa hằng tháng là rất quan trọng, đặc biệt là các bộ phận bộ lọc, dàn lạnh và máy nén để phát hiện bụi bẩn hoặc các vấn đề khác. Khắc phục kịp thời sẽ giúp tránh những sự cố lớn hơn.
Việc vệ sinh và thay thế bộ lọc định kỳ là cần thiết để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả. Bộ lọc giúp giữ lại bụi bẩn và các hạt siêu nhỏ trong không khí. Theo khuyến cáo của Bộ Năng lượng Mỹ, người dùng nên vệ sinh hoặc thay thế bộ lọc mỗi tháng hoặc hai tháng một lần, đặc biệt trong những tháng nắng nóng.
Lưu ý, trong khi nhiều người lo ngại rằng việc bật điều hòa cả ngày sẽ làm tăng hóa đơn tiền điện, một nghiên cứu của tờ New York Times cho thấy để điều hòa hoạt động liên tục tiêu thụ ít năng lượng hơn so với việc bật tắt thường xuyên. Công việc của người dùng chỉ đơn giản là điều chỉnh nhiệt độ cao hơn khi ra ngoài.
Để giảm nhiệt độ trong nhà, người dùng hãy lắp đặt rèm cản sáng hoặc phim cách nhiệt cho cửa sổ. Những biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tia UV và sức nóng từ mặt trời, giữ cho không gian sống của người dùng mát mẻ hơn.
Người dùng cũng cần nhớ giảm thiểu việc sử dụng các thiết bị tỏa nhiệt như lò nướng và bếp vào ban ngày vì điều này sẽ giúp duy trì nhiệt độ trong nhà ổn định hơn, từ đó điều hòa có thể hoạt động hiệu quả hơn.
Dàn ngưng tụ ngoài trời là bộ phận quan trọng của hệ thống điều hòa giúp giải phóng nhiệt ra môi trường. Hãy đảm bảo có ít nhất vài centimet không gian trống ở cả bốn phía và tránh đặt thiết bị dưới ánh nắng trực tiếp hoặc gần các vật cản như cành cây. Lắp đặt dàn ngưng tụ trên bề mặt phẳng và ổn định để ngăn ngừa tình trạng đọng nước.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là quạt trần làm giảm hiệu quả làm mát của điều hòa. Tuy nhiên, theo Bộ Năng lượng Mỹ, quạt trần có thể giúp tăng cường hiệu quả làm mát. Hãy đặt quạt cách sàn nhà ít nhất 2,4 mét để tối ưu hóa lưu thông không khí. Việc kết hợp quạt trần với điều hòa có thể cho phép người dùng tăng nhiệt độ điều hòa lên 1,2 độ C, giảm tải cho máy nén và tiết kiệm điện.
Bộ điều nhiệt thông minh cho phép người dùng điều khiển nhiệt độ từ xa qua smartphone. Theo tạp chí Scientific American, người dùng nên tăng nhiệt độ lên từ 7 đến 8 độ khi ra khỏi nhà và điều chỉnh lại cài đặt trước khi về nhà khoảng 15 đến 20 phút. Phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn giảm tải cho máy điều hòa.
Một số bộ điều nhiệt thông minh, như Google Nest Thermostat, thậm chí còn gửi cảnh báo về hoạt động và bảo trì hệ thống HVAC, giúp người dùng bảo vệ tuổi thọ của thiết bị.
Theo Android Authority, mặc dù các hãng smartphone thường xuyên so kè nhau từng thông số Megapixel hay khả năng zoom, nhưng chiến thắng mới nhất của Apple lại đến từ một nơi cách mặt đất hàng trăm ngàn cây số. Theo thông tin xác nhận từ Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), các phi hành gia trên tàu vũ trụ Orion thuộc sứ mệnh Artemis II đã chính thức sử dụng iPhone 17 Pro Max để ghi lại những khoảnh khắc lịch sử của hành tinh xanh từ không gian.
Những bức ảnh vừa được công bố cho thấy hình ảnh Trái Đất hiện lên như một trái bong bóng xanh huyền ảo qua cửa sổ tàu Orion. Dữ liệu siêu văn bản (metadata) xác nhận những khung hình này được chụp vào ngày 2.4.2026 bởi chỉ huy Reid Wiseman và cộng sự. Điều thú vị là ngay cả camera trước của thiết bị cũng đủ sức tạo nên những bức ảnh đầy cảm xúc sau khi được tinh chỉnh nhẹ qua phần mềm chuyên dụng để tối ưu độ tương phản trong môi trường ánh sáng khắc nghiệt của vũ trụ.
Nhiều người sẽ nhớ lại màn quảng bá của Samsung vào năm 2024 khi đưa Galaxy S24 lên khinh khí cầu. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định đó chỉ là tầm cao sát rìa khí quyển. Trong khi đó, chiếc iPhone 17 Pro Max đang thực sự tham gia vào hành trình thám hiểm mặt trăng. Đây là thiết bị di động thương mại đầu tiên được NASA cấp phép hoạt động dài ngày trong điều kiện khắc nghiệt của quỹ đạo và không gian liên hành tinh.
Với việc tàu Orion dự kiến lập kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng di chuyển khỏi Trái Đất trước khi trở về vào ngày 10.4 tới, iPhone 17 Pro Max cũng nghiễm nhiên trở thành chiếc điện thoại đi xa nhất trong lịch sử nhân loại.
Chiến thắng này không chỉ khẳng định độ bền và khả năng vận hành của phần cứng Apple trong môi trường khắc nghiệt, mà còn là một đòn giáng mạnh vào các đối thủ Android trong cuộc đua khẳng định đẳng cấp thương hiệu ở tầm cỡ... vũ trụ.
Trước đây, để viết một báo cáo, phân tích dữ liệu hay tìm ý tưởng cho một đề tài nghiên cứu, sinh viên và nhà khoa học cần nhiều thời gian đọc, học, thử nghiệm và tự xử lý thông tin. Nhưng hiện nay, với sự xuất hiện của các công cụ trí tuệ nhân tạo, nhiều việc trong số đó có thể được AI hỗ trợ chỉ trong thời gian rất ngắn.
Điều này khiến câu hỏi về AI không còn dừng lại ở việc “công nghệ này làm được gì”. Vấn đề lớn hơn là khi AI có thể làm ngày càng nhiều công việc trí tuệ, con người cần học gì, rèn luyện kỹ năng nào và giá trị của một tấm bằng đại học sẽ được nhìn nhận ra sao.
Đó là một trong những vấn đề được GS Trần Thế Truyền, Trưởng bộ phận AI, Y tế và Khoa học, Viện Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng, Đại học Deakin (Australia), đặt ra trong chuyên đề “AI Ethics in Science & Education” tại hội thảo quốc tế “AI - Hiểu để đồng hành”, diễn ra mới đây tại Hà Nội.
Từ góc nhìn của một nhà khoa học làm việc trong môi trường đại học, GS Truyền cho rằng đại học không chỉ là nơi giảng dạy mà còn là nơi nghiên cứu, tạo ra tri thức mới, sau đó đưa tri thức ấy trở lại phục vụ xã hội và truyền đạt cho sinh viên.
Tuy nhiên, khi AI tham gia ngày càng sâu vào quá trình học tập, viết lách, lập trình, phân tích và nghiên cứu, vai trò truyền thống của nhà trường đang đứng trước nhiều câu hỏi mới.
Trong giáo dục, nỗi lo dễ thấy nhất là sinh viên có thể dùng AI để làm bài, viết luận, hoàn thành bài tập mà không thật sự hiểu vấn đề. Điều này đặt ra thách thức về gian lận học thuật, tính trung thực trong học tập và cách các trường đánh giá năng lực người học.
Từ đó, vị chuyên gia đặt vấn đề về giá trị của bằng cấp đại học. Trong nhiều năm, uy tín của các trường đại học được xây dựng trên khả năng đào tạo ra những người tốt nghiệp có kiến thức, kỹ năng và đáp ứng được nhu cầu xã hội.
Nhưng nếu AI làm thay đổi mạnh mẽ cách con người học và làm việc, tấm bằng đại học cũng cần được nhìn nhận trong một bối cảnh mới.
Nói cách khác, tấm bằng sẽ không thể chỉ là minh chứng cho việc một người đã hoàn thành chương trình học.
Sự thay đổi này không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm hay giảng đường đại học. Trong công việc hằng ngày, AI đang dần trở thành công cụ quen thuộc, giống như email hay các phần mềm văn phòng từng trở thành kỹ năng cơ bản của người lao động.
Vì vậy, biết sử dụng AI có thể sẽ không còn là lợi thế đặc biệt trong tương lai gần. Điều tạo nên khác biệt của người học và người lao động không nằm ở việc ai dùng công cụ nhanh hơn, mà ở khả năng đặt câu hỏi đúng, hiểu giới hạn của công nghệ, kiểm chứng thông tin và biết chịu trách nhiệm với lựa chọn cuối cùng.
AI có thể đưa ra câu trả lời trong vài giây, nhưng không phải lúc nào câu trả lời đó cũng đầy đủ, chính xác hoặc phù hợp với bối cảnh.
Khi đó, vai trò của con người không mất đi, mà chuyển sang một tầng cao hơn: biết đánh giá, lựa chọn, điều chỉnh và sử dụng kết quả do AI tạo ra một cách có trách nhiệm.
