Trước khi thảm kịch xảy ra vào năm 2009, Nutty Putty là một trong những hang động nổi tiếng nhất tại tiểu bang Utah, nằm ở phía Tây hồ Utah, cách thành phố Salt Lake khoảng một giờ lái xe.
Đây là một loại hang động thủy nhiệt hiếm gặp, nơi nước nóng đẩy từ dưới lên tạo nên cấu trúc đá vôi trơn trượt đặc trưng (đó là lý do hang có tên “Nutty Putty” – một loại đất sét dẻo).
Với hệ thống đường hầm chằng chịt và những khe hẹp thách thức như “The Birth Canal” hay “The Scout Trap”, Nutty Putty từng thu hút khoảng 5.000 lượt khách mỗi năm. Đối với những người đam mê khám phá, việc chinh phục được những điểm thắt nút tại đây được coi là một chứng chỉ cho lòng dũng cảm và kỹ năng điêu luyện.
John Edward Jones, một sinh viên y khoa 26 tuổi với tương lai rộng mở, không ngờ chuyến thám hiểm hang động cùng gia đình vào tháng 11/2009 lại trở thành chuyến đi định mệnh.
Trong nỗ lực tìm kiếm lối đi mang tên “Birth Canal” (ống sinh), John đã vô tình chui vào một khe nứt chưa từng được lập bản đồ. Chỉ rộng vỏn vẹn 25cm x 45cm, khe đá hẹp đến mức sau khi lách mình vào, John hoàn toàn bị khóa chặt trong tư thế chúc đầu xuống dưới một góc 70 độ.
Càng vùng vẫy, trọng lực càng đẩy anh sâu hơn vào “gọng kìm” đá vôi, khiến lồng ngực bị ép chặt và máu không ngừng đổ dồn về não.
Ngay khi nhận được tín hiệu cầu cứu, hơn 100 nhân viên cứu hộ đã có mặt, bắt đầu 28 giờ đồng hồ nghẹt thở nhất trong lịch sử thám hiểm bang Utah.
Trong không gian hẹp đến mức chỉ một người có thể tiếp cận và chỉ nhìn thấy bàn chân của nạn nhân, lực lượng chức năng đã phải thiết lập một hệ thống ròng rọc phức tạp với 15 điểm chốt để cố gắng kéo John ra ngoài.
Đã có lúc, hy vọng bùng lên khi John được nhấc lên một khoảng nhỏ, đủ để anh hít thở sâu và nói lời yêu thương với người vợ đang mang thai qua bộ đàm. Thế nhưng, bi kịch ập đến khi một mỏm đá vỡ vụn khiến chốt ròng rọc bung ra, đẩy John rơi ngược lại vị trí cũ trong sự bất lực tột cùng của đội cứu hộ.
Dù cơ thể bị tàn phá bởi những cơn đau xé tâm can do tư thế treo ngược quá lâu, John Jones vẫn thể hiện một ý chí sắt đá đến kinh ngạc. Anh không hoảng loạn mà chọn cách cầu nguyện, trò chuyện để trấn an những nhân viên cứu hộ đang nằm sát bên mình.
Sự kiên cường ấy không chỉ tỏa ra từ người đàn ông đang kẹt trong đá, mà còn từ những tình nguyện viên đã bất chấp hiểm nguy, kiên trì nắm lấy bàn chân John suốt hàng giờ đồng hồ để anh biết rằng mình không cô đơn.
Tuy nhiên, khi cơ thể đã chạm đến giới hạn chịu đựng, John trút hơi thở cuối cùng do suy tim và ngạt thở trước khi nỗ lực giải cứu lần thứ hai kịp bắt đầu.
Cái chết của John Jones đã để lại một nỗi đau thắt lòng và buộc chính quyền bang Utah phải đưa ra một quyết định chưa từng có: Đóng cửa vĩnh viễn hang Nutty Putty. Do địa hình quá hiểm trở, việc đưa thi thể John ra ngoài là nhiệm vụ bất khả thi và đe dọa tính mạng của lực lượng cứu hộ.
Người ta đã dùng bê tông lấp đầy lối vào, biến toàn bộ hang động thành một đài tưởng niệm vĩnh cửu cho John.
Nutty Putty giờ đây không còn là điểm đến cho những kẻ ưa mạo hiểm, mà là một lời nhắc nhở lặng lẽ về sự khiêm nhường của con người trước thiên nhiên và giá trị thiêng liêng của mỗi nhịp thở.
Đến nay, hang Nutty Putty đã bị phong tỏa hoàn toàn.
Ngày nay, khu vực này không còn là điểm du lịch mạo hiểm mà trở thành một địa điểm tưởng niệm mang tính giáo dục. Những tấm bảng đồng ghi dấu câu chuyện của John Jones và lời nhắc nhở về sự an toàn được đặt tại cửa hang.
Những thước phim thực tế và các mô phỏng VR (thực tế ảo) về vụ tai nạn vẫn tiếp tục lan truyền trên mạng xã hội năm 2026, thu hút sự chú ý của cộng đồng du lịch quốc tế.
Thám hiểm hang động vốn được xếp vào nhóm du lịch mạo hiểm cấp độ cao, đòi hỏi sự chuẩn bị khắt khe cả về thể chất lẫn tâm lý. Khác với các môn thể thao ngoài trời thông thường, rủi ro trong lòng đất đến từ sự cộng hưởng của bóng tối tuyệt đối, địa hình biến động và không gian kín dễ gây hoảng loạn.
Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia luôn nhấn mạnh quy tắc “bộ ba” – tuyệt đối không đi một mình và luôn giữ liên lạc với mặt đất về lịch trình cụ thể. Bên cạnh việc trang bị ít nhất ba nguồn sáng độc lập và đồ bảo hộ chuyên dụng, người tham gia cần có sự thấu hiểu về giới hạn bản thân; chỉ một khoảnh khắc hoảng loạn khi mắc kẹt cũng có thể dẫn đến những sai lầm không thể cứu vãn.
Sự đóng cửa vĩnh viễn của Nutty Putty chính là lời nhắc nhở rằng, trong cuộc đối đầu với thiên nhiên, ý thức kỷ luật và sự chuẩn bị kỹ lưỡng mới là “sợi dây bảo hiểm” quan trọng nhất.
Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Tiến Huy - CEO Pencil Group/Localis cho biết, trong dự án hợp tác lần này, Localis sẽ tài trợ toàn bộ hệ thống công nghệ, đồng thời tham gia vận hành và phát triển nội dung cho nền tảng visithcmc.vn. Cụ thể, đơn vị sẽ cung cấp nền tảng công nghệ, đồng thời tham gia sản xuất nội dung và vận hành, nhằm đảm bảo website luôn được cập nhật các thông tin mới nhất về điểm đến, câu chuyện con người và trải nghiệm sống tại TP.HCM.
Một trong những định hướng quan trọng của dự án là kể câu chuyện về thành phố thông qua từng địa phương. "Sau sáp nhập, TP.HCM hiện có 168 phường xã. Mục tiêu dài hạn là mỗi phường xã đều có câu chuyện riêng được kể lại trên nền tảng, tạo nên bức tranh đa dạng về đời sống đô thị. Cách tiếp cận này sẽ khác với tư duy truyền thống vốn đi từ việc "TP.HCM có gì để quảng bá". Thay vào đó, nền tảng sẽ bắt đầu từ con người, từ những trải nghiệm đời sống, không gian văn hóa, triển lãm, sinh hoạt thường nhật… rồi từ đó dẫn dắt đến các điểm đến cụ thể", ông Huy nói.
Bà Nguyễn Cẩm Tú - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch TP.HCM cho biết: "Việc hợp tác phát triển không chỉ dừng lại ở xây dựng một website, mà là tạo ra một nền tảng kết nối, một kênh thông tin hữu ích và dễ sử dụng, dễ tiếp cận, giúp nâng cao trải nghiệm cho du khách. Đây là bước đi chiến lược để du lịch Thành phố chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số".
Trong giai đoạn đầu, visithcmc.vn vẫn tập trung vào vai trò quảng bá, đặc biệt là các sản phẩm du lịch văn hóa và các doanh nghiệp du lịch tại TP.HCM, trong đó ưu tiên các đơn vị khai thác giá trị văn hóa bản địa. Về lâu dài, nền tảng được kỳ vọng phát triển theo hướng hệ sinh thái, cho phép kết nối trực tiếp giữa du khách và các trải nghiệm, tiến tới cá nhân hóa hành trình du lịch.
visithcmc.vn được xây dựng từ năm 2021, sau đó nhiều lần nâng cấp, trong đó phiên bản mới từ khoảng 2022 trở đi là nền tảng chính, hiện đang tiếp tục được phát triển theo hướng hệ sinh thái du lịch số
Trong bối cảnh ngành du lịch Đông Nam Á chịu tác động từ cuộc xung đột tại Iran, việc chuyển hướng trở thành các điểm trung chuyển hàng không thay thế đang trở thành "phao cứu sinh" cho khu vực này.
Theo Reuters, các hãng hàng không lớn trong khu vực đang chứng kiến nhu cầu đối với các đường bay sang châu Âu tăng vọt. Nguyên nhân chính là do du khách e ngại các trung tâm hàng không Trung Đông trước rủi ro từ cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Singapore Airlines (SIA), Cathay Pacific, Korean Air hay Qantas Airways đều ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trên các chuyến bay tới châu Âu trong tháng 3.
Đại diện SIA xác nhận lượng khách của hãng đã tăng gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này được thúc đẩy bởi nhu cầu du lịch dịp lễ Phục sinh, cùng với "lượng khách dồn từ các trung tâm hàng không Trung Đông do công suất tại đây bị ảnh hưởng bởi xung đột". Tỷ lệ lấp đầy ghế trên các chuyến bay đi châu Âu của hãng đạt 93% trong tháng 3, tăng so với mức gần 80% của năm trước.
Để đáp ứng nhu cầu, nhiều hãng hàng không, bao gồm cả SIA, đã bổ sung hơn 15 chuyến bay kết nối Singapore và châu Âu chỉ trong tháng 3. Cathay Pacific cũng xác nhận đã tăng cường thêm các dịch vụ sang châu Âu để khai thác phân khúc khách hàng này.
Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh triển vọng thị trường du lịch Đông Nam Á (vốn được dự báo đạt quy mô hơn 39 tỷ USD) đang bị phủ bóng bởi các biến cố chính trị. Ông Gary Bowerman, Giám đốc Re: Set Strategies, đơn vị tư vấn và phân tích dữ liệu du lịch chuyên sâu về thị trường châu Á có trụ sở tại Kuala Lumpur, nhận định khu vực sẽ đối mặt nhiều khó khăn trong những tháng tới khi nhu cầu du lịch có dấu hiệu chậm lại.
Dữ liệu công bố cuối tháng 3 của Hiệp hội Du lịch ASEAN và đơn vị tư vấn lữ hành chuyên sâu về thị trường Đông Nam Á Pear Anderson đã chỉ ra ba thực trạng đáng ngại mà các doanh nghiệp trong khu vực đang phải đối mặt.
Phân khúc du lịch Trung Đông đóng băng. 72% doanh nghiệp lữ hành ghi nhận tình trạng khách hàng hoãn hoặc hủy các chuyến đi đến khu vực này. Các tuyến đường bay xa bị gián đoạn khi 70% tour đi châu Âu có lộ trình quá cảnh tại các sân bay trung chuyển vùng Vịnh rơi vào tình trạng bị hủy hoặc thay đổi lịch trình tương tự. Niềm tin kinh doanh sụt giảm. 48% doanh nghiệp được hỏi nhận định triển vọng kinh doanh quý II sẽ tệ hơn so với kỳ vọng hồi đầu năm.
Trước bối cảnh này, 64% doanh nghiệp cho rằng du lịch nội vùng Đông Nam Á là một giải pháp thay thế khả thi. Tại Philippines, Bộ Du lịch nước này đang tích cực khuyến khích người dân du lịch nội địa để bù đắp sự sụt giảm lượng khách quốc tế.
Khả năng hưởng lợi gián tiếp từ việc du khách né tránh Trung Đông của mỗi quốc gia sẽ phụ thuộc vào năng lực đáp ứng của hạ tầng sân bay của mỗi nước. Malaysia Airlines đang kỳ vọng đưa sân bay quốc tế Kuala Lumpur (KLIA) trở thành trung tâm kết nối mới cho các chuyến bay tầm trung và tầm xa, nhằm lấp đầy khoảng trống mà các điểm trung chuyển Trung Đông để lại.
Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ rõ rệt. Theo ông Gary Bowerman, những hãng bay có tiềm lực tài chính như Singapore Airlines hay Cathay Pacific đang có ưu thế nhờ hạ tầng sân bay cửa ngõ tiếp tục được mở rộng. Nhiều quốc gia khác vẫn phụ thuộc nặng nề vào mạng lưới kết nối của các sân bay vùng Vịnh như Dubai, Abu Dhabi hay Doha.
"Trong ngắn hạn, rất khó để thay thế hoàn toàn vai trò của các trung tâm này, đặc biệt là khi giá dầu đang duy trì ở mức cao", ông Bowerman nhận định.
Bên cạnh áp lực từ xung đột, các hãng hàng không châu Á còn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay vào tháng 6.
Chuyên gia từ Re: Set Strategies cho rằng các hãng hàng không giá rẻ đang là đối tượng dễ tổn thương nhất. Do phần lớn các hãng giá rẻ không thực hiện các nghiệp vụ bảo hiểm rủi ro giá xăng dầu, chi phí nhiên liệu tăng cao sẽ gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận. Phân khúc giá rẻ hiện chiếm tới 53% tổng lượng ghế toàn khu vực và là động lực chính của du lịch nội vùng Đông Nam Á.
Bạn vừa hạ cánh sau chuyến bay dài 18 giờ với đôi mắt đỏ hoe và những cái ngáp dài, chuẩn bị tâm lý cho những phiền toái thường thấy tại sân bay như cuốc bộ đường dài đến khu nhập cảnh, xếp hàng chờ đợi mệt mỏi và thời gian lấy hành lý tưởng dài vô tận.
Tuy nhiên, ở Changi, những robot vệ sinh tích hợp AI đang lau dọn sàn nhà sạch bóng và thủ tục nhập cảnh diễn ra nhanh đến mức khiến du khách phải nghi ngờ. Chưa đầy 15 phút, bạn đã có mặt tại sảnh đón trong cái nóng nhiệt đới, tự hỏi tại sao phần còn lại của thế giới phải khổ sở đến vậy?
Vài ngày sau, sau khi làm thủ tục check in suôn sẻ cho chuyến bay về, bạn chờ đợi tại sảnh quá cảnh - nơi có rạp chiếu phim miễn phí 24/7, vườn bướm và thác nước trong nhà cao nhất thế giới. Thậm chí, sân bay này còn có một ao cá bằng kính có thể đi bộ bên trên, đi kèm màn hình kỹ thuật số trên trần phản chiếu thời tiết bên ngoài. Đôi khi, du khách quên mất mình đang ở sân bay mà ngỡ đang ở trong một thành phố tương lai.
Đây không phải là giấc mơ nếu du khách thường xuyên có mặt ở Changi - sân bay vừa giành giải thưởng Skytrax cho Sân bay tốt nhất thế giới năm thứ hai liên tiếp và là lần thứ 14 trong lịch sử, hồi tháng 3.
Trong khi các nhà ga sân bay lớn khác phải vật lộn với tình trạng chuột bọ, đình công và trần nhà sụp đổ, sự yên bình mang tính tương lai của Changi mang lại cảm giác tách biệt hoàn toàn. Khoảng cách giữa một sân bay trung bình và một sân bay đẳng cấp thế giới chưa bao giờ lớn như thế.
Theo Max Hirsh, Giám đốc điều hành của Airport City Academy, thành công của Changi không chỉ nằm ở chất lượng, còn ở việc thực hiện tốt những nền tảng cơ bản hàng ngày, từ tốc độ, an toàn đến khả năng kết nối. Đó cũng là sự linh hoạt để thích ứng khi mọi thứ không đi đúng kế hoạch.
"Thách thức không phải là đạt được sự cân bằng đó một lần mà là duy trì nó trong nhiều thập kỷ trước những thay đổi về nhu cầu, công nghệ và sự gián đoạn. Changi thành công vì coi sự cân bằng đó là một dự án không ngừng nghỉ, không phải là một kỳ tích thiết kế một lần", Hirsh nói.
Nếu từng bay qua Singapore, du khách có thể nhận thấy cảm giác bình yên bao trùm sân bay. Điều nhiều người có thể không nhận ra là cách sự tĩnh lặng đó được dàn dựng cẩn thận thế nào. Phía sau hậu trường là một chuỗi hoạt động khổng lồ và nhịp nhàng, nơi tự động hóa, sinh trắc học và phân tích dự báo được sử dụng để loại bỏ các nút thắt trước khi chúng xuất hiện. Trong khi đó, 60.000 nhân viên giữ cho việc bốc xếp hành lý, vệ sinh, sử dụng năng lượng và luồng hành khách vận hành đồng bộ.
Logic tương tự cũng áp dụng cho những chi tiết ít được chú ý hơn. Việc định vị trực quan, biển báo rõ ràng và quản lý đám đông giúp hành khách không phải tiêu tốn năng lượng trí não chỉ để tìm cổng lên máy bay. 500 nhà vệ sinh trải khắp các nhà ga cũng góp phần quan trọng. Mỗi nhà vệ sinh đều có màn hình cảm ứng để hành khách đánh giá trải nghiệm, bất kỳ sự sụt giảm thứ hạng nào cũng sẽ khiến đội vệ sinh có mặt trong vài phút.
"Hệ thống phân cấp rất đơn giản: Hiệu quả đầu tiên, bầu không khí thứ hai và sự ngoạn mục đứng thứ ba", Hirsh nói.
Changi có rất nhiều dịch vụ hành khách phải mất nhiều lần ghé thăm mới cảm nhận hết được. Ví dụ nổi tiếng nhất là Jewel Rain Vortex, thác nước trong nhà tại khu phức hợp bán lẻ liền kề.
Ở những nơi khác, du khách có thể xem Toni, robot pha chế của Changi, phục vụ cocktail tại Nhà ga số 2 và 3. Vườn bướm nhập nhộng sau mỗi 2-3 tuần để luôn duy trì được vẻ đẹp. Ngoài ra còn có vườn xương rồng và vườn hoa hướng dương trên sân thượng. Khu Fit and Fun mới mở vào đầu năm 2025 còn có các hoạt động như đấm bao cát hay máy nhún lò xo. Đối với những người quá cảnh đủ lâu, sân bay thậm chí còn cung cấp các tour du lịch thành phố miễn phí.
Những điểm tham quan này không chỉ làm giảm mệt mỏi cho chuyến đi dài, còn phục vụ mục đích thực tế: Bằng cách khuyến khích mọi người khám phá, phân tán luồng khách đến các góc khác nhau của nhà ga, giúp tránh tình trạng đông đúc thường thấy ở các sân bay khác.
Sự hiệu quả này một phần đến từ thực tế. Chính hạn chế về nhân lực của Singapore đã thúc đẩy sân bay tiến tới tự động hóa, từ thủ tục nhập cảnh đến vệ sinh. Ivan Tan, Phó Chủ tịch cấp cao của Changi Airport Group, giải thích dịch vụ nhập cảnh cần nhiều nhân lực và không phải người Singapore nào cũng sẵn sàng làm công việc đó.
Vào năm 2024, Changi trở thành sân bay đầu tiên triển khai đầy đủ thủ tục nhập cảnh không dùng hộ chiếu, sử dụng nhận diện khuôn mặt và mống mắt. Cư dân Singapore có thể sử dụng khi đến và đi, trong khi khách quốc tế có thể sử dụng khi rời khỏi Singapore.
Tư duy thực tế đó cũng giải thích tại sao Changi không bao giờ dừng lại. Các sân bay là những thành phố thu nhỏ chịu áp lực lớn về lịch trình và hậu cần. Changi gần đây đã thành lập Terminal X, một phòng thí nghiệm đổi mới nhằm giải quyết các biến động thời tiết, vấn đề nhân lực, áp lực công suất và kỳ vọng của khách hàng. Đội ngũ tại đây được khuyến khích thử nghiệm cả những ý tưởng lạ lẫm, bao gồm cả việc sử dụng flycam để ngăn chặn sét đánh trên đường băng.
Sự ám ảnh về hiệu quả của Changi không mới. Nó có từ những năm 1970 khi cố Thủ tướng Lý Quang Diệu quyết định quốc gia này cần một biểu tượng của sự hiệu quả để phát triển. Đó là một canh bạc tốn kém nhưng đã thành công. Ông gọi Changi là "khoản đầu tư 1,5 tỷ SGD tốt nhất từng thực hiện".
Nửa thế kỷ trôi qua, khoản đầu tư đó vẫn đang mang lại quả ngọt. Changi giống hình ảnh thu nhỏ của Singapore: hiệu quả, sạch sẽ, tổ chức và bạn có thể tin tưởng mọi thứ hoạt động như mong đợi.
