Trên lý thuyết, Zhao Xiangjie, 33 tuổi, có nhiều lợi thế trên thị trường hẹn hò. Anh là giám đốc sản phẩm công nghệ thông tin, thu nhập 300.000 tệ (43.000 USD) mỗi năm. Zhao xuất thân trong một gia đình cơ bản, đã sở hữu một căn hộ riêng tại Thành Đô, đi lại bằng ôtô cá nhân.
“Tại sao đến giờ anh vẫn độc thân nhỉ?”, bà mối Jiang Ping hỏi khi nghe anh giới thiệu bản thân. Zhao đáp: “Mọi người hay đùa là những người ‘không nên ế’ đều đang độc thân cả”.
Trường hợp của Zhao không phải cá biệt. Trong khi hôn nhân vẫn được coi là cột mốc quan trọng của cuộc đời, nhiều người trẻ Trung Quốc gặp khó khăn trong việc tìm bạn đời. Số lượng đăng ký kết hôn năm 2025 là 6,76 triệu, giảm gần một nửa so với một thập kỷ trước. Chính sách một con kéo dài hàng thập kỷ và văn hóa trọng con trai khiến Trung Quốc có nhiều hơn nữ giới tới 30 triệu người.
Với những người như Zhao, tìm bạn đời trở thành một cuộc cạnh tranh. Họ tìm đến các dịch vụ mai mối, ngành công nghiệp đang phát triển mạnh, cung cấp dịch vụ tư vấn và các sự kiện hẹn hò.
Khó khăn đầu tiên khiến đàn ông “ế vợ” là thiếu cơ hội gặp gỡ. Meng Weili, 38 tuổi, một người mai mối tại Thượng Hải, cho biết lịch làm việc dày đặc khiến vòng tròn xã hội của người trẻ bị thu hẹp quanh đồng nghiệp và bạn bè.
Tại công ty của Meng, các cuộc hẹn đầu chỉ kéo dài 30 phút để tránh lãng phí thời gian nếu đôi bên không phù hợp. Tuy nhiên, số lượng phụ nữ tham gia hẹn hò ít hơn nam giới, quyền lựa chọn thuộc về phái nữ. Họ trở nên kén chọn hơn với những tiêu chuẩn tài chính cao hơn.
Bà Sun Guanle, người mai mối tại tỉnh Sơn Đông, cho biết phụ nữ hiện nay kỳ vọng đối phương phải có ôtô và căn hộ đã mua và trả hết nợ ngân hàng với ít nhất ba phòng ngủ. Lý tưởng nhất là một công việc tại doanh nghiệp nhà nước, lương trên 12.000 tệ (1.750 USD) một tháng, kèm phúc lợi tốt.
Những tiêu chuẩn này khiến thanh niên 31 tuổi như Sun Guoxu gặp khó. Dù làm nhân viên bán hàng với thu nhập 78.000 tệ mỗi năm, anh vẫn bị từ chối ngay sau lần gặp đầu vì đang trả nợ mua nhà. “Trước đây, khách hàng coi trọng nhau như những con người,” người mai mối của anh nói. “Bây giờ ai cũng muốn kết hôn với người giàu có để tránh những năm tháng vất vả”.
Ngay cả những người có tài chính tốt cũng không nắm chắc phần thắng. Bà mai Jiang Ping nhận định điểm yếu của họ nằm ở việc không hiểu phụ nữ muốn gì.
Tại Thượng Hải, Meng phải hướng dẫn những khách hàng hướng nội như Cong, một kỹ sư 33 tuổi, từ những chi tiết nhỏ nhất. Trong một buổi hẹn, Cong đã khiến đối phương ngượng ngùng khi hỏi thẳng về tình sử của cô. “Mục tiêu của lần gặp đầu là để có được lần thứ hai, đừng vội vàng đưa ra kết luận hay chạm vào những chủ đề nhạy cảm”, bà Jiang khuyên khách hàng.
Với Zhao Xiangjie, ngay cả khi đã tìm được bạn gái, anh vẫn phải nhờ bà mối tư vấn vì mối quan hệ trục trặc. Sau khi xem tin nhắn, bà Jiang thẳng thắn: “Anh quá vồ vập. Càng sốt sắng, cô ấy càng tránh mặt”. Cuối cùng, mối quan hệ vẫn tan vỡ vì cô gái nhận ra chỉ thích sự tốt bụng của anh, không có tình cảm yêu đương.
Nhiều đàn ông tự giới hạn phạm vi tìm kiếm qua các yêu cầu riêng. Họ đề nghị người mai mối tìm đối tượng ít tuổi hơn, có ngoại hình và tính cách phù hợp. Ngoài ra, học vấn được coi là thước đo trí tuệ và mức độ hòa hợp. “Trong trường hợp kết hôn với người chưa hiểu rõ, học vấn là một loại bảo hiểm”, kỹ sư Cong nói với bà mối.
Các tiêu chuẩn này khiến nam giới bỏ lỡ những người phù hợp. Dù coi trọng trí tuệ, Chen Yukun (29 tuổi, công chức tại Giang Tây) vẫn từ chối những cô gái không đạt kỳ vọng về ngoại hình.
Thay đổi trong quan niệm xã hội cũng là nguyên nhân. Jiang Ping, làm trong lĩnh vực mai mối từ năm 2010, nhưng chọn một mình nuôi con. Cô cho rằng hôn nhân là lựa chọn cá nhân, không phải con đường bắt buộc với tất cả mọi người.
Một số chính sách cũng bắt đầu thay đổi theo thực tế này. Tại tỉnh Tứ Xuyên, chính quyền đã mở rộng quyền lợi cho phụ nữ và những đứa trẻ trong gia đình đơn thân thay vì chỉ áp dụng cho các cặp vợ chồng như trước.
Trong khi đó, áp lực kết hôn vẫn hiện hữu với nhiều nam giới. Dịp Tết Nguyên đán, Zhao tiếp tục bị gia đình truy hỏi. Anh đề nghị cha mẹ giảm áp lực, nhưng không được đồng ý. Cha anh, 64 tuổi, cho rằng ở quê, việc kết hôn vẫn là tiêu chí đánh giá một người, bất kể thành tựu nghề nghiệp.
Thời gian tìm kiếm kéo dài khiến cơ hội của Zhao thu hẹp. Dẫu vậy, anh vẫn mong lập gia đình, có con và xây dựng cuộc sống ổn định. “Sống một mình thật khó”, anh nói.
Từ lâu trong y học cổ truyền, bồ kết không chỉ là một loại cây mọc hoang quen thuộc mà còn được xem như một dược liệu có nhiều giá trị chữa bệnh. Nhờ đặc tính tự nhiên và hoạt chất sinh học phong phú, loại quả này đã được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian cũng như y học cổ truyền phương Đông.
Bồ kết có vị cay, mặn, tính hơi ấm và được cho là có độc nhẹ. Dược liệu này đi vào kinh Phế và Đại tràng, có tác dụng thông khiếu, tiêu đờm, sát trùng và hỗ trợ gây hắt hơi để khai thông đường hô hấp.
Trong dân gian, bồ kết còn được gọi với nhiều tên khác như bồ kếp, chùm kết, tạo giác hay tạo giáp. Quả bồ kết khi dùng làm thuốc thường được phơi hoặc sấy khô, bỏ hạt, có thể dùng sống hoặc chế biến bằng cách đốt thành than rồi tán bột.
Ngoài quả, hạt và gai bồ kết cũng được sử dụng trong một số bài thuốc. Đặc biệt, phần gai của cây chứa hoạt chất kháng khuẩn, có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn như tụ cầu vàng theo kinh nghiệm dân gian.
Một số nghiên cứu hiện đại cho thấy bồ kết chứa các hợp chất như flavonoid và saponaretin. Đây là những hoạt chất có khả năng kháng khuẩn, hỗ trợ chống viêm, kích thích mọc tóc và cải thiện tình trạng rụng tóc. Ngoài ra, chúng còn được ghi nhận có tác dụng giảm đau nhẹ và hỗ trợ chăm sóc da đầu.
Trong thực tế, bồ kết đã được sử dụng từ lâu trong đời sống hằng ngày và một số bài thuốc dân gian:
Hỗ trợ tiêu hóa: Một số tài liệu y học cổ truyền ghi nhận bồ kết có thể giúp kích thích hoạt động của đường ruột, hỗ trợ giảm tình trạng táo bón hoặc tắc nghẽn tiêu hóa.
Chăm sóc da và tóc: Đây là công dụng phổ biến nhất. Nước bồ kết giúp làm sạch da đầu, giảm gàu, giảm rụng tóc và giúp tóc bóng mượt, chắc khỏe hơn.
Hỗ trợ điều trị các vấn đề da liễu: Dân gian thường dùng nước bồ kết để rửa các vùng da bị ngứa, lở nhẹ hoặc nhiễm nấm nhằm hỗ trợ sát khuẩn.
Hỗ trợ thông mũi, giảm cảm giác nghẹt mũi: Một số cách dùng truyền thống cho rằng bồ kết có thể giúp làm thông thoáng đường hô hấp khi dùng đúng cách.
Ứng dụng trong một số bài thuốc dân gian: Bồ kết từng được dùng trong các bài thuốc chữa quai bị, trúng gió, co giật, ho có đờm… tuy nhiên các phương pháp này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian và cần thận trọng khi áp dụng.
Từng mọc hoang phổ biến ở nhiều vùng quê Việt Nam và ít được chú ý, loại quả này lại có giá trị rất cao tại Trung Quốc, nơi nó được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền và chăm sóc sức khỏe.
Tại Việt Nam, quả khô chỉ có giá khoảng 170.000 đồng/kg. Tuy nhiên ở Trung Quốc, có thời điểm giá lên tới khoảng 600 Nhân Dân Tệ /kg (khoảng 2,1 triệu đồng/kg), trở thành một loại dược liệu được săn tìm.
Một số bác sĩ y học cổ truyền tại Trung Quốc cũng cho rằng các hoạt chất tự nhiên trong quả có thể hỗ trợ kháng khuẩn, cải thiện một số vấn đề ngoài da và giảm khó chịu ở chân như đau, sưng hay nấm.
Từ một loại quả mọc hoang ở Việt Nam, giá trị của nó đã được nâng lên đáng kể khi bước vào thị trường dược liệu Trung Quốc, trở thành nguyên liệu được sử dụng rộng rãi trong chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Dù có nhiều công dụng được ghi nhận trong y học cổ truyền, bồ kết cũng chứa hoạt chất có thể gây kích ứng nếu dùng sai cách hoặc quá liều. Vì vậy, người dùng cần thận trọng, đặc biệt khi sử dụng theo đường uống hoặc dùng cho trẻ nhỏ.
Từ một loại cây quen thuộc trong tự nhiên, bồ kết đã trở thành một dược liệu dân gian quan trọng, gắn liền với đời sống người Việt qua nhiều thế hệ, đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Phan Đăng Khoa, chuyên viên tuyển dụng tại Công ty TNHH Nhựa Duy Tân (tỉnh Long An cũ). Anh Khoa đã có 6 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng nhân sự. Anh chia sẻ góc nhìn cá nhân.
* Nguyên nhân nào khiến người trẻ “ngại” làm vị trí quản lý, lãnh đạo mà chỉ muốn là một nhân viên giỏi chuyên môn, thưa anh?
- Dưới góc nhìn của người làm nhân sự, việc người trẻ “ngại” làm sếp xuất phát từ nhận thức trở thành một nhà lãnh đạo không phải là đích đến trong sự nghiệp.
Ngoài ra, người trẻ nhận thấy khi trở thành một nhà lãnh đạo, người quản lý hay sếp đồng nghĩa với áp lực rất lớn về rủi ro trách nhiệm, quản lý con người, khó cân bằng cuộc sống, trong khi mức thu nhập chưa chắc đã tương xứng với vị trí đảm nhiệm.
Để đảm nhiệm vai trò người sếp, cá nhân cần sở hữu các kỹ năng về quản trị nhân sự, tổ chức và lãnh đạo. Năng lực chuyên môn cao không đồng nghĩa với năng lực quản lý hiệu quả.
Với các yếu tố trên, người trẻ sẽ không mặn mà với vị trí này. Làm nhân viên giỏi chuyên môn, họ vẫn có thu nhập tốt, thậm chí rất cao và cân bằng được chất lượng cuộc sống của họ như mong muốn.
* Phải chăng đây là dấu hiệu của thiếu cầu tiến?
- Trong thực tế tuyển dụng, tôi vẫn thường gặp những ứng viên chia sẻ họ không có nhu cầu định hướng trở thành quản lý. Đồng thời cũng có những trường hợp đang giữ vị trí quản lý nhưng lại mong muốn quay về làm nhân viên.
Điều này không phải là dấu hiệu của sự thiếu cầu tiến, mà phản ánh định hướng phát triển nghề nghiệp theo những con đường khác nhau. Trở thành quản lý không phải là thước đo duy nhất để định nghĩa thành công.
Họ vẫn có tham vọng, nhưng thay vì tập trung vào việc “lên chức”, họ lựa chọn “nâng giá trị bản thân”. Nhờ đó, họ vẫn có thể đạt được mức thu nhập tốt, đồng thời cân bằng giữa cuộc sống, gia đình và công việc theo mong muốn.
Quan trọng hơn, họ vẫn tạo ra những giá trị rõ ràng trong công việc mà không nhất thiết phải nắm giữ vai trò quản lý.
Đây cũng là một xu hướng tích cực của thị trường lao động hiện đại. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp không xây dựng, phát triển đội ngũ kế thừa, đào tạo kỹ năng lãnh đạo, quản lý từ sớm, sẽ gây ra việc thiếu hụt nhân sự quản lý trong thời gian dài.
* Nếu các bạn trẻ vẫn muốn “làm nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì quản lý, họ nên phát triển kỹ năng nào để có sự nghiệp bền vững?
- Theo tôi, nếu các bạn trẻ lựa chọn con đường trở thành “nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì làm quản lý, thì hướng phát triển nên là “tạo ra giá trị không thể thay thế”, chứ không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành tốt công việc được giao.
Điều này đòi hỏi việc xây dựng năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp, càng khó, càng ít người làm được thì giá trị bản thân càng được nâng cao. Khi đó giá trị của bạn không còn nằm ở chức danh nữa mà nằm ở việc tổ chức đó có cần bạn hay không.
Bên cạnh các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, truyền đạt và khả năng tự học, luôn cập nhật kiến thức mới cho bản thân mỗi ngày cũng là yếu tố then chốt giúp cho các bạn không bị thụt lùi trong thời kỳ lao động hiện đại hiện nay. Vì hiện tại thị trường thay đổi rất nhanh nếu không cập nhật sẽ rất dễ bị thay thế.
Một điểm quan trọng khác là nên xây dựng thương hiệu cá nhân trong nghề, để khi không giữ vị trí quản lý, chúng ta vẫn có một chỗ đứng, cơ hội phát triển trong một tổ chức.
* Một nhân viên giỏi vẫn có thể có thu nhập cao và ít áp lực hơn quản lý, doanh nghiệp nên làm gì để thu hút người trẻ vào vai trò lãnh đạo?
- Một nhân viên giỏi vẫn có thể đạt thu nhập cao và chịu ít áp lực hơn so với khi đảm nhận vị trí quản lý, đó là điều hiển nhiên. Vì vậy, để thu hút nhân sự lên vai trò lãnh đạo, doanh nghiệp cần thay đổi bản chất, “cái bóng” của vị trí này như biến nó thành một trải nghiệm đáng làm, chứ không phải tăng thêm gánh nặng, áp lực cho người đảm nhiệm.
Ngoài ra, cần mức đãi ngộ xứng đáng với trách nhiệm đảm nhận, đồng thời phải có cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn rõ ràng, người được bổ nhiệm không cảm thấy bị “đẩy” vào vị trí lãnh đạo và phải tự xoay xở mọi thứ một mình.
Đặc biệt là phải xây dựng được lộ trình đào tạo và phát triển quản lý, giúp nhân viên trẻ chuẩn bị đầy đủ các kỹ năng quản trị con người, quản lý, ra quyết định và chịu trách nhiệm.
Với các hành trang đó, họ sẽ tự tin hơn khi ứng tuyển vào vị trí quản lý. Khi đó người trẻ nhận ra rằng làm quản lý là một bước tiến mới cũng là sự thay đổi có giá trị cho bản thân, chứ không phải là một vị trí khi bước vào phải đánh đổi.
Khi áp lực không còn quá lớn đến mức khiến họ e ngại, họ sẽ sẵn sàng đón nhận vai trò này một cách tự nguyện.
Trong buổi đối thoại với lãnh đạo thành phố Đà Nẵng mới đây, một số lao động bày tỏ lo ngại bị robot thay thế.
Bà Lê Thị Hải Châu - công nhân Công ty Dệt may 29/3 Đà Nẵng - nói nhiều người lao động đang thấp thỏm trước nguy cơ robot và AI thay thế con người trong tương lai gần.
"Qua thông tin chúng tôi tìm hiểu thì hiện nay, ở nhiều nước đưa robot, AI vào dây chuyền sản xuất. Chúng tôi lo thời gian tới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm, nhất là các ngành điện tử, dệt may, da giày.
Máy móc rồi sẽ dần thay thế con người, nhất là lao động phổ thông. Trong khi nhiều công nhân còn hạn chế kỹ năng công nghệ, khả năng chuyển đổi nghề chưa cao nên rất dễ bị động, không biết phải xoay xở thế nào nếu có thay đổi", bà Châu nói.
Nhiều lao động lớn tuổi cũng băn khoăn nếu doanh nghiệp cắt giảm nhân sự do tự động hóa thì cơ hội quay lại thị trường lao động sẽ khó khăn hơn.
Trả lời băn khoăn này, ông Nguyễn Quí Quý - Phó giám đốc Sở Nội vụ Đà Nẵng - cho biết sự bùng nổ khoa học công nghệ là xu hướng toàn cầu và tại Đà Nẵng đã có nhiều doanh nghiệp ứng dụng robot vào một số công đoạn trong sản xuất.
Theo ông Quý, thành phố đang thực hiện các chính sách hỗ trợ theo quy định của trung ương dành cho người lao động có nguy cơ mất việc hoặc đã mất việc làm.
Với người lao động có nguy cơ mất việc, Nhà nước có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề trong trường hợp doanh nghiệp cắt giảm từ 30% lao động trở lên. Điều kiện là người lao động phải được đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ tối thiểu 12 tháng.
Trong trường hợp đã mất việc, người lao động có thể được hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ tiền ăn trong thời gian học nghề để tìm việc làm mới. Phạm vi hỗ trợ được áp dụng theo các điều kiện, đối tượng cụ thể của pháp luật.
Bộ luật Lao động cũng yêu cầu doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, nâng cao tay nghề thường xuyên cho người lao động, đồng thời bố trí kinh phí thực hiện.
Dù thừa nhận nguy cơ một số vị trí việc làm sẽ bị thay thế, lãnh đạo Sở Nội vụ cho rằng người lao động cần chủ động thích ứng thay vì chỉ lo lắng.
Ông Quý cho hay thời gian qua, Sở đã tổ chức nhiều chương trình kết nối việc làm theo mô hình "người tìm việc - việc tìm người" hỗ trợ hàng trăm lao động tìm được công việc mới.
Theo ông Quý, thị trường lao động tại Đà Nẵng hiện vẫn có nhu cầu tuyển dụng lớn với hàng chục ngàn vị trí ở nhiều ngành nghề, độ tuổi khác nhau.
"Không chỉ sinh viên mới ra trường mà cả lao động lớn tuổi cũng có vị trí việc làm phù hợp. Có những người 40 - 50 tuổi hoặc lao động chưa có tay nghề vẫn có thể tìm được công việc thông qua các ngày hội việc làm", ông Quý nói.
Ngoài ra, người lao động có thể chủ động tìm kiếm cơ hội thông qua website của trung tâm dịch vụ việc làm, nơi thường xuyên cập nhật nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Theo ông Quý, trung ương hiện cũng có các chương trình cho vay vốn ưu đãi để người lao động khởi nghiệp, tự tạo việc làm. Cơ hội làm việc ở nước ngoài cũng đang mở rộng với nhu cầu tuyển dụng cao ở nhiều thị trường.
