Khi mạng xã hội phủ sóng mạnh và công cụ AI ngày càng dễ tiếp cận, việc chỉnh sửa hình ảnh cũng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đặc biệt là với thế hệ Z.
Chỉ cần vài cú chạm, người dùng hiện nay có thể làm mịn da, thu gọn khuôn mặt, chỉnh vóc dáng hay thay đổi thần thái nhờ các ứng dụng làm đẹp và công cụ AI. Việc sở hữu một bức ảnh đẹp để đăng mạng xã hội chưa bao giờ dễ dàng đến thế.
Thế nhưng, phía sau những hình ảnh lung linh là cảm giác hụt hẫng khi nhiều người quay lại với ngoại hình đời thực. Không ít bạn trẻ cho biết chỉ dám đăng ảnh sau khi đã qua nhiều bước chỉnh sửa, thậm chí né tránh bị chụp bằng camera thường hoặc lo lắng khi bị gắn thẻ ảnh chưa qua can thiệp.
Hoàng Thanh Lam (ngụ tại đường Mới, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai) cho biết thường xuyên dùng app chỉnh ảnh như một thói quen và chỉ cảm thấy tự tin hơn sau mỗi lần chỉnh sửa. “Ai cũng thích cái đẹp”, Lam nói.
Nguyễn Trọng Tú Anh (ngõ 217 Mai Dịch, P.Nghĩa Đô, TP.Hà Nội) cho biết bản thân thường chỉnh ảnh ở mức “không ai nhận ra”. Tuy nhiên, Tú Anh cũng thừa nhận từng so sánh ngoại hình thật với phiên bản đã chỉnh sửa và tự cảm thấy “như hai người khác nhau”.
Ở góc nhìn khác, Nguyễn Thanh Mai (ngụ tại hẻm số 2, xã Tân Thới Nhì, H.Hóc Môn cũ; nay là xã Xuân Thới Sơn, TP.HCM) cho biết rất sợ ống kính và ngại bị chụp hình.
Trong khi đó, Nguyễn Lê Phương Quỳnh (P.Phù Liễn, TP.Hải Phòng) nói khá ngại khi bị chụp bằng camera thường vì cảm thấy không ăn ảnh. “Có lúc nhìn ảnh đã chỉnh xong lại mong mình ngoài đời cũng được như vậy”, Quỳnh chia sẻ.
Lạm dụng AI, chỉnh sửa ảnh tạo áp lực ngoại hình
PGS.TS Nguyễn Văn Tường, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trưởng ngành tâm lý học giáo dục Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) cho rằng vấn đề không nằm ở việc dùng app hay AI cho vui, mà ở chỗ phiên bản đã chỉnh sửa xuất hiện quá thường xuyên đến mức trở thành tiêu chuẩn mới để người trẻ nhìn nhận chính mình.
Theo ông, khi liên tục nhìn thấy hình ảnh bản thân với làn da mịn hơn, gương mặt cân đối hơn hay vóc dáng hoàn hảo hơn, nhiều người dễ hụt hẫng khi soi gương hoặc nhìn ảnh camera thường. Khoảng cách giữa “cái tôi thật” và “cái tôi lý tưởng” vì thế ngày càng lớn.
“Nếu sự tự tin phụ thuộc quá nhiều vào ảnh đã chỉnh sửa, người trẻ dễ rơi vào vòng lặp: càng chỉnh ảnh càng khó chấp nhận diện mạo thật, càng khó chấp nhận lại càng phải chỉnh nhiều hơn”, ông Tường nhận định.
Vị chuyên gia cho biết về lâu dài việc so sánh bản thân với hình ảnh đã qua filter hay AI có thể dẫn đến bất mãn ngoại hình, lo âu khi xuất hiện trước đám đông, thậm chí thúc đẩy những quyết định can thiệp thẩm mỹ thiếu cân nhắc.
Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An, cựu giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cũng nhận định rằng khi quá quen với hình ảnh đã qua chỉnh sửa, nhiều người dễ hình thành tâm lý chỉ thấy tự tin khi bản thân xuất hiện trong trạng thái “đã được nâng cấp”.
Theo ông An, hệ lụy dễ thấy là không ít người dần phụ thuộc vào việc trang điểm mỗi khi ra ngoài, cảm thấy thiếu an toàn nếu để mặt mộc hoặc xuất hiện với diện mạo tự nhiên. “Khi đã quen với một phiên bản lung linh trên mạng, họ có xu hướng muốn mang phiên bản đó ra đời thật”, ông nói.
Đồng thời, ông An cũng cho biết khi bị chụp ảnh gốc hoặc bị đăng tải những khoảnh khắc chưa qua chỉnh sửa, một số người dễ rơi vào tâm lý khó chịu, lo lắng vì sợ lộ khuyết điểm ngoại hình.
Các chuyên gia khuyến nghị người trẻ nên xem ảnh chỉnh sửa là sản phẩm truyền thông, không phải chuẩn mực để phán xét bản thân. Giữa thời đại mà ai cũng có thể trở nên hoàn hảo chỉ sau vài cú chạm, việc chấp nhận làn da thật, gương mặt thật và những nét chưa hoàn hảo đôi khi lại là vẻ đẹp được kiếm tìm.
Trong kỳ nghỉ lễ 30.4 – 1.5, thay vì các hoạt động tham quan thông thường, nhiều người dân lựa chọn đến Thảo Cầm Viên Sài Gòn để trải nghiệm sự kiện “đám cưới” của cặp hươu cao cổ Thảo Em – Phi Phi.
Ngay từ sáng sớm, khu vực tổ chức đã đông kín người. Dòng người liên tục đổ về, tạo nên khung cảnh nhộn nhịp hiếm thấy. Nhiều gia đình có con nhỏ, nhóm bạn trẻ đứng kín các lối đi để theo dõi, chụp ảnh và ghi lại những khoảnh khắc đặc biệt của sự kiện.
Nguyễn Bá Phú (Phó giám đốc phụ trách Sinh nghiệp động vật của Thảo cầm viên Sài Gòn) cho biết ý tưởng tổ chức sự kiện không phải là ngẫu nhiên mà được phát triển từ chuỗi hoạt động tương tác với động vật đã thực hiện trước đó.
“Trong những năm gần đây, chúng tôi thường xuyên tổ chức các sự kiện như sinh nhật, ngày kỷ niệm của các cá thể động vật. Lần này, nhân dịp lễ 30.4 – 1.5, đồng thời trùng với sinh nhật của cá thể hươu cao cổ Thảo Em (29.4.2023) và việc ghép đôi thành công với cá thể Phi Phi, chúng tôi xây dựng ý tưởng ‘lễ thành hôn’ để tạo điểm nhấn cho du khách”, ông Phú chia sẻ.
Theo ông Phú, việc nhân hóa câu chuyện theo hình thức đám cưới giúp sự kiện trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là trẻ em.
Chia sẻ thêm về công tác chuẩn bị, ông Phú cho biết đây là một trong những sự kiện có khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ phận.
“Phần lớn các hạng mục đều được thực hiện thủ công, từ dựng bối cảnh đến trang trí. Chúng tôi chọn phong cách đám cưới miền Tây với các vật liệu quen thuộc như lá dừa, thân chuối, tre… nên cần sự tỉ mỉ và thời gian chuẩn bị”, ông nói.
Nhiều vật tư phục vụ trang trí được vận chuyển từ khu sản xuất tại Củ Chi về từ trước đó. Bên cạnh đó, đội ngũ nhân sự tại chỗ cũng tham gia thu gom, xử lý vật liệu tự nhiên để hoàn thiện không gian.
“Anh em phải làm liên tục trong nhiều ngày, từ khâu chuẩn bị vật tư, vận chuyển cho đến dựng cảnh và hoàn thiện bằng tay. Khối lượng công việc không nhỏ nhưng đổi lại là một không gian mang tính trải nghiệm rõ rệt cho du khách”, ông Phú cho biết.
Ghi nhận tại sự kiện, nhiều bạn trẻ bày tỏ sự thích thú trước ý tưởng “đám cưới thú”. Tôn Thức Tâm Đức (25 tuổi, ngụ ở đường số 53, Q.7 cũ; nay là P.Tân Hưng, TP.HCM) cho biết: “Nghe ‘đám cưới thú’ thấy lạ nên tụi em đi xem thử. Không khí đông vui, nhộn nhịp nên thấy rất thích”.
Tương tự, Ngô Thị Hoàng Yến (22 tuổi, ngụ ở đường Trần Mai Ninh, Q.Tân Bình cũ; nay là P.Bảy Hiền, TP.HCM) chia sẻ: “Trước giờ chưa có sự kiện kiểu này nên mình khá tò mò. Khi đến thì thấy đông và vui hơn mong đợi”.
Nguyễn Ngọc Bảo Trân, học sinh Trường THCS Trần Hưng Đạo (P.An Phú Đông, TP.HCM), cho biết đã mong chờ sự kiện từ trước. “Em nghe các bạn nói nên rủ mẹ và em trai đi cùng. Hôm nay được tham gia em thấy rất vui và hào hứng”, Trân chia sẻ.
Bên cạnh những ý kiến tích cực, một số người tham gia cũng góp ý để chương trình có thể hoàn thiện hơn. Trần Lê Thảo Vy (ngụ ở đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Nhà Bè, TP.HCM) nhận xét: “Mình thấy ý tưởng khá lạ và vui, phù hợp để đi chơi dịp lễ. Nếu có thêm cách nhận diện rõ "cô dâu", "chú rể" thì sẽ dễ theo dõi và thú vị hơn”.
Ông Phú cho biết bên cạnh yếu tố giải trí, các hoạt động như “đám cưới thú” còn mang ý nghĩa truyền thông về bảo tồn.
“Chúng tôi vẫn tập trung chính vào công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo tồn động vật. Tuy nhiên, thông qua các sự kiện như thế này, chúng tôi muốn tạo thêm điểm kết nối để người dân hiểu hơn về đời sống của động vật cũng như tầm quan trọng của việc bảo tồn”, ông Phú nhấn mạnh.
Theo ông Phú , việc lồng ghép yếu tố trải nghiệm giúp thông điệp trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận hơn, đặc biệt với trẻ nhỏ, là nhóm đối tượng cần được nâng cao nhận thức từ sớm.
Trong thời gian tới, các hoạt động tương tự có thể tiếp tục được tổ chức tùy theo từng thời điểm và những dấu mốc đặc biệt của các cá thể động vật.
“Chúng tôi sẽ cân nhắc tổ chức các sự kiện phù hợp với từng câu chuyện cụ thể, nhằm mang lại trải nghiệm mới cho du khách mỗi khi đến tham quan”, ông Phú cho biết.
Trong cuộc đua tìm việc ngày càng cạnh tranh, CV xin việc được bạn trẻ xem như tấm vé đầu tiên để bước vào vòng phỏng vấn. Vì sợ hồ sơ bị lướt qua chỉ sau vài giây, không ít ứng viên cố gắng làm CV nổi bật hơn.
Nguyễn Mỹ Ngọc (24 tuổi), ngụ tại đường 4, P.Thủ Đức (TP.HCM), chia sẻ cô từng rơi vào tình huống lúng túng khi phỏng vấn tại một công ty trên đường Phạm Ngọc Thạch, P.Xuân Hòa (TP.HCM). Trong CV, Ngọc ghi có khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt. Nhà tuyển dụng ban đầu khá ấn tượng với hồ sơ của cô. Tuy nhiên, khi được đề nghị giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh, Ngọc bắt đầu lúng túng.
"Mình có học tiếng Anh, có thể đọc hiểu vài tài liệu cơ bản. Nhưng để nói trôi chảy trong buổi phỏng vấn thì mình chưa thật sự tự tin. Chỉ vì muốn CV nhìn sáng sủa hơn, mình đã ghi hơi quá so với khả năng thật", Ngọc kể.
Theo Ngọc, khi bắt đầu tìm việc, cô thường nghe lời khuyên rằng ứng viên nên điều chỉnh CV theo từng mô tả công việc. Ban đầu, cô nghĩ đây là cách làm cần thiết vì mỗi vị trí có yêu cầu khác nhau. Nếu biết chọn lọc kinh nghiệm phù hợp, ứng viên sẽ có thêm cơ hội được nhà tuyển dụng chú ý.
Tuy nhiên, Ngọc cho rằng ranh giới giữa chỉnh CV cho phù hợp và thổi phồng CV khá mong manh. Nhiều ứng viên không hẳn cố tình "khai gian" ngay từ đầu mà họ chỉ muốn hồ sơ trông chỉn chu hơn để tăng cơ hội được gọi phỏng vấn.
"Khi đọc các yêu cầu tuyển dụng, mình cũng thấy áp lực vì sợ CV chưa đủ nổi bật. Có lúc mình chọn cách viết thêm vài kỹ năng chỉ biết sơ qua như quay dựng, thiết kế, tiếng Anh giao tiếp tốt,… Nhưng khi bị hỏi trực tiếp, mình mới thấy những dòng đó có thể làm khó mình", Ngọc tâm sự.
Sau lần phỏng vấn đó, Ngọc nói cô cẩn trọng hơn khi viết CV. Theo cô, hồ sơ xin việc có thể cần đẹp, nhưng trước hết phải đúng với năng lực thật.
Trần Thị Ngọc Bích (28 tuổi), ngụ đường Đỗ Xuân Hợp, P.Phước Long (TP.HCM), cũng từng rơi vào tình huống tương tự. Bích cho biết cô được nhận vào làm sau khi "làm đẹp" CV. Tuy nhiên, công việc thực tế nhanh chóng cho thấy năng lực của cô chưa khớp với những gì đã ghi trong hồ sơ.
"Khi không làm được việc như kỳ vọng, mình rất áp lực và mất tự tin. 2 tháng thử việc trôi qua rất nặng nề nên mình quyết định xin nghỉ để tìm việc khác", Bích kể.
Phạm Hoài Nam (29 tuổi), ngụ đường 6, P.Linh Xuân (TP.HCM), cho biết anh từng nghĩ rằng làm CV ấn tượng hơn một chút sẽ giúp tăng cơ hội ứng tuyển. Theo Nam, nhiều tin tuyển dụng hiện nay yêu cầu khá nhiều kỹ năng. Vì vậy, ứng viên dễ có cảm giác nếu ghi đúng năng lực thật thì CV sẽ bị loại ngay từ vòng đầu.
"Những dòng mô tả được viết quá tay có thể giúp CV nổi bật hơn. Nhưng nếu được nhận vào làm, ứng viên sẽ chịu áp lực rất lớn vì năng lực đáp ứng công việc không đủ", Nam nói.
Từ thực tế tuyển dụng, chị Nguyễn Hoàng Ánh Nhi, chuyên viên đối ngoại của JobsGo, cho biết có không ít bạn trẻ thổi phồng CV khi xin việc. Một lỗi khá phổ biến là ghi nhận toàn bộ thành quả của dự án nhóm như thành tích cá nhân. Có bạn chỉ tham gia một phần nhỏ nhưng lại trình bày như người chịu trách nhiệm chính.
Theo chị Nhi, ranh giới giữa tối ưu và thổi phồng CV nằm ở tính trung thực của thông tin. Ứng viên có thể chọn lọc kinh nghiệm, sắp xếp lại nội dung và dùng cách diễn đạt rõ ràng hơn, nhưng không nên biến việc hỗ trợ thành phụ trách, biến biết sơ qua thành thành thạo, hay nhận toàn bộ công sức của một dự án tập thể về mình.
"Với những nhân sự có kinh nghiệm tuyển dụng, các chi tiết này không khó để nhận ra. Khi phỏng vấn sâu, nhà tuyển dụng có thể hỏi về quy trình, vai trò, kết quả và cách xử lý tình huống trong dự án. Nếu ứng viên không thật sự nắm công việc, câu trả lời sẽ dễ lộ khoảng trống", chị Nhi cho biết.
Ông Nguyễn Nam Kha, đến từ Trung tâm The Design Council (TP.HCM), cho biết lỗi thường gặp của nhiều bạn trẻ khi làm CV là nói quá lên so với năng lực thật. Có bạn liệt kê nhiều dự án nghe rất hoành tráng, nhưng thực tế, vai trò của bạn trong dự án đó lại khá nhỏ.
"Cách khắc phục là hãy liệt kê đúng với năng lực thật sự của mình và chỉ rõ vai trò của bản thân trong từng dự án, hiệu quả công việc đạt được. Còn việc đánh giá, nhận xét hãy để người xem, tức nhà tuyển dụng, thực hiện", ông Kha nhấn mạnh.
Không khí tại các điểm thi Đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM đợt 2 không chỉ căng thẳng với thí sinh mà còn là khoảng thời gian đầy lo lắng đối với phụ huynh.
Tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, nhiều phụ huynh cho biết họ được tiếp sức không kém gì con em mình.
Bà Mai Thị Thùy Trang, phụ huynh học sinh Trường THPT Tam Phú (TP.HCM), vẫn chưa hết lo lắng khi nhắc lại tình huống buổi sáng. Con bà đánh rơi căn cước công dân ngay trước giờ thi. Hai mẹ con hoang mang, không biết có được vào phòng thi hay không.
"Tuy nhiên, các bạn tình nguyện viên đã trấn an rằng có thể sử dụng VNeID thay thế nên tôi thở phào nhẹ nhõm", bà Trang kể.
Theo bà, các sinh viên tình nguyện tại điểm thi không chỉ hỏi han thí sinh mà còn chủ động quan sát phụ huynh. Khi thấy ai có vẻ lúng túng, các bạn lập tức lại gần hướng dẫn. Sự chủ động ấy khiến phụ huynh cảm thấy được yên tâm hơn trong lúc chờ đợi.
Ông Nguyễn Văn Đảo, phụ huynh học sinh Trường THPT Thủ Đức (TP.HCM), cho biết gia đình ông xuất phát từ Tân Uyên (Bình Dương cũ) nên phải đi từ rất sớm. Trên đường đi, ông không ngừng lo con có quên giấy tờ hay gặp kẹt xe hay không.
"Tôi cứ đứng yên ở đây để ngó xem cháu trong điểm thi có cần gì không. Dù đi từ sớm nhưng vẫn không thôi lo lắng. Không ngờ ở điểm thi này có nhiều trường hợp thí sinh quên giấy tờ và được các em sinh viên hỗ trợ rất nhiệt tình", ông Đảo nói.
Ông kể lại khoảnh khắc khiến mình xúc động khi chứng kiến một thí sinh quên giấy tờ bật khóc ngay cổng trường. Ngay lập tức, nhiều người trong điểm thi cùng lại hỏi han, tìm cách hỗ trợ.
"Em đó quên giấy tờ, cứ khóc thút thít. Thấy vậy, điểm thi xúm vào giúp đỡ. Có chú bảo vệ còn nói con cứ yên tâm, lát chú hay các anh chị sinh viên tiếp sức mùa thi sẽ chở con vào tận phòng thi. Chứng kiến cảnh ấy tôi thấy rất xúc động", ông Đảo chia sẻ.
Tại điểm thi Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhiều phụ huynh cũng nhận được sự hỗ trợ tương tự. Bà Vũ Lan, phụ huynh học sinh Trường THPT Gò Vấp (TP.HCM), cho biết dù bà từng học tại đây nhưng quay lại sau nhiều năm vẫn thấy lạ lẫm.
"Ngày xưa tôi học trường này nhưng bây giờ vào lại vẫn lạ đường. May là các em tình nguyện viên hướng dẫn rất cẩn thận. Tôi cũng nhắn với con gái là sau này lên đại học thì cố gắng tham gia những hoạt động như vậy để giúp lại những phụ huynh "mù đường" như mẹ", bà Lan nói.
Bà cho biết thêm con gái đã thi đợt 1 nên đợt 2 đặt mục tiêu cải thiện điểm số. Tuy nhiên, áp lực vẫn rất lớn. Nhờ sự hỗ trợ và hướng dẫn của tình nguyện viên, cả hai mẹ con cảm thấy bình tĩnh hơn trước giờ thi.
Trong khi đó, bà Phạm Mỹ Huyền, phụ huynh học sinh Trường THPT Gò Vấp (TP.HCM), cho biết bà rời nhà từ 5 giờ sáng vì sợ không tìm được đường.
"Không biết đường nên sợ trễ. Tôi vừa chạy xe vừa nhìn xem có ai đi giống mình không. Gần tới nơi thì thấy mấy bạn tình nguyện viên đứng đó. Các bạn hỏi thăm rồi hướng dẫn tôi rẽ vào. Con ở trong phòng thi, mình ở ngoài cũng thấp thỏm, nhưng may mắn đã có các em tiếp sức mùa thi", bà Huyền nói.
Từ góc nhìn của tình nguyện viên, áp lực của phụ huynh là điều dễ nhận thấy. Phạm Đoàn Quỳnh Như, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết đây là năm thứ 2 bạn tham gia tiếp sức mùa thi.
"Phụ huynh thường lo lắng nhiều lắm. Có người hỏi đi hỏi lại thông tin. Có người chỉ đứng một chỗ mà vẫn không yên tâm. Tụi mình cố gắng giải thích rõ ràng và trấn an để mọi người bớt căng thẳng", Như chia sẻ.
Trong khi đó, Võ Hoàng Thông, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết chính trải nghiệm đi thi năm trước khiến bạn quyết định tham gia tiếp sức mùa thi năm nay. "Năm ngoái mình cũng bỡ ngỡ, phải đi hỏi phòng khắp nơi. Nhờ các anh chị hỗ trợ nên mình có kỳ thi trọn vẹn. Vì vậy, năm nay mình muốn giúp lại các bạn thí sinh", Thông chia sẻ.
