Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, với đạm – nhóm thực phẩm gần như không thể thiếu trong mỗi bữa ăn – tác động của từng nguồn đạm đối với huyết áp vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Giờ đây, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (JAHA) đã làm sáng tỏ vấn đề trên, khi chỉ ra nguồn đạm có lợi nhất để ổn định huyết áp, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Để tìm hiểu tác động của đạm thực vật và đạm động vật đối với nguy cơ tăng huyết áp, các nhà nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng UT Health Houston (Mỹ) đã phân tích dữ liệu của 2.294 người từ 45 đến 84 tuổi, không bị tăng huyết áp ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu.
Lượng đạm tiêu thụ hằng ngày được đánh giá thông qua bảng câu hỏi về tần suất ăn uống, bao gồm đạm động vật như thịt, cá và đạm thực vật như đậu hũ, các loại đậu.
Trung bình, người tham gia tiêu thụ khoảng 68 gram đạm mỗi ngày, trong đó khoảng 24 gram đến từ nguồn thực vật, phần còn lại là từ động vật.
Trong thời gian theo dõi trung bình 9 năm, có 1.356 trường hợp tăng huyết áp được ghi nhận.
Kết quả cho thấy việc tiêu thụ đạm động vật không làm thay đổi đáng kể nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tiêu thụ lượng đạm thực vật càng nhiều thì nguy cơ tăng huyết áp càng thấp.
Cụ thể, cứ mỗi 20 gram đạm thực vật như đậu hũ hoặc các loại đậu được bổ sung mỗi ngày, nguy cơ tăng huyết áp giảm 16%. Theo JAHA, lợi ích này duy trì ổn định ở mức tiêu thụ khoảng 30 gram đạm thực vật/ngày.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, các nguồn đạm thực vật tốt bao gồm đậu hũ, sữa đậu nành và các loại đậu. Ngoài ra, các loại hạt, yến mạch cũng là nguồn đạm thực vật lành mạnh, đồng thời cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều dưỡng chất có lợi khác.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc tăng cường và đa dạng hóa nguồn đạm thực vật trong chế độ ăn – như đậu hũ và các loại đậu – có thể giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp. Trong khi đó, đạm động vật vẫn có thể được tiêu thụ ở mức hợp lý mà không làm tăng đáng kể nguy cơ huyết áp cao ở người lớn tuổi.
Theo Hãng tin AP ngày 31-5, phát biểu tại lễ khánh thành trung tâm điều trị Ebola mới ở thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết bốn bệnh nhân sẽ được xuất viện trong ngày 31-5, trong khi một bệnh nhân khác đã được xuất viện trước đó hai ngày.
"Dĩ nhiên chúng tôi vẫn đang tiếp tục nghiên cứu vắc xin và phương pháp điều trị, nhưng điều đó không có nghĩa là bệnh nhân không thể hồi phục sau khi mắc Ebola", ông Tedros nói.
WHO trước đó thông báo một bệnh nhân nhiễm vi rút Eboloa chủng Bundibugyo đã hồi phục. Đây là ca hồi phục đầu tiên được ghi nhận ở một bệnh nhân nhiễm Ebola chủng Bundibugyo được xác nhận trong đợt bùng phát hiện tại.
Theo WHO, hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc vắc xin được phê duyệt đối với chủng Bundibugyo.
Số liệu chính thức mới nhất cho thấy có 906 ca nghi nhiễm và 223 trường hợp tử vong nghi liên quan đến dịch bệnh.
Tại nước láng giềng Uganda, Bộ Y tế nước này hôm 30-5 xác nhận 9 ca mắc và 1 ca tử vong.
Theo WHO, công tác chống dịch cũng gặp nhiều trở ngại khi một bộ phận người dân phản đối các quy trình y tế nghiêm ngặt trong việc xử lý thi thể nạn nhân, do xung đột với các nghi thức mai táng truyền thống của địa phương.
Tại buổi lễ, ông Tedros cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc huy động cộng đồng tham gia ứng phó dịch bệnh.
"Nếu đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng, người dân có thể nhận được sự hỗ trợ và hồi phục. Điều quan trọng là phải đến sớm nhất có thể để được chăm sóc cần thiết", ông nói.
Ông Tedros cũng khẳng định dịch Ebola có thể được kiểm soát, đồng thời kêu gọi mọi người dân cùng tham gia vào nỗ lực chống dịch.
Ngoài ra, ông Pierre Akilimali, phụ trách xử lý sự cố thuộc Viện Y tế công cộng quốc gia CHDC Congo, cho biết cộng đồng tại tỉnh Ituri có cơ sở để hy vọng.
"Với các biện pháp điều trị triệu chứng hiện nay, chúng tôi đang chứng kiến bệnh nhân hồi phục", ông Pierre nói.
Trong khi đó, bác sĩ Davin Ambitapio của trung tâm điều trị mới khánh thành cho biết ông tin tưởng đợt bùng phát lần này có thể được kiểm soát nhanh chóng với sự hỗ trợ của các đối tác, và các quốc gia cùng hợp sức.
Trong bài đăng trên trang cá nhân, chuyên gia dinh dưỡng Zeng Jianming chia sẻ nhiều bệnh nhân tại phòng khám của ông khẳng định ăn uống thanh đạm, lành mạnh nhưng chỉ số xét nghiệm máu vẫn không đạt chuẩn. Ông cho hay nguyên nhân ở việc chọn sai thực phẩm. Theo chuyên gia, chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một hình phạt "không được ăn gì" mà thực chất là một "trò chơi thay thế".
"Chỉ cần tránh được ba 'cạm bẫy' lớn là mặn, thực phẩm chế biến sẵn và các loại nước dùng, bệnh nhân vẫn có thể ăn ngon và đủ chất nếu nắm vững các nguyên tắc thay thế thực phẩm khoa học", ông Zeng nói.
Sai lầm phổ biến đầu tiên nằm ở quan niệm về thực phẩm nguyên hạt. Nhiều người tin rằng gạo lứt, ngũ cốc hay các loại hạt là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm và khả năng kiểm soát chỉ số phosphorus trong máu kém đi, những thực phẩm đó lại vô tình làm tăng gánh nặng bài tiết cho thận. Trong giai đoạn này, các loại thực phẩm tinh chế như cơm trắng, mì trắng hay bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn.
Thứ hai, nhiều người nghĩ không được ăn mặn nên chuyển sang mua "muối thấp natri". Song chuyên gia cảnh báo các loại muối giảm mặn hoặc nước tương chứa hàm lượng natri thấp trên thị trường thường sử dụng kali để thay thế. Điều này cực kỳ nguy hiểm cho người bệnh thận. Thay vào đó, bệnh nhân nên sử dụng muối ăn thông thường nhưng tiết chế liều lượng hoặc tăng cường các gia vị tự nhiên như hành, gừng, tỏi và chanh để kích thích vị giác mà không gây hại.
Đối với rau củ quả, ông cho biết có một nghịch lý rằng một số bệnh nhân thận tin rau xanh có hàm lượng kali cao nên tuyệt đối không chạm vào song lại ăn rất nhiều cà chua và kiwi, vốn là những loại trái cây có hàm lượng kali cao. Chuyên gia khuyến nghị thay thế bằng các loại quả an toàn hơn như táo, nho, dứa hoặc lê. Riêng với rau xanh, phương pháp chế biến đúng cách là thái nhỏ, chần qua nước sôi rồi đổ bỏ phần nước đó trước khi đem xào nấu để loại bỏ tối đa lượng kali dư thừa.
Về lượng đạm, tâm lý sợ suy thận khiến nhiều bệnh nhân không dám ăn thịt, dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng. Ông Zeng khẳng định nhu cầu protein trước và sau khi chạy thận là hoàn toàn khác nhau, do đó, bệnh nhân cần tham vấn bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn phù hợp với thể trạng cá nhân.
Để áp dụng vào thực tế, chuyên gia gợi ý những thay đổi đơn giản trong thực đơn hàng ngày. Bữa sáng thay vì sử dụng chè mè đen, bột ngũ cốc hay bánh mì kẹp thịt xông khói dùng kèm trà sữa, người bệnh nên chuyển sang ăn bánh mì trắng cùng một quả trứng chần (không thêm sốt), hoặc bánh bao chay ăn cùng trứng hấp và nước lọc.
Bữa trưa thay vì ăn các món cơm chan nước sốt hay canh thịt viên, hãy chuyển sang cơm trắng ăn cùng cá hấp hoặc gà xào hành và rau chần, lưu ý không uống nước dùng. Bữa tối cần tránh xa các loại mì tôm, bánh mì công nghiệp hay nước hầm xương "bồi bổ", thay vào đó là nửa bát cơm trắng kết hợp một phần đạm chất lượng cao và rau xanh đã qua xử lý.
Ông Zeng cho hay điều thực sự gây áp lực lên thận không phải là việc thỉnh thoảng ăn một miếng thịt mà là thói quen tiêu thụ thực phẩm quá mặn, đồ chế biến sẵn trong mọi bữa ăn và uống quá nhiều các loại nước canh trong mỗi bữa ăn. Ông khẳng định: "Ăn uống đúng cách không làm giảm chất lượng sống của bệnh nhân, mà trái lại, đó là chìa khóa để duy trì chức năng thận lâu dài hơn".
Về nguyên tắc an toàn thực phẩm, lớp vỏ trứng đóng vai trò như một "hàng rào bảo vệ" tự nhiên, giúp ngăn chặn vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào bên trong.
Khi vỏ bị nứt, hàng rào này bị phá vỡ, tạo điều kiện cho các vi sinh vật, đặc biệt là vi khuẩn Salmonella, xâm nhập và phát triển. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm liên quan đến trứng.
Vì vậy, nếu phát hiện trứng đã nứt ngay từ khi mua về, các chuyên gia khuyến cáo nên loại bỏ thay vì cố sử dụng.
Tuy nhiên, trong trường hợp trứng bị nứt trong quá trình vận chuyển hoặc chế biến tại nhà, nguy cơ có thể được kiểm soát nếu xử lý đúng cách và kịp thời. Khi đó, trứng nên được đập ra ngay và chuyển vào một hộp sạch, có nắp đậy kín, sau đó bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
Cục Kiểm tra và an toàn thực phẩm thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyến cáo thời gian sử dụng an toàn thường không nên quá 1-2 ngày kể từ khi trứng nứt vỏ. Điều quan trọng là trứng cần được nấu chín hoàn toàn trước khi ăn, bởi nhiệt độ cao có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn tiềm ẩn.
Một điểm đáng lưu ý là không nên tiếp tục bảo quản trứng nứt trong chính lớp vỏ ban đầu, bởi vi khuẩn đã có thể xâm nhập và lan rộng bên trong. Việc tách ra và bảo quản riêng giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn chéo với các thực phẩm khác trong tủ lạnh.
Trong trường hợp chưa sử dụng ngay, trứng bị nứt vẫn có thể được cấp đông để kéo dài thời gian bảo quản. Lòng trắng trứng có thể tách riêng và trữ đông trong thời gian dài, trong khi với trứng nguyên quả, nên đánh đều lòng đỏ và lòng trắng trước khi cấp đông để đảm bảo chất lượng sau khi rã đông.
Tuy nhiên, lòng đỏ trứng nếu tách riêng thường không phù hợp để đông lạnh do dễ thay đổi cấu trúc và mất tính chất ban đầu.
Ngoài ra, hiện tượng trứng bị nứt trong quá trình luộc cũng khá phổ biến, thường do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Trong trường hợp này, nếu trứng đã được nấu chín hoàn toàn, bạn vẫn có thể sử dụng bình thường sau khi bóc vỏ, bởi nhiệt độ cao trong quá trình luộc đã giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn.
Nhìn chung, trứng bị nứt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc phải bỏ đi, nhưng cũng không nên chủ quan. Điều quan trọng là cần phân biệt rõ nguồn gốc vết nứt và áp dụng đúng nguyên tắc bảo quản, chế biến.
Việc xử lý đúng cách không chỉ giúp tránh lãng phí thực phẩm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh lý liên quan đến an toàn thực phẩm vẫn đang là mối quan tâm lớn hiện nay.
