Tại sự kiện Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh – Động lực cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam” diễn ra sáng 16/5, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển mới.
“Biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường, áp lực cắt giảm phát thải khí nhà kính cùng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế đang đặt ra những thách thức chưa từng có”, ông nhận định.
Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá đây cũng là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển, là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
“Đồng thời là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; và đây cũng chính là một trong những động lực mới để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống”, ông nhận định.
Ông nhấn mạnh, muốn có mô hình tăng trưởng mới, chúng ta phải tăng tốc chuyển đổi xanh. Để phát triển nhanh và bền vững, phải chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phải đưa chuyển đổi xanh trở thành một trong những động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện ngay từ khi thiết kế quy hoạch, dự án đầu tư, sản xuất, tiêu dùng, quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Chuyển đổi xanh cần được cụ thể hóa trong từng ngành, từng lĩnh vực như: Nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp; công nghiệp tiết kiệm năng lượng; đô thị xanh; giao thông xanh; năng lượng tái tạo; du lịch xanh; tài chính xanh; tiêu dùng xanh.
“Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình chuyển đổi xanh của mình, có hành động cụ thể, không chờ đợi, không đứng ngoài cuộc”, ông nhấn mạnh.
Ngoài ra, ông Thành cho rằng cần khơi thông nguồn lực cho chuyển đổi xanh. Theo đó, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững, thị trường carbon và các công cụ kinh tế môi trường đóng vai trò quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chí môi trường, dự án xanh, kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy minh bạch dòng vốn xanh, ngăn chặn “xanh hóa hình thức”, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính bền vững…
Liên quan đến thúc đẩy chuyển đổi xanh trong ngành công thương, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho rằng quá trình chuyển đổi xanh cần phải được thực hiện đồng bộ.
“Từ việc doanh nghiệp đổi mới, ứng dụng công nghệ mới nhằm tăng hiệu quả sử dụng năng lượng; từ việc thị trường có thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ mới và xanh hơn và từ chính lựa chọn hằng ngày của mỗi người dân trong tiêu dùng, đi lại, sinh hoạt”, bà Giang nói.
Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết gần đây nhu cầu tiêu thụ điện đang liên tục lập đỉnh mới, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu tác động từ xung đột địa chính trị, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng ngày càng cấp thiết.
“Vì vậy, người dân và doanh nghiệp cần đồng hành thực hiện Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng về tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện”, bà chia sẻ.
Theo bà, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện riêng của môi trường, mà đã trở thành yêu cầu trực tiếp đối với phát triển kinh tế, sản xuất, tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế…
Mỗi sáng đi làm, chị Hồng (phường Gia Định, TP HCM) thường ghé quán ăn gần công ty rồi mua thêm ly cà phê mang đi. Nếu trước, một tô bún và ly cà phê chỉ tốn khoảng 60.000-75.000 đồng, nay chi phí đã lên gần 100.000 đồng.
"Từng món chỉ tăng 5.000-10.000 đồng nhưng cộng lại mỗi ngày tốn thêm khá nhiều", chị nói.
Giá các món ăn sáng phổ biến tại nhiều tuyến đường ở TP HCM đều tăng so với năm trước. Tại một quán bún bò trên đường Phan Văn Trị, phường Gò Vấp, giá một tô loại thường tăng từ 40.000 đồng lên 50.000 đồng. Một quán cơm tấm ở phường Xuân Hòa hiện bán 45.000-55.000 đồng mỗi phần, cao hơn khoảng 10.000 đồng so với trước.
Không chỉ bữa sáng, nhiều loại đồ uống cũng lập mặt bằng giá mới. Tại một quán cà phê trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Tân Định, giá cà phê sữa tăng thêm 5.000 đồng lên 45.000 đồng một ly, trong khi các loại nước ép phổ biến ở mức 55.000-60.000 đồng. Một số thương hiệu như Phe La, The Coffee House và Phúc Tea tăng giá 5-10% đối với một số sản phẩm.
Theo chủ một số quán ăn, giá thịt heo, rau củ, gia vị cùng chi phí điện, nước và nhân công đều tăng trong những năm gần đây, khiến việc giữ nguyên giá bán ngày càng khó khăn.
Giá nhiều dịch vụ khác cũng tăng. Giá cắt tóc nam hiện phổ biến ở mức 50.000-120.000 đồng mỗi lần, cao hơn khoảng 5.000-10.000 đồng so với năm ngoái. Dịch vụ giặt sấy, giao đồ ăn hay gửi xe tại nhiều khu vực cũng tăng 5-20% trong 5 tháng đầu năm. Nếu năm ngoái, gói giặt sấy dưới 7 kg phổ biến ở mức khoảng 70.000 đồng, nay nhiều nơi đã tăng lên 90.000-99.000 đồng. Với dịch vụ giặt nhanh, sấy khô trong 6 giờ, mức giá cũng tăng từ khoảng 150.000 đồng lên 200.000 đồng mỗi lần.
Trong báo cáo chiến lược vĩ mô công bố tháng 5, Công ty Chứng khoán MB (MBS) nhận định mặt bằng giá trong nước tiếp tục chịu sức ép, trong đó có áp lực từ chi phí logistics. Trên thực tế, chi phí đi lại và giao nhận - những khoản phát sinh gần như mỗi ngày tại đô thị - cũng đã tăng. Từ cuối tháng 4, các nền tảng gọi xe như Grab, be đồng loạt điều chỉnh phí và giá cước một số dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp chuyển phát cũng áp thêm phụ phí nhiên liệu.
Chi phí vui chơi, giải trí cũng cao hơn trước. Tại một khu vui chơi ở phường Thông Tây Hội, chị Loan, chủ cơ sở, cho biết đã điều chỉnh giá nhiều trò chơi 20-30% so với năm ngoái, do chi phí mặt bằng, bảo trì, sửa chữa và thay mới thiết bị đều tăng. Nhiều phòng gym, lớp học kỹ năng và dịch vụ làm đẹp tại TP HCM cũng thay đổi giá để bù đắp chi phí mặt bằng, nhân sự và vận hành.
Mặt bằng giá dịch vụ tăng là hệ quả của áp lực chi phí đầu vào tích tụ thời gian dài, đặc biệt trong vài tháng qua, theo giới chuyên gia. Giá nhiên liệu, nguyên liệu, logistics, mặt bằng, nhân công cùng các yêu cầu tuân thủ về thuế, hóa đơn điện tử và tiêu chuẩn kinh doanh đều tăng, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán. Đây là xu hướng khó tránh của một nền kinh tế ngày càng minh bạch và chuẩn hóa hơn theo TS Đinh Thế Hiển.
Xu hướng này cũng phần nào được phản ánh trong số liệu của cơ quan thống kê. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,64%; giao thông tăng 5,22%.
Tuy vậy, TS Đinh Thế Hiển phân tích, người dân không cảm nhận giá cả theo "rổ CPI" mà thông qua những khoản chi phát sinh hàng ngày như ăn sáng, cà phê, gọi xe hay giao hàng. Nhiều cơ sở kinh doanh thường điều chỉnh giá theo các mức làm tròn như 5.000-10.000 đồng mỗi sản phẩm hoặc dịch vụ, khiến mức tăng cảm nhận của người tiêu dùng lớn hơn con số lạm phát chung.
Nhưng không phải mọi cơ sở kinh doanh đều tăng giá. Bà Trang, chủ quán bún riêu trên đường Lê Đức Thọ, phường An Hội Đông, cho biết đã ba năm giữ nguyên mức giá 25.000 đồng cho tô thường và 30.000-45.000 đồng cho các tô đầy đủ hơn. Giá cua đồng, thịt heo và nhiều nguyên liệu khác đã tăng 50-100% so với ba năm trước. Dù vậy, quán vẫn giữ nguyên giá nhờ sử dụng mặt bằng của gia đình và chủ yếu phục vụ khách trong khu dân cư.
"Khách đa số là người lao động quanh đây. Nếu tăng giá nhiều sẽ khó giữ khách nên tôi chấp nhận lời ít hơn trước", bà nói.
Tuy nhiên, khi nhiều loại chi phí đầu vào cùng đi lên, doanh nghiệp sẽ càng khó giữ giá cả hơn. Với người tiêu dùng, mỗi khoản chi tiêu hàng ngày dù chỉ tăng vài nghìn đồng cũng có thể khiến ngân sách các hộ gia đình thay đổi đáng kể sau một tháng.
Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa phát hành thư ngỏ gửi người nộp thuế là cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, đề nghị chủ động rà soát thông tin thu nhập và nghĩa vụ quyết toán thuế thu nhập cá nhân trên ứng dụng eTax Mobile trong giai đoạn 2021-2025. Điều này, theo Cục Thuế, nhằm kịp thời phát hiện, xử lý sai sót và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.
Để hỗ trợ người nộp thuế theo dõi và kiểm tra thông tin của mình, ngành thuế đã cung cấp chức năng tra cứu thông tin quyết toán thuế thu nhập cá nhân trên ứng dụng eTax Mobile. Thông qua tính năng này, người nộp thuế có thể tra cứu dữ liệu thu nhập do các tổ chức chi trả đã kê khai với cơ quan thuế, đối chiếu thông tin từ năm 2021 đến năm 2025 và gửi phản ánh nếu phát hiện dữ liệu chưa đúng với thực tế.
Người dân được khuyến khích chủ động dành thời gian kiểm tra thông tin thu nhập trên ứng dụng eTax Mobile. Nếu phát hiện có khoản thu nhập không thuộc về mình hoặc có đơn vị kê khai thu nhập không đúng thực tế, người dân có thể gửi phản ánh trực tiếp ngay trên ứng dụng để cơ quan thuế tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định. Toàn bộ quá trình phản ánh được thực hiện trực tuyến đối với từng nguồn thu nhập, tạo thuận lợi cho người dân trong việc theo dõi và bảo vệ quyền lợi của mình.
Theo cơ quan thuế, các phản ánh sẽ được chuyển đến cơ quan thuế quản lý tổ chức chi trả thu nhập có liên quan để kiểm tra, đối chiếu và xác minh. Đây cũng là nguồn thông tin quan trọng giúp cơ quan thuế kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp kê khai chưa đúng thực tế, bảo đảm thông tin thu nhập của cá nhân được ghi nhận chính xác.
Người nộp thuế được khuyến cáo không cung cấp hoặc chia sẻ thông tin định danh cá nhân, mã số thuế, tài khoản giao dịch điện tử, mã OTP và các thông tin xác thực khác cho tổ chức, cá nhân không có thẩm quyền. Bên cạnh đó, người dân thận trọng khi ký kết hồ sơ, chứng từ hoặc cung cấp thông tin cá nhân cho các tổ chức, cá nhân đề nghị sử dụng với mục đích không rõ ràng; đồng thời không cho mượn, cho thuê hoặc để người khác sử dụng thông tin cá nhân nhằm kê khai thuế hoặc kê khai thu nhập không đúng thực tế.
Bán 2 tấn Musang King với giá 60.000 đồng một kg, chị Đào, chủ một vườn sầu riêng tại Gia Lai, chỉ lãi khoảng 40 triệu đồng sau khi trừ chi phí, giảm một nửa so với cùng kỳ năm ngoái.
"Những năm trước, Musang King bán 80.000-150.000 đồng một kg. Chưa năm nào giá thấp như năm nay", chị nói. Giá giảm sâu trong khi chi phí chăm sóc vẫn cao khiến gia đình dự định chặt bớt 50 cây sau vụ thu hoạch để chuyển sang giống khác.
Khảo sát tại các nhà vườn và thương lái ở Gia Lai, Đăk Lăk cho thấy những lô Musang King chất lượng trung bình hiện chỉ còn 45.000-50.000 đồng một kg.
Không riêng Musang King, thị trường sầu riêng năm nay đồng loạt hạ nhiệt. Ngày 7/7, Monthong được thu mua phổ biến 63.000-69.000 đồng một kg tại Bình Phước và Đăk Lăk, hàng lỗi còn 40.000-55.000 đồng, trong khi Ri6 dao động 33.000-39.000 đồng một kg. So với cùng kỳ năm ngoái, giá của hai giống này cũng giảm khoảng 30-50%.
Tuy nhiên, theo bà Phan Thị Hằng, một thương lái ở Đăk Lăk, thị trường Musang King đang phân hóa rõ theo chất lượng. Hàng có cơm đạt chuẩn hiện được thu mua cao nhất khoảng 70.000 đồng một kg, trong khi hàng chất lượng trung bình chỉ còn dưới 50.000 đồng.
Bà Hằng cho biết vừa thu mua toàn bộ khoảng 4 tấn Musang King của một nhà vườn ở huyện Cư Kuin cũ, Đăk Lăk với giá 70.000 đồng một kg. Vườn này có 50 cây, năm ngoái không thu hoạch được do xử lý kỹ thuật chưa đúng. Sau khi điều chỉnh quy trình chăm sóc, vụ năm nay cho trái đẹp, cơm đạt chuẩn và được thu mua ở nhóm giá cao nhất thị trường.
"Dù vậy, 70.000 đồng một kg cũng là mức thấp nhất từ trước tới nay đối với hàng đạt chuẩn. Những năm trước, các vườn có cơm đẹp thường được thu mua 90.000-100.000 đồng một kg", bà Hằng nói. Theo bà, mỗi ngày chỉ thu gom được khoảng 3-5 tấn Musang King đạt chuẩn vì số vườn làm đúng kỹ thuật không nhiều.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, nói giá Musang King giảm là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc. Nguồn cung tăng khi nhiều diện tích bước vào giai đoạn cho trái, trong khi thời tiết bất lợi khiến chất lượng sầu riêng suy giảm.
Ông cho biết mưa kéo dài làm nhiều vùng trồng xuất hiện tình trạng sầu riêng bị sượng, có nơi tỷ lệ lên tới 30-40%, khiến lượng hàng đạt chuẩn xuất khẩu giảm. Musang King vốn là giống khó canh tác, chất lượng giữa các vườn không đồng đều nên chịu tác động rõ hơn khi thời tiết bất lợi.
Bên cạnh đó, theo ông, doanh nghiệp hiện không còn thu mua bằng mọi giá mà chỉ lựa chọn nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu hoặc chế biến. Trong khi đó, phía Trung Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất vàng O, Cadimi và khả năng truy xuất nguồn gốc. Những lô hàng đạt chuẩn vẫn được tiêu thụ thuận lợi, trong khi hàng chất lượng trung bình chủ yếu bán trong nước hoặc bị ép giá.
Xu hướng giảm giá cũng diễn ra tại các nước sản xuất lớn. Theo South China Morning Post, giá Musang King tại Malaysia hiện xuống dưới 30 ringgit (khoảng 190.000 đồng) một kg, thấp hơn một nửa so với mức 60-80 ringgit cùng kỳ năm ngoái. Trước tình trạng dư cung, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho biết sẽ làm việc với phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy tiêu thụ sầu riêng.
Theo giới kinh doanh, trong bối cảnh nguồn cung tăng và các thị trường nhập khẩu ngày càng siết tiêu chuẩn chất lượng, Musang King vẫn là giống sầu riêng cao cấp nhưng không còn giữ được mặt bằng giá như trước. Ngay cả những lô đạt chuẩn cũng đang được giao dịch ở mức thấp nhất kể từ khi giống này được trồng thương mại tại Việt Nam.
