Moscow đã nới lỏng thủ tục để cư dân tại Transnistria có thể nhập quốc tịch Nga dễ dàng hơn, theo sắc lệnh do Tổng thống Nga Vladimir Putin ký hôm 15/5.
Biện pháp này áp dụng đối với “công dân nước ngoài và người không quốc tịch” thường trú tại Transnistria. Sắc lệnh nêu rõ mục tiêu là “bảo vệ quyền và tự do” của cư dân khu vực này phù hợp với “các chuẩn mực pháp lý quốc tế”.
Động thái được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa vùng lãnh thổ chủ yếu nói tiếng Nga này với chính quyền Moldova tại Chisinau đang nóng lên trong thời gian qua.
Transnistria là vùng ly khai nằm dọc sông Dniester ở Moldova, một quốc gia thuộc Liên Xô cũ nằm giữa Ukraine và Romania. Transnistria tuyên bố tách khỏi Moldova sau cuộc chiến ngắn đầu thập niên 1990 và từ đó đến nay vẫn nằm dưới sự bảo vệ của lực lượng gìn giữ hòa bình chung Nga – Transnistria – Moldova.
Phía Transnistria cho biết cơ chế mới sẽ tăng cường an ninh và bảo đảm xã hội cho cư dân của vùng lãnh thổ ly khai, thể hiện “vai trò có trách nhiệm của Nga” với tư cách là “bên bảo đảm và trung gian chủ chốt” trong việc giải quyết vấn đề Transnistria.
Trong khi đó, Tổng thống Moldova Maia Sandu, người có quan điểm thân phương Tây, bày tỏ sự không đồng ý với động thái của Nga. Bà cáo buộc Nga muốn gây sức ép với Moldova liên quan tới nỗ lực tái hội nhập Transnistria.
Phía Nga sau đó khẳng định quyết tâm ngăn chặn quan hệ giữa Moldova và Transnistria leo thang căng thẳng. Nga kêu gọi tôn trọng ý chí của cư dân Transnistria và nối lại đối thoại mang tính xây dựng trên nền tảng pháp lý quốc tế 5+2 đã được biết đến”, tuyên bố cho biết, đề cập tới Moldova, Transnistria, OSCE, Nga, Ukraine cùng các quan sát viên từ EU và Mỹ.
Giới lãnh đạo Moldova và EU nhiều lần kêu gọi rút lực lượng gìn giữ hòa bình Nga, bất chấp sự ủng hộ mạnh mẽ của người dân Transnistria đối với lực lượng này. Một cuộc khảo sát tiến hành tại khu vực hồi tháng 4 cho thấy 82,5% cư dân ủng hộ việc duy trì sự hiện diện của lực lượng gìn giữ hòa bình Nga.
Chính quyền tại thủ phủ Tiraspol của Transnistria bác bỏ khả năng rút quân, cho rằng sự hiện diện quân sự của Nga là “hoàn toàn hợp pháp và chính đáng”, đồng thời vẫn là thành phần then chốt của cơ chế gìn giữ hòa bình đã duy trì ổn định suốt hơn 3 thập niên.
Theo Tass, vào tháng 12/2025, Moldova ban hành luật cho phép tước quốc tịch Moldova đối với cư dân Transnistria phục vụ trong các cơ quan thực thi pháp luật của vùng lãnh thổ này. Theo các chuyên gia, hàng nghìn người nằm trong diện bị ảnh hưởng.
Trong nhiều năm qua, Moldova cũng áp dụng thủ tục đơn giản hóa để công dân nước này có thể nhập quốc tịch Romania.
Moldova được trao tư cách ứng viên EU vào năm 2022 và chính thức khởi động đàm phán gia nhập khối này vào năm 2024. Đảng Hành động và Đoàn kết theo đường lối thân châu Âu của bà Sandu hiện nắm đa số sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2025.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, chính quyền thủ đô Dublin (Cộng hòa Ireland) đăng tải danh sách ứng cử viên chính thức cho cuộc bầu cử nghị sĩ bổ sung tại đơn vị bầu cử trung tâm Dublin sắp tới.
Danh sách trên xuất hiện một cái tên gây chú ý: Gerard Hutch, biệt danh "Nhà sư" (The Monk), người từng được cho là thủ lĩnh một gia tộc tội phạm khét tiếng ở Dublin.
Năm 2022, Bộ Ngoại giao Mỹ đã nêu đích danh băng Hutch do ông lãnh đạo là một trong hai băng đảng ma túy đang tranh giành địa bàn ở Dublin. Cuộc thanh trừng giữa hai băng đảng đã khiến 18 người thiệt mạng chỉ trong sáu năm.
Năm 2023, tòa án Ireland chính thức xác định ông Hutch là người đứng đầu gia tộc cùng tên. Tuy nhiên, ông vẫn được tòa tuyên trắng án trước cáo buộc giết người xảy ra hồi năm 2016. Bản thân ông Hutch đến nay vẫn phủ nhận cáo buộc cầm đầu băng đảng tội phạm.
Đây là nỗ lực tham gia nghị trường thứ hai của ông Hutch, sau khi suýt thành công trong cuộc tổng tuyển cử hồi năm 2024. Khi ấy, ông về thứ 5 trong một đơn vị bầu cử có tổng cộng bốn ghế.
Cơ hội mở ra cho ông Hutch khi cựu bộ trưởng tài chính Paschal Donohoe quyết định rời bỏ chính trường Ireland để theo đuổi công việc mới tại Ngân hàng Thế giới (World Bank). Cử tri Ireland sẽ chọn chủ mới cho chiếc ghế nghị sĩ ông Donohoe để lại vào cuộc bầu cử bổ sung ngày 22-5 tới.
Trả lời báo Irish Times, ông Hutch úp mở về quá khứ của mình. Ông khẳng định: "Tôi cho rằng việc đưa một người có quá khứ phức tạp vào Quốc hội là điều tốt. Quốc hội (Dail) đang cần thay đổi. Họ cần một người như tôi, một người có thể nói chuyện với những con người bình dân ngoài đường phố".
Trước đó, trong giai đoạn vận động tranh cử năm 2024, ông Hutch từng giải thích ông ra tranh cử vì cộng đồng dân nghèo ở trung tâm Dublin - nơi ông lớn lên - chưa được đại diện đúng mức tại nghị trường.
Tuy là cái tên gây chú ý, giới phân tích không đánh giá cao khả năng chiến thắng của ông Hutch. Phần thưởng chỉ là một ghế nghị sĩ duy nhất, trong khi cả bốn đảng có ứng viên trúng cử ở kỳ bầu cử trước cũng đều cử đại diện ra tranh cử.
Số máy bay A-10 của Mỹ đang được điều động thêm đã hạ cánh tại căn cứ Không quân Hoàng gia Lakenheath ở Anh trên đường đến Trung Đông, theo The New York Times dẫn dữ liệu theo dõi chuyến bay và các quan chức Lầu Năm Góc.
Trước đó, tạp chí Air & Space Forces đã đưa tin về việc triển khai thêm máy bay A-10 đến Trung Đông.
Các chỉ huy Mỹ đã sử dụng A-10 để tấn công các tàu của Iran và các lực lượng dân quân được Tehran Iran hậu thuẫn ở Iraq.
A-10 "Warthog" (Lợn lòi) di chuyển chậm là loại máy bay hỗ trợ không kích tầm gần với một khẩu pháo đáng sợ ở đầu mũi có thể bắn 70 quả đạn 30 mm/giây.
A-10 bay ở độ cao thấp và tốc độ chậm, cho phép nó lượn lờ trên các mục tiêu trên đất liền và trên biển. Máy bay này có thể được sử dụng để hỗ trợ lực lượng mặt đất của Mỹ kiểm soát lãnh thổ gần eo biển Hormuz.
Sự hiện diện của A-10 cho thấy hệ thống phòng không chiến lược của Iran đã bị phá hủy hoặc bị vô hiệu hóa đáng kể. A-10 dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không hơn so với máy bay chiến đấu, theo The New York Times.
Hôm 31.3, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố Mỹ đã kiểm soát được bầu trời Iran đến mức máy bay ném bom B-52 bay thẳng qua lãnh thổ Iran lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28.2.
Hình ảnh máy bay A-10 thực hiện các cuộc tấn công ở Iraq đã lan truyền trên mạng xã hội, và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine đã xác nhận việc sử dụng máy bay này để tuần tra eo biển Hormuz.
"Máy bay A-10 Warthog đang tham gia chiến đấu dọc theo sườn phía nam, và đang săn lùng và tiêu diệt các tàu chiến tấn công nhanh ở eo biển Hormuz", tướng Caine nói với các phóng viên hôm 19.3.
"Chúng ta đã giải cứu được thành viên tổ lái F-15 bị thương nặng và rất dũng cảm, từ khu vực miền núi sâu trong lãnh thổ Iran. Đó là một đại tá rất được kính trọng. Đối phương truy tìm rất kỹ, huy động lượng lớn nhân lực và tiến rất sát vị trí của người này", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Trump khẳng định những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy "rất hiếm khi được tiến hành" bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ. "Đây là hoạt động rất khác thường. Chúng ta đã giải cứu phi công giữa ban ngày, sau 7 giờ hiện diện trong lãnh thổ Iran. Tất cả binh sĩ tham gia đã thể hiện tài năng và sự dũng cảm tuyệt vời", ông cho hay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
Chiến dịch tìm kiếm cứu hộ được triển khai ngay sau khi tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Một thành viên tổ bay được giải cứu ngay trong ngày, trong khi người còn lại phải lẩn trốn trong hơn 36 giờ.
Theo tiết lộ từ các quan chức Mỹ, hàng trăm binh sĩ cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ và hàng chục máy bay từ các quân chủng đã tham gia chiến dịch. Không có giao tranh trực diện giữa lực lượng hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ đã nổ súng để ngăn đối phương tiếp cận khu vực giải cứu.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) dường như đã tiến hành chiến dịch đánh lạc hướng trước khi bắt đầu nhiệm vụ, trong đó họ phát thông tin rằng quân đội Mỹ đã sớm tiếp cận được phi công và đang sơ tán người này bằng đường bộ. Song song với tung hỏa mù, CIA còn sử dụng nguồn lực tình báo để định vị phi công, được cho là ẩn náu trong một khe núi.
Thông tin sau đó được chuyển tới Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai chiến dịch giải cứu.
Một quan chức Mỹ mô tả cho biết chiến dịch giải cứu được chia làm hai giai đoạn, gồm bao vây khu vực và tiếp cận mục tiêu. Hoạt động diễn ra trong nhiều giờ, kéo dài từ đêm sang ngày, thay vì được tiến hành chớp nhoáng trong đêm như các chiến dịch giải cứu thông thường.
Một quan chức Mỹ nói với New York Times rằng hai vận tải cơ dùng để sơ tán lực lượng đặc nhiệm và phi công đã bị mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay dự bị tới đón lực lượng ở địa điểm này, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Quân đội Iran tuyên bố đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ. Hình ảnh được Iran công bố sau đó cho thấy xác của hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II, mỗi chiếc có giá khoảng 114 triệu USD, cùng một hoặc hai trực thăng đa dụng AH/MH-6 Little Bird có giá 2-13 triệu USD tùy phiên bản.
