Điều tra 3 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng khiến 3 người tử vong ở Lâm Đồng

Ngày 16/5, trao đổi với Người Đưa Tin, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế cho biết, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, công tác bảo tồn nhà vườn, nhà rường ở Huế đang đứng trước nhiều thách thức lớn. Trước hết là áp lực về đất đai và nhu cầu phát triển hạ tầng đô thị. Nhiều khu vực từng là không gian nhà vườn truyền thống nay dần bị chia tách, thu hẹp diện tích hoặc chuyển đổi công năng. Điều này làm phá vỡ cấu trúc cảnh quan đặc trưng vốn là linh hồn của nhà vườn Huế.

Theo ông Hải, một khó khăn khác là chi phí bảo tồn, trùng tu nhà rường rất lớn, trong khi phần lớn chủ sở hữu là người dân, điều kiện kinh tế còn hạn chế. Việc tìm kiếm vật liệu truyền thống, đội ngũ thợ thủ công am hiểu kỹ thuật cổ cũng ngày càng khó khăn.

Bên cạnh đó, tác động của thiên tai, khí hậu khắc nghiệt miền Trung khiến nhiều công trình xuống cấp nhanh. Một bộ phận người dân, đặc biệt thế hệ trẻ, cũng chưa thực sự nhận thức đầy đủ giá trị văn hóa và kinh tế lâu dài của nhà rường, dẫn đến tình trạng cải tạo tùy tiện hoặc bán tháo các cấu kiện cổ.

Điều đáng lưu ý là nhà vườn Huế không chỉ là một ngôi nhà, mà là một không gian văn hóa tổng thể, gắn với lối sống, triết lý ứng xử và cảnh quan sinh thái đặc trưng của đô thị di sản Huế. Vì vậy, bảo tồn nhà vườn cũng chính là gìn giữ bản sắc của Huế trong tiến trình phát triển hiện đại.

"Trong những năm qua, thành phố Huế đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống nhà vườn, nhà rường truyền thống. Có thể nói đây là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong lĩnh vực này.

Đặc biệt, Thành phố đã triển khai Đề án bảo vệ và phát huy giá trị nhà vườn Huế đặc trưng, thực hiện hỗ trợ kinh phí trùng tu đối với các nhà vườn, nhà rường có giá trị tiêu biểu. Đồng thời, ban hành các quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan ở khu vực đô thị di sản. Một số nhà vườn đặc biệt còn được hỗ trợ lập hồ sơ khoa học, tư vấn kỹ thuật bảo tồn và kết nối với các hoạt động du lịch văn hóa", ông Hải nhấn mạnh.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế cho rằng, bên cạnh nguồn lực nhà nước, Huế cũng đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia bảo tồn di sản nhà rường thông qua mô hình du lịch trải nghiệm, homestay văn hóa, không gian trình diễn nghệ thuật truyền thống… Qua đó giúp chủ nhà có thêm nguồn thu để tái đầu tư cho bảo tồn.

Đặc biệt, trong bối cảnh Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ năm 2025, định hướng xây dựng "đô thị di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan" đang tạo cơ sở quan trọng để thành phố tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho hệ thống nhà vườn, nhà rường trong thời gian tới.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế khẳng định, vấn đề không phải là lựa chọn giữa bảo tồn hay phát triển, mà là tìm được mô hình phát triển phù hợp với đặc trưng của Huế. Huế không thể phát triển theo hướng đô thị hóa đại trà, bê tông hóa không gian như nhiều nơi khác, bởi giá trị lớn nhất của Huế chính là bản sắc văn hóa và cảnh quan di sản.

Muốn hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, trước hết cần có quy hoạch đô thị khoa học, trong đó xác định rõ các khu vực cần bảo tồn nghiêm ngặt, các vùng đệm và các không gian phát triển mới. Những khu vực có mật độ nhà vườn, nhà rường cao cần được quản lý kiến trúc chặt chẽ để tránh phá vỡ cảnh quan.

Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy từ "bảo tồn tĩnh" sang "bảo tồn sống". Nghĩa là di sản phải được đưa vào đời sống đương đại, tạo ra giá trị kinh tế và văn hóa mới. Khi người dân thấy nhà rường có thể mang lại sinh kế thông qua du lịch, dịch vụ văn hóa hay không gian sáng tạo, họ sẽ chủ động gìn giữ hơn.

"Huế hiện nay đang theo đuổi mô hình "đô thị di sản" tức lấy di sản làm nền tảng cho phát triển bền vững. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế quốc tế, nơi văn hóa không còn là yếu tố đứng bên lề mà trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong thời gian tới, Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế sẽ tiếp tục định hướng bảo tồn nhà vườn, nhà rường theo hướng gắn chặt với phát triển du lịch văn hóa và kinh tế di sản. Mục tiêu không chỉ là giữ lại các công trình kiến trúc, mà còn phục hồi không gian sống và các giá trị văn hóa truyền thống gắn với nhà rường Huế.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Theo Nghị định 179, danh sách 15 nhóm ngành đào tạo có các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng chính sách học bổng gồm: Sinh học; sinh học ứng dụng; khoa học vật chất; khoa học trái đất; toán học; thống kê; máy tính; công nghệ thông tin; kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông; kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường; vật lý kỹ thuật; kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa; kỹ thuật mỏ; xây dựng.

Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/7/2026. Chính sách học bổng quy định tại Nghị định này được áp dụng cho đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi, thời điểm cấp học bổng tính từ ngày 1/9/2026.

Nghị định quy định tiêu chuẩn được hưởng học bổng như sau: Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo tài năng các trình độ của giáo dục đại học thuộc danh mục các chương trình đào tạo tài năng do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.

Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư về vi mạch bán dẫn thuộc danh sách các chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.

Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư các ngành thuộc nhóm ngành quy định tại Điều 3 của Nghị định này, đáp ứng một trong các điều kiện sau: Một là đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét duyệt;

Hai là tổng điểm môn Toán và hai trong các môn Vật lí, Hoá học, Sinh học và Tiếng Anh của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ 22,5 trở lên theo thang điểm 30 không bao gồm điểm ưu tiên, điểm cộng và trúng tuyển thuộc nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc trong đợt xét tuyển chung của năm tuyển sinh.

Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo tích hợp trình độ đại học thạc sĩ đáp ứng các quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này.

Người học được hưởng học bổng khi trúng tuyển chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ về vi mạch bán dẫn thuộc danh mục các chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt hoặc trúng tuyển chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ theo hình thức đào tạo chính quy tập trung toàn thời gian các ngành thuộc nhóm ngành quy định tại Điều 3 của Nghị định này.

Người học tiếp tục được hưởng học bổng khi không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên trong kỳ xét cấp học bổng và đáp ứng yêu cầu sau:

Đối với sinh viên chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư, chương trình đào tạo tích hợp: kết quả học tập trung bình tích lũy của các năm học liền trước đạt loại khá trở lên và tích lũy tối thiểu 24 tín chỉ sau năm học đầu tiên, tối thiểu 28 tín chỉ trong một năm học kể từ năm học thứ hai;

Đối với học viên chương trình đào tạo thạc sĩ, chương trình đào tạo tích hợp: sau năm thứ nhất tích lũy tối thiểu 40% tổng số tín chỉ của chương trình đào tạo, có điểm trung bình tích lũy đạt tối thiểu 3,0 trở lên theo thang điểm 4 và có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo;

Đối với nghiên cứu sinh chương trình đào tạo tiến sĩ: có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo.

Người học được hưởng học bổng theo Nghị định này không được chuyển sang ngành hoặc chương trình đào tạo không thuộc đối tượng được hưởng chính sách học bổng theo quy định tại Điều 3 của Nghị định này, trừ trường hợp có lý do khách quan, bất khả kháng theo quy định của cơ sở đào tạo. Trường hợp chuyển ngành hoặc chuyển chương trình đào tạo dẫn đến không còn thuộc đối tượng được hưởng chính sách học bổng thì phải hoàn trả ngân sách nhà nước phần kinh phí học bổng đã được hỗ trợ thông qua cơ sở đào tạo.

Thời gian hưởng học bổng tối đa đối với mỗi trình độ đào tạo bằng thời gian đào tạo chuẩn của chương trình đào tạo.

Nghị định quy định mức học bổng theo tháng được quy định theo trình độ đào tạo và nhóm chương trình, ngành đào tạo như sau:

Đối với sinh viên trình độ đại học: chương trình đào tạo tài năng: 5,5 triệu đồng/tháng; chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 4,2 triệu đồng/tháng;

Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 3,7 triệu đồng/tháng. Chương trình đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc các nhóm ngành đào tạo.

Đối với học viên trình độ thạc sĩ: Chương trình đào tạo tài năng: 7,4 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 6,3 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 5,5 triệu đồng/tháng.

Đối với nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ: Chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 8,4 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 7,4 triệu đồng/tháng.

Sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 4 năm với chương trình đào tạo cử nhân và không quá 5 năm với chương trình đào tạo kỹ sư có tổng số tín chỉ từ 150 trở lên; Học viên cao học được hưởng học bổng 12 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 2 năm;

Nghiên cứu sinh được hưởng học bổng 12 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 3 năm đối với nghiên cứu sinh có đầu vào trình độ thạc sĩ, không quá 4 năm đối với nghiên cứu sinh có đầu vào trình độ đại học;

Người học chương trình đào tạo tích hợp trình độ đại học thạc sĩ được hưởng học bổng 12 tháng/năm trong thời gian không quá 3 năm theo chế độ sinh viên đại học và không quá 2 năm theo chế độ học viên cao học.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Những ngày nghỉ lễ 30/4, dòng khách đổ về khu du lịch Pù Luông, xã Pù Luông, Thanh Hóa tăng cao, biến các bản làng giữa vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên thành điểm đến nhộn nhịp. Giữa những dãy núi bao quanh, ruộng bậc thang vào mùa trổ bông và những nếp nhà sàn nép mình dưới tán xanh, du lịch cộng đồng không chỉ mang đến trải nghiệm "sống chậm" cho du khách, mà đã định hình hướng phát triển kinh tế bền vững cho người dân bản địa.

Từ Hà Nội, sau khoảng bốn giờ di chuyển, chị Hoàng Ngọc Anh (34 tuổi, Cầu Giấy) đặt chân tới Pù Luông vào một buổi sáng đầy nắng. Trước mắt chị là bức tranh thiên nhiên mở ra với núi non trùng điệp, ruộng bậc thang xanh mướt và những bản làng nép mình yên bình giữa thung lũng.

"Cảnh đẹp đến mức khiến mình ngỡ ngàng, nhóm mình đã chọn một homstay dạng nhà sàn người Thái, gần gũi với thiên nhiên và đậm bản sắc văn hóa và quan trọng là giá cả hợp lý", chị kể.

Những bước chân thong thả giữa cánh đồng, những câu chuyện về văn hóa người Thái, hay chỉ đơn giản là ngồi nhìn mây vờn qua sườn núi… tất cả khiến chị cảm giác như vừa rời khỏi nhịp sống gấp gáp của đô thị. "Ở đây, mọi thứ chậm lại, trong lành và rất thật. Một cảm giác mà ở thành phố khó tìm được", chị nói.

Ở bản Đôn, chị Hà Thị Thóa (29 tuổi), đang khoác lên mình bộ váy áo truyền thống của dân tộc Thái, chị đang tất bật chuẩn bị phòng đón đoàn khách Tây. Ngôi nhà sàn của gia đình – nơi đã gắn bó qua nhiều thế hệ – nay trở thành homestay nổi bật giữa vùng lõi khu bảo tồn.

Khoảng sáu năm trước, khi Pù Luông dần được du khách biết đến, gia đình chị mạnh dạn cải tạo không gian sống để đón khách lưu trú. Từ chỗ chỉ là mái nhà bình dị, nơi đây giờ có thể phục vụ khoảng 30 khách mỗi lượt.

"Gần như ngày nào cũng có khách. Có những hôm kín phòng liên tục", chị Thóa nói, tay vẫn thoăn thoắt dọn dẹp. Ngay cả những ngày mưa bão hồi tháng 10/2025, homestay của chị vẫn đón khách nước ngoài đến trải nghiệm.

Công việc không chỉ dừng ở việc cho thuê chỗ ở. Gia đình chị còn nấu ăn, tổ chức các buổi văn nghệ, dẫn khách cả trong và ngoài nước đi khám phá bản làng. Sau khi trừ chi phí, thu nhập mỗi tháng đạt khoảng 50–60 triệu đồng – một con số trước đây chị chưa từng nghĩ tới khi còn thuần nông. "Cuộc sống ổn định hơn nhiều", chị nói, ánh mắt ánh lên sự tự tin.

Phía sau sự khởi sắc ấy vẫn còn những trăn trở. Rào cản lớn nhất với đa số người dân đang làm homstay chính là hạn chế về tiếng Anh, khó giao tiếp với khách nước ngoài.

"Nhiều khi khách nói mà mình không hiểu hết, cũng thấy ngại. Tôi muốn học thêm tiếng Anh để có thể trò chuyện với họ nhiều hơn", chị Thóa chia sẻ.

Cách đó không xa, homestay của chị Lò Thị Hương (32 tuổi) lại mang một sắc thái khác – nhỏ hơn, yên tĩnh hơn, nhưng cũng vì thế mà được nhiều du khách nước ngoài ưa thích. Ngôi nhà sàn nằm giữa bản, bao quanh là cây xanh và những khoảng không gian tĩnh lặng.

Gắn bó với du lịch cộng đồng cũng đã sáu năm, chị Hương cho biết lượng khách khá ổn định. Với quy mô khoảng 20 khách mỗi đêm, thu nhập sau chi phí đạt 20–30 triệu đồng mỗi tháng – đủ để gia đình có cuộc sống vững vàng hơn so với trước kia.

"Chỉ làm nông thì khó có được mức thu nhập như vậy", chị nói. Dù từng nghĩ đến việc mở rộng, nhưng quỹ đất hạn chế và thiếu vốn khiến kế hoạch vẫn còn dang dở.

Giống như nhiều hộ khác trong bản, chị Hương cũng trăn trở về câu chuyện ngoại ngữ. "Nhiều lúc khách nói mà mình không hiểu, cũng ngượng lắm", chị cười. Nhưng rồi chị khẳng định, như một lời tự nhủ: "Thời gian tới nhất định phải học thêm, để làm du lịch tốt hơn".

Theo đại diện UBND xã Pù Luông, địa phương hiện có 68 cơ sở lưu trú, đón khoảng 210.000 lượt khách mỗi năm, doanh thu ước đạt 400 tỷ đồng. Du lịch đang dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Lợi thế của Pù Luông không chỉ ở cảnh quan mà còn nằm ở hệ sinh thái văn hóa đặc sắc của cộng đồng Thái, Mường từ nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm đến dân ca và ẩm thực bản địa.

Trong chiến lược phát triển, địa phương đặt mục tiêu chuẩn hóa dịch vụ homestay; đào tạo kỹ năng, tiếng Anh cho người dân; phát triển du lịch trải nghiệm "cùng ăn- cùng ở- cùng làm"; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số với bản đồ du lịch, mã QR thuyết minh.

Về dài hạn, du lịch cộng đồng sẽ gắn với tiêu chuẩn ASEAN, phát triển kinh tế đêm và tăng cường liên kết tour, tuyến trong vùng.

Ông Nguyễn Nam Phong, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết định hướng xuyên suốt là phát triển du lịch "bền vững- bản sắc -chuyên nghiệp", vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, vừa bảo tồn giá trị truyền thống.

Không chỉ riêng Thanh Hóa, tại Nghệ An, du lịch cộng đồng trong những năm gần đây đang được xác định là một hướng đi chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi. Việc định hướng bài bản mô hình này không chỉ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có về cảnh quan thiên nhiên, mà còn tạo điều kiện để đồng bào dân tộc thiểu số phát huy giá trị văn hóa bản địa, chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sinh kế bền vững.

Du lịch cộng đồng bản Hoa Tiến (xã Châu Tiến) đang trở thành điểm sáng được nhiều du khách tìm đến. Những ngôi nhà sàn gỗ cổ kính của người Thái được giữ gần như nguyên vẹn qua nhiều thế hệ, trở thành "tài sản du lịch" độc đáo.

Góc nhìn từ du khách cũng góp thêm một lát cắt sinh động về sức hấp dẫn của bản Hoa Tiến. Chị Nguyễn Thị Tiên (40 tuổi, Hà Nội) cho biết, điều khiến chị ấn tượng không chỉ là cảnh quan hay những nếp nhà sàn cổ, mà chính là không gian văn hóa đậm đặc bản địa vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.

Nắm bắt xu hướng, nhiều hộ gia đình mở homestay, như cơ sở của chị Lang Thị Tâm đang trở thành điểm đến quen thuộc ở Hoa Tiến.

"Trước đây khách đến chỉ dừng chân ngắm cảnh rồi đi. Vài năm nay, chúng tôi bắt đầu đón khách ở lại. Nhà cửa phải chỉnh trang, phòng nghỉ phải sạch sẽ, ấm cúng, rồi còn lo cả các chương trình văn nghệ để bà con cùng tham gia. Vất vả đấy, nhưng vui lắm, vì không chỉ khách trong nước, mà nhiều du khách quốc tế cũng đã tìm đến ngày càng nhiều", chị Lang Thị Tâm, chủ homestay Từ Tâm chia sẻ.

Du lịch kéo theo chuỗi sinh kế: người trồng rau, chăn nuôi, dệt thổ cẩm, biểu diễn văn nghệ, quảng bá sản phẩm OCOP… đều có thêm thu nhập. Một số hộ còn chủ động quảng bá qua mạng xã hội, liên kết doanh nghiệp lữ hành để xây dựng tour.

Ông Trần Việt Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Tiến, cho biết du lịch cộng đồng đã tạo chuyển biến rõ nét. "Thu nhập bình quân được cải thiện, nhiều hộ thoát nghèo bền vững từ năm 2023", ông nói.

Theo ông, định hướng phát triển lâu dài là đặt người dân làm trung tâm – vừa bảo tồn văn hóa, vừa trực tiếp cung cấp dịch vụ. "Làm du lịch không chỉ tăng thu nhập mà còn nâng cao đời sống tinh thần, củng cố ý thức gìn giữ bản sắc", ông nhấn mạnh.

Từ những nếp nhà sàn đơn sơ, người dân vùng cao đang từng bước biến tài nguyên văn hóa thành "tài sản du lịch", tạo sinh kế bền vững giữa đại ngàn.

Tin Gốc: Người Đưa Tin