Ngày 18.5, Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 524 UAV và 22 tên lửa, trong đó có 14 tên lửa đạn đạo sang Ukraine vào rạng sáng cùng ngày. Trong số đó, 503 UAV và 4 tên lửa đã bị bắn hạ. Có 18 tên lửa và 16 UAV bắn trúng mục tiêu tại 34 địa điểm. Các quan chức Ukraine nói đợt tấn công khiến hơn 30 người bị thương, theo AFP.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 18.5 cho biết đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn bằng vũ khí chính xác và UAV vào các cơ sở công nghiệp quân sự, cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải của Ukraine để đáp trả các cuộc tấn công của đối phương, theo TASS.
Công ty năng lượng Naftogaz của Ukraine thông báo nhiều cơ sở của công ty bị tấn công.
Bên cạnh đó, UAV Nga còn rơi trúng 2 tàu dân sự treo cờ Guinea-Bissau và Quần đảo Marshall. Theo trang The Kyiv Independent, chiếc sau thuộc sở hữu của một công ty Trung Quốc và có thủy thủ đoàn là người Trung Quốc.
Hai con tàu được cho là đang di chuyển qua hành lang biển của Ukraine để đến cảng tại vùng Odessa. Vụ tấn công không gây thương vong và 2 tàu tiếp tục hành trình.
Người phát ngôn Hải quân Ukraine Dmytro Pletenchuk cho biết con tàu mang tên KSL Deyang, khi đó đang tiến vào cảng để lấy hàng. Sau khi bị trúng UAV Shahed, thủy thủ đoàn tự xử lý thiệt hại và tiếp tục hành trình.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng “người Nga không thể không biết tàu nào đang ở trên biển”. Moscow và Bắc Kinh chưa bình luận về vụ việc, xảy ra ngay trước thềm chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Tinh trưởng Odessa Oleh Kiper cho biết đợt tấn công của Nga còn gây cháy một tàu dân sự treo cờ Panama đang tiến về cảng Chornomorsk ở Odessa. Không ai bị thương và thủy thủ đoàn đã dập lửa, sau đó tiếp tục hành trình.
Nga và Ukraine lâu nay bác bỏ cáo buộc cố tình nhắm vào dân thường.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã ngăn chặn UAV Ukraine tại 2 tỉnh miền nam là Rostov và Belgorod. Hai người thiệt mạng và 2 người bị thương trong các cuộc tấn công tại Belgorod, theo Reuters dẫn lời giới chức địa phương.
Từ khi thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngày kết thúc hôm 12.5, Nga và Ukraine đã liên tục thực hiện các đợt tấn công tầm xa bằng UAV, tên lửa và các vũ khí khác sang lãnh thổ của nhau. Cuối tuần qua, Ukraine đã thực hiện đợt tấn công lớn nhất trong vòng hơn một năm nhắm vào thủ đô Moscow. Ông Zelensky sau đó khen ngợi lực lượng Ukraine cũng như “sự đảo chiều cán cân” trên chiến trường và cảnh báo sẽ còn có thêm những đòn tấn công như vậy nữa.
Bộ Quốc phòng Belarus ngày 18.5 ra tuyên bố cho biết đã phối hợp với Nga trong cuộc diễn tập nhằm kiểm tra khả năng sẵn sàng triển khai vũ khí hạt nhân tại các khu vực khác nhau trên cả nước, theo Reuters.
Bộ Quốc phòng Belarus cho hay cuộc diễn tập này “không nhằm vào các nước thứ ba và không gây ra mối đe dọa an ninh trong khu vực” mà chỉ nhằm thực hành việc vận chuyển đầu đạn hạt nhân và chuẩn bị sử dụng chúng.
Năm ngoái, Nga triển khai tên lửa bội siêu thanh Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tới Belarus.
Cuộc diễn tập diễn ra sau khi Tổng thống Zelensky cáo buộc Nga muốn kéo Belarus tham gia sâu hơn vào cuộc xung đột và đang tính kế sử dụng lãnh thổ Belarus để tấn công vào Ukraine hoặc một nước NATO.
Ngày 18.5, Điện Kremlin bác bỏ cáo buộc của Tổng thống Ukraine, gọi đây là “nỗ lực nhằm kích động tình hình” và không đáng để bình luận. Belarus giáp Ukraine ở phía nam và giáp các nước NATO gồm Ba Lan, Lithuania và Latvia ở phía bắc và tây.
Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 19 – 20.5, chưa đầy một tuần sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Bắc Kinh để hội đàm với Chủ tịch nước Tập Cận Bình.
Điện Kremlin ngày 18.5 cho biết Nga đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Putin và hai bên sẽ tận dụng chuyến đi này để phát triển quan hệ song phương.
“Chúng tôi đặt kỳ vọng rất lớn vào chuyến thăm này. Chúng tôi và những người bạn Trung Quốc của chúng tôi coi đó là một quan hệ đối tác đặc biệt đặc quyền và chiến lược”, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết. Phái đoàn Nga sẽ bao gồm các phó thủ tướng, bộ trưởng và lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước cũng như tư nhân.
“Tất cả các vấn đề nằm trong chương trình nghị sự kinh tế của quan hệ song phương đương nhiên sẽ được giải quyết”, ông Peskov nói.
Mặt khác, người phát ngôn cũng đề cập tình hình đàm phán hòa bình với Ukraine. “Tiến trình hòa bình đang bị đình trệ. Chúng tôi hy vọng rằng cuối cùng nó sẽ được nối lại”, ông Peskov nói và hy vọng Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực hòa giải để giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine. “Chúng tôi hy vọng các đồng nghiệp Mỹ của chúng tôi sẽ tiếp tục các nỗ lực gìn giữ hòa bình và hòa giải của họ”, ông nói.
Ông Peskov đưa ra tuyên bố sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 15.5 cho rằng cuộc tấn công của Nga vào tòa chung cư tại Ukraine khiến 24 người thiệt mạng có thể cản trở và trì hoãn nỗ lực đạt được hòa bình.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 2/6 cho biết tàu dầu không chở theo hàng M/T Lexie treo cờ Botswana đã "phớt lờ nhiều cảnh báo liên tiếp" trong suốt 24 giờ, khi di chuyển từ vùng biển quốc tế tới đảo Kharg của Iran. Máy bay quân sự Mỹ sau đó đã "vô hiệu hóa con tàu bằng cách phóng tên lửa Hellfire vào phòng máy".
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo.
CENTCOM không nêu rõ vụ tấn công có gây thương vong đối với thủy thủ đoàn trên tàu Lexie hay không. Theo thông cáo của CENTCOM, 6 tàu đã bị vô hiệu hóa và 122 tàu đã phải chuyển hướng kể từ khi lệnh phong tỏa cảng có hiệu lực vào tháng 4.
Lực lượng Mỹ hôm 29/5 vô hiệu hóa tàu hàng treo cờ Gambia sau khi tàu này không tuân thủ các yêu cầu của họ, theo CENTCOM.
Ngày 8/5, quân đội Mỹ khai hỏa vào các ống khói của hai tàu chở dầu treo cờ Iran để buộc chúng dừng lại. Ngày 6/5, chiến đấu cơ Mỹ bắn vào bánh lái của tàu treo cờ Iran bằng pháo 20 mm, khiến con tàu mất khả năng điều khiển.
Hồi giữa tháng 4, một tàu treo cờ Iran cố vượt lệnh phong tỏa và bỏ qua nhiều cảnh báo từ tàu khu trục Mỹ, theo thông tin CENTCOM công bố vào thời điểm đó. Cuối cùng, chiến hạm Mỹ yêu cầu thủy thủ đoàn sơ tán khỏi phòng máy trước khi bắn nhiều phát đạn từ pháo hạm cỡ 127 mm vào vị trí này.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển từ đầu chiến sự, buộc các tàu thương mại xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ, Israel cùng những bên tham gia xung đột.
Hải quân Mỹ từ ngày 13/4 thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ mọi tàu hàng đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ 8/4 vẫn được duy trì, Washington và Tehran chưa đạt thỏa thuận gia hạn thỏa thuận và mở cửa eo biển Hormuz. Cuộc đàm phán giữa hai bên hiện rơi vào bế tắc do Israel tấn công vào ngoại ô thủ đô Lebanon, động thái mà Iran cho rằng "vi phạm lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận".
Tạp chí hàng không Aviation Week hôm 13/4 cho biết thông tin được tiết lộ bởi Jimmy Arter, quan chức phụ trách chuyển đổi và rút kinh nghiệm tại Trung tâm Hỏa lực Xuất sắc thuộc căn cứ Sill của lục quân Mỹ. "Chúng tôi đã bắn sạch kho dự trữ Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM) trong giai đoạn đầu cuộc chiến, nhiều quả nữa đang được chuyển đến", ông cho hay.
Lục quân Mỹ đưa tên lửa PrSM vào thực chiến trước khi hoàn thành giai đoạn thử nghiệm và đánh giá ban đầu. Dù vậy, kết quả chiến đấu cho thấy quy trình này dường như không còn cần thiết. "Hoạt động thử nghiệm đã được thực hiện trên thực tế. Chúng tôi không cần tiến hành thêm bất kỳ thử nghiệm nào sau đó", ông Arter cho hay.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, trước đó xác nhận tên lửa đạn đạo PrSM đã lần đầu thực chiến trong xung đột với Iran. Trung đoàn Pháo binh Dã chiến số 121, thuộc Vệ binh Quốc gia bang Wisconsin, là đơn vị đầu tiên khai hỏa loại đạn này trong thực chiến.
Lục quân Mỹ đã đặt mua 240 tên lửa PrSM trước năm tài chính 2024 và thêm 250 quả trong năm tài chính 2025. Không rõ tập đoàn Lockheed Martin đã bàn giao bao nhiêu quả đạn trước khi xung đột bùng phát hôm 28/2.
"Đến nay chỉ có 100 quả PrSM được lên kế hoạch bàn giao, phần nhiều đã được dùng trong hoạt động huấn luyện và thử nghiệm, nên ngay từ đầu kho dự trữ đã không có nhiều tên lửa", Colby Badhwar, nhà nghiên cứu an ninh thuộc tổ chức Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu, cho hay.
PrSM là tên lửa đạn đạo tầm ngắn do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin phát triển, nhằm thay thế cho Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) đời cũ.
Tên lửa PrSM sở hữu các tính năng vượt trội so với ATACMS, với đầu đạn nổ mạnh nặng 90 kg và tầm bắn trên 500 km. Nó có thể được khai hỏa từ pháo phản lực HIMARS và M270, với cơ số lần lượt là 2 và 4 quả. Phiên bản tiếp theo của PrSM dự kiến đạt tầm bắn khoảng 1.000 km, xa gấp đôi bản gốc.
Thông tin được công bố giữa lúc xuất hiện lo ngại rằng quân đội Mỹ đã tiêu hao quá nhiều vũ khí trong xung đột Trung Đông. Điều này làm kho dự trữ bị hao hụt và có thể khiến Washington gặp bất lợi trong nỗ lực đối phó với các đối thủ ngang hàng trong tương lai.
Trong đề xuất ngân sách của Lầu Năm Góc cho năm tài chính 2027, hải quân Mỹ xin cấp khoảng 3 tỷ USD để mua 785 tên lửa Tomahawk, tăng hơn 14 lần so với năm trước.
Đề xuất mới của Iran gửi Mỹ về việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt cuộc chiến kéo dài 2 tháng - đồng thời hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân đến giai đoạn sau - không tạo ra bất kỳ bước đột phá nào cho tình hình bế tắc ngoại giao song phương.
Theo nguồn tin của truyền thông Mỹ và các quan chức am hiểu vấn đề, đề xuất này, được truyền đạt thông qua bên trung gian Pakistan, gác lại việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran cho đến khi xung đột với Mỹ và Israel kết thúc, trong khi vấn đề bế tắc về vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz vẫn được giải quyết.
Đây là nỗ lực mới nhất của Tehran nhằm phá vỡ tình trạng bế tắc ngoại giao kéo dài, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được hồi đầu tháng này.
Trang tin Axios của Mỹ cũng nhận định, đề xuất mới này nhằm mục đích phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong các cuộc đàm phán và bỏ qua những bất đồng nội bộ trong giới lãnh đạo Iran về phạm vi nhượng bộ hạt nhân mà họ sẵn sàng thực hiện.
Tuy nhiên, đề xuất mới nhất này đã nhận được phản ứng lạnh nhạt từ Washington.
Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận về đề xuất này với nhóm an ninh quốc gia của ông hôm 27/4. Tuy nhiên, ông Trump không hài lòng với đề xuất này vì nó trì hoãn việc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, một vấn đề mà Washington nhấn mạnh cần phải được giải quyết ngay từ đầu, chứ không phải để lại cho giai đoạn sau.
Washington đã nhiều lần yêu cầu Tehran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và đình chỉ việc làm giàu uranium như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào rộng hơn.
Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales tuyên bố Mỹ sẽ không đạt được thỏa thuận nào với Iran trừ khi thỏa thuận đó có lợi cho Washington và thế giới.
“Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí - chúng tôi đã nói rõ về lằn ranh đỏ của mình và tổng thống sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho người dân Mỹ và thế giới", bà Wales cho biết.
"Chính phủ Mỹ cho rằng các nhà đàm phán Iran chưa được ủy quyền - cả từ Lãnh tụ Tối cao hay các quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng - để nhượng bộ về chương trình hạt nhân. Nếu không nối lại hành động quân sự, khó có lý do gì để tin rằng lập trường của Iran sẽ thay đổi", theo New York Times.
Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump và các thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của ông tỏ ra hoài nghi trước kế hoạch đàm phán của Iran.
Theo Wall Street Journal, nhà lãnh đạo Mỹ không bác bỏ hoàn toàn đề xuất của Tehran, nhưng bày tỏ lo ngại rằng Iran không sẵn lòng đáp ứng yêu cầu quan trọng của Washington là từ bỏ làm giàu uranium.
Do vậy, Wall Street Journal cho biết Mỹ sẽ tiếp tục đàm phán với Iran và dự định sẽ đưa ra phản hồi cũng như các đề xuất đối phó với kế hoạch của Iran trong những ngày tới.
Các phái đoàn Iran và Mỹ được cho là dự kiến tổ chức một vòng đàm phán hòa bình mới tại Pakistan vào tuần trước, nhưng các cuộc đàm phán được mong đợi này đã không diễn ra khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ không cử phái đoàn đến đàm phán nữa.
Ông Trump nói thêm rằng nếu Iran muốn đàm phán, "họ có thể đến với chúng tôi, hoặc họ có thể gọi cho chúng tôi".
Về phần mình, Iran cũng từ chối tham gia các cuộc đàm phán, lấy lý do là lệnh phong tỏa hải quân liên tục của Mỹ và các yêu cầu "quá mức" của Washington.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết áp lực và các hành động leo thang căng thẳng của Mỹ đang làm suy yếu lòng tin và khiến tiến trình nối lại đàm phán trở nên khó khăn hơn.
Ông nói thêm rằng Washington không thể theo đuổi các cuộc đàm phán trong khi gia tăng áp lực lên Iran, đồng thời chỉ trích những hành động như vậy "phá vỡ bầu không khí cần thiết" cho ngoại giao.
Giữa lúc đàm phán bế tắc với Mỹ, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi đã có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Saint Petersburg hôm 27/4. Một trong những chủ đề được hai bên thảo luận là việc giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra với Mỹ.
Ngoại trưởng Araghchi đổ lỗi cho tiến trình ngoại giao chậm chạp là do "thói quen phá bỏ" của Washington, bao gồm "việc khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý, thường xuyên thay đổi lập trường, lời lẽ đe dọa và liên tục thất hứa".
Những diễn biến trên cho thấy cả Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng sâu sắc về các yêu cầu cốt lõi, do vậy triển vọng về một giải pháp toàn diện vẫn còn bấp bênh ngay cả khi các bên được kêu gọi giảm leo thang căng thẳng.
