Theo Hãng tin Reuters, trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 31-3, Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ không còn bảo vệ lợi ích của các quốc gia đang đứng ngoài cuộc chiến sự Iran.
“Các bạn sẽ phải học cách tự chiến đấu vì chính mình. Mỹ sẽ không còn ở đó để giúp nữa, giống như các bạn đã không ở đó vì chúng tôi”, ông viết.
Nhà lãnh đạo Mỹ đặc biệt nhắm vào Pháp, gọi nước này là “rất không hữu ích”, đồng thời chỉ trích việc Paris không cho phép các chuyến bay chở vật tư quân sự tới Israel bay qua không phận.
Ông cũng đề cập đến Anh như một ví dụ điển hình của việc từ chối tham gia chiến dịch nhằm “loại bỏ giới lãnh đạo Iran”.
Vị tổng thống kêu gọi các nước đang thiếu nhiên liệu máy bay do eo biển Hormuz bị gián đoạn hãy “tự đến lấy” nguồn cung.
“Thứ nhất, hãy mua từ Mỹ – chúng tôi có rất nhiều. Thứ hai, hãy thể hiện dũng khí, tiến đến eo biển và cứ thế mà lấy”, ông nói, cho rằng Washington đã “làm xong phần khó nhất” khi làm suy yếu Iran.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu – gần như bị phong tỏa, khiến hoạt động vận chuyển nhiên liệu bị đình trệ trên diện rộng, đẩy giá nhiên liệu lên mức cao nhất trong nhiều năm qua.
Việc nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải cắt giảm sản lượng do thiếu dầu thô đầu vào.
Trong khi đó, lượng lớn hàng hóa năng lượng đang bị mắc kẹt trên các tuyến vận chuyển qua Hormuz, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt càng trở nên trầm trọng hơn trong thời gian tới.
Các chuyên gia nhận định thị trường có thể phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn, bao gồm cắt giảm chuyến bay để kiềm chế nhu cầu, hoặc sử dụng kho dự trữ dầu nhằm bù đắp nguồn cung thiếu hụt.
Áp lực chi phí đã bắt đầu lan sang người tiêu dùng, khi lãnh đạo Tập đoàn Hàng không Mỹ United Airlines cảnh báo giá vé máy bay có thể tăng tới 20% nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Châu Âu hiện là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề, khi phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu máy bay từ vùng Vịnh Ba Tư, chiếm khoảng một nửa tổng lượng nhập khẩu.
"Chúng tôi không theo đuổi chiến tranh và chúng tôi không muốn chiến tranh. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền lợi chính đáng của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Về phương diện này, chúng tôi coi toàn bộ mặt trận kháng chiến là một khối thống nhất không thể tách rời", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được kênh truyền hình nhà nước Iran công bố ngày 9/4. Ông dường như nhằm ám chỉ đến Lebanon, nơi Israel đang giao tranh với Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
"Chúng tôi chắc chắn sẽ yêu cầu bồi thường cho mọi thiệt hại đã hứng chịu, cũng như cho những người thiệt mạng và bị thương", thông điệp có đoạn.
Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết nước này "sẽ đưa việc quản lý eo biển Hormuz vào giai đoạn mới" nhưng không nêu chi tiết.
Ông kêu gọi các quốc gia Arab dọc vịnh Ba Tư "cảnh giác với lời hứa hão huyền từ quỷ dữ", thêm rằng Tehran đang chờ đợi "phản hồi phù hợp" từ họ để thể hiện thiện chí và tình anh em của mình.
Ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran "đừng nghĩ rằng việc xuống đường tuần hành không còn cần thiết". "Tiếng nói của các bạn ở nơi công cộng chắc chắn có ảnh hưởng đến kết quả đàm phán", tuyên bố có đoạn.
Lãnh tụ Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, dường như ông bị thương trong vụ tấn công khiến cha ông là cố lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng ngày 28/2. Các tuyên bố văn bản của ông được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã khiến hơn 2.000 người ở Iran, hơn 1.600 người ở Lebanon, 26 người ở Israel, 13 lính Mỹ và hàng chục người tại các quốc gia vùng Vịnh thiệt mạng.
Hôm 8/4, Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz trong hai tuần. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.
Phái đoàn Mỹ - Iran dự kiến thảo luận tại Pakistan vào ngày 11/4.
Lữ đoàn tấn công số 3 của Ukraine khẳng định họ vẫn hiện diện và "giữ vững những tuyến phòng thủ cuối cùng" trong khu vực.
Trước đó, Bộ Quốc phòng Nga ngày 1.4 thông báo lực lượng nước này đã hoàn thành việc kiểm soát Luhansk. Theo The Moscow Times, tính đến nay, Nga kiểm soát khoảng 99% Luhansk, chỉ còn một phần nhỏ lãnh thổ ở rìa phía tây giáp với Kharkiv vẫn trong tình trạng giành giật giữa hai bên.
Trong một diễn biến khác, máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Bashneft-Novoil ở TP.Ufa (Cộng hòa Bashkortostan thuộc Nga) vào rạng sáng 2.4, theo The Independent. Tuy nhiên, ông Rady Khabirov, lãnh đạo Bashkortostan, khẳng định toàn bộ UAV đã bị bắn hạ trước khi tiếp cận mục tiêu.
Liên quan vấn đề viện trợ, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã đe dọa cắt nguồn cung vũ khí cho Ukraine nhằm gây sức ép với các đồng minh châu Âu trong vấn đề an ninh eo biển Hormuz. Theo Financial Times, ông Trump thúc đẩy NATO triển khai lực lượng hải quân bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược này, song vấp phải sự phản đối từ một số nước châu Âu. Đáp lại, ông chủ Nhà Trắng cảnh báo có thể dừng hỗ trợ đối với PURL - cơ chế mua sắm vũ khí do NATO hậu thuẫn cho Ukraine, được các nước châu Âu tài trợ.
Trong khi đó, Ủy ban châu Âu ngày 1.4 cho biết Liên minh châu Âu (EU) đã thu về 1,4 tỉ euro tiền lãi từ các tài sản của Ngân hàng trung ương Nga bị đóng băng. Khoản tiền này sẽ được sử dụng để hỗ trợ Ukraine. Theo Kyiv Post, 95% số tiền được phân bổ thông qua cơ chế hợp tác cho vay nhằm giúp Ukraine trả các khoản vay từ EU và các đối tác G7, 5% còn lại được chuyển vào Quỹ hòa bình châu Âu để phục vụ nhu cầu quân sự - quốc phòng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết nguồn tài chính này sẽ góp phần duy trì các dịch vụ công và hỗ trợ lực lượng vũ trang Ukraine.
Theo Hãng tin AFP, ngày 21-4 giờ Mỹ (sáng 22-4 giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên, ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
"Dựa trên thực tế là Chính phủ Iran đang bị rạn nứt nghiêm trọng - điều không nằm ngoài dự đoán, và theo đề nghị của Thống soái Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi đã được yêu cầu tạm hoãn cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất.
Vì vậy, tôi đã chỉ đạo quân đội của chúng ta tiếp tục duy trì phong tỏa và, về mọi mặt khác, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động. Theo đó, tôi sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi đề xuất của phía Iran được trình lên và các cuộc thảo luận được hoàn tất, theo bất kỳ kết quả nào", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
"Trong bối cảnh bài đăng của Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đang chờ đợi đề xuất từ phía Iran, chuyến đi tới Pakistan sẽ không diễn ra hôm nay. Mọi thông tin cập nhật thêm về các cuộc gặp trực tiếp sẽ được Nhà Trắng công bố", một quan chức Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố, theo Đài CNN.
Trước thông báo của Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết quyết định cuối cùng về việc Iran có tham gia đàm phán hay không vẫn chưa được đưa ra, đồng thời cáo buộc Washington có "hành vi mâu thuẫn và các hành động không thể chấp nhận".
Iran cũng cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở sản xuất dầu của các nước láng giềng vùng Vịnh nếu lãnh thổ của họ bị sử dụng để tấn công Iran sau khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Theo Hãng tin Reuters, sau thông báo của ông Trump Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif - quốc gia trung gian trong đàm phán Mỹ - Iran - bày tỏ cảm ơn nhà lãnh đạo Mỹ vì đã chấp nhận đề nghị gia hạn ngừng bắn với Iran mà Islamabad đã đưa ra, nhằm tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao.
"Tôi chân thành hy vọng rằng cả hai bên sẽ tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn và có thể đạt được một 'thỏa thuận Hòa bình' toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra tại Islamabad, để chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột", ông Sharif viết một bài đăng trên X.
Theo Đài Al Jazeera của Qatar, ông Mahdi Mohammadi - cố vấn chủ tịch Quốc hội Iran - cho rằng việc ông Trump gia hạn ngừng bắn là để "câu giờ cho một đòn tấn công bất ngờ".
"Bên thua cuộc không thể áp đặt điều kiện. Việc tiếp tục bao vây không khác gì ném bom và phải được đáp trả bằng hành động quân sự. Hơn nữa, việc ông Trump gia hạn ngừng bắn chắc chắn là một mưu đồ nhằm câu giờ cho một cuộc tấn công bất ngờ. Đã đến lúc Iran giành thế chủ động", ông Mohammadi viết trên mạng xã hội.
