Eo biển Hormuz vẫn gần như trong tình trạng tắc nghẽn lưu thông. Có rất nhiều điều khiến các thuyền trưởng lo ngại khi phải vượt qua khu vực này: UAV, tên lửa, xuồng cao tốc, thủy lôi.
Nhưng giờ đây, khu vực xuất hiện thêm một mối đe dọa mới: tàu ngầm mini Ghadir. Chuẩn đô đốc Shahram Irani, Tư lệnh Hải quân Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIN), gần đây gọi chúng là “những chú cá heo của vịnh Ba Tư” và cho biết chúng hiện đã được triển khai. Các tàu này thuộc IRIN, hải quân chính quy, chứ không phải Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGCN), lực lượng kiểm soát các xuồng tấn công cao tốc mặt nước.
Dù chúng thực sự đã được triển khai hay chưa thì hiệu ứng răn đe vẫn như nhau. Iran sở hữu khoảng 20 tàu ngầm diesel – điện cỡ nhỏ loại này. Chúng nhỏ hơn nhiều so với tàu ngầm thông thường: dài 29m, lượng giãn nước khoảng 150 tấn và thủy thủ đoàn chỉ có 7 người. Chúng có thể hoạt động tuần tra trên biển từ 7-10 ngày, thậm chí lâu hơn nếu nằm im dưới đáy biển và tắt phần lớn hệ thống.
Ghadir được trang bị 2 ngư lôi hạng nặng cùng thủy lôi. Nếu khai hỏa, nó có thể sẽ đánh chìm được mục tiêu. Điều này không giống UAV hay tên lửa vốn thường chỉ gây hư hại, hoặc xuồng tấn công nhanh chỉ gây cháy, hay thủy lôi bám thân tàu chỉ tạo lỗ thủng; các quả ngư lôi này có thể bẻ gãy thân tàu và kéo nó xuống đáy biển.
Theo cựu sĩ quan Anh Tom Sharpe, người từng hoạt động tại vịnh Oman khi tại ngũ, các tàu ngầm mini của Iran phối hợp rất chặt chẽ với nhau, chứ không hoạt động đơn lẻ.
Dù có thể lặn như tàu ngầm thông thường và hoạt động ở độ sâu kính tiềm vọng với ống thông hơi nổi lên để chạy động cơ diesel sạc pin, chúng dành phần lớn thời gian ở ngay dưới mặt nước, gần như hoạt động như tàu bán chìm.
Trong trạng thái này, chúng vẫn có thể chạy động cơ diesel bình thường trong khi độ ồn âm thanh cực thấp. Tín hiệu sóng âm phản xạ (sonar) của chúng rất nhỏ và lớp sơn lại cùng màu với mặt nước. Việc một phần thân nổi lên khiến chúng dễ bị radar phát hiện hơn, đặc biệt từ trên không, nhưng tín hiệu này vẫn rất nhỏ.
Việc hạ một tàu ngầm mini như vậy trên biển không dễ dàng vì mục tiêu quá nhỏ, khiến xảy ra khả năng ngư lôi đối thủ bị chệch hướng rất cao.
Giống mọi tàu ngầm không dùng năng lượng hạt nhân khác, tàu Iran có những hạn chế khi cơ động vào vị trí tấn công. Chúng đi càng nhanh thì càng ồn, tiêu hao pin càng lớn và phải nổi lên để sạc pin thường xuyên hơn. Tất cả những điều này làm tăng mức độ dễ bị phát hiện.
Mặt khác, chúng có một chân vịt đặc biệt dễ nhận thấy trên thân tàu, cho phép lơ lửng gần như không gây tiếng động theo dòng chảy tại tuyến phân luồng giao thông Hormuz.
Giới quan sát đưa ra giả định rằng các tàu ngầm mini này có thể hoạt động trong vùng nước rất nông ngoài khơi Oman. Các tàu ngầm mini có thể ngồi chờ mục tiêu tự tiến tới, từ đó khắc phục điểm yếu lớn nhất của tàu ngầm phi hạt nhân: tốc độ dưới nước không duy trì được lâu.
Mối đe dọa từ những tàu này tạo ra sức mạnh răn đe cho Iran vì nếu đối thủ không chắc chắn liệu chúng có hiện diện hay không, họ sẽ không thể chấp nhận rủi ro để di chuyển vào khu vực này. Điều đó có thể khiến cho một hải quân mạnh áp đảo so với Iran phải suy nghĩ kỹ nếu thực sự muốn di chuyển qua Hormuz.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel là ông Israel Katz viết trên mạng xã hội X rằng "chỉ huy cánh vũ trang của tổ chức Hamas ở Gaza đã bị tiêu diệt hôm qua", theo AFP.
Giới chức y tế Gaza thông báo các cuộc không kích mới của Israel đã giết chết ít nhất 7 người trong ngày 26.5.
Sau khi thông báo về cuộc tấn công hôm 26.5, Bộ trưởng Katz và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đưa ra một tuyên bố chung rằng ông Odeh "đứng đầu tình báo Hamas trong vụ tấn công ngày 7.10.2023 và được bổ nhiệm cách đây khoảng một tuần làm người kế nhiệm ông Ezzedine al-Haddad". Ông Haddad đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Israel vào ngày 15.5 khi đang nắm vai trò thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Hamas, theo AFP.
Sau vụ tấn công của Hamas vào Israel ngày 7.10.2023, ông Netanyahu cam kết sẽ nhắm mục tiêu và loại bỏ những kẻ cầm đầu. Vụ tấn công đó đã khiến 1.221 người thiệt mạng, theo thống kê của AFP dựa trên số liệu chính thức của Israel.
Các cuộc tấn công trả đũa của Israel ở Dải Gaza đã khiến ít nhất 72.803 người thiệt mạng, theo Cơ quan Y tế Gaza.
Bộ Ngoại giao Iran ngày 26.5 nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ tại tỉnh Hormozgan thuộc miền nam Iran là "sự vi phạm nghiêm trọng" thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được duy trì gần 7 tuần, theo Reuters.
Trước đó cùng ngày, quân đội Mỹ tuyên bố các cuộc tấn công của họ mang tính chất phòng thủ, nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa và các tàu đang cố gắng rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.
Sau các cuộc tấn công mới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên rằng eo biển Hormuz phải được mở lại "bằng cách này hay cách khác".
Ông Rubio còn nói có thể mất vài ngày để đàm phán một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột, sau khi cả hai bên trước đó đã cho thấy tiến triển trong một thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt các hành động thù địch và nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Các nghị sĩ Lithuania buộc phải trú ẩn dưới lòng đất vào hôm 20/5 và không phận thủ đô Vilnius tạm thời bị đóng cửa sau khi UAV vi phạm không phận nước này, đánh dấu sự cố an ninh mới nhất trong một loạt các sự cố ở khu vực Baltic.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, một thủ đô thuộc EU và NATO phải kích hoạt cảnh báo quy mô lớn như vậy, khiến người dân và giới lãnh đạo đồng loạt tìm nơi trú ẩn.
Lithuania cũng đã đình chỉ giao thông đường sắt xung quanh thủ đô, trong khi các trường học và nhà trẻ được yêu cầu đưa trẻ em đến nơi trú ẩn.
"Hãy lập tức tìm nơi trú ẩn an toàn, chăm sóc người thân của bạn, chờ đợi các khuyến nghị mới", quân đội Lithuania cho biết trong một cảnh báo gửi đến người dân ở thủ đô Vilnius.
Tổng thống Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene cũng đã được đưa tới nơi trú ẩn. Một cảnh báo cũng được phát ra tại tòa nhà quốc hội Vilnius, nơi các nghị sĩ và bộ trưởng đang có mặt.
Phát biểu với Reuters tại một hầm trú ẩn dưới lòng đất, Bộ trưởng Quốc phòng Robertas Kaunas cho biết máy bay quân sự đang tìm cách vô hiệu hóa mối đe dọa này.
"Nhiệm vụ tuần tra không phận NATO đã được kích hoạt và đang nhắm mục tiêu vào một máy bay không người lái được phát hiện trong không phận", Bộ trưởng Kaunas nói. "Máy bay không người lái này đến từ Latvia", ông Kaunas sau đó cho biết.
Các nhà chức trách cho biết chưa rõ liệu chiếc máy bay không người lái đó đã bị rơi hay rời khỏi không phận Lithuania. Máy bay chiến đấu của NATO không thể định vị được nó.
Theo ông Vilmantas Vitkauskas - người đứng đầu Trung tâm Quản lý khủng hoảng quốc gia Lithuania, có khả năng đây là máy bay không người lái chiến đấu hoặc loại có thể đánh lừa hệ thống phòng thủ.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ một máy bay không người lái bị nghi ngờ là của Ukraine trên bầu trời Estonia.
Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhằm vào Nga, bao gồm cả khu vực Biển Baltic. Kể từ tháng 3, một số máy bay không người lái quân sự của Ukraine đã xâm phạm không phận của các thành viên NATO là Phần Lan, Latvia, Lithuania và Estonia, tất cả đều giáp biên giới với Nga.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết phản ứng của liên minh đối với sự cố ở Estonia là "bình tĩnh, quyết đoán và tương xứng".
Một số thành viên NATO cảnh báo có thể sẽ có phản ứng mạnh mẽ hơn, trong đó Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói rằng "cuộc chiến Ukraine - Nga có thể sớm dẫn đến tình huống mà chúng ta sẽ phải phản ứng kiên quyết".
Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết quân đội Nga đang theo dõi chặt chẽ tình hình liên quan đến máy bay không người lái bay qua không phận các nước Baltic và "đang xây dựng một phản ứng thích hợp", hãng thông tấn nhà nước TASS đưa tin hôm 20/5.
Hãng thông tấn ANSA và AGI hôm 14.4 đồng loạt đưa tin Thủ tướng Meloni đã thông báo về diễn biến mới nhất liên quan đến tình trạng của thỏa thuận quốc phòng giữa Ý và Israel.
"Trước tình hình hiện tại, chính phủ đã quyết định đình chỉ việc tự động gia hạn thỏa thuận quốc phòng với Israel", bà Meloni phát biểu bên lề một sự kiện tại thành phố Verona của Ý.
Một nguồn tin ngoại giao ở Rome xác nhận với AFP rằng thỏa thuận đã không còn được triển khai, và cho hay việc duy trì hợp tác quốc phòng với Israel trong bối cảnh hiện nay sẽ gặp nhiều khó khăn về mặt chính trị.
Được thông qua vào năm 2006, thỏa thuận quốc phòng Ý - Israel được rà soát mỗi 5 năm một lần.
Thỏa thuận kêu gọi hợp tác trên nhiều lĩnh vực như công nghiệp quốc phòng, đào tạo và huấn luyện nhân sự quân sự, nghiên cứu và phát triển, cùng công nghệ thông tin và nhiều nội dung khác.
Quyết định trên đã được đưa ra sau khi quan hệ hai nước đã trở nên căng thẳng trong tuần qua. Chính phủ Ý cáo buộc lực lượng Israel đã bắn cảnh cáo nhằm vào một đoàn xe của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc có binh sĩ Ý tại Lebanon, khiến ít nhất một phương tiện bị hư hại nhưng không có thương vong.
Ý đã triệu Đại sứ Israel tại Rome để phản đối vụ việc.
Đến ngày 13.4, Israel triệu Đại sứ Ý sau khi Ngoại trưởng Ý Antonio Tajani lên án các "cuộc tấn công không thể chấp nhận được" của lực lượng Israel nhằm vào dân thường ở Lebanon.
Ông Tajani, đồng thời giữ chức Phó thủ tướng Ý, lúc đó đang ở Beirut để hội đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Ngoại trưởng Youssef Raggi.
Sau đó, ông Tajani viết trên X rằng chuyến đi của ông nhằm "bày tỏ sự đoàn kết của Ý trước các cuộc tấn công không thể chấp nhận của Israel nhằm vào dân thường".
Phản ứng trước quyết định đình chỉ thỏa thuận từ phía Ý, Israel cho rằng động thái của Rome chẳng gây bất kỳ ảnh hưởng nào cho an ninh của nước này.
