Toàn bộ quá trình được NASA phát trực tiếp trên YouTube. Theo NASA, sau khi nhóm quản lý sứ mệnh Artemis II bỏ phiếu “Tiếp tục”, tàu vũ trụ Orion đã kích hoạt động cơ chính trong vòng 5 phút 50 giây, bắt đầu lúc 19:49 giờ EDT, tức 6:49 sáng hôm nay (giờ Hà Nội). Đây là quá trình đẩy tàu vào quỹ đạo Mặt Trăng (TLI) đưa phi hành đoàn ra khỏi quỹ đạo Trái Đất thông qua thao tác đốt nhiên liệu trên động cơ đẩy chính.
Động cơ đẩy chính của Orion cung cấp lực đẩy đến 26.689 Newton, đủ để tăng tốc một chiếc ôtô từ 0 đến 96,6 km/h trong khoảng 2,7 giây. Tại mốc thời gian đốt nhiên liệu, khối lượng của Orion là 26,3 tấn và đã tiêu thụ khoảng 454 kg nhiên liệu trong quá trình đốt.
“Integrity, có vẻ như cú đốt khá tốt đấy”, Chris Birch, người điều khiển trung tâm điều khiển nhiệm vụ, liên lạc qua radio với phi hành đoàn. Integrity là tên gọi do phi hành đoàn Artemis II đặt cho tàu vũ trụ Orion.
“Chúng tôi chỉ muốn gửi thông điệp đến tất cả mọi người trên khắp hành tinh, những người đã nỗ lực để biến Artemis thành hiện thực, rằng chúng tôi thực sự cảm nhận được sức mạnh của sự kiên trì trong từng giây phút của quá trình đốt nhiên liệu”, Jeremy Hansen, một trong bốn thành viên phi hành đoàn Artemis II, nói qua micro khi liên lạc về Trái Đất.
Trước thời gian rời quỹ đạo Trái Đất, các thành viên phi hành đoàn dành thời gian tập thể dục trên thiết bị riêng dạng bánh đà. Trong quá trình tập luyện, nhóm trên mặt đất làm nhiệm vụ theo dõi hệ thống làm tươi không khí của tàu vũ trụ nhằm duy trì môi trường cabin thoáng khí và thoải mái, cũng như đánh giá tác động của việc tập thể dục đến chuyển động của tàu vũ trụ.
Hệ thống tập thể dục bằng bánh đà sử dụng cơ chế đơn giản dựa trên dây cáp, hỗ trợ cả các bài tập aerobic như chèo thuyền và các động tác kháng lực như squat và deadlift. Nó hoạt động tương tự một con yo-yo, tạo ra lực cản tỷ lệ thuận với lực tác dụng, cho phép tải trọng khoảng 181 kg.
Sau lần đốt nhiên liệu TLI đưa tàu Orion vào quỹ đạo Mặt Trăng, nhóm nghiên cứu bắt đầu xây dựng Kế hoạch Định vị Mặt Trăng, với thời gian quan sát dự kiến trong khoảng 6 tiếng, bắt đầu từ ngày 6/4. Kế hoạch khảo sát gồm việc ghi lại đặc điểm có thể giúp các nhà khoa học hiểu được cách Mặt Trăng và hệ Mặt Trời hình thành, chẳng hạn miệng núi lửa, dòng dung nham cổ đại, các vết nứt và gờ được tạo ra khi lớp ngoài của Mặt Trăng dịch chuyển chậm theo thời gian.
Tàu Artemis II rời bệ phóng lúc 5 giờ 35 phút ngày 2/4 (giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Đây là chuyến chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Bảo Lâm tổng hợp
Những ‘ông lớn’ tham gia chế tạo tên lửa và tàu vũ trụ trong Artemis II
Phi hành gia Artemis II mang iPhone vào vũ trụ
Tại sao trang phục của phi hành gia Artemis II có màu cam?
Những thí nghiệm cho sự hiện diện của con người trên Mặt Trăng
Các phi hành gia làm gì trong 10 ngày bay quanh Mặt Trăng?
So với công bố năm 2025, Trung tâm R&D của Qualcomm tại Việt Nam mở rộng hơn về lĩnh vực nghiên cứu, không chỉ AI mà hướng tới đa lĩnh vực. Trong giai đoạn đầu, trung tâm tập trung vào trí tuệ nhân tạo và phát triển hệ thống trên một vi mạch (SoC), trước khi mở rộng sang công nghệ ôtô, Internet vạn vật (IoT) và các công nghệ tiên tiến khác.
Theo Qualcomm, trung tâm tại Hà Nội là một phần trong mạng lưới R&D toàn cầu của hãng, tận dụng nguồn nhân lực công nghệ Việt Nam và thúc đẩy hợp tác với các đối tác trong nước.
Đội ngũ kỹ sư Việt Nam tại đây sẽ trực tiếp tham gia thiết kế, phát triển các công nghệ mới và phối hợp với các nhóm kỹ thuật khác của Qualcomm trên toàn cầu. Các giải pháp công nghệ được phát triển tại Việt Nam cũng hướng tới phục vụ cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Doanh nghiệp cho biết việc mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam nhằm xây dựng đội ngũ kỹ sư đạt chuẩn quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn và phần mềm. Hãng cũng sẽ hợp tác với các trường đại học và cơ sở đào tạo trong nước để phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao.
Tại sự kiện, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho rằng việc Qualcomm khai trương trung tâm R&D tại Việt Nam là "cột mốc mang ý nghĩa chiến lược".
Ông lý giải, Qualcomm không chỉ đầu tư vào ứng dụng công nghệ, mà còn đầu tư bài bản cho nghiên cứu và phát triển cùng Việt Nam, đồng hành trong nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực. "Đây là điều hết sức có ý nghĩa đối với Việt Nam", Thứ trưởng nhận định.
Theo ông, Việt Nam có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư công nghệ cao như môi trường chính trị - xã hội ổn định, vị trí thuận lợi tại Đông Nam Á, mạng lưới 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng lực lượng lao động trẻ và nguồn nhân lực STEM dồi dào.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị Qualcomm tiếp tục mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, tập trung vào thiết kế chip bán dẫn AI, IoT, kết nối di động 6G. Ông mong muốn công ty bắt tay với doanh nghiệp trong nước phát triển các thiết bị AI, thiết bị thông minh và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.
Bộ cũng đề nghị Qualcomm đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy hình thành chuỗi cung ứng bán dẫn nội địa.
Tiến sĩ Baaziz Achour, Phó chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc công nghệ toàn cầu Qualcomm Technologies, cho biết việc khai trương trung tâm thể hiện cam kết đầu tư dài hạn của hãng tại Việt Nam. Theo ông, động thái này khẳng định niềm tin vào vai trò "ngày càng quan trọng" của Việt Nam trong bức tranh công nghệ toàn cầu.
Các công nghệ Qualcomm triển khai nghiên cứu phát triển tại Việt Nam có nhiều tương đồng với danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược vừa được Chính phủ ban hành. Trong đó, Việt Nam hướng tới làm chủ công nghệ số, công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Gerko, sinh năm 1979, lấy bằng cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Moskva, cùng hai bằng thạc sĩ ở các trường kinh tế của Nga. Ông bắt đầu sự nghiệp tài chính ở ngân hàng Deutsche Bank, trước khi tham gia lĩnh vực giao dịch ngoại tệ rồi chuyển đến sống tại Anh từ năm 2006 và nhập quốc tịch.
Tháng 1/2015, Gerko thành lập và nắm giữ 75% cổ phần tại XTX Markets, công ty sử dụng thuật toán AI tự phát triển để giao dịch chênh lệch giá thị trường giữa các nền tảng. Doanh thu của họ tại Anh năm ngoái đạt 5,3 tỷ USD, tăng trưởng 44% so với một năm trước đó. Lợi nhuận cũng tăng 33%, lên mức 2,3 tỷ USD, trở thành một trong những công ty thu lợi cao nhất trong lĩnh vực giao dịch thuật toán. Con số này chưa tính đến chi nhánh của công ty tại Singapore, vốn đạt doanh thu ngang ngửa với trụ sở Anh.
Các đối thủ trong ngành như Citadel Securities và Jane Street đạt doanh thu cao hơn, nhưng cần hàng nghìn nhân viên, thay vì 250 người như XTX. Công ty cũng không có nhà đầu tư bên ngoài, đồng nghĩa toàn bộ lợi nhuận dành cho một nhóm nhỏ cổ đông trong XTX. Gerko cũng nằm trong nhóm tỷ phú giàu nhất ở Anh, với tài sản ước tính 12 tỷ USD.
Theo WSJ, trong năm nay, XTX dự kiến vận hành trung tâm dữ liệu đầu tiên trong số 5 cơ sở triển khai ở Phần Lan, mở rộng năng lực xử lý lượng lớn dữ liệu tài chính và huấn luyện các mô hình AI để dự đoán biến động giá thị trường.
Công ty tự xây dựng tổ hợp có trị giá hơn một tỷ USD, thay vì thuê năng lực tính toán từ doanh nghiệp công nghệ - cách tiếp cận thường thấy trong ngành tài chính. Điều này giúp họ duy trì chi phí đào tạo mô hình AI tương đối rẻ, giữa lúc cơn sốt AI đòi hỏi ngày càng nhiều năng lực xử lý dữ liệu trên toàn thế giới.
Đây là cuộc đua mới trong lĩnh vực vốn cạnh tranh gay gắt. Cách đây nhiều năm, các doanh nghiệp giao dịch điện tử đã xây dựng những mạng lưới vô tuyến nhanh nhất để có thể thực thi lệnh giao dịch trong vài mili giây. Hiện nay, khi gặp giới hạn về vật lý, họ dần chuyển sang phát triển những phương thức thông minh hơn. Gerko được coi là người dẫn đầu xu thế dịch chuyển sang AI trong ngành giao dịch tài chính.
"Các công ty cố gắng nhảy cóc, vượt qua nhau bằng cách hành động ngày càng nhanh. Chúng tôi quyết định đứng ngoài cuộc chơi đó", Gerko nói với sinh viên trong một hội thảo hồi năm 2019.
XTX đặt trụ sở tại Khu Tri thức ở London, gần nhiều văn phòng của tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta. Trong công ty trưng bày bản sao kích thước thật của khoang chỉ huy Apollo 11 và một máy mã hóa Enigma được Đức chế tạo từ năm 1943.
Không có nhân viên nào của XTX làm việc như người giao dịch truyền thống. Họ không quyết định tài sản nào cần mua đi bán lại, mà giám sát hàng loạt thuật toán dùng mô hình học sâu để dự báo biến động giá trên thị trường sau từ vài giây cho đến vài giờ. Nhiều giao dịch của XTX xoay quanh chiến lược sẵn sàng mua bán tài sản và thu chênh lệch, số khác tập trung phát hiện những khác biệt so với quy luật thị trường và đánh cược mức giá sẽ nhanh chóng trở lại bình thường.
Mỗi ngày, doanh nghiệp này giao dịch lượng tài sản, như cổ phiếu, ngoại tệ và tiền kỹ thuật số, có trị giá trung bình 250 tỷ USD. Các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ XTX gần đây mở rộng sang giao dịch điện năng.
Để huấn luyện mô hình dự báo, XTX sử dụng khoảng 25.000 chip AI, phần lớn do Nvidia sản xuất. Trung tâm dữ liệu đầu tiên ở Phần Lan có diện tích bằng ba sân bóng đá, trong khi cơ sở thứ hai gần hoàn thiện và dự kiến hoạt động từ năm 2027. Phần Lan được chọn vì thời tiết mát mẻ, hỗ trợ quá trình giải nhiệt cho hệ thống.
"Cách tiếp cận của họ dường như là dồn toàn lực vào canh bạc AI", Agustin Lebron, nhà nghiên cứu tại công ty giao dịch EquiLibre Technologies ở Cộng hòa Czech, cho hay.
Các cựu nhân viên kể với WSJ rằng Gerko là nhà quản lý rất sâu sát với hoạt động trong công ty, luôn xuất hiện trên các kênh Slack với hình đại diện là nhân vật trong phim hoạt hình Rick and Morty. Hình ảnh mới đây được đổi thành Thanos, nhân vật phản diện trong loạt phim Avengers.
Theo TechRadar, một tin đồn mới về lộ trình phát triển chip Apple Silicon đang làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng người dùng MacBook Pro. Apple có thể thay đổi kế hoạch phát triển dòng chip M-series khi không ra mắt các biến thể M6 Pro và M6 Max như chu kỳ nâng cấp quen thuộc.
Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, Apple sẽ chỉ phát hành chip M6 tiêu chuẩn cho một số dòng máy trước khi chuyển trọng tâm sang thế hệ M7. Đây được cho là bước đi nhằm tập trung nguồn lực cho kiến trúc chip mới, đặc biệt trong bối cảnh các tính năng AI trên thiết bị ngày càng đòi hỏi năng lực xử lý mạnh hơn.
Trong nhiều năm qua, Apple thường giới thiệu chip M-series theo từng cấp độ gồm bản tiêu chuẩn, Pro, Max và Ultra. Cách tiếp cận này giúp hãng mở rộng cùng một kiến trúc sang nhiều dòng Mac, từ MacBook Air đến Mac Studio và Mac Pro.
Tuy nhiên, nguồn tin cho rằng chu kỳ này có thể thay đổi với thế hệ M6. Thay vì tiếp tục phát triển đầy đủ các biến thể, Apple được cho là sẽ dành nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ của dòng M7. Điều đó đồng nghĩa các phiên bản M6 Pro và M6 Max có thể sẽ không xuất hiện.
Đây là thay đổi đáng chú ý nếu xét đến việc các dòng MacBook Pro cao cấp luôn được xem là nhóm sản phẩm thể hiện rõ nhất sức mạnh của Apple Silicon. Việc bỏ qua một thế hệ chip Pro cũng sẽ phá vỡ nhịp nâng cấp vốn đã khá ổn định kể từ khi Apple chuyển sang kiến trúc ARM.
Dù vậy, đây vẫn chỉ là thông tin dựa trên nguồn tin trong chuỗi cung ứng và chưa được Apple xác nhận. Lộ trình sản phẩm của hãng hoàn toàn có thể thay đổi trước thời điểm công bố chính thức.
Nếu Apple thực sự không phát hành M6 Pro và M6 Max, nhóm chịu ảnh hưởng nhiều nhất sẽ là người dùng chuyên nghiệp. Đây là những khách hàng thường lựa chọn MacBook Pro để phục vụ dựng phim, thiết kế đồ họa, phát triển phần mềm hoặc xử lý các tác vụ AI cục bộ.
Theo các dự đoán, M6 tiêu chuẩn vẫn có thể mang đến những cải tiến đáng kể nhờ tiến trình sản xuất mới và hiệu năng xử lý AI tốt hơn. Tuy nhiên, phiên bản này khó đáp ứng nhu cầu của nhóm người dùng vốn chờ đợi các biến thể Pro hoặc Max với số nhân CPU, GPU và băng thông bộ nhớ cao hơn.
Trong trường hợp Apple chuyển trọng tâm sang M7, người dùng MacBook Pro cao cấp có thể phải chờ đến năm 2027 mới thấy bản nâng cấp lớn tiếp theo. Điều này cũng khiến quyết định nâng cấp máy trở nên khó khăn hơn đối với những người đang sử dụng các mẫu MacBook Pro chạy chip M3 Pro, M3 Max hoặc thế hệ kế tiếp.
Cho đến nay, Apple vẫn chưa công bố bất kỳ kế hoạch nào liên quan đến M6 hay M7. Vì vậy, mọi thông tin về việc hãng bỏ qua M6 Pro vẫn chỉ dừng ở mức tin đồn. Tuy nhiên, nếu lộ trình này trở thành hiện thực, đây sẽ là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của dòng chip Apple Silicon kể từ khi hãng chuyển sang phát triển bộ xử lý riêng cho máy Mac.
