Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19-5 tuyên bố Mỹ có thể sẽ tiếp tục đánh Iran và ông từng đến rất gần quyết định phát động tấn công.
“Tôi chỉ còn cách quyết định tấn công hôm nay đúng một giờ đồng hồ”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đang mong muốn đạt được thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tiến hành một cuộc tấn công mới trong vài ngày tới nếu hai bên không đạt đồng thuận.
Một ngày trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố đã tạm dừng kế hoạch nối lại chiến sự với Iran sau khi Tehran đưa ra đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố thỏa thuận với Tehran đã ở rất gần, đồng thời đe dọa sẽ tung các đòn tấn công mạnh nếu Iran không đạt thỏa thuận.
Cũng trong ngày 19-5, Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington và Tehran đã đạt được nhiều tiến triển trong đàm phán và cả hai bên đều không muốn xung đột tái diễn.
“Chúng tôi cho rằng đã đạt được nhiều tiến triển. Chúng tôi tin phía Iran muốn đạt được thỏa thuận”, ông Vance nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho biết vừa trao đổi với Tổng thống Trump – người nhấn mạnh vấn đề cốt lõi đối với Mỹ là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo ông Vance, nếu Iran có vũ khí hạt nhân, các quốc gia vùng Vịnh và nhiều nước khác trên thế giới cũng sẽ muốn sở hữu loại vũ khí này.
Khi được hỏi liệu Nga có thể tiếp nhận uranium làm giàu của Iran hay không, ông Vance cho biết việc này hiện không phải kế hoạch của Chính phủ Mỹ, phía Iran cũng chưa nêu vấn đề này.
Ông Ebrahim Azizi – Chủ tịch Ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran – viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ hoãn tấn công là do ông Trump nhận ra bất kỳ hành động nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải “đối mặt phản ứng quân sự quyết liệt”.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran bao gồm chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, kể cả tại Lebanon, Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực gần Iran, bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra.
Theo Hãng thông tấn IRNA dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, Tehran cũng yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị đóng băng và chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ.
Các điều khoản trong đề xuất mới dường như không khác nhiều so với đề xuất trước đó mà ông Trump từng bác bỏ.
Một nguồn tin từ Pakistan – quốc gia trung gian cho Mỹ và Iran – cho biết đề xuất đã được gửi tới Washington và nói rằng hai bên “liên tục thay đổi mục tiêu”, “chúng ta không còn nhiều thời gian”.
Tính đến nay, thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran về cơ bản được duy trì. Tuy nhiên thời gian qua đã xuất hiện một số thông tin cho biết có máy bay không người lái được phóng từ Iraq về phía một số nước vùng Vịnh, nghi do Iran và các đồng minh thực hiện.
Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại châu Âu, cho biết liên minh quân sự này không lập kế hoạch triển khai sứ mệnh ở eo biển Hormuz. Chưa có đề xuất về vấn đề này và một quyết định như vậy cần được cả 32 thành viên NATO đồng ý.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chuyến lược – gần như bị tê liệt trong nhiều tháng qua sau khi Mỹ – Israel phát động tấn công vào Iran hôm 28-2.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO vì không có động thái hỗ trợ mở cửa Hormuz.
Các nước châu Âu không muốn bị lôi kéo vào cuộc chiến nhưng bày tỏ sẵn sàng đảm bảo an ninh ở Hormuz hậu chiến. Cho đến nay, Pháp và Anh đang dẫn đầu việc thành lập liên minh giúp đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz khi tình hình dần ổn định.
Theo các nhà ngoại giao, vai trò của NATO ở eo biển Hormuz đã trở thành chủ đề tranh cãi trong nội bộ liên minh, do việc can thiệp vào khu vực này có thể dẫn đến việc bị coi là một bên tham gia xung đột.
Những con số này được công bố trong các báo cáo quân sự và phỏng vấn với truyền thông Israel cuối tuần qua, cho thấy xung đột có thể còn kéo dài, theo Hãng tin Bloomberg.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã hiếm hoi ước tính công khai kho vũ khí của Tehran, qua đó cho biết Iran vẫn còn lượng lớn tên lửa đạn đạo.
Ngoài ra, Đài phát thanh Quân đội Israel cũng dẫn nguồn tin quân sự cho biết nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon hiện sở hữu khoảng 8.000 - 10.000 rocket tầm ngắn.
Sau hơn 5 tuần giao tranh, với tốc độ tấn công hiện nay từ Iran và Hezbollah, các đánh giá này cho thấy chiến sự có thể tiếp diễn trong nhiều tháng tới, dù Israel và Mỹ vẫn khẳng định đang đạt được các mục tiêu cốt lõi.
Cả Iran và Hezbollah đều không xác nhận quy mô kho vũ khí của mình, đồng thời chưa có dấu hiệu giảm cường độ tấn công.
"Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Và thành thật mà nói, điều đó sẽ không xảy ra", viên sĩ quan không quân Israel, mang cấp bậc trung tá tình báo, nói về khả năng loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa của Iran.
Trước khi nổ ra xung đột, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể vươn tới Israel. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được phóng trong thời gian qua, số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Theo các nguồn tin quân sự, Iran đang triển khai tên lửa từ hàng chục bệ phóng đặt trong hệ thống đường hầm ở các khu vực miền núi hẻo lánh - yếu tố khiến việc tấn công phủ đầu trở nên khó khăn.
Viên sĩ quan cũng thừa nhận Israel "không chắc có thể làm được nhiều hơn" để ngăn chặn hoàn toàn các đợt tấn công này.
Ở mặt trận phía bắc, Tel Aviv cũng tiến hành chiến dịch quân sự tại Lebanon nhằm đẩy lùi Hezbollah, lực lượng đồng minh thân cận của Iran. Giao tranh tại đây bùng phát trở lại chỉ hai ngày sau khi xung đột với Iran bắt đầu, với các loạt rocket vượt biên nhắm vào lãnh thổ Israel.
Hiện mỗi ngày có khoảng 200 - 250 rocket được phóng từ Lebanon, chủ yếu nhằm vào lực lượng Israel tại miền nam nước này. Những quả rocket vươn tới miền bắc Israel đã khiến hàng chục nghìn dân thường phải liên tục trú ẩn trong hầm tránh bom. Các khu vực trung tâm cũng hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Iran, dù với tần suất thấp hơn.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết nước này đang cải tiến hệ thống cảnh báo và phát hiện phóng rocket nhằm giúp người dân có thêm thời gian sơ tán - đôi khi chỉ tính bằng vài giây - trước khi các quả đạn rơi xuống.
Theo thông báo từ Lục quân, Thiếu úy Lamont Key Jr. là một trong hai quân nhân Mỹ mất tích cách đây hơn một tuần tại vùng biển ngoài khơi phía nam Morocco, gần khu huấn luyện Cap Draa.
Giới chức quân đội cho biết chiến dịch tìm kiếm quân nhân còn lại vẫn đang được triển khai, với hơn 1.000 quân nhân và nhân viên dân sự của Mỹ lẫn Morocco tham gia.
Cả hai quân nhân đều tham gia cuộc tập trận thường niên có tên Sư tử châu Phi. Tuy nhiên, Đài CBS News dẫn lời phía quan chức quân sự Mỹ cho hay vụ mất tích không liên quan đến hoạt động tập trận.
Theo báo cáo sơ bộ, một nhóm quân nhân trong đó có 2 người đã tổ chức đi bộ ngắm hoàng hôn thì một người không biết bơi rơi xuống biển. Một người khác đã nhảy xuống biển tìm cách cứu đồng đội thì bị sóng lớn đánh trúng và bị cuốn trôi.
Những người khác cũng nỗ lực giải cứu cả hai nhưng không thành công.
Thi thể quân nhân Key đã được một đội tìm kiếm Morocco phát hiện vào khoảng 8 giờ 55 sáng 9.5 (giờ địa phương). Thi thể được tìm thấy dọc bờ biển, cách vị trí 2 người mất tích khoảng 1,6 km. Chưa rõ ông Key là người rơi xuống biển hoặc người nhảy xuống tìm cách cứu hộ.
Thiếu úy Key, 27 tuổi, người thành phố Richmond (bang Virginia). Ông là sĩ quan pháo binh phòng không thuộc Bộ tư lệnh Phòng thủ Tên lửa và Phòng không Lục quân số 10 của Lục quân Mỹ tại châu Âu.
Lập trường của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh không thay đổi nhiều so với các vòng đàm phán trước đó, vốn không mang lại tiến triển nào hướng tới một thỏa thuận, báo Wall Street Journal dẫn lời các nhà trung gian khu vực và các quan chức Mỹ cho biết.
Điều này đang làm dấy lên câu hỏi liệu có thể tìm ra lối thoát cho cuộc xung đột này hay không.
Những bình luận này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố đã hủy bỏ các cuộc tấn công quân sự dự kiến xảy ra vào ngày 19/5 vì những gì ông gọi là "những diễn biến tích cực tại bàn đàm phán".
Nhưng các nhà trung gian cho biết Iran vẫn tiếp tục nhấn mạnh nỗ lực chấm dứt chiến sự, viện trợ tài chính, bồi thường thiệt hại chiến tranh và vai trò giám sát tuyến đường thủy chiến lược eo biển Hormuz.
Quốc gia Hồi giáo này đồng thời vẫn bất đồng với các yêu cầu của Washington liên quan đến việc đóng cửa hoặc đình chỉ lâu dài chương trình hạt nhân của nước này.
Trong khi đó, những nguồn tin thân cận cho biết, Mỹ và Israel đã chuẩn bị thực hiện các cuộc tấn công mới vào Iran trong vài ngày tới. Một số người nói rằng các cuộc tấn công vẫn có thể xảy ra sớm nhất là vào tuần tới.
Trong những tuần gần đây, các trợ lý và đồng minh bên ngoài đã tham vấn cho Tổng thống Trump rằng, việc ông cho phép tiến hành một cuộc tấn công hạn chế có thể gây áp lực buộc Iran phải đạt được một thỏa thuận, một quan chức Mỹ cho hay.
“Tôi hy vọng chúng ta không phải gây chiến nhưng có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa”, ông Trump nói với các phóng viên hôm 19/5.
Mỹ và Israel đã tấn công hơn 20.000 mục tiêu trên khắp Iran trong suốt cuộc chiến bùng nổ hôm 28/2 nhưng vẫn không thể buộc Tehran phải nhượng bộ tại các bàn đàm phán.
Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng, Phó Tổng thống JD Vance cho rằng Iran muốn một thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh, nhưng nói thêm: “Tôi sẽ không tự tin nói rằng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận cho đến khi thực sự ký kết một thỏa thuận dàn xếp đã được đàm phán”.
Iran cũng đã có đòn đáp trả gây ra những tổn thất riêng cho Mỹ, bằng cách phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ của thế giới - và tấn công các quốc gia vùng Vịnh bằng hàng nghìn máy bay không người lái và tên lửa, gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới.
Tehran đã cảnh báo về "một đòn đáp trả dữ dội hơn nữa" nếu bị tấn công một lần nữa.
