Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19-5 tuyên bố Mỹ có thể sẽ tiếp tục đánh Iran và ông từng đến rất gần quyết định phát động tấn công.
“Tôi chỉ còn cách quyết định tấn công hôm nay đúng một giờ đồng hồ”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đang mong muốn đạt được thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tiến hành một cuộc tấn công mới trong vài ngày tới nếu hai bên không đạt đồng thuận.
Một ngày trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố đã tạm dừng kế hoạch nối lại chiến sự với Iran sau khi Tehran đưa ra đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố thỏa thuận với Tehran đã ở rất gần, đồng thời đe dọa sẽ tung các đòn tấn công mạnh nếu Iran không đạt thỏa thuận.
Cũng trong ngày 19-5, Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington và Tehran đã đạt được nhiều tiến triển trong đàm phán và cả hai bên đều không muốn xung đột tái diễn.
“Chúng tôi cho rằng đã đạt được nhiều tiến triển. Chúng tôi tin phía Iran muốn đạt được thỏa thuận”, ông Vance nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Ông cho biết vừa trao đổi với Tổng thống Trump – người nhấn mạnh vấn đề cốt lõi đối với Mỹ là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo ông Vance, nếu Iran có vũ khí hạt nhân, các quốc gia vùng Vịnh và nhiều nước khác trên thế giới cũng sẽ muốn sở hữu loại vũ khí này.
Khi được hỏi liệu Nga có thể tiếp nhận uranium làm giàu của Iran hay không, ông Vance cho biết việc này hiện không phải kế hoạch của Chính phủ Mỹ, phía Iran cũng chưa nêu vấn đề này.
Ông Ebrahim Azizi – Chủ tịch Ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran – viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ hoãn tấn công là do ông Trump nhận ra bất kỳ hành động nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải “đối mặt phản ứng quân sự quyết liệt”.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran bao gồm chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, kể cả tại Lebanon, Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực gần Iran, bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra.
Theo Hãng thông tấn IRNA dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, Tehran cũng yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng các khoản tiền bị đóng băng và chấm dứt phong tỏa hàng hải của Mỹ.
Các điều khoản trong đề xuất mới dường như không khác nhiều so với đề xuất trước đó mà ông Trump từng bác bỏ.
Một nguồn tin từ Pakistan – quốc gia trung gian cho Mỹ và Iran – cho biết đề xuất đã được gửi tới Washington và nói rằng hai bên “liên tục thay đổi mục tiêu”, “chúng ta không còn nhiều thời gian”.
Tính đến nay, thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran về cơ bản được duy trì. Tuy nhiên thời gian qua đã xuất hiện một số thông tin cho biết có máy bay không người lái được phóng từ Iraq về phía một số nước vùng Vịnh, nghi do Iran và các đồng minh thực hiện.
Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh tối cao của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại châu Âu, cho biết liên minh quân sự này không lập kế hoạch triển khai sứ mệnh ở eo biển Hormuz. Chưa có đề xuất về vấn đề này và một quyết định như vậy cần được cả 32 thành viên NATO đồng ý.
Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chuyến lược – gần như bị tê liệt trong nhiều tháng qua sau khi Mỹ – Israel phát động tấn công vào Iran hôm 28-2.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO vì không có động thái hỗ trợ mở cửa Hormuz.
Các nước châu Âu không muốn bị lôi kéo vào cuộc chiến nhưng bày tỏ sẵn sàng đảm bảo an ninh ở Hormuz hậu chiến. Cho đến nay, Pháp và Anh đang dẫn đầu việc thành lập liên minh giúp đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz khi tình hình dần ổn định.
Theo các nhà ngoại giao, vai trò của NATO ở eo biển Hormuz đã trở thành chủ đề tranh cãi trong nội bộ liên minh, do việc can thiệp vào khu vực này có thể dẫn đến việc bị coi là một bên tham gia xung đột.
Theo Hãng tin Reuters, hôm 23-6, Oman thông báo nước này đã phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời dành cho những tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz.
Những tàu có nhu cầu sử dụng hành lang tạm thời sẽ cần phối hợp với IMO, dựa trên các tọa độ được tổ chức này và chính quyền Oman công bố.
Biện pháp trên nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này, phù hợp với luật pháp quốc tế và Luật Biển - vốn bảo vệ quyền tự do đi lại trên biển mà không áp đặt các khoản phí quá cảnh.
Cùng ngày, Iran và Oman ra tuyên bố chung cho biết hai nước sẽ nghiên cứu cơ chế quản lý tuyến hàng hải này cũng như các khoản phí có thể được áp dụng đối với những dịch vụ liên quan, theo Hãng tin AFP.
Tuy nhiên phát biểu khi bắt đầu chuyến thăm Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và khu vực, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng Washington sẽ phản đối bất kỳ động thái nào như vậy.
"Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí đối với một tuyến đường thủy quốc tế" - ông Rubio nói, đồng thời cho rằng "tất cả quốc gia trong khu vực đều sẽ đồng ý" với quan điểm này.
Trước đó ông Mohammad Bagher Ghalibaf - Chủ tịch Quốc hội Iran và là Trưởng đoàn đàm phán nước này - tuyên bố eo biển Hormuz "sẽ không bao giờ quay trở lại" trạng thái như trước xung đột, dù các bên đã nhất trí thiết lập đường dây liên lạc nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này luôn mở cửa.
Iran đã nhiều lần khẳng định sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến đường thủy này.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-6, IMO cho biết kế hoạch sơ tán nhằm giúp hàng trăm tàu thuyền cùng khoảng 11.000 thủy thủ đi qua eo biển Hormuz đang được triển khai.
"Chúng tôi đã bắt đầu liên hệ với các tàu để tiến hành sơ tán" - người phát ngôn của IMO nói, nhưng không nêu thời gian cụ thể.
IMO khẳng định tổ chức này đã nhận được các bảo đảm an toàn cần thiết.
"Chiến dịch quy mô lớn này sẽ được triển khai có sự phối hợp chặt chẽ với Iran, Oman, các quốc gia ven biển khác trong khu vực, Mỹ và ngành vận tải biển" - Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez thông tin.
Bộ Quốc phòng Oman cũng cho biết quá trình sơ tán theo kế hoạch của IMO - vốn đã được thảo luận trong nhiều tháng qua - sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn.
Rạng sáng 9.5, Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Nga và Ukraine sẽ ngừng bắn trong 3 ngày 9 - 11.5 để kỷ niệm chiến thắng trong Thế chiến 2.
Ông Trump cho biết thỏa thuận ngừng bắn bao gồm việc dùng mọi hoạt động quân sự và hai bên sẽ trao đổi tù binh, mỗi nước nhận về 1.000 người.
"Yêu cầu này do tôi trực tiếp đưa ra và tôi rất cảm kích sự nhất trí của Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Volodymyr Zelensky. Hy vọng đây sẽ là khởi đầu cho việc kết thúc cuộc chiến rất dài, chết chóc và khó khăn. Việc đối thoại đang tiếp diễn để chấm dứt cuộc xung đột lớn này, lớn nhất từ Thế chiến 2, và chúng tôi đang tiến gần hơn mỗi ngày", ông Trump viết.
Trả lời các phóng viên sau đó, ông Trump nói muốn thỏa thuận ngừng bắn này kéo dài thêm và cho rằng điều này có thể xảy ra, theo Reuters.
Trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov xác nhận thỏa thuận ngừng bắn, lưu ý rằng Nga đồng ý kéo dài thời hạn ngừng bắn của nước này thêm một ngày và chấp nhận trao đổi tù binh.
Tổng thống Zelensky cũng xác nhận thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, đồng thời ban hành sắc lệnh tuyên bố sẽ không tấn công khu vực Quảng trường Đỏ ở Moscow để Nga tiến hành cuộc duyệt binh ngày 9.5.
Năm nay, cuộc duyệt binh mừng Ngày Chiến thắng của Nga được tổ chức với quy mô nhỏ hơn và các phương tiện vũ khí trên bộ sẽ không có mặt. Bộ Quốc phòng Nga đã cảnh báo sẽ phóng tên lửa về phía thủ đô Kyiv của Ukraine nếu nước này phá hoại sự kiện trọng đại trên.
Trước công bố của ông Trump, Nga và Ukraine đã thông báo về các lệnh ngừng bắn đơn phương, trong đó phía Nga là 2 ngày 8 - 9.5 còn Ukraine bắt đầu từ ngày 6.5 và không có mốc kết thúc. Dù vậy, những đợt tấn công qua lại vẫn diễn ra liên tục trong những ngày qua, theo cáo buộc của hai bên.
Ngày 16-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump bày tỏ hy vọng lực lượng Hezbollah “sẽ hành xử tốt và đúng mực” trong thời gian ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon.
“Đây sẽ là một khoảnh khắc TUYỆT VỜI cho họ nếu họ làm vậy. Không còn giết chóc nữa. Cuối cùng phải có HÒA BÌNH!”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social.
Trước đó cùng ngày 16-4, Tổng thống Trump thông báo Israel và Lebanon đã đồng ý đạt lệnh ngừng bắn sau nhiều ngày xung đột.
"Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày vào lúc 5h chiều giờ miền Đông (khoảng 5h sáng 17-4 giờ Việt Nam)", ông Trump viết trên mạng xã hội, nhưng không đề cập đến lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Thông báo trên được đưa ra sau khi ông Trump điện đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo ghi nhận của Hãng tin AFP, tiếng súng đã vang lên tại vùng ngoại ô phía nam Beirut (Lebanon) sau khi lệnh ngừng bắn với Israel chính thức có hiệu lực.
Bên cạnh đó, truyền thông nhà nước Lebanon NNA cũng đưa tin về tiếng súng dữ dội nổ ra trùng với thời điểm bắt đầu thỏa thuận đình chiến kéo dài 10 ngày.
Theo đó, pháo binh của Israel vẫn tiếp tục pháo kích các thị trấn Khiam và Dibbine ở miền nam Lebanon.
Vào ngày 16-4, Bộ Ngoại giao Iran hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, đồng thời nói rằng đây là một phần của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Iran và Mỹ.
“Iran hoan nghênh việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và lưu ý rằng việc chấm dứt chiến sự tại Lebanon là một phần trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ, do Pakistan làm trung gian”, Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei.
Phía Israel cho biết Thủ tướng Netanyahu đã chấp thuận đề xuất ngừng bắn, tuy nhiên quân đội nước này vẫn duy trì vị trí tại miền Nam Lebanon và có thể hành động nếu phát hiện mối đe dọa. Ông Netanyahu cho biết việc chấp thuận ngừng bắn được thực hiện theo đề nghị của Tổng thống Trump.
Thủ tướng Netanyahu cũng đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp nội các an ninh để thảo luận về thỏa thuận, trong bối cảnh một số bộ trưởng Israel bày tỏ thái độ không hài lòng khi chưa được tham vấn trước.
Sau tuyên bố của ông Trump, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã hoan nghênh lệnh ngừng bắn, đồng thời hy vọng thỏa thuận này sẽ trở thành nền tảng cho sự ổn định lâu dài tại Trung Đông.
“Tôi kêu gọi tất cả các bên tôn trọng đầy đủ lệnh ngừng bắn và tuân thủ luật pháp quốc tế trong mọi thời điểm”, ông Guterres viết trên mạng xã hội X.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon là "một sự nhẹ nhõm", đồng thời khẳng định châu Âu sẽ tiếp tục kêu gọi tôn trọng đầy đủ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.
Trong khu vực, Bộ Ngoại giao Qatar đã hoan nghênh “việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và coi đây là bước đi ban đầu hướng tới việc hạ nhiệt căng thẳng”, theo Al Jazeera.
Ngoài ra, Qatar đánh giá cao những nỗ lực trung gian của Tổng thống Donald Trump trong việc thúc đẩy lệnh ngừng bắn.
Bộ Ngoại giao Jordan hoan nghênh tuyên bố ngừng bắn của ông Trump, đồng thời ca ngợi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cùng các quan chức khác đã tham gia đàm phán.
Bên cạnh đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng hoan nghênh lệnh ngừng bắn, và bày tỏ hy vọng diễn biến này sẽ là bước tiến tích cực trong việc tạo dựng môi trường thuận lợi cho ổn định khu vực.
